2021.02.18 Rijswijk Forum Stad.pdf

Maar goed, wie zegt dat we volgend jaar niet weer in een crisis terechtkomen, dat we weer met zijn allen binnen mogen zitten of weer digitaal moeten vergaderen door een coronacrisis, welke ondernemer die in het gebied gaan zitten kan dan overleven? Ik weet het niet, er zijn nog totaal geen vooruitzichten hoe we ook hieruit gaan komen. Dus het is een prachtig plan, maar is er rekening gehouden met de actualiteit van nu, met corona. Dat is ook een vraag die ik wilde stellen. En u geeft ook aan dat er ook een verantwoordelijkheid ligt bij de ontwikkelaars, daar zijn we op zich wel blij mee. En dat er het ook gaat om totaal 17 miljoen aan investeringen in personele kosten, en ook over in het openbaar gebied, dat wordt dan over twintig jaar verspreid. Wie staat garant voor die 17 miljoen, is dat gemeente Rijswijk of gaan de ontwikkelaar vast 17 miljoen vooruit even tikken, dat dat vast wordt gesteld mocht er geen ondernemer meer komen? Dus wie staat garant voor die 17 miljoen, zijn dat de ontwikkelaars of is dat de gemeente? Want ook een, wat mijnheer Kooy ook al aangaf van de Partij van de Arbeid, een ontwikkelaar kan ook volgend jaar weg zijn, dus als er nu al afspraken worden gemaakt over twintig jaar, vind ik heel erg ambitieus, laat ik het zo zeggen.

Want ik weet zelf ook niet hoe ik over twintig jaar ervoor zit, of ik misschien achter een schermpje zit of ik zit op een andere stoel, misschien ben ik er helemaal wel niet meer. Dus heel erg ambitieus. Verder, ja, het allergrootste euvel, maar dat heb ik al benoemd, ik zal het nog één keer heel kort herhalen. Ja, de infrastructuur, we hebben daar al meerdere malen onze zorgen over geuit en schijnbaar is dat niet doorgekomen, er is puur gefocust op de stoplichten maar geen enkele, als de stoplichten niet werken, plan B, plan C, infrastructuur, inprikkers, verbredingen van wegen, nieuwe wegen, openbrekingen, helemaal niks in terug te vinden. Dus positief over het plan, maar zonder een goede keus B of C over de infrastructuur kunnen wij het plan helaas niet steunen. Dus ga er nog alsjeblieft mee aan de slag. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Weterings. Gaan we tenslotte over naar Onafhankelijk Rijswijk, mijnheer Jense. De heer Jense: Voorzitter, dank je wel. Ja, ik kan me nog herinneren dat er heel veel jaren geleden een wethouder van de VVD was die het plan had bedacht om een hoge toren bij de Vliet neer te zetten, dat werd destijds genoemd door Gemeentebelangen Rijswijk Manhattan aan de Vliet. Wellicht herinnert u zich nog die mooie titel. Voorzitter, dat er in het havenkwartier iets moet gebeuren is ook voor Onafhankelijk Rijswijk evident.

De vraag is alleen, moet dat ook extreem hoog? Ik heb het betoog van de heer Van Enk met belangstelling aangehoord en die filosofie klopt ook wel in hoge lijnen. Punt is alleen, en hoogbouw relateer je altijd aan de omgeving, van wat staat er nog meer aan het gebouwde, dus het kan ook nog relatief zijn. Waar wij ons in ieder geval als Onafhankelijk Rijswijk behoorlijk zorgen over maken zijn de verkeersontwikkeling, of de afwikkeling daarvan, met name en hij is ook al door meerdere genoemd, de verbreding van de A4 en het upgraden als ontsluiting en op- en afrit na die A4 via de Plaspoelpolder. Zeker zolang de Beatrixlaan er eigenlijk absoluut niets meer bij kan hebben zonder dat daar een deugdelijke oplossing voor de overlast die Pagina 16 van 65

die oplevert is meegenomen. Ik zou de wethouder willen vragen: hoe vaart hij met de bewoners van het Havenkwartier, heeft hij daar regulier overleg mee of is hij nu vanavond overvallen door de reactie van de inspreker die namens de bewoners van het Havenkwartier sprak, althans zo heb ik het geïnterpreteerd, dat hij een vertegenwoordiger van die groepering is. Even kijken, want ik heb nog een paar krabbeltjes hier opgeschreven. Ja, voorzitter, het afstellen, en de heer Weterings zei het terecht, het afstellen van een aantal VRI’s is absoluut volstrekt onvoldoende. Dat gaat hem dus niet worden om het op die manier goed te regelen. Wij zijn en blijven daar dan ook heel kritisch over bij de steun aan het plan, ja of nee. En voor de goede orde, wij zouden ook graag willen weten, als je zoveel woningen gaat bouwen, wordt er dan ook mogelijk door de ondernemers mee geïnvesteerd in de aanleg van verbeterde infrastructuur of komt die helemaal volledig voor rekening van Rijswijk als zijnde, ja, een risico van het willen ontwikkelen van zo’n gebied. En tenslotte de vraag aan de wethouder, want ik ben die kennis in de loop van de jaren kwijtgeraakt, Rijswijk heeft een hoogbouwvisie en hoe verhoudt de locatie voor de hoogbouw zich in uw visie? Voorzitter, tot zover. De voorzitter: Dank u wel, de heer Jense. Gaan we over naar de beantwoording, wethouder Van de Laar. U heeft het woord.

De heer Van de Laar: Heel hartelijk dank voor al uw vragen en betrokkenheid bij inderdaad een enorm grote beslissing eigenlijk gedurende zeker deze collegeperiode ook omdat we hier een heel stuk nieuwe stad eigenlijk ontwikkelt, het bestaat al als stad, maar het wordt echt een ander gebied. Ik zal gelijk beginnen met de hoogbouw, zo hebben we dat ook gedaan in het contact met de bewoners twee, drie jaar geleden en andere omwonenden, dat we toen we de plannen hadden gekregen van de projectontwikkelaars en er flink wat hoogbouw stond ingetekend, laten we dat als eerste tackelen omdat daar waarschijnlijk de grootste issues omtrent zijn en de grootste verandering gevoelsmatig misschien wel is. En dan begin ik toch even wat hoog over, Rijswijk heeft zich namelijk een ambitieuze doelstelling gesteld ten aanzien van de woningbouw. Ook om de woningnood op te lossen. We hebben die woningen ook nodig omdat eigenlijk niks anders de herstructurering van onze naoorlogse stad zoals in de Bogaard en de Plaspoelpolder gaat betalen. Maar we willen vooral primair woningen bouwen om die woningnood op te lossen. We willen niet dat dat ten koste gaat van de leefbaarheid van de stad en de leefkwaliteit van de inwoners en van de ondernemers, en voor mijn part ook dieren, zo je wil. Dus die woningbouwopgave moeten we heel gecontroleerd en consciëntieus aanpakken, dat kan niet zomaar overal.

En daarbij hebben we gezegd, in meerdere visies hebben we dat vastgelegd, dat we het intensief bouwen alleen toestaan in de stadsas en specifiek op drie plekken namelijk de Bogaard, Kesslerpark en het Havenkwartier. En dit zijn plekken waar verdichting heel goed mogelijk is omdat het past, en vanuit van allerlei verschillende perspectieven, er is ruimte, niet alleen door leegstand maar er is echt een vraag om iets te doen, er zijn problemen, dus daar moet iets worden opgelost en dat kan onder andere met woningbouw, de infrastructuur is er robuust, dat is een heel belangrijke, de wegen zijn nog aanwezig, dat geldt zowel bij die drie plekken als ook bij het Havenkwartier, ik kom daar zo meteen op terug. Het openbaar vervoer is er goed geregeld en stedenbouwkundig bevatten deze plekken allemaal kansen om de stad echt te verbeteren, om het mooier te maken, dynamischer, interessanter en aantrekkelijker. Het past ook bij het idee van de etalagezone en dan heb ik het over het Havenkwartier, en dat is gelijk antwoord op de vraag van de heer Jense uit 2007 meen ik inderdaad die hoogbouwvisie, maar ook in al onze nieuwe visies van de afgelopen jaren is dit gebied aangemerkt als een gebied waar verdicht kan worden en waar hoogbouw bij past.

Maar niet alleen vanuit een negatief perspectief willen we die hoogbouw daar hebben, omdat we genoodzaakt zijn om het ergens te doen, omdat we niet willen bouwen in de Landgoederenzone, maar om juist omdat we denken dat op deze plek dit een hele positieve bijdrage levert aan het gebied, aan het vestigingsklimaat, aan de uitstraling en herkenbaarheid van Rijswijk en daarmee hopelijk aan het zelfbewustzijn van Rijswijk. Als je het dan hebt over specifiek de Sijthoff-toren, daar zijn heel veel Pagina 17 van 65

overwegingen aan ten grondslag, het begint eigenlijk met een hele grote massieve blok op een terrein en dan komen er allerlei overwegingen. We willen een leefbaar gebied maken, een fijn stuk stad voor ondernemers en voor bewoners. Dat betekent dat er meer openbare ruimte moet komen, dat hebben we in de stadsvisie bijvoorbeeld mooi opgeschreven, ik heb het nog nagezocht, we richten de wijken zo in dat mensen elkaar spontaan meer gaan ontmoeten en er sociale samenhang is, we gaan openbare ruimtes aantrekkelijker inrichten met ruimte voor verblijven en ontmoeten. Nou, dat is een heel belangrijk omdat er eigenlijk niet zo heel veel ruimte is in het Havenkwartier en daar moet een oplossing voor worden gevonden, en dat is onder andere dus, dat zijn die spelregels, de hoogte in. Er moet meer groen en blauw komen omdat we graag willen dat mensen in een groene omgeving, of zich in ieder geval kunnen relateren aan groen en blauw in de omgeving, dat is denk ik past heel goed bij de identiteit van Rijswijk als groene stad. We willen looproutes aanpassen, de toegankelijkheid van het gebied moet worden verbeterd en stedenbouwkundig, dat heeft u wellicht kunnen lezen, niet alleen noord-zuidverbindingen maar ook oost-westverbindingen waardoor we eigenlijk de Vliet het Havengebied binnentrekken.

Excuseert u mij die poëtische vrijheid die ik heb overgenomen van de architect, maar ik zeg het omdat het een heel realistisch en goed verhaal is. Daarnaast moet het op straatniveau leefbaar zijn en moet het stedenbouwkundig ook in balans zijn. En zo zijn er allerlei keuzes waardoor je die massieve blok, dat is het alternatief, dat is gelijk eigenlijk een antwoord op de heer Oelen, opknipt in stukken de hoogte in en doorwaadbaar maakt met groenvoorzieningen en daar stedenbouwkundige compositie van maakt. Dus dat zijn overwegingen rondom die Sijthoff-toren, en dat moet natuurlijk ook op de begane grond, op straatniveau, leefbaar zijn dus er zijn heel veel studies gedaan, windstudies, zonstudies, en de heer Kooy heeft het over de schaduwwerking van een toren, nou dat is allemaal volgens de normering gedaan. Dat is een vrij strenge TNO-normering, dat gaat op data en tijdstippen en die data en tijdstippen is niet met de avondzon zal ik maar zeggen, dat je inderdaad een hele lange slag schaduw hebt, maar op tijdstippen dat er graag een zonervaring moet zijn, meer staat technisch in de stukken.

Maar die onderzoeken zijn er gedaan en daaruit kwam ook, en zoals ik al zei, dat hebben we als eerste eigenlijk tijdens de bewonersavonden besproken, wat is nou een goede plek als je daar de hoogte in gaat? En die toren heeft al op meerdere plekken gestaan en als je die nou helemaal dicht tegen het EPO aan zet, of in het verlengde daarvan, dan ontstaat er en een enorme slagschaduw voor het gebied wat het gebied niet aantrekkelijk maakt en minder leefbaar, en er ontstaat ook heel veel wind, soort van windtunnel wordt dan gecreëerd. Dus deze plek is bestudeerd en is de overtuiging dat dit de beste plek ervoor is. Wat is het gevolg als dat nou niet doorgaat? Nou, dan wordt het gebied stukken minder mooi, als het helemaal niet doorgaat missen wij meer dan 100 miljoen investeringen, gewoon in het gebouw zelf maar ook nog eens natuurlijk, en ik weet niet uit mijn hoofd hoeveel vierkante meter dat is maar u heeft gelezen, ontwikkelaars betalen € 97,50 de meter woonoppervlak, nou, dat moeten wij dan ook missen en dan blijf je een rotstuk bij wijze van spreken in het, of dan moeten we weer helemaal van voor af aan beginnen, dat vind ik geen optie. Ik vind de suggestie, om daar gelijk een antwoord op te geven aan het CDA, in gesprek blijven met de projectontwikkelaar, dat is natuurlijk sowieso het geval.

Voor alle projecten, als het ontwikkelkader wordt aangenomen moeten nog allemaal individueel een RO-procedure, een bestemmingsplanwijziging doorlopen, dat betekent ook wettelijke inspraak, dat betekent ook terug naar de raad, dus daar krijgen … Maar ik kan me voorstellen dat we voor de Sijthoff-locatie, omdat daar zo’n markant punt is van het hele gebied, dat daar een grotere betrokkenheid van wordt gevraagd van de kant van de inwoners en van de raad om die locatie verder te ontwikkelen waar alle vragen ook weer aan bod kunnen komen. Daar, dat betekent bijvoorbeeld ook het groene rondom de Sijthofflocatie, en dan geef ik antwoord op de heer Veerman, en ja, u zei, u maakte ook een opmerking over de zichtlijnen vanaf de Vliet, ja, het is onmiskenbaar dat dan daar een toren staat waarvan we dus overtuigd zijn dat die in de etalagezone goed in balans staat juist met het EPO. In deze huidige ontwikkeling hebben we ook gekeken naar zichtlijnen vanuit het gebied zelf, dus richting de Vliet toe, en rekening gehouden met zichtlijnen van de Prunuskade, als de toren meer opschuift dan komt die ook meer in de zichtlijn van de Prunuskade te Pagina 18 van 65

staan. Ten aanzien van de leefbaarheid zijn er veel zaken op te merken, we zijn ietsjes verder gegaan dan alleen maar een m.e.r. maar we hebben dus ook naar een Haags voorbeeld een leefeffectrapportage gedaan over allerlei punten, nou dat heeft u kunnen lezen. Wat ik daar het mooist van vind eigenlijk vanuit de leefbaarheid bezien, en de absorptievermogen van het gebied eigenlijk is het voorzieningenniveau, dat is ontzettend hoog in Rijswijk, dat is onlangs ook weer bevestigd in een rapport over handelingsperspectieven voor middelgrote gemeenten, maar daar staat Rijswijk heel hoog waarbij in de peergroup van voorzieningenniveau, en we hebben daar ook hele goede stappen in gemaakt de afgelopen tijd, bijvoorbeeld voor de Snijder-locatie heeft u al goedgekeurd, vijftien extra locaties vanwege lokalen, vanwege het Havenkwartier. U heeft akkoord gegaan met een investering in het sportpark, Elsenburgerbos, nou dat is allemaal onderdeel van één gemeenschappelijke visie eigenlijk op het gebied en de speeltuin Inter Amicos die blijft daar natuurlijk staan. Dus wat dat betreft ten aanzien van de leefbaarheid. Ik kom zo, nee ik ga nu naar groen toe, want daar zijn ook wat vragen over gesteld.

Groen, ten eerste op het gebied zelf is het idee, bij de Bogaard hebben we gezegd het meest groene stedelijke gebied van Nederland, en voor het Havenkwartier wat op dit moment een versteend bedrijventerrein is de ambitie gesteld: laten we dit groener maken en daarmee ook meer leefbaar. Nou, dat is onder andere natuurlijk in de energietransitie en de geothermie en zo, dat moet nog allemaal uitkristalliseren maar het meest in het oog springend is het groen zelf. Dat komt onder andere met openbare plekken die zijn gecreëerd, onder andere door de hoogbouw, maar dat komt ook door een ander straatprofiel, dat heeft u ook kunnen zien, waarmee dan de zogenaamde wadi’s dat is niet alleen groenvoorziening maar ook een wateropvang ter aanvulling van de haven zelf dan. En daar, die groenvoorzieningen worden betaald door de ontwikkelaars. Dat is diezelfde 97,50, plankosten et cetera zit er allemaal bij, en die betalen daarvoor in het gebied. Daarmee wordt die groene leefbaarheid al beter en dus dat is het eerste, het gebied wordt groener, en ten tweede is natuurlijk heel belangrijk de groenvoorzieningen in de buurt. Dat is de Landgoederenzone, Zwetzone, vooral het Elsenburgerbos wat daar onder de A4 heel makkelijk bereikbaar is naast het sportpark.

Gister sprak ik nog een bewoner van de Metamorfose, daar bij de Steenvlinder, die zei: ja, binnen een paar minuten ben je met de hond sta je in het Elsenburgerbos, het is een heerlijke plek om te wonen zo langs de Vliet. Nou, dat is een beleving die wij iedereen zouden willen meegeven. En CDA, u vraagt om iets meer bomen, het zijn er nu 68 erbij, maar we zullen ons best doen of daar een boom extra bij kan. Eens even kijken, dat is ten aanzien van het groen, dan ga ik naar het verkeer. Ja, daar valt, nou ja, iedereen heeft er ook iets over gezegd en daar valt ook wel veel over te zeggen. Het punt is dat hier, ik had al uitgelegd dat we gekozen hebben zeer bewuste plekken waar de verdichting toestaan, en dat is dus onder andere het Havenkwartier, en dat doen we onder andere omdat er al een robuust wegennetwerk is. Geen enkele andere plek in Rijswijk dan deze plekken die ik al heb genoemd hebben zo’n robuust netwerk en je moet ook kijken naar wat er nu is. Nu zijn er leegstaande kantoren en leegstaande parkeergarages langs de Burgemeester Elsenlaan, langs de Limpergstraat, de Bruyn Kopsstraat, ook aan de andere kant aan de Handelskade. En daarvoor is het niet gebouwd, het is gebouwd voor volle parkeergarages en volle kantoren en veel bedrijvigheid. Nou, dat is misschien een open deur, maar het is wel een feit.

Een feit is ook, zoals de heer Weterings zegt, is dat het er al druk is. En het zal niet minder druk worden, sterker nog, dat hebben we kunnen lezen, het wordt drukker. Maar in de kern komt het neer op een aantal punten, namelijk: er is nu ook veel Haags verkeer. In de rekenmodellen, en daar zijn alle zekere ontwikkelingen meegenomen tot 2030, dus ook de verbreding van de A4, alle die modellen die zeggen dat er veel Haags verkeer is en dat dat Haags verkeer vervangen gaat worden door Rijswijks verkeer, meer bestemmingsverkeer. Met andere woorden, we gaan onze eigen wegen beter benutten. Daarnaast wordt er ook is er wel een toename van het aantal vervoersbewegingen en die kunnen worden opgelost met inderdaad die aanpassingen aan de intelligente verkeersregelinstallaties op verschillende kruispunten, en er moet nog ergens een opstelstrook veranderd worden. Dit is berekend op 3.600 woningen. Waarom, omdat dat oorspronkelijke plan was van de projectontwikkelaars, dat is het niet geworden, daar kan ik ook nog over uitweiden, dat vonden we helemaal Pagina 19 van 65

niet bij Rijswijk passen maar daar ga ik nu even niet op in, het is uiteindelijk maximaal 2.500 woningen geworden. Maar we hebben gerekend met 3.600 woningen omdat daar ook, als een echte stresstest zal ik maar zeggen, en ook rekening houdend met mogelijke andere ontwikkelingen in de buurt. En dan zeggen die modellen dat het gebied het aankan met die aanpassingen. We moeten dat blijven monitoren, dat ben ik helemaal met u eens, daar heb ik ook met collega de verkeerswethouder de heer Lugthart afgesproken, we gaan ook niet in één keer bouwen, bestaat inderdaad uit heel wat jaren dat die projecten worden gerealiseerd dus we kunnen dat blijven monitoren, ook in relatie tot het succes van het autodelen, het fietsen en andere zaken die we onder andere willen stimuleren. Even kijken, dat ten aanzien van het verkeer, maar dan ga ik toch nog even naar de vragen die daarover zijn opgeschreven. Ja, het is pal aan de snelweg, daar zijn ong… CDA, daar zijn mensen die willen daar hun auto hebben, absoluut. En vanmiddag of gisteren hebben we een autodeelproject bezocht en die zeiden dat is een hele goede oplossing voor de tweede auto. Wat we hebben gedaan in het Havenkwartier is dat we niet een bijzonder lage norm hebben genomen maar een realistische norm die vergelijkbaar is met dezelfde wooncomplexen in de buurt.

En dat betekent dat we een vrij stevige opgave hebben gevraagd aan de projectontwikkelaars om die parkeerplekken op eigen terrein te handhaven, of te realiseren, dus parkeergarages onder andere. En dat betekent ook dat daar de boel op berekend is. Dus ja, het is naast de snelweg, we hebben een realistische parkeernorm, maar we moeten ook absoluut gebruik maken van alle mogelijkheden die er zijn als autodelen en fietsen. En de heer Weterings vroeg ernaar, bent u daartoe verplicht? Ja, dat is niet iets waar wij toe verplichten maar dat zijn de projectontwikkelaars, als je een huis koopt moet je dan wel of niet een fiets erbij nemen of deelnemen, nou, het project waar we gister waren bij de Steenvlinder die moesten daar verplicht 30 euro de maand betalen met het autodeelconcept. Daar heeft de projectontwikkelaar voor gekozen, daar kiezen de mensen zelf ook voor. Dat is dus aan de projectontwikkelaar. De Beatrixlaan, CDA, we zaten, dat staat op de agenda, de lobby wordt gevoerd, we zaten gisteren met een heel clubje, de verkeerswethouder en de burgemeester, bij het ministerie van IenW, dat ging onder andere over de geluidsschermen, over de verbreding van de A4, ook nog heel even over het slagenlandschap, maar ook weer over de Beatrixlaan, over hoe het ministerie van IenW ons daarin kan helpen.

En dan kom ik tegelijkertijd ook uit bij de milieuoverlast, ik begreep van de collega Lugthart dat hij vandaag uitgebreid gesproken heeft onder andere met mevrouw Postma van het CDA over onder andere de motiePostma ongetwijfeld dan wat te doen aan de milieumaatregelen en de geluidsschermen. Dus dat heeft onze volle aandacht en het contact met Rijkswaterstaat en IenW is er. Wij hebben de vragen beantwoord over rekening gehouden met het hele gebied, toezeggende om nauw in de gaten te houden, dat is een absolute toezegging, dat wij het gebied nauw in de gaten moeten houden omdat er ook nog andere transformaties wellicht aan zitten te komen. Eens even kijken, dan ga ik het rijtje af. Ja, wat doet het voor het grotere gebied, wat ik al zei, dat was de VVD onder andere en ook Wij en nog verschillende. Voor het grotere ge… De conclusie van Coffeng, Goudappel Coffeng, is dat er vooral lokale effecten zijn. Op de Veraartlaan, de Diepenhorstlaan, de Burgemeester Elsenlaan, en alle kruispunten die daaraan liggen het meest. En daarmee zijn ook alle zekere projecten meegenomen voor het hele gebied. Dus daarmee is uw vraag beantwoord.

GBR, we moeten de fietsinfrastructuur waarborgen en de wandelpaden waarborgen voordat we hieraan gaan beginnen, daar ben ik het helemaal mee eens, u heeft wellicht kunnen zien dat in het plan, dat staat er niet heel duidelijk in maar dat bijvoorbeeld de Steenplaetsstraat of in ieder geval de straat langs de Vliet aan de kant van de Sijthoff, dat dat volledig autoluw wordt en dat dat een fietsstraat wordt. Dan ga ik door naar de m.e.r.-procedure. Het klopt, dit project is m.e.r.-beoordelingsplichtig, die is dus daarom ook uitgevoerd en daarvan vindt u de aanmeldnotitie als bijlage 3, de 391 pagina’s van het bureau Antea met een analyse van de milieueffecten die het er zijn. Daar wordt letterlijk in gezegd dat die lokaal en te overzien zijn en de conclusies zijn, er wordt allemaal gedaan volgens de normeringen en criteria die vastgelegd zijn of die voortvloeien uit Europese regelgeving, een Europese richtlijn die zegt hoe je deze criteria moet beschouwen van zo’n ontwikkeling, en daar is de conclusie dat het project niet aangemeld hoeft te worden bij de landelijke m.e.r.-commissie en dat Pagina 20 van 65

is dan de m.e.r.-procedure. Dat betekent dat we door kunnen eigenlijk met deze ontwikkeling zonder dat we die landelijke commissie daar een oordeel over laten vellen omdat volgens die onafhankelijke richtlijnen dus dat niet nodig wordt geacht. Het is zo dat de landelijke commissie het ook niet eens in overweging neemt om het de m.e.r.-procedure te volgen als uit de beoordelingsplicht, de aanmeldnotitie blijkt dat er helemaal, of dat het niet nodig is. Dus dan zeggen zij: dan gaan we er überhaupt niet aan beginnen, omdat het heel veel tijd en moeite et cetera allemaal kost, en op dit moment is deze notitie nog voorlopig, er is nog wat discussie over tussen de omgevingsdienst en het bureau over de interpretatie van de nieuwe stikstofregels, maar zowel de ODA als Antea zeggen dat dat geen effect zal hebben op de uiteindelijke conclusie, moet dit worden aangemeld bij de m.e.r-.commissie, ja of nee. De voorzitter: Wethouder Van de Laar, kunt u ook tot een afronding komen, uiteraard wel de vragen beantwoorden maar volgens mij heeft u ze bijna allemaal gehad. De heer Van de Laar: Ja.

Publiek privaat belang was nog een opmerking over, ik denk dat wij, en of we het Havenkwartier niet in de uitverkoop doen, met 97,50 de meter denk ik dat dat niet het geval is, dat is unprecedented zou ik bijna willen zeggen in Rijswijk dat wij zoveel geld voor het openbare gebied krijgen dus ik denk dat we dat heel goed in de gaten hebben wat wij van de projectontwikkelaars vragen. En niet alleen geld, maar ook goede architectuur, daktuinen, dure parkeergarages en milieukundige onderzoeken en groen bouwen en het leveren van openbare ruimte. Sociale huur, daar is ruimtelijk, dit is een ruimtelijk kader, er is ruimte voor sociale huur maar dat is een discussie die op een andere tafel wordt gevoerd en dat zou ik graag bij mijn collega voor wonen willen houden. Ik weet dat mevrouw Besteman de gesprekken voert met de corporaties, onder andere over het onderwerp wat BVR aanstipte, namelijk de Havenstraat, Galjoenstraat en de Klipperstraat waar de omstandigheden inderdaad, zeer bekend, niet zo goed zijn, maar dat zou ik dus naar die tafel willen verschuiven. Dan kijk ik naar de vuurwerkhandel, dan kom ik inderdaad bij de laatste vraag geloof ik.

De vuurwerkhandel, we hebben afgesproken met de projectontwikkelaars dat zij in de eerste plaats rekening moeten houden met de vuurwerkhandel die er is en met de milieucontour die daar zit, en als ze daar conflicten zien dat zij als eerste aan de lat staan om dat op te lossen en dat wegjagen, dan kijk ik even naar Wij, ondernemers wegjagen dat is absoluut niet de bedoeling, we willen de ondernemers houden, we hebben niet voor niets geïnvesteerd in Harbour Village. Die combinatie zien wij werken, maar niet met hoge milieucategorie bedrijvigheid, die moet dus ook weg, die is daar verder ook niet met die betonmortel en zo zou dat dan opgelost moeten worden.

Over de participatie, of in ieder geval is het, ik heb het gevraagd, hoe de participatienota hebben wij vastgesteld en ik heb gevraagd van ja, dat is natuurlijk … We zijn veel langer met dit project al bezig en leg die participatienota nu een keer langs het proces dat wij gelopen zijn, en dan blijkt dat we eigenlijk die hele participatienota redelijk goed gevolgd hebben, om te beginnen met een goede stakeholdersanalyse, en dat is dan bijvoorbeeld een projectplan et cetera, waarbij degene, de eigenaren die tientallen tot niet honderden miljoenen investeren in hun plot, uiteindelijk de beslissende bevoegdheid hebben inderdaad, maar ik vind als je ziet wat we uiteindelijk uit de bewoners halen, individuele gesprekken, vraag en antwoordsessies online, en we hebben heel erg ingesprongen op Corona, hele studio’s ingericht om toch het contact te faciliteren, daar komt het eigenlijk op neer, heeft dat toch een hoop opgeleverd. De Nijverheidsstraat is een totaal ander plan geworden dan oorspronkelijk gepresenteerd, de locatie van de Sijthoff is wat aangepast, we hebben ook afgesproken, en dat is een aanvulling op het verkeer, dat wij de verkeerssituatie rondom de Klipperstraat, de Galjoenstraat en de straten daarachter, dat we daar een participatieproces van maken.

Dus, en dat geeft u misschien ook wat meer geruststelling, van als dat we daar de buurt bij betrekken over wat vindt u nou de beste verkeersoplossing gezien de modellen. En dan heb ik denk ik bijna alle vragen beantwoord, anders hoor ik het wel in de tweede termijn, dank u wel voorzitter.

Pagina 21 van 65

De voorzitter: Dank u wel, wethouder Van de Laar. Nou, dat waren inderdaad een hoop antwoorden, het waren ook een hoop vragen in de eerste termijn, het was een uitgebreide eerste termijn. Dus ik zou willen voorstellen om in de tweede termijn alleen nog de technische vragen die nog openstaan bij u te stellen want in de raadsvergadering is nog voldoende ruimte om het debat te voeren. Gaan we naar de heer Cupedo van Beter Voor Rijswijk. De heer Cupedo: Dank u wel voorzitter, dank u wel wethouder voor de uitgebreide beantwoording. We hadden een aantal vragen gesteld en die zijn allemaal beantwoord dus wij hebben geen verdere vragen, dank u. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Cupedo. Gaan we over naar de heer Wit. De heer Wit: Voorzitter, dank u wel. Wethouder, dank u wel voor de enthousiaste beantwoording. Dat zijn we gewend. Ik heb nog wel een twee kleine vraagjes eigenlijk, het groen … Of nou ja, vraagjes, het groen, ik ben nog niet overtuigd. Ik heb toch nog het idee dat we daarin steken laten vallen. In deze omgeving en gezien de hoeveelheid woningen zullen we daar echt beter ons best moeten doen om dit voor elkaar te krijgen.

En ik heb even één dingetje, proefde ik nou ergens in de beantwoording van de wethouder dat door het in het doorschuiven eigenlijk van de beantwoording over sociale huur naar wethouder Besteman dat er wellicht toch nog mogelijkheden zijn om sociale huur in dit gebied te krijgen, want dat ligt nu even een beetje open heb ik zo het gevoel. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel de heer Wit, gaan we over naar de heer Oelen. De heer Oelen: Ja, dank u wel voorzitter. Dank wethouder ook voor de beantwoording. Nog een paar korte vragen. Allereerst, ik heb in de eerste termijn gevraagd naar de stand van zaken rondom de gesprekken met de MRDH waarover wordt gesproken. Misschien dat de wethouder daar nog op in kan gaan in de tweede termijn, hoe die gesprekken verlopen om het gebied ook beter te ontsluiten via het OV. De tweede vraag is: er wordt gesproken over een bedrag per bvo wat ontwikkelaars aan de gemeente overmaken. Ik heb in de stukken gelezen dat dat maximumbedragen zijn, begrijp ik het ook goed dat dat daarmee ook de minimum bedragen zijn, is dat een vast bedrag of is daar nog regelruimte in? Derde vraag betreft de parkeernormen voor het gebied, gelden er nou parkeernormen zo meteen voor het gebied of hoe gaat dat zitten? En mijn laatste vraag dat betreft toch die verkeersafwikkeling in het bredere gebied er omheen.

U verwijst naar een rapportage van een adviesbureau daaromtrent, die rapportage was ook al in het presentatieforum beschikbaar en toen zei u, althans een van uw ambtenaren maar daarmee dus u, dat er niet naar het bredere gebied is gekeken. En nu zegt u dat dat wel allemaal is bekeken, kunt u daar nog iets meer duiding over geven. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Oelen. Gaan we naar D66, mijnheer Veerman. De heer Veerman: Dank u wel voorzitter en ook natuurlijk de wethouder voor het beantwoorden van de vragen. Ik heb toch nog vier kleine vraagjes. We horen dat de jachthaven een boost kan gaan geven aan de recreatie eigenlijk in het hele Havengebied, wat natuurlijk heel prettig is voor de bewoners en misschien voor Rijswijkers, maar ik vraag me ook af in hoeverre het eventueel een passantenhaven zou kunnen worden zodat mensen die over het water langs Rijswijk gaan ook gebruik zouden kunnen maken om daar te blijven slapen en te kunnen douchen. Ik ben blij dat CDA de leefbaarheid en de luchtverontreiniging, de motie-Postma noemt, was natuurlijk ook wel de motie-Postma en Rutger Schonis van onze eigen partij die daar heeft toe bijgedragen en wij zijn blij dat we daar niet alleen in staan en dat u het gesprek aan gaat om te kijken hoe daar Pagina 22 van 65

zeker de geluidshinder die de A4 geeft ook voor de burgers van Rijswijk hoe we daar die een plek kunnen geven en dat misschien nu zelfs kunnen voorzien met schermen. D66 ziet ook kansen als het over hebben over luchtverontreiniging, over de circulaire economie. Wat houdt dat precies in? Gaan we elektrische machines toepassen bij de bouw en gaan we materialen hergebruiken, en is daar voldoende ruimte voor in dit project? Ik vind het jammer dat u niet meegaat in het behouden van de groenstrook aan het Jaagpad, waar toch echt hele mooie bomen staan. En naast de bomen is er zeker ook heel veel nieuw water, maar vooral in het middengebied wat nog ontwikkeld moet gaan worden in de toekomst staan nog steeds bedrijven die voorlopig niet weg zijn. En over welke termijnen hebben we het dan precies als de gehele watergang van start tot stad, dus vanaf water tot aan de stad zelf is gerealiseerd, dat vragen wij ons dan wel af, hoelang gaat dat daar precies duren voordat het gehele gebied straks ontwikkeld is. Dat waren onze vragen, dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Veerman. Gaan we over naar het CDA, de heer Van Enk. De heer Van Enk: Dank u wel. Ja, de wethouder heeft een heleboel zaken toegelicht, ook een gloedvol betoog gehouden, dat klopt.

Mijn zorg blijft echter wel richting bewoners, kunnen we de bewoners met dit soort betogen geruststellen in de zaken waar ze zich zorgen over maken. En dan hebben termen als etalagezone en dat absorptiegebied, absorptievermogen van het gebied, ja, dat gebruiken we misschien als we met ontwikkelaars praten maar ik denk dat we ook moeten laten zien en dat we de bewoners horen en dat we daar hun zorgen in delen. Het … Heb ik ook gezegd namens CDA, we zijn het eens met deze ontwikkeling, prima zelfs, past in het Rijksbeleid. Maar het is een avontuur, het blijf een avontuur. En om vertrouwen te geven dat de ontwikkeling uiteindelijk goed landt, denk ik dat de punten die we hier met elkaar hebben behandeld ook inderdaad zaken zijn waar belanghebbenden zich zorgen om maken. Als ik het dan heb over de verkeersoverlast dan denk ik dat ook de meeste partijen daar nog wel behoorlijke twijfels over hebben. En als ik hoor dat we met de slimme stoplichtinstallatie oplossingen, nou, file of overlast langs de Burgemeester Elsenlaan kunnen voorkomen dan denk ik ja, dan moeten we niet straks gaan monitoren, ik vraag me dan eerder af: waarom doen we dat nu dan niet al? We zitten nu weliswaar in de corona, maar voordat de corona ontstond stonden er dagelijks eind van de middag lange files op de Burgemeester Elsenlaan richting Den Haag.

Kortom, als het zo simpel op te lossen is straks, waarom doen we het nu dan niet? En monitoren is wat mij betreft ook geen oplossing als je kijkt naar de grote strategische oplossingen die we als Rijswijk nodig hebben en waar we inderdaad afhankelijk zijn van andere partijen. Dus ik ben blij dat we over de Beatrixlaan, dat er toch nog voortgang is en dat de wethouder zegt nou, we hebben onlangs bijvoorbeeld op het ministerie daar overleg over gevoerd. Ik zou graag, ik ben heel benieuwd naar de eerste resultaten van die overleggen. En ik vind het ook hartstikke goed dat de wethouders nu met mevrouw Postma van het CDA in de Tweede Kamer hebben gesproken. Nou, Wytske Postma hadden wij dus eigenlijk al overtuigd. Niet alleen van maatregelen over de A4 waar ze zich voor heeft ingespannen, en die motie is ook door D66 gesteund, prima. Maar ook over die Beatrixtunnel, want ook daar hebben wij een goed oor gekregen van onze CDA Kamerfractie. Dus de vraag is: wat voor stap hebben we nu, hierover pratend de afgelopen jaren, intussen kunnen zetten? Hoe krijgen we het naderbij en zitten we goed in de voorbereiding van ons aanvalsplan wat dat betreft? Dat is enorm belangrijk voor ontwikkelingen als deze. Dan, ja, twee potentiële misverstanden die wat mij betreft nu opduiken.

Er wordt steeds gesproken over de groenstrook bij het Jaagpad die verdwijnt, terwijl als ik de kaartjes zie, zie ik die daar nog net zo groen ingetekend. Dus ik was ervan uitgegaan dat, ja, dat dat nog steeds een groene strook blijft, hooguit mooier aangelegd, kan de wethouder dat nog even verhelderen? En ten tweede, de wethouder had het over aantallen woningen en toen kwamen er eerst van 2.025 en toen kwam het 3.600 woningen, dat we daar ook allemaal op voorbereid zijn. Wat het CDA betreft is 2.000 een prachtig aantal. En als het wat kleinere woningen worden of wat dan ook, en dat worden er iets meer dan 2.000, prima, maar het gaat vooral nu om de volume, de volumes die we vaststellen met dat masterplan, en de Pagina 23 van 65

voorzieningen die daarvoor bestaan. Dus alstublieft, laten we helder zijn, eerder richting 2.000, niet richting 25 als het even kan en zeker geen sprake van 36. Tot slot, dat was ik vergeten in de eerste termijn, ik ben ook blij dat de relatie met het Ravesteijnplein is gelegd want, en dat heb ik vooraf ook besproken in een technische bijeenkomst, ik denk dat er een kans is om dat Ravesteijnplein ook economisch weer een opkikker te geven, zeker als we daar straks het Huis van de Stad krijgen. Ik denk dat het gebied dat enorm kan gebruiken. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, de heer Van Enk. Gaan we naar de fractie van Wij, mevrouw Mauer. Mevrouw Mauer: Ja voorzitter, goed om te horen dat de wethouder aandacht heeft voor al onze zorgpunten. Ja, wat ons betreft kan dit voorstel als akkoordstuk door. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Mauer. Gaan we over naar de heer Kooy. De heer Kooy: Voorzitter, dank u wel. Wethouder, u nog niet bedankt. Ik miste toch een heleboel antwoorden en ik kreeg er toch een aantal vraagtekens bij. Ik had gevraagd om een reactie op de inspraakreactie omdat het geen formele inspraakreactie is geweest maar een aantal, ja, voorlichtingsavonden over een idee is geweest. Uw mening daarover.

We hebben het net aan u over schaduw, en ik kan me voorstellen als wethouder niet alle details weet maar uw opmerking over overdag de zon telt niet alleen, het is ook de avondslagschaduws die meetellen. Die staan wel in het stuk maar niet in de volledige lengte en ook niet van alle gebouwen bij elkaar, die mis ik toch echt erin. Maar dat vergeef ik u. Wat ik slordiger vind is dat u heeft over verkeersmodellen en een zekere opname van de projecten tot 2030, dat zou ik heel mooi vinden mits er maar er nog steeds wordt gewerkt in dit verhaal met een uitermate verouderd verkeersmodel. Verkeersmodel 2.0, we zijn nu bij 2.6 en de Beatrixlaanaanpassingen zitten niet verwerkt in 2.0. Dus daar stuur ik u even terug naar de tekentafel de komende dagen om nog even naar te kijken, want daar verwacht ik nu geen antwoord op van u. Wat ik wel pijnlijk vind is dat mijn gesprekken met de landelijke commissie over de m.e.r. anders verlopen dan die van u. En daar wordt gezegd: een m.e.r.-onderzoek is altijd welkom, is altijd raadzaam bij ons, zeker als het om deze grote aantallen gaat van 2.500. Het voorkomt navelstaren, dus ik zal toch daar heel goed naar kijken. Ik zal uw uitspraak van daarnet zal ik ook nog een keer daar verifiëren, dat is het voordeel van op band.

En de reden waarom ik daarop druk is ik wil gewoon de belangen van de bewoners en de kans die we hebben als Rijswijk om het goed in te vullen gewoon benutten. Ik ben blij dat u ook zegt: er worden gesprekken gevoerd, ik heb meer aan resultaten. En dan sluit ik aan bij de heer Van Enk, die ook zegt ik ben benieuwd naar de eerste resultaten en niet naar gesprekken, want een gesprek kan ook zijn: we hebben het nodig en het antwoord is nee, dat krijgt u voorlopig niet. Dat is ook een gesprek. Dus ik heb wil resultaten hebben. En dan is er ook gezegd iets over monitoren, daar wil ik toch iets meer toelichting op hebben. Want we kunnen monitoren wat we willen maar op het moment dat het fout gaat, kunnen we dan nog stoppen? Wat hebben we toegezegd? En aangezien dit weer een project wordt in delen is het: waar zijn die eerlijke delen dan? Gaan de eerste ontwikkelaars de eerste rechten krijgen en lopen we tot het einde vast, dat die anderen zeggen: nee, u kunt niet meer want nu is het cumulatieve effect bereikt, of inderdaad de verkeerafhandeling kan het niet aan, of … Ja, dan ben je te laat om eerst de maatregelen te nemen die we wel als gemeente kunnen afdwingen. En dat werd net ook gezegd met die deelauto’s en heel mooi dat er bij de Steenvlinder dan door de ontwikkelaar is opgenomen.

Maar waarom nemen we dat niet mee als gemeente in de opdracht naar de ontwikkelaars toe? We nemen toch een geldbedrag op, ik ben ook net als mijnheer Oelen benieuwd naar de ondergrens van het bedrag. Mijn ervaring is, als ik ook spreek met ontwikkelaars en ook in Den Haag, is het stellen van voorwaarden doet je positie zeker niet verslechteren. Dus daar even toestemming op. En ik heb nog geen antwoord gehoord wat nu de vervolgprocedure is rondom de aanmeldingsnotitie. Er is

Pagina 24 van 65

nog een hobbeltje te nemen, en dan? Gaan we hem publiceren, deze aanmeldnotitie met deze gekozen pad, daar ben ik gewoon heel benieuwd naar. En voor de rest, ja, kunnen wij ook alleen maar blij zijn dat er hier ontwikkeld gaat worden, maar ik ben zeker ook benieuwd naar de mogelijkheden voor sociale woningbouw om daar gewoon een echte wijk van de toekomst van te kunnen maken, wat de PvdA betreft is dat een gewone gemengde geïntegreerde wijk. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, de heer Kooy. Gaan we over naar Rijswijks Belang, de heer Weterings. De heer Weterings: Dank u wel. Goed, voorzitter, ik ga het nog een keer proberen. Ik ben het eens met de heer Van de Laar dat het Havengebied en omgeving heeft goede wegen, heeft mooie wegen, heeft toegankelijke wegen. En de wethouder gaf aan, er staan nu gebouwen leeg, dus het gebied is wel gebaseerd op een vol gebied. Dat klopt, dat klopt helemaal. Het gebied is nu leeg. Het staat geregeld nu al vast vanaf het EPO tot aan de BP-pomp staat het al vast. U gaat dadelijk, u bent voornemens, om daar 2.000 tot 2.500 woningen te gaan bijbouwen. Niet al die mensen komen met de fiets, echt niet, gaat echt niet gebeuren, er komen heel veel auto’s bij. U geeft aan met uw berekeningen dat, laten we vanuit gaan van die 2.500 woningen of 2.000 woningen, dat de helft een auto zal hebben, misschien gaat het om 800 auto’s erbij.

Betekent meer verkeer op die wegen, die sluipwegen, die gaan vastlopen. Uw enige troef, of enige houvast hier, of uw enige paard waarop u heeft gewed is het afstellen van de verkeerslichten, of van de stoplichten, hoe u het ook wil noemen. Ja, dat is voor ons gewoon niet voldoende. Er moet gewoon een plan B liggen en een plan C liggen, mocht de stoplichtenafstelling niet werken, wat ook mijnheer Van Enk al aangaf, zoals tijdens de coronatijd staat de Burgemeester Elsenlaan al gewoon vast. Dus op dat gebied heeft u onze zorgen niet ontnomen. Kom alsjeblieft nog met een B- en een C-scenario, met inprikkers of omleggen van wegen of hoe dan ook, de herontwikkeling van de toegangswegen naar het Havengebied toe, kom daarmee. En voorzitter, we hebben gemist over de zekerheidjes met investeringen van de ontwikkelaars. Er wordt gepraat over 17 miljoen, investeringen in personele kosten, en dat zou dus worden verrekend met de exploitatiebijdrage. Maar stel wat ik al aangaf, er wordt niet geëxploiteerd door ondernemers, wie gaat dat risico dragen? Waar zit die 17 miljoen, is het de gemeente of ligt het bij die ontwikkelaars? Of hebben ze alvast 17 miljoen overgeboekt naar de rekening van de gemeente Rijswijk dat over twintig jaar te gaan verdelen. Graag daar meer duidelijk over.

Ja, voor de rest ambitieus en eigenlijk zouden wij naar aanleiding van de inspreker, mocht het plan of het voorstel een positieve wending krijgen toch ook te gaan voorstellen om in plaats van 2.000, 2.500, toch echt richting die 1.500 à 1.250 woningen te gaan, dus even een stapje gas terug, even eerst ontwikkelen, wat doet de omgeving, wat doet de buurt, wat doet de wijk, en dan pas doorknallen. Dit hele verhaal is te groot, te ambitieus. Nogmaals, positief, er ligt een plan, nou is het aan de raad om daar met een amendement op te komen, een wijziging op te komen dat we in ieder geval wel blij zijn met het plan. Dank je wel. De voorzitter: Dank u wel, de heer Weterings. Gaan we tenslotte over naar de heer Jense van Onafhankelijk Rijswijk. De heer Jense: Ja, voorzitter, dank u wel. Ik heb nog twee vragen aan de wethouder. De eerste is: heeft hij nou regelmatig met bewoners gesproken van het Havenkwartier en is hij vanavond verrast door de tekst van de inspreker? Ik ben het overigens van harte eens met Menno van Enk, wat je ook vindt van de hoogbouw, maar sla niet ongebreideld maar woningen blijven tellen. 2.000, 2.200 maximaal is echt wel de limit. Want dat gebied is nu al verzadigd als je kijkt naar verkeer. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, de heer Jense. Gaan we over naar de tweede termijn van wethouder Van de Laar.

Pagina 25 van 65

De heer Van de Laar: Dank u wel, voorzitter. En dan ga ik het rijtje af met de zoals de vragen gesteld zijn. GroenLinks, ik begrijp uw zorgen ten aanzien van het groen en die zorgen zijn genoteerd, ik ben het daar helemaal mee eens dat we daar scherp op moeten blijven, ik heb al eens eerder gezegd: als je op de Provada loopt dan lijkt het net alsof je op een tuinbeurs loopt in plaats van een vastgoedbeurs en uiteindelijk is het dan niet een tuinbeurs. Maar we willen dat het een groen gebied wordt en daar zullen we dus onszelf ook disciplinair aan moeten zouden, zal ik maar zeggen, vanuit de afdeling ruimte, dat het ook groen wordt. Maar hetgeen wat we al ontworpen hebben dat kan gewoon uitgevoerd. Ten aanzien van de sociale huur, ja, dan verwijs ik nu alleen naar het staande beleid zoals dat ook is omschreven in de raadsinformatiebrief waarin staat opgenomen dat er geen sociaal komt in het Havenkwartier, en ook verwijs ik naar de motie die in 2019 is overgenomen die waarin u heeft gezegd, sociaal, geen sociale nieuwbouw maar onderhoud en daar zit gelijk al wat ruimte in maar dan, ik verwijs toch naar die andere tafel waar wonen wordt besproken. De voorzitter: Ogenblikje, wethouder Van de Laar, u heeft een interruptie van de heer Van Enk. Mijnheer Van Enk. De heer Van Enk: Ja, dat is bedoeld om de wethouder te ondersteunen.

Ik wou alleen maar toevoegen dat het ook gewoon glashelder in het raadsvoorstel staat, dus wat mij betreft is de verwarring bij de Partij van de Arbeid volstrekt overbodig. De voorzitter: Dank u wel, de heer Van Enk. Wethouder Van de Laar, vervolgt u uw beantwoording. De heer Van de Laar: Dan kom ik uit bij de VVD, gesprekken met de MRDH over OV, OV was op dit moment goed, ik denk wel dat de verbindingen met de … Maar dat is geheel bij de verkeerswethouder, verbindingen met het station, verbeterd kunnen worden over de Treubstraat en de oversteekplaats en zo, wellicht dat daar de MRDH nog een rol speelt. Voor verdere vragen ten aanzien van de gesprekken verkeer verbeteren van de MRDH verwijs ik naar de heer Lugthart. Het zijn maximum bedragen … De heer Oelen: Voorzitter. Ter interruptie. De voorzitter: Mijnheer Oelen. De heer Oelen: Ja, ik begrijp, of misschien begrijp ik het ook wel helemaal niet, dat de wethouder verwijst naar de verkeerswethouder. Voor zover ik altijd staatsrechtelijk heb begrepen is het college één geheel, dus zou u deze vraag moeten kunnen beantwoorden, dat is één, maar u weet van tevoren dat deze vragen er gaan komen omdat het een wezenlijk onderdeel is van de hele discussie. Dus een verwijzing naar uw collega vind ik eigenlijk, nou ja, voor nu is het, ben genereus, ik strijk mijn hand over mijn hart, maar dat gaat begin maart niet gebeuren.

Dan moet u echt een beter verhaal hebben over de vraag hoe het in de discussie met de MRDH gaat en of er concrete afspraken worden gemaakt, concrete stappen kunnen worden gezet om het gebied ook met OV en anderszins te kunnen ontsluiten. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, de heer Oelen. Wethouder Van de Laar. De heer Van de Laar: Ja. Nee, dat begrijp ik heel goed en ik wil dat ook helemaal niet afschuiven, en heel goed dat u vast aankondigt dat er een beter verhaal moet liggen in maart. Maar ik voer zelf die gesprekken niet en ik beperk me gewoon nu even tot dit gebied waarbij ik over verkeer al het een en ander zelf heb gezegd, maar andere voortgang van gesprekken en onderwerpen die zijn toch echt met de heer Lugthart, maar ik zal dat goed afstemmen voor 2 maart. De bedragen, € 97,50 dat is een maximumbedrag en die worden wel Pagina 26 van 65

geïndexeerd, daar kan onder bepaalde voorwaarden mogen ervan af worden geweken maar in principe rekenen we daarmee. En dan ga ik gelijk naar de vraag van de heer Weterings, dat is in totaal 16, 17 miljoen en kosten openbare ruimte, laten we heel duidelijk zijn, het meeste risico wordt gelopen door de projectontwikkelaars zelf die daar investeren en de woningen moeten verkopen en ons afdracht moeten betalen. Dit is een project in fases, ook de openbare ruimte zal in fases aangelegd worden, en wij vragen nu met het raadsvoorstel wel een extra krediet om al een aantal dingen te kunnen aanpassen in de openbare ruimte, daar lopen we dus een risico van 6 ton dat we dat geld niet meer binnenkrijgen. Maar inmiddels zijn we zo ver in intentieovereenkomsten et cetera, dat we dat risico buitengewoon laag beschouwen, maar wij zullen niet gekke uitgaven gaan doen zonder dat die uitgaven daar een echte goede verwachting van is dat we die ook daadwerkelijk binnen gaan krijgen, dus dat loopt gezamenlijk op. Dan terug naar de VVD over de vraag van de parkeernormen. Ja, daar is sprake van parkeernormen, dat is een minimumnorm, dus die moeten gerealiseerd worden, en met een heel goed verhaal kan daar misschien wel wat worden afgeweken.

Dan gaan het over buitensporig grote fietsenstallingen of autodeelconcepten, dat soort dingen allemaal, maar ja, het parkeren dat moet gewoon goed worden opgelost. De verkeersafwikkeling, daar zijn dus bekende ontwikkelen zijn er meegenomen, en wat blijkt uit het onderzoek is dat het effect zich vooral lokaal manifesteert. Dus dat is het vergelijking tussen het breder gebied en het lokale gebied. Dan D66, jachthaven, de gebruikers, ruimte. Dat is een heel leuk idee, er zijn verschillende ondernemers die daar iets zouden willen ontwikkelen op het gebied van een jachthaven, ook mensen met al bezit in het gebied dus wellicht dat ze dat oppakken. Op zich, nou, we kunnen dat altijd bespreken, dank voor de tip. Inderdaad, Rutger Schonis, de luchtkwaliteit. Ja, we hebben onlangs afgesproken, maar dat moet zich echt uitwerken in het vervolg, twee zaken. Dat we, of nou, laat ik het gewoon bij één houden. Dat we met de projectontwikkelaars hebben zich gecommitteerd om het onderwerp vergroening van het bouwen, dus natuurinclusief bouwen maar ook schoon bouwen, waar u aan refereert. Dus circulair, ik weet niet in welke mate dat, maar in ieder geval schoon bouwen en misschien ook wel schone machines, dat dat een apart onderwerp van gesprek is waar we met elkaar met een expert over in gesprek gaan, van wat is daar mogelijk en wat kunnen we doen.

Dus dat zijn nog gesprekken die moeten komen maar we hebben afgesproken dat we dat gaan doen. Dan over het Jaagpad, CDA, D66, daar is wat verwarring over inderdaad. Er is op dit moment staan er bomen en is er gras, dat wordt mooier ingericht inderdaad, langs het Jaagpad, dat wordt autoluw. En er staat is nu ook aan de kant van de bebouwing is er ook groen. En dat is terrein is van de IPP, en dat zijn drie gekke driehoekjes en dat is niet meegenomen als huidig, of althans het staat niet op het kaartje want dat is bestemmingsplan bedrijventerrein. En het IPP heeft daar, je kan daar geen gebouw bouwen want het zijn hele rare snippers, en het IPP heeft daar zelf bomen geplant, dat staat ook omschreven in de ecologische analyse die u leest, een beetje wonderlijke mix, zo staat het erin. En die, ja, vanuit de gedachte dat het bedrijven, bestemmingsplan bedrijventerrein is, is dat meegenomen in de planontwikkeling van Sijthoff maar het klopt helemaal, en dan verwijs ik weer naar de opmerking van de heer Van Enk, het hele Jaagpad moet een hele prettige omgeving te worden om hard te lopen, te fietsen, te wandelen en te recreëren, en dat autoluw. Dan de watergang, inderdaad, in het middengebied is er dat kan water zijn, dat kan ook groen zijn, er is nu gedacht vanuit een nautische gedachte, die relatie met het water dat is mooi.

Maar dat is echt toekomstmuziek, we hebben nu die planning staan fase 1 en fase 2, 21, 2024, 2025, het middengebied daar zitten gewoon bedrijven, die gaan we niet wegjagen en op een gegeven moment gaan ze misschien wel zelf op hun hoofd krabben van moeten we niet iets anders gaan doen. Maar dat zal een natuurlijk verloop hebben de komende tien, vijftien jaar. Het CDA, bewoners, ik ben ik begrijp de zorg van de bewoners heel goed. En als je daar aan het water woont, en ze zeggen ook zelf van het is heel goed dat er iets gebeurt, want dat is gewoon nodig. Maar als er zo'n forse ontwikkeling voor je deur en voor je neus en in je achtertuin eigenlijk plaatsvindt zou ik me daar ook zorgen over maken. En zeer kritisch op zijn. En dan heb je helemaal niks met een etalagezone of dat soort teksten van een stedenbouwkundige dat kan ik me ook echt heel erg goed begrijpen. En dat begrip heb ik niet alleen op afstand toen Havencollectief is opgericht heb ik Pagina 27 van 65

zelf gelijk benaderd. Ik heb een paar keer in verschillende situaties zelf gesproken. Er is vooral heel veel ambtelijk contact geweest. Ik ben een keer bij Knijnenburg met een groepje aanwezig geweest en daarna is digitaal vooral het contact geweest. Dus nee meneer Jense me niet, het was ook aangekondigd dat er werd ingesproken. Maar ik heb de bewoners ik vind dat zo belangrijk, ik heb ze ook een podium willen geven om hun in het filmpje bijvoorbeeld wat is gemaakt dat er gewoon oprecht serieuze zorgen zijn. En die zorgen die hebben we ook serieus proberen te adresseren. Ik zie een interruptie. De voorzitter: Meneer Kooy. De heer Kooy: Voorzitter, dank u wel. Wethouder, u heeft het over het serieus nemen van de bewoners. En toch beperkt u het tot een advies wat zij mogen leveren en toch hoor ik bij de insprekers heel erg veel weerstand tegen de plannen. Gaat u nog duidelijker geven wat de inspraakmogelijkheden zijn in de vervolgstappen? De aanmeldingsnotitie van de MER, ik wacht nog steeds op antwoord wanneer u dit gaan publiceren zodat de bewoners daar gewoon concrete juridische stappen over kunnen nemen. En uw uitspraken kunnen toetsen. Want dat is de volgende stap van de inwoners. Niet alleen mooie verhalen van de ontwikkelaars, maar wat gaat u doen in de vervolgstappen om ook de inwoners nog een plek te geven aan tafel? De voorzitter: Duidelijk, dank u wel meneer Kooy.

Mevrouw Mauer heeft ook nog een interruptie. Mevrouw Mauer. Mevrouw Mauer: Ja zegt de wethouder nu nou dat de bedrijven niet op korte termijn weggejaagd worden maar op langer termijn misschien wel na verloop van tijd weggaan? De voorzitter: Wethouder Van de Laar. De heer Van de Laar: Nee om gelijk met dat laatste te beginnen, nee de gemeente zal ze en de projectontwikkelaar zal ze ook helemaal niet... Maar het kan zo zijn dat een bedrijf op een gegeven moment zelf besluit als die eigenaar is van een stuk om te gaan ontwikkelen. Maar ik wil daar helemaal niet op vooruit lopen. Op dit moment is het gewoon zeker een middengebied of een bedrijvengebied. De kantoren gaan weg. Er wordt ook nieuwe ruimtes gecreëerd voor bedrijven en ook voor voorzieningen die zijn er helemaal niet. 30.000 vierkante meter voorzieningen. Dus nee het moet een gemengd gebied blijven. Het moet geen exclusieve woonwijk worden. Dus dat is het hele streven van het gebied. Maar dan kom ik terug bij de heer Kooy over de participatie. En concrete resultaten die het moet opleveren. Dat ik knip dat even in tweeën voor nu. En hoe het vervolg eruit ziet. Ik denk dat er heel concrete resultaten zijn door de participatie, onder andere ondernemers op de Nijverheidsstraat die hebben allemaal een bus voor de deur staan. En bezoeker.

Hoe zit dat met parkeren? En als alle andere bezoekers komen van de woningen hier, kunnen wij dan nog wel parkeren en kunnen wij hier onze bedrijvigheid nog wel uitvoeren? Nou dat is de reden waarom wij en de projectontwikkelaars streng hebben gezegd, dat parkeren moet 100% op eigen plek worden opgelost om ook ruimte te laten en ook genoeg parkeergelegenheid op straat, niet alleen maar groen zeker in de Nijverheidsstraat voor parkeerruimte ook voor hun bezoekers. Dus dat is een resultaat van die participaties. Ook dat we hebben toegezegd dat we daadwerkelijk of dat we over de verkeerssituatie ter plekke op de Klipperstraat, de Galjoenstraat. En daar kan iedereen aan meedoen die een belang daarbij heeft een participatieproces gaan doen. En zo zijn er nog wel meer hele concrete resultaten. En ik hoop dat ja het zal altijd zo zijn dat ja als je direct bewoner daar bent dat je wel een bezwaar hebt tegen een onderdeel van het plan. En nou ja dan is het aan u de afweging van ja hoe gaan we daarmee om of wat vinden we ervan. Maar

Pagina 28 van 65

die bewoners worden zeer serieus genomen. En daar wordt ook zeer serieus rekening gehouden met de om daar om te zoeken naar oplossingen. Voor het... De voorzitter: Wethouder Van de Laar, ogenblikje. De heer Van de Laar: Inderdaad ik zie heel veel interrupties. De voorzitter: Meneer Kooy, korte interruptie. De heer Kooy: Ja even voordat hij aan deel twee begint en we weer een tijdje verder zijn. Ik heb juist vernomen dat wat u aangeeft het parkeren van de bussen op eigen terrein bij de ondernemers dat dat juist een van de dingen die bijvoorbeeld bij de Binckhorstontwikkeling juist hartstikke mis aan het gaan zijn. Waar de gemeente ook dezelfde woorden heeft gebruikt die hij net gebruik heeft. En dat daar ondernemers echt gewoon geen mogelijkheid zien om te blijven zitten. Die dus heel veel dwang vinden daadwerkelijk dat Wij. net ook al vroeg van worden die dan niet weggejaagd. Dus in de Binckhorst met dezelfde woorden die u nu aangeeft worden ze toch weggejaagd, hebben ze het gevoel dat ze niet meer welkom zijn. Hoe gaan we dat voorkomen? En daarop een kort antwoord graag voordat u naar uw deel twee van uw antwoord ging. De voorzitter: Dank u wel de heer Kooy. Wethouder Van de Laar. De heer Van de Laar: Ja een kort antwoord. We zijn de gemeente Den Haag niet. Het is een totaal andere ontwikkeling dan het CID. Maar uw opmerking en de strekking daarvan is genoteerd.

Het vervolgproces bestaat er dus over dat er alle ontwikkelingen een individuele RO-procedure doorlopen met betrokkenheid van de raad. Maar ook met de formele inspraak. En dan horen de publicaties van alle documenten erbij en ook bij de vaststelling van het Antea Rapport of de aanmeldingsnotitie hoort daar ook bij. En dan kunnen alle juridische procedures daar ook door worden lopen. En daar zullen we goed over communiceren. Onder andere door net zoals we bij de Bogaard hebben een nieuwsbrief wat we van plan zijn om te gaan doen. De voorzitter: Wethouder Van de Laar, meneer Kooy heeft nog een keer een interruptie zo te zien. De heer Kooy: Heel duidelijk. Korte vraag, gaat u deze MER-beslissing dat u op deze manier de MER-procedure gaat afronden gaat u die publiceren? Dat is mijn vraag. De voorzitter: Wethouder Van der Laar. De heer Van der Laar: Ja. Maar ik kan u niet zeggen wanneer of hoe. Maar alle documenten zijn qua openbaarheid zijn ze ook altijd geweest. Dus ook deze. Overigens zei u net MER-procedure. Dan heb ik uw vraag misschien niet. Maar hetgeen wat er nu is de aanmeldnotitie... De heer Kooy: De MER-aanmeldprocedure die moet u publiceren. De voorzitter: Meneer Kooy, graag via de voorzitter. Wethouder Van de Laar. De heer Van de Laar: Excuus voorzitter, dit wordt een moeilijk woordenspel.

We zouden er misschien nog buiten deze vergadering duidelijk maar de MER-aanmeldprocedurenotitie dat... Ik ben ook een soort van lost. Maar hetgeen wat er nu is wordt vastgesteld dat is de aanmeldnotitie. En die wordt gepubliceerd. Kom ik terug bij de vragen van het CDA...

Pagina 29 van 65

De voorzitter: Ogenblikje nog wethouder Van de Laar. Meneer Weterings wil graag ook interrumperen. Meneer Weterings. Meneer Weterings, uw microfoon staat nog uit. Dus we horen u niet, maar we zien u wel maar... De heer Weterings: Lekker rustig hè. Voorzitter, ik wil even vragen of wethouder Van de Laar al over de infrastructuur of hij daar al mee klaar was. Want ik had toch echt de vraag aan de wethouder, bij zo'n groot project met zoveel impact of de enige troef echt het afstellen van de verkeersinstallaties is? Is het echt de enigste troef? Of bent u nog bereid om goed na te denken mocht het niet werken welk ander plan kan uit de la worden gehaald om zo gauw mogelijk in te grijpen om die verkeersinfarcts tegen te gaan? Dank u. De voorzitter: Wethouder Van de Laar. De heer Van de Laar: Voorzitter, ik was nog niet aan het einde van mijn vragen. En die komt zeker nog voorbij. Ik was bij de verkeerslichten van het CDA. Dus we komen al in de buurt van het onderwerp de heer Weterings. Of en dat heeft de VVD meen ik ook al eens eerder gevraagd. Kan dat niet gewoon eerder gebeuren? Het is nu al bekend dat dat opgelost moet worden? De heer Weterings zegt zelf al van ja tijdens de spits staat het vast. Het is een feit dat het druk is en dat het druk blijft. En het Haags wordt ingewisseld voor het Rijswijks verkeer. Nou dat verhaal.