2021.02.18 Rijswijk Forum Stad.pdf

TRANSCRIPT VAN FORUM STAD VAN GEMEENTE RIJSWIJK d.d. 18 februari 2021

Voorzitter BvR GL VVD D66 CDA PvdA GBR RB Wij. Rijswijk OR Portefeuillehouders Forumgriffier 1.

: mevrouw A. Koegler Böhm : de heer A. v.d. Berg en de heer Paredes Sanchez. : mevrouw M. Albers en de heer M. Wit : de heer C. Sleddering, de heer U. Oelen en mevrouw C. de Mooij : mevrouw M. Koopman, mevrouw E. Woudstra en de heer R. Veerman : de heer M. v. Enk en de heer M. El Majjaoui : de heer A. Kooy : de heer M. v. Reijnen en de heer P. v.d. Velde : de heer M. Weterings en mevrouw B. Niesen : mevrouw C. Mauer en de heer T. Hoek : de heer D. Jense : de heer A. v.d. Laar en de heer B. Lugthart : mevrouw M.M.A. Tittse

Opening De voorzitter: Goedenavond dames en heren, het is 8 uur geweest, dat betekent dat we gaan beginnen. Ik had al eerder een poging gedaan maar we hadden even wat camera- en geluidsproblemen in het stadhuis, maar dat is blijkbaar verholpen. We vergaderen digitaal, u bent bekend met de werkwijze daarvan. Het wordt uiteraard ook uitgezonden. Naast het feit dat we hier in het stadhuis wat cameraproblemen hebben zijn er ook wat problemen met Teams, dat betekent dat we u soms niet in beeld zien maar alleen uw initialen. Vanuit Delft wordt daar hard aan gewerkt. Weet niet of dat vanavond nog allemaal opgelost wordt, maar weet in ieder geval dat u misschien niet in beeld bent, dat het niet aan uw iPad ligt. We hebben een lange agenda voor vanavond, we hebben ook een uitdaging te gaan met elkaar want de agenda moet vanavond afgewerkt worden. Volgende week is het namelijk voorjaarsvakantie, dan is het college ook niet aanwezig, dus dat betekent dat we het vanavond een beetje disciplinair moeten aanpakken met elkaar, met kort en bondige inbreng. En u mag van mij verwachten dat ik dat een beetje stuur, dat komt goed. Ik zal ook terughoudend omgaan met interrupties in de eerste termijn, misschien goed om dat alvast te weten.

Wethouder Keus is vanavond afwezig, wethouder Lugthart zal hem vervangen bij agendapunt 10, dus dat is geen probleem, het agendapunt kan ook gewoon behandeld worden.

2.

Algemeen spreekrecht inwoners De voorzitter: En daarmee wil ik overgaan naar de insprekers, agendapunt 2. Ze hebben drie insprekers gemeld, één inspreker zal anoniem inspreken en vervolgens hebben we twee andere insprekers. Manuella van de griffie zal de anonieme tekst van de inspreker voorlezen, dus die ga ik nu het woord geven. Mevrouw Tittse: Goedenavond, ik hoop dat u mij goed kunt verstaan. Ik heb een brief hier voor me van een anonieme inspreker en die lees ik graag voor u voor. Geachte aanwezigen, hartelijk dank voor deze mogelijkheid en de gelegenheid om ons verhaal aan u voor te leggen. Als bewoners van het fietspad, fietsstraatgedeelte van de Van Rijnweg hebben wij u recentelijk een document gestuurd, vastgelegd als RA 21 002. We hopen dat u de tijd heeft gehad om dit document te bekijken. In dit document zetten we uiteen waarom wij vinden dat het instandhouden van het Programmabureau RijswijkBuiten op haar huidige locatie A, Pagina 1 van 65

de inrichting van een definitieve tweede ontsluitingsweg van de Laan van Sion naar de Prinses Beatrixlaan onmogelijk maakt, B, zorgt voor een onveilige menging van snel en langzaam verkeer over een fietsstraat die daar niet op ingericht is, C, zorgt voor dusdanig veel sluipverkeer dat de bewoners van het fietsstraatdeel van de Van Rijkweg hier zeven dagen per week overlast van ondervinden. De overlast die wij als bewoners ondervinden van deze situatie heeft grote impact op ons dagelijks leven. Het mengen van snel verkeer met langzaam verkeer geeft gevaarlijke situaties voor fietsers en ook voor onze spelende kinderen. U kunt een aantal voorbeelden van deze drukte en onverantwoorde situaties terugvinden in de foto’s in document RA 21 002. De duizenden motorvoertuigen die ons per dag op enkele meters van onze gevel of tuin passeren produceren daarbij veel geluid. Geluid is afkomstig van motoren, optrekkende auto’s, harde muziek uit de auto’s, hard rijden enzovoorts. Kinderen slapen daardoor het hele jaar, dus ook in de hete zomers, met het raam dicht. Omdat het geluid van dit passerende verkeer er van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds laat is. Met name de wat oudere woningen aan de Van Rijnweg hebben geen koelende waterpomp of goede gevelisolatie, zij moeten dus kiezen tussen een hete kamer of geluidsoverlast.

Het wrange, vinden wij, is dat geen van de bewoners ervoor gekozen heeft om aan een wijkontsluitingsweg te gaan wonen. Sterker nog, bij aankoop van één van de woningen is zelfs door de gemeente aangegeven dat de Van Rijnweg een knip zou krijgen. Deze mail heeft er mede voor gezorgd dat de woning werd aangekocht. Helaas is die knip er na zeven jaar nog steeds niet. Het bestemmingsplan geeft aan dat het huidige fietsstraatgedeelte van de Van Rijnweg de bestemming verkeer 3, erftoegangswegen, heeft. Verderop is het zelfs specifieke vorm van verkeer, fietspad. Deze bestemming voor de Van Rijnweg is reeds in 2013 door de gemeente Rijswijk bepaald. Alle inwoners hebben de woningen gekocht met deze bestemming in het achterhoofd, niet met het plan om jarenlang aan een wijkontsluitingsweg te gaan wonen. Natuurlijk begrijpen we dat werk in een wijk niet binnen een paar maanden geregeld is. We hebben geduld, omdat we weten dat zoiets veel tijd kost. Omdat de hulpdiensten eruit moeten kunnen en omdat het nuttig is voor de bewoners van de wijk Sion. Maar de functie van de Van Rijnweg is nu wijkontsluitingsweg, alleen omdat het programmabureau daar blijft staan. De achtste herziene van de GREX RijswijkBuiten geeft aan dat Sion voor ruim 95 procent klaar is. In Parkrijk en Pasgeld is alles nog volop in beweging. Daar wordt flink gebouwd.

Het nut van het programmabureau op de huidige locatie is ons volledig onduidelijk. De Van Rijnweg als wijkontsluiting is niet meer in dienst van Sion of haar bewoners, maar voor het programmabureau zelf. Dan is voor ons het moment gekomen om daartegen protest aan te tekenen. Wij vinden dat we na acht jaar ongeduld lang genoeg hebben bewaard. In juli 2020 is door wethouder Lugthart aangegeven dat binnen twee jaar het programmabureau van haar huidige locatie verwijderd gaat worden en de Van Rijnweg afgesloten wordt voor doorgaand verkeer. Daar zijn we uiteraard erg blij mee. Echter is er recent per brief vanuit de gemeente Rijswijk gecommuniceerd dat de Laan van Sion niet op korte termijn doorgetrokken kan worden als wijkontsluitingsweg. Het gebruik van zinnen als ‘niet op korte termijn’ belooft voor ons niet veel goeds. Zulke zinsneden kunnen ons na acht jaar nog jaren aan het lijntje houden. Dat gevoel wordt versterkt doordat er van de gemeente, doordat er van de genoemde binnen twee jaar nu al zeven maanden verstreken zijn en er nog steeds geen planning is voor het verwijderen van het programmabureau. Daarnaast wordt er nu nog steeds gesproken in termijnen van binnen twee jaar, wat weer suggereert dat de planning alweer doorgeschoven is. Geachte raad, we kunnen u niet genoeg benadrukken dat we heel erg veel last hebben en veiligheid ondervinden van de huidige situatie.

Wij zijn de dupe van het in stand houden van deze werklocatie omdat wij daar alle negatieve van dragen. Afsluiting van de Van Rijnweg is ons beloofd, maar de uitvoering wordt vooruitgeschoven. Er wordt gesproken in termijnen van jaren, die gemakkelijk weer verlengd worden. Niemand slaapt hier minder van, behalve de bewoners van het fietsstraatgedeelte van de Van Rijnweg. Daarom vragen wij u om het programmabureau weg te halen van haar huidige locatie, de tweede ontsluitingsweg aan te leggen en de Van Rijnweg af te sluiten voor doorgaand verkeer. Na acht jaar een bestemming op papier te zijn geweest zouden wij graag deze bestemming in werking willen zien treden. Wij vragen de wethouders om hier snel stappen in te zetten zodat het einde van deze ongewenste en Pagina 2 van 65

onveilige drukte in zicht is. De bewoners zijn hier echt aan toe, het dienen als wijkontsluiting heeft nu lang genoeg geduurd. Zijn de wethouders bereid om hierover met ons in gesprek te gaan? We horen het heel graag van u. Heel hartelijk dank voor uw tijd. De voorzitter: Dank u wel, dat was inspreker nummer één, die is niet aanwezig dus er is ook geen ruimte om vragen te stellen en de wethouders hebben neem ik aan het appel gehoord. Gaan we naar inspreker twee, dat is de heer Wielenga, woordvoerder van de Havencollectief die in komt spreken over het Havenkwartier. Mijnheer Wielenga, u heeft het woord. De heer Wielenga: Goedenavond. Mijn naam is dus Douwe Wielenga, ik ben bewoner van de Prunuskade maar ik zit hier niet namens mijzelf maar namens het Havencollectief, wij zijn een club bezorgde bewoners, ondernemers en omwonenden van het Havenkwartier. We zijn voor ontwikkeling van het gebied, maar het moet wel in balans met de omgeving en de toekomstige belangen van Rijswijk zijn. We hebben samengevat vier hoofdbezwaren: er komen te veel woningen in een klein gebied, de hoogteaccenten zijn niet passend, de verkeersafwikkeling is niet realistisch en er zijn onvoldoende waarborgen voor de leefbaarheid. Ik ga dat nu verder toelichten. In het raadsvoorstel vraagt het college zich af of de publieke belangen en het private belang van de investeerders in balans zijn.

Dat is een hele goede vraag, eigenlijk precies de reden waarom wij ons hebben verenigd in het Havencollectief. Wat wij de afgelopen twee jaar erg gemist hebben is het doordenken van alternatieven voor de plannen die eigenlijk vanaf het begin af aan één kant op wezen. Alternatieven in woningaantallen, alternatieven in stedenbouwkundige opzet maar ook in het gebied waar we naar kijken, want de Plaspoelpolder is groter dan alleen het Havenkwartier. Steeds vertrok de gemeente bij de plannenvorming vanuit het idee dat er forse torens moesten komen, en die staan nou precies op die percelen die in handen zijn van de drie belangrijkste projectontwikkelaars die het initiatief namen voor het opstellen van het ontwikkelkader. De plannen die er liggen zijn zeer hoogstedelijk. Dat past bij een grote stad, maar niet bij Rijswijk. We hebben het hier niet over de Kop van Zuid, we hebben het hier niet over Laakhavens, we hebben het ook niet over De Bogaard. We hebben het over de rand van de Plaspoelpolder, een verouderd bedrijventerrein langs de Vliet en de A4. Volgens ons is dat een heel ander soort plek waar ander type ontwikkeling moet plaatsvinden. Ik licht een paar van onze zorgen toe. De hoge torens, en dan met name de toren op de Sijthoff-locatie.

Wij geloven niet in de etalage langs de snelweg, zoals die steeds wordt gepresenteerd, en vragen ons ook af: welke partij in uw raad had deze etalage in het verkiezingsprogramma staan? Waar is het idee op gebaseerd dat zichtbaarheid vanaf de snelweg investeerders zou aantrekken? Volgens ons moet de impact op de omgeving veel zwaarder wegen, en dan bedoelen we ook de regio, want een toren van 120 meter is van Leidschendam tot Delft een beeldbepalend, misschien beter gezegd beeldverstorend, element. De geplande toren komt qua hoogte in de buurt van Het Strijkijzer aan het Rijswijkseplein, die kent u waarschijnlijk al wel. Een nare, winderige plek. En direct naast de geschetste toren in de Plaspoelpolder is een gebouw van tien verdiepingen hoog ingepland in de huidige groenstrook. Wat ons betreft moet het uitgangspunt zijn van het stedenbouwkundig kader dat er een geleidelijk opbouwende, oplopende bouwhoogte komt vanaf het water richting het EPO-gebouw. En over de torens langs de Nijverheidsstraat wil ik ook twee korte opmerkingen maken, want er is in de planvorming het nodige aangepast, dat heeft u kunnen zien in het raadsvoorstel. Maar het valt ons daarbij op dat op de, op een perceel langs de Nijverheidsstraat waar het IPP eigenaar van is, en wethouder Van de Laar is voorzitter van het IPP, dat juist daar een extra hoogteaccent staat ingetekend.

Dat verbaast ons eigenlijk heel erg als een gemeente echt probeert de bouwhoogtes bij te stellen. En het tweede punt bij de ontwikkeling langs de Nijverheidsstraat, op de Indola-locatie is een toren van 50 meter voorzien en dat is in die omgeving eigenlijk een ongekend hoog, een dissonant. En daar zijn we niet blij mee. Als laatste over de hoogtes, dan houd ik er eventjes over op: volgens ons zijn de stukken niet consistent. Wij lezen verschillende hoogtes, de ene keer Pagina 3 van 65

gaat het over 100 meter, dan mag het 122 meter zijn, de ene keer is het 45 meter waar dan opeens 50 meter wordt genoemd. We vinden het erg belangrijk dat dat consistent en stevig wordt vastgelegd want de ontwikkelaars zoeken altijd de maximale ruimte, is onze ervaring. Het tweede punt wat wij graag willen toelichten is het mengen van wonen en bedrijvigheid. Dat roept spanning op en de ondernemers uit ons collectief maken zich daar zorgen om. Meerdere van hen zijn in het verleden uit Rijswijk of Den Haag of een andere locatie naar deze plek toe gekomen omdat ze last hadden van de spanning met omwonenden omdat ze overlast veroorzaakten. Doordat er steeds klachten waren dachten ze: we zoeken een andere plek. Die hebben ze gevonden, en nu komen er weer woningen bij hen in de buurt. Zij maken zich er zorgen om en vragen, wij vragen ons met zijn allen af, welke garanties leest u in de plannen dat die problemen van overlast niet weer zullen optreden waardoor zij weer in de verdrukking terecht komen. Een kleiner bouwprogramma, dat zou onze tips zijn, maakt het mengen van functies veel beter mogelijk. Een derde punt, de autodruk. Er zijn volgens de ramingen 6.600 extra autobewegingen per dag voorzien in het gebied, wij denken dat die twee kruispunten met de Burgemeester Elsenlaan dat niet aankunnen.

De modellen geven aan dat het wel zou moeten kunnen maar wij hebben daar ernstige twijfels bij, en willen er ook op wijzen dat de verbreding van de A4 hier volgens ons niet is bij meegerekend en dat gaat op de Diepenhorstlaan extra verkeer opleveren en dat zal ook de Burgemeester Elsenlaan opzoeken. Kortom, we hebben het gevoel dat dat niet goed in balans is. En het vierde punt wat ik iets meer wilde toelichten gaat over de leefbaarheid. Volgens ons zijn de plannen veel te optimistisch. De milieuparagraaf, alle verschillende onderzoeken die gedaan zijn redeneren naar de gewenste uitkomsten toe, en negeren de negatieve effecten van de bouwmassa en geluid, fijnstof, stikstof, bij al die punten vragen wij ons af: hoe kunnen de rapporten zoals ze zijn opgesteld echt kloppen? Eigenlijk, als ik het probeer samen te nemen gaat het steeds over het grote aantal woningen. Als je bijvoorbeeld zou streven naar 1.500 woningen zou er minder hoogbouw nodig zijn, is de verkeersdruk lager, zijn er minder spanningen tussen wonen en bedrijvigheid. Volgens ons stelt de gemeente zich nu te afhankelijk op van de ontwikkelaars en de grondeigenaren.

Ze kunnen flink geld verdienen, maar is Rijswijk er ook bij gebaat of doet de gemeente het Havenkwartier in de uitverkoop? U, de gemeenteraad, bepaalt toch de kaders? Wij doen dan ook een beroep op u als raad, dit is het laatste wat ik hierover wil zeggen nu, stel dit ontwikkelkader de komende raadsvergadering nog niet vast maar geef het college de opdracht om in samenspraak met ondernemers, bewoners en omwonenden en natuurlijk ook de projectontwikkelaars de plannen aan te passen met de volgende randvoorwaarden: maximaal 1.500 woningen, het strikt handhaven van een oplopend bouwplafond, hoogteaccenten van maximaal 50 meter en beter onderbouwde plannen voor de verkeersafwikkeling en de druk op de leefomgeving. Ik dank u voor uw aandacht en spreek de hoop uit dat u een wijs besluit zult nemen over dit raadsvoorstel. Mocht u vragen hebben aan het Havencollectief, schroom dan niet om contact met ons op te nemen. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Wielenga voor uw inbreng. We zullen dit nog uitgebreid bij agendapunt 9 bespreken met de raad en daar zal uw inbreng zeker in meegenomen worden. Gaan we naar de volgende inspreker, dat is de heer Jansen namens Werkgroep Pasgeld. Mijnheer Jansen, ga uw gang. De heer Jansen: De leefomgeving in Rijswijk-Zuid probeert te verbeteren. Voorzitter, vanavond komt u bij elkaar om te praten over het ontwikkelkader van het Havenkwartier.

Een gebiedsontwikkeling die alle kenmerken en randvoorwaarden voor een succesvolle binnenstedelijke herontwikkeling en realisatie van 2.000 tot 2.500 woningen in zich mee heeft. Een plan dat hopelijk een positieve impuls aan het gebied geeft en de eerste stap naar de verdere ontwikkeling van de Plaspoelpolder neemt. Op het gebied van de ruimtelijke ordening, een onderwerp dat u allen aan het hart gaat, vinkt het ontwikkelkader bijna alle vakjes op de checklist af. Woningbouw vindt plaats in een gebied dat al bebouwd of in ontwikkeling is: check. Transformeren van leegstaande bedrijven en kantoorpanden naar woningen: check. Plaspoelpolder krijgt Pagina 4 van 65

meer woon- en andere functies: check. Openbare ruimtes worden aantrekkelijker ingericht: check. Vrijetijdsbestedingsmogelijkheden: check. Groen en water worden op meer creatieve manieren geïntegreerd, waarbij 2,5 hectare water ineens als groen wordt aangemerkt: check. Maar misschien dat het water met zogenaamde floodlands nog wel meegerekend zou kunnen worden ook. Voorzitter, Rijswijk is een groene buitenplaats voor stedelijk wonen en heeft in haar stadsvisie de ambitie uitgesproken om dat ook te blijven. Binnen het groene toetsingskader van de gemeente Rijswijk, dat ook op deze ontwikkeling van toepassing is, wordt er gesteld dat de verhouding tussen de openbare groenruimte en het aantal woningen in Rijswijk gelijk moet blijven. Het is op basis van deze ambitie dat de norm van 77 vierkante meter nieuw groen per nieuwe woning in 2010 is vastgesteld. En wanneer u deze ambitie zou herijken op basis van het groenbeheersplan uit 2019 komt u zelfs uit op een norm van 115 vierkante meter openbaar groen per nieuwe woning. U ziet dat net als in dit voorstel is enig creatief rekenen ons ook niet vreemd. Gezien de grote behoefte aan woningen binnen de regio gaat het geen eenvoudige opgave worden om deze ambities te realiseren, los van welk specifiek toetsingskader erop nagehouden wordt.

In uw eigen stadsvisie stelt u dat door de stedelijke verdichting het overgebleven Rijswijkse groen een steeds grotere waarde vertegenwoordigt, en de woningbouwregio sluit zich in haar regionale woonvisie 2017 tot 2021 hier volmondig bij aan. Gemeentes worden gemaand om voorrang te geven aan binnenstedelijke woningbouw ten opzichte van bouwen in het weiland. Sterker nog, de woonvisie Haaglanden benadrukt nog maar eens hoe de huidige groen en blauwe gebieden tussen de gemeenten in de regio als belangrijke kernkwaliteiten van het gebied aangemerkt kunnen worden. Een kernkwaliteit die ervoor zorgt dat het hier toch zo fijn is om te wonen. Voorzitter, wanneer het groene toetsingskader van de gemeente Rijswijk uit het groenbeleidsplan 2010-2020 op de ontwikkeling van het Havenkwartier geprojecteerd wordt, dan komen de nieuwe inwoners van het Havenkwartier er bekaaid af. In plaats van 77 vierkante meter openbare groene ruimte wordt er nu rekening gehouden met grofweg 20 vierkante meter openbare groenblauwe ruimte per woning. De specifieke verwijzing is terug te vinden op pagina 525, bijlage 3 van het ontwikkelkader. Een eenvoudige rekensom naar zuiver groene ruimte levert een onthutsende 10 vierkante meter per woning op.

Bijlage 8 van het ontwikkelkader Havenkwartier, de notitie groene natuur, bevestigt nogmaals dat het groenbeleidsplan 2010-2020 van toepassing is op dit ontwikkelkader, maar gaat voor het gemak voorbij aan het daarin gestelde toetsingskader. Voorzitter, deze getallen schetsen een droevig beeld voor de toekomstige leefbaarheid van en de bijkomende maatschappelijke kosten die Rijswijk in de toekomst zal moeten dragen. Laat het Rijswijk van de toekomst niet het kind van deze rekening worden. De ongemakkelijke realiteit die hieruit voortvloeit is dat de gemeente op zoek moet naar 67 maal 2.500 is meer dan 16 hectare nieuwe openbare groene ruimte in Rijswijk. En ja, dat is bovenop de in het ontwikkelkader omschreven openbare groene en leefbare ruimte. We zijn heel nieuwsgierig hoe u concreet invulling gaat geven aan uw eigen toetsingskader en roepen u op om na te denken over mogelijke invullingen en oplossingen. Ook wij denken graag met u mee. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Jansen, voor uw inbreng. Nou, ook dit zal ook uitgebreid terugkomen bij agendapunt 9, ik zie dat er ook geen vragen zijn vanuit het forum. Wil ik u hartelijk danken voor uw inbreng en wens ik u een fijne avond verder. 3.

Lijst van Ingekomen stukken De voorzitter: Gaan we over naar agendapunt 3, lijst van ingekomen stukken. Kan het forum zich vinden in de voorgestelde wijze van afdoening of zijn er nog op- of aanmerkingen over? Mevrouw Alberts: Ja, voorzitter. Ik had ook nog wel een opmerking, er was natuurlijk ook een anonieme inspreker over RA 21 002. En deze staat de wijze van afdoening staat op C. Ik zou deze graag naar A willen Pagina 5 van 65

zetten, afhandeling door college met afschrift aan de raad. Zodat deze inwoner wel reactie krijgt op de brief en wij daar ook van op de hoogte zullen zijn. De voorzitter: Prima, kijk ik even het forum rond of daar steun voor is. Ja, ik zei een aantal mensen ja knikken. Dan wil ik voorstellen dat we dat op de agenda voor het volgende forum zetten. Mevrouw Alberts: Het is niet om het te agenderen, dit is A, dus het is niet D, het is A. Afhandeling door college met afschrift aan de raad. Dat is niet in een forum. De voorzitter: Prima, gaan we hem op A zetten, mevrouw Alberts. Dank u wel. Zijn er nog meer op- of aanmerkingen? Nee, dat is mooi. 4.

Vaststelling agenda De voorzitter: Gaan we over naar agendapunt 4, vaststelling van de agenda. Ik heb in ieder geval een verzoek gehad van mijnheer Kooy. Mijnheer Kooy, misschien wilt u dat nog heel even kort toelichten? De heer Kooy: Ja hoor voorzitter, dank u wel. Heel simpel, we hebben een IB-brief gekregen over aanbesteding het Huis van de Stad, alleen die aanbesteding loopt nu al dus mijn verzoek was om hem dan nu even te bespreken, en het scheelt volgende keer weer een onderwerp dan. De voorzitter: Ja, dat moet dan inderdaad vanavond nog gesproken worden want daar is wat haast bij. Kijk even het forum rond of daar steun voor is. Ja, dat zie ik. De heer Wit: Ja, dat is er. De voorzitter: Ja, mooi. Dan maken we daar agendapunt 13 van. Zijn er verder nog aanvullingen op de agenda?

5.

Mededelingen college De voorzitter: Gaan we naar agendapunt 5, mededelingen college. Wethouders, heeft u nog mededelingen? Nee?

6.

Terugkoppeling Gemeenschappelijke Regelingen De voorzitter: Gaan we naar agendapunt 6, terugkoppeling gemeenschappelijke regelingen. Zijn er nog raadsleden die een terugkoppeling willen geven? Ook niet.

7.

Overzicht toezeggingen en moties De voorzitter: Gaan we naar agendapunt 7, lijst overzicht toezeggingen en moties. Zijn daar nog opmerkingen of aanmerkingen op? Mevrouw Alberts. Mevrouw Alberts: Ja, voorzitter, bij toezegging nummer 12 over de tramremise. De wethouder koppelt de definitieve telling staat er, maar dat moet planning zijn. Dat staat ook niet juist opgenomen in het conceptverslag wat we bij het volgend agendapunt zullen bespreken. Dus de wethouder heeft planning gezegd, en niet telling. Pagina 6 van 65

De voorzitter: Oké, dan gaan we het woord telling in planning veranderen. Dank u wel. 8.

Vaststellen Forumverslagen De voorzitter: Sluiten we daarmee ook agendapunt 7 af en gaan we naar de verslagen van de vorige vergaderingen, agendapunt 8. Zijn er opmerkingen over het conceptverslag van 21 januari? Nee. 26 januari? Ook niet. Ah, mevrouw Alberts. Mevrouw Alberts: Ja, dat is dezelfde opmerking als zonet. De voorzitter: Ja, uiteraard. Verder zijn er geen op- of aanmerkingen zie ik. Zijn de verslagen bij dezen vastgesteld.

9.

Raadsvoorstel Ontwikkelkader Havengebied De voorzitter: Gaan we naar agendapunt 9, raadsvoorstel ontwikkelkader Havengebied. Ik wou voorstellen om gewoon het gebruikelijke rondje van groot naar klein aan te houden. Ga ik als eerste het woord geven aan BVR, wie kan ik daar het woord geven? De voorzitter: Mijnheer Cupedo. Gaat uw gang. De heer Cupedo: Dank u wel voorzitter. Het Havenkwartier. Er zijn een aantal goede presentaties geweest waar wij veel konden vragen. Toch hebben wij nu nog vier vragen. Beter Voor Rijswijk heeft goed geluisterd naar de omwonenden, het aandachtspunt voor ons is de megatoren bij de Vliet. Moet die echt zo hoog? Een megatoren bij het EPO-gebouw is wat ons betreft veel logischer. Punt 2: hoe zit het met de vuurwerkhandel? Levert die geen problemen op bij de bouw van de woningen? Een ramp als Enschede is klein, maar Beter Voor Rijswijk wil zelfs daar geen rekening mee houden. Punt drie … De heer Van Enk: Voorzitter, even puntje van orde, ik zie … De voorzitter: Mijnheer Van Enk. De heer Van Enk: Ik zie de heer Cupedo niet. Ligt dat aan mijn scherm of … De heer Cupedo: Nee hoor, excuses, excuses. De heer Van Enk: O ja. De heer Cupedo: Excuses. De voorzitter: Ah kijk, daar is mijnheer Cupedo. Veel beter zo, mijnheer Cupedo. Gaat u verder. De heer Cupedo: Neem me niet kwalijk. Punt 3: de afwikkeling van de Burgemeester Elsenlaan. Dit kan veel sneller.

Soms sta je een halve minuut te wachten op een leeg kruispunt. De wachttijd kan fors korter zodat die doorstroming, en de inspreker had het er ook al over, dat die fors verbetert. En punt 4: wij hebben vraagtekens bij het behoud en onderhoud van de woningen aan de Havenstraat en omgeving. Er komen bij ons veel klachten van schimmel in de woning, wateroverlast in kelders, zijn daar plannen voor? En dan zijn de kosten uiteraard voor de woningcoöperaties. Dank u. Pagina 7 van 65

De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Cupedo. Gaan we over naar GroenLinks. Wie kan ik daar het woord geven. De heer Wit: Ja. De voorzitter: Mijnheer Wit. De heer Wit: Ja, dank u wel voorzitter. Ja, eindelijk zijn we toe aan het bespreken van ontwikkelkader Havenkwartier. Dit gebied heeft op zijn zachtst gezegd een zeer matige uitstraling, veel leegstand, verloederde openbare ruimte, en de daarbij behorende problematiek. Het ontwikkelkader is ambitieus, voorziet in een goede openbare ruimte, zegt veel te doen om de leefbaarheid voor de toekomstige bewoners hoog te maken. GroenLinks ziet de mogelijkheid en de kracht van het plan. Binnen de regio ligt een woningvraagstuk en de gemeente Rijswijk dient daar een aandeel aan te leveren, dat onderkennen wij. En we zien het dan ook als een gunstige ontwikkeling dat we hier binnenstedelijk gaan herontwikkelen, in tegenstelling tot de andere keuze, het volbouwen van de weinige groengebieden die we in Rijswijk al hebben. Dat gezegd hebbende, ook in een gebied als het Havenkwartier is de behoefte aan groen groot. Een openbare ruimte met veel groen en groendiversiteit zorgt voor een goed leefklimaat, maar de vraag is of we dit in dit ontwikkelkader voldoende borgen en voldoende groen implementeren.

En ja, die wordt daar toch ondersteund ook in de vraag van de inspreker die van de heer door de heer Jansen die we net hadden, hoe gaat de gemeente dat aangaande de openbare groenoppervlakte per woning voldoen aan dat kader? In het raadsvoorstel wordt gesproken van particuliere investeringen in de publieke openbare ruimte. Maar voor niets gaat de zon op, en dat geldt al helemaal voor ontwikkelaars, dus wat staat daar tegenover? Als de gemeente deze investering geheel voor haar rekening neemt, resulteert dat dan bijvoorbeeld in minder bouwhoogte? Tijdens de informatie- en inspraaksessies zijn een aantal zorgpunten van de omwonenden naar voren gekomen, die te maken hebben met de hoogte van de beoogde bebouwing en de bereikbaarheid van het gebied. Onder andere daar liggen ook wel de zorgen van GroenLinks. Meer dan 2.000 woningen toevoegen heeft nogal een impact. In het ontwikkelkader wordt gesproken over de cumulatieve last van het Havengebied en de verschillende deelgebieden op de Plaspoelpolder, maar het is niet geheel duidelijk wat nu de cumulatieve last is van al die andere gebieden straks op het Havenkwartier.

Want stel we gaan al die andere gebieden gaan we ook ontwikkelen, zijn we tien jaar verder, weten we dan ook of die bereikbaarheid van het Havenkwartier nog steeds gegarandeerd is, of dat nog goed is? Wat zijn dan … Zijn het trouwens dan nog steeds geen belangrijke nadelige milieugevolgen, wordt trouwens gebracht alsof we blij moeten zijn met iets als minder nadelige milieugevolgen. De luchtkwaliteit in Rijswijk is al niet om over naar huis te schrijven, ja, en het gaat er dus hiermee zeker niet beter op worden. De hoogte van de bebouwing is naar aanleiding van de inspraakmomenten aangepast en dat neemt wel een deel van de zorg weg maar niet alles. Het profiel van de toren op de site of locatie is gewijzigd, de schaduw die zij werpt is aanzienlijk afgenomen, maar de hoogte maakt daar wel een erg aanwezig object. Hoger dan EPO, European Patent Office, is dat werkelijk naar we naartoe willen? Ik bedoel, stedenbouwkundig is het begrijpelijk, is de locatie ook begrijpelijk, maar vraag het de inwoners van Rijswijk en de heer Wielenga refereerde er net al aan, ik denk dat de wenselijkheid van dergelijke torens toch echt ver te zoeken is. Wat zijn de alternatieven, mochten we zeggen: we gaan niet zo hoog.

Wat kan de wethouder daarover zeggen? Qua mobiliteit en bereikbaarheid ligt het gebied weliswaar ingeklemd tussen twee tramlijnen, maar de bereikbaarheid van het gebied voor de straks nog aanwezige bedrijven dient wel gewaarborgd te blijven. Hoe gaat dat zich verhouden tot de wens van een auto-arm maaiveld en een groene openbare ruimte? Lage parkeernorm, dat gaat de goede kant op. Door aan de voorzijde van het traject vast te leggen wat dit, wat hierin de randvoorwaarden zijn, zorg je ook voor bewoners die daarvan op de hoogte zijn en die dit omarmen, en geen bezwaar hebben tegen autodelen of dit zelfs gaan zien als een unique selling point van de wijk. Het gaat namelijk automatisch minder Pagina 8 van 65

verkeersbewegingen in de wijk geven wat de leefbaarheid ten goede kan komen. In het raadsvoorstel wordt trouwens met enthousiasme ook nog vermeld dat de raadspresentatie van mei 2019 het programma sociale huurwoning is geschrapt, alsof het iets is om trots op te zijn. Want stel je voor dat de nieuwe wijk straks een afspiegeling is van de samenleving, en dat vinden we echt een gemiste kans. Voorzitter, ter afsluiting: dat er iets moet gebeuren met het Havenkwartier is evident maar we moeten wel het grote plaatje in de gaten houden. Het zou wenselijk zijn dat alle ontwikkelingen die we in de komende jaren gaan zien een keer integraal meegenomen worden in de afweging waarin de leefbaarheid vooropstaat. Ik krijg wel de signalen dat dit gebeurt maar de duidelijke communicatie daarover zie ik toch echt niet. Hoe mooi dit plan er op papier ook uitziet, ons blijft toch het gevoel bekruipen dat we hier te weinig rekening mee houden. Dat was het, voorzitter, in de eerste termijn, dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Wit. Gaan we over naar de VVD. Wie mag ik daar het woord geven? De heer Oelen: Ja, dank u wel voorzitter, dat is Udo Oelen. De voorzitter: Mijnheer Oelen. De heer Oelen: Dank u wel. Dank, college, voor dit ontwikkelkader wat nu eindelijk voorligt in de raad.

We hebben, nou ik denk vele avonden, bijeenkomsten, sessies er al aan besteed, om waarin, dank daarvoor wethouder, om de raad mee te nemen in het denken en alle ontwikkelgedachten. Ik denk, althans ik schat zo in, dat we raadsbreed blij kunnen zijn en ook dat de buurt daar blij mee is dat er nu eindelijk wat gebeurt in dit gebied, wat toch inderdaad wat troosteloos en wat sneu aandoet, er wordt gesproken ook over activiteiten die ondermijnend zijn voor de samenleving. Nou, daarvan denk ik dan van ja, daar kun je ook op andere manieren wel wat tegen ageren dan gelijk een heel gebied te gaan ontwikkelen, ik denk dat het een stuk goedkoper kan, maar goed, ik snap heel goed dat er ook anderszins wat moet gebeuren in dit gebied. We hebben vanavond een forum, forum is, heb ik ooit eens begrepen, bedacht voor een aantal feitelijke vragen, technische vragen, en het politiek spektakel zullen we in de raad van maart gaan meemaken en dan kunnen ook de knopen worden geteld van gaat het het halen of gaat het het niet halen. Dus ik ga me nu ook tot een aantal feitelijk beperken. En ja, als er hier en daar al een klein beetje voorkeur gaat doorsijpelen dan zult u mij waarschijnlijk niet even duiden. Allereerst heb ik een aantal vragen over de m.e.r.-procedure, althans de procedure die niet doorlopen hoeft te worden.

Er ligt een conceptadvies nu voor, die wordt voorgelegd aan de raad en de raad wordt ook gevraagd om daar kennis van te nemen. En eigenlijk is het verhaal van ja, onze inschatting op dit moment is dat er geen m.e.r. doorlopen hoeft te worden. Nou, dat, daar van die mededeling kunnen wij kennis nemen en dat zal ik ook zeker doen, maar ik ben heel erg benieuwd naar wat er vervolgens gebeurt op het moment dat die m.e.r.-procedure wel degelijk doorlopen zou moeten worden en wat dat dan eigenlijk precies betekent voor de rest van de procedure. Zou u, beste wethouder, daar misschien een nadere toelichting op kunnen geven? Dus waar zeggen wij ja tegen op het moment dat wij voldoen aan uw verzoek om ergens kennis van te nemen? Het andere onderwerp dat hebben BVR en GroenLinks ook al benoemd, dat is de hoogbouw van Sijthoff, en u beluistert ook de inspraak, de verschillende inspraakreacties ook in de inspreker, dat er best wel wat twijfel is over die hoogbouw bij, op de Sijthoff-locatie. Ik lees in de stukken dat het nodig is om de achteruitgang te bestrijden in de Plaspoelpolder. Maar als ik een toren in spe zou zijn, dan zou ik dat al een behoorlijke zware last vinden om die te kunnen dragen en te moeten dragen. Ik als enige toren in wording moet de hele Plaspoelpolder, de achteruitgang van de Plaspoelpolder bestrijden. Dat lijkt me een zware last voor één toren.

Maar ik ben ook vooral heel erg benieuwd waar u dat nou precies op baseert. Wat gebeurt er eigenlijk als de raad dit in maart weg amendeert? Nee, er mag geen hele hoge toren komen. En ik begrijp dat dat wat voor uw business case gaat betekenen van de locatie als zodanig, van Sijthoff en ook

Pagina 9 van 65

van de ontwikkelaar die op Sijthoff wil ontwikkelen, die zal misschien ook wel naar zijn andere plannen moeten gaan kijken. Maar wat betekent dit nou eigenlijk voor het totale gebied, voor het totale ontwikkelkader van het Havenkwartier, zou u daar misschien wat op willen toelichten? En met de heer Wit ben ik het mee eens en ook met de inspreker ben ik het mee eens, er wordt gesproken over een zichtlocatie vanaf de A4 en er zullen ongetwijfeld na mij ook mensen, partijen zijn die zeggen: ja, het moet wel in ieder geval ook een iconisch gebouw worden, waarmee we Rijswijk op de kaart gaan zetten. Dat zal allemaal wel, maar wat als je nou vanuit Rijswijk ook de kant op kijkt naar Delft, of naar het Elsenburgerbos, wordt dat dan eigenlijk ook meegewogen, waarom moet dit zo’n belangrijke zichtlocatie zijn vanaf de A4 en heeft Rijswijk dit nou echt nodig om op de kaart gezet te worden? Ik ben heel benieuwd wat de wethouder daarop te antwoorden heeft, maar met name ook op de vraag: wat als het voorstel weg wordt geamendeerd en wat dit voor het totale ontwikkelkader gaat betekenen. Ik heb nog een vraag over de ontsluiting van het gebied, en ook daar is ook al het een en ander over gezegd.

Er zijn best wat twijfels over of het verkeer wel voldoende afgewikkeld kan gaan worden en ik lees over zaken als, er komt een betere afstelling van de verkeersinstallatiedienst, maar wat als dat nou niet werkt? Wat is uw fall back option, wat is uw fall back scenario? Ik lees dat er allerlei overleggen moeten gaan plaatsvinden met de MRDH, met om het OV beter te gaan ontsluiten. We weten allemaal hoe sterk wij als Rijswijk in de MRDH onze onderhandelingen voeren. Wat als die onderhandelingen nou niet heel erg succesvol blijken te zijn? Wat gaat dat doen met de bereikbaarheid van dit gebied? Wat zijn uw fall back scenario’s, waar zeggen wij op dit moment ja tegen terwijl er nog een heleboel zaken open zijn? En ik heb tijdens een presentatieforum gevraagd om breder te kijken dan alleen maar naar die kleine postzegel, van den Elsenlaan, de Havenstraat, Nijverheidsstraat, Klipperstraat, wat doet het voor het grotere gebied, en ik heb het in de stukken niet kunnen teruglezen dat daar alsnog naar is gekeken. Want dit gaat natuurlijk een veel bredere uitwerking hebben voor het totale gebied. Op het moment dat de Bomenbuurt misschien wordt afgesloten vanuit de Havenstraat omdat er vanuit het Havenkwartier dan niet de Bomenbuurt ingegaan kan worden, dan betekent dat ook wat voor de ontsluiting van de Bomenbuurt.

De voorzitter: Mijnheer Oelen, wilt u afronden? De heer Oelen: Ja, ik ben bijna klaar. Ik wist overigens niet, voorzitter, dat ik spreektijd had opgelegd gekregen, maar goed. De voorzitter: Nou ja, ik wil wel even uitleggen. Kijk, we hebben een volle agenda, 12 uur halen we sowieso niet vanavond maar om nou tot 3, 4 uur ’s nachts door te gaan denk ik dat we dat allemaal niet willen. Dus vandaar mijn wat minder beleefde vraag of u wil afronden. De heer Oelen: Ik begrijp het, voorzitter, we hebben het alleen niet over een pakje boter vanavond. In ieder geval, wil de wethouder daar nog op reageren? En ik heb nog één laatste vraag en dat gaat over de leefbaarheid, en daar hebben de insprekers ook al wat over gezegd. Het aantal woningen wat erbij komt, het aantal mensen wat in de woningen komt te zitten, dat gaat wat over de leefbaarheid voor het gebied en het gebied eromheen betekenen. En de rapporten die er liggen, in hoeverre overtuigen die? Dus ik zou graag de wethouder willen uitnodigen om daar toch nog een keer goed op te reflecteren. Ik hou het hierbij, dank u wel voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Oelen. Gaan we over naar D66, wie kan ik daar het woord geven? Mijnheer Veerman. De heer Veerman: Dank u wel, voorzitter. Dank u wel. Voor D66 is wonen is een van de belangrijkste eigen thema’s, en daarvoor zijn wij ook blij met de ontwikkeling van het havengebied.

Dat draagt bij aan de Pagina 10 van 65

woningbouw, zeker voor middenhuur en een betaalbare koop, en daarnaast is de ontwikkeling van het Havengebied noodzakelijk want veel stukken vragen hier vanwege leegstand om. Ik heb al veel goede vragen gehoord en ook de insprekers hebben goede vragen gesteld aan de wethouder, dus die laat ik even achterwege, ik heb er nog drie. Waarom is er niet gekozen om de hoge toren op het Sijthoff-terrein naast de Vliet te zetten, veel meer naar het EPO-gebouw toe? Ik hoor dat al vaker terugkomen, waarom moet de toren zo hoog. Nou, ik heb al gehoord waarvoor bouwen we niet af van het EPO, stapsgewijs naar beneden. Nou, dat is een van de vragen. Waarom offeren we daarbij ook als we daar het Sijthoff-terrein gaan bebouwen de enige groenstrook die nu nog als buffer dient en eigenlijk nog veel goede bomen bezitten, waarvoor halen we die daar tussenuit, tussen het steen en het recreatiegebied langs de Vliet? En wat gaan we doen om tot meer groen te komen? Niet alleen maar wat losse boompjes hoop ik, maar ook wat meer bomen en biodiversiteit dan wat er nu staat, want er staat niet zo heel veel en als we deze groenstrook ook nog gaan offeren blijft er heel weinig over.

En de laatste vraag is: waarom worden de zichtlijnen van de Vliet als cultureel erfgoed trekvaarten niet meer geborgd in het geheel? Als je nu daar loopt of fietst zie je eigenlijk de mooie lijn naar Delft, mooi, meanderend langs het groen, en straks staat er langs het gebied kijken we vanaf de Rijswijks naar een hoog gebouw aan. Had dat niet anders gekund? Dat zijn onze vragen, dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Veerman. Gaan we over naar het CDA, mijnheer Van Enk. De heer Van Enk: Dank u wel, voorzitter. Ja, voorzitter, het is inderdaad geen pakje boter waar we het vanavond over hebben, het is een spannend onderwerp maar ook heel belangrijk. We gaan vandaag hebben over het masterplan, dat is nog geen bestemmingsplan maar het is wel een belangrijke stap denk ik in het hele ontwikkelspel wat we voeren vanuit het college met diverse ontwikkelaars, beleggers en eigenaren die erbij betrokken zijn. En ook met de bewoners en belanghebbenden, andere belanghebbenden, is dat erg belangrijk dat er een keer een stap gaat worden gezet. Het voldoet wat betreft het CDA helemaal aan het rijksbeleid om het grote aantal woningen waar we behoefte aan hebben, om dat langzamerhand binnenstedelijk te gaan bouwen, omdat we niet eindeloos door kunnen blijven bouwen in weilanden.

Er moet dus weer ingepast worden in de stad en dat is, dat zie je ook aan dit ontwerp, dat is in veel opzichten lastig en duur. Maar het is goed voor de woningbouw en zeker voor het segment waar hier voor wordt gekozen, namelijk, want er staat in de stukken toch zo’n beetje de helft middenhuur, middenkoop. En dat is waar een schreeuwende behoefte aan is bij veel mensen met een middeninkomen. Het heeft ook voordelen voor het gebied zelf, dat kunnen we als CDA beamen, er liggen natuurlijk braakliggende terreinen, het is wat rommelig aan het worden met overblijvende bedrijven. En het lijkt er dus op dat er hier een kans ligt, net als in De Bogaard, om binnenstedelijk te gaan bouwen. Maar, voorzitter, het is ook een avontuur, en zeker voor de mensen die in het aangrenzende gebied wonen. En het is mooi dat ontwikkelaars en beleggers belangstelling hebben voor het bouwen van woningen en dat de kantorenmarkt nu in dat opzicht gunstige bijkomstige omstandigheden op zijn gat ligt, maar we moeten het hebben over de randvoorwaarden waaronder dat kan. En ik wil daarover vragen stellen rond verkeer en verkeersoverlast, het groen, ik heb het even over de hoge toren hebben. Wat betreft dat verkeer, daar hebben we eigenlijk de meeste vragen over.

Kijk, sowieso het karakter van dit woongebied wordt gepresenteerd zoals we dat ook elders graag in Rijswijk willen zien, om nieuwbouw gepaard te laten gaan met minder parkeren en minder autogebruik. Qua locatie kan dat als je kijkt naar de verbinding met de rest van Rijswijk, want we bouwen binnenstedelijk. Maar het is aan de andere kant ook een gebied wat pal langs de snelweg ligt. Dus wij denken dat er ook heel veel bewoners zullen komen die dat als voordeel zien en daar zit dus een zekere contradictio in. We zijn als CDA blij met technische oplossingen door worden gekozen om een stop in de weg te plaatsen, of verschillende stoppen in de weg, waardoor de overlast niet naar de Bomenbuurt toe komt. Maar inderdaad hebben we net ook de inspreker, mijnheer Douwe Wielenga, de vraag, ja, wij vragen ons af: gaat dat wel werken met het afstellen van de stoplichten. Ik zal er Pagina 11 van 65

niet over uitweiden want er zijn meer vragen over gesteld. Dat wordt toch wel een belangrijke in het vertrouwen of we dat verkeer gaan oplossen in dat gebied. Dan de toegangsweg, er wordt gezegd: nou, er komt wat minder verkeer langs de Burgemeester Elsenlaan vanwege Rotterdamsebaan, straks de tunnel, de Utrechtsebaan, ja, zo gaan we steeds verder wijzen. Maar wij kunnen ons toch voorstellen dat bijvoorbeeld de toekomst van de Beatrixlaan op dit gebied veel meer van belang zal zijn en veel meer invloed zal hebben dan die andere toegangswegen naar Den Haag. Gaat hierom de toegangsweg naar Laak en Den Haag Zuid. En die Beatrixlaan, los van dat we binnenkort hopen de banen wat te verleggen, hoe staat het met onze plannen om daar te zorgen met andere overheden draagvlak te krijgen voor die ondertunneling? Wij denken dat dat ook voor dit gebied, Havenkwartier, een enorm gunstige werking zal hebben als we daar een mooie oplossing gaan krijgen. Dan verkeer in de zin van milieuoverlast. We hebben het een tijdje geleden gehad in deze raad over de milieu- en de luchtvervuiling in Rijswijk. Daar staan we bovenaan de top qua vuile lucht, en bij die oorzaken daarvan, ik kom er toch nog maar eens op terug, gaat het vooral om dat verkeer en ook om bouwmachines wat de wethouder al een keer eerder heeft uitgelegd.

Nou, toevallig las ik in de krant iets over laadpalen voor heimachines, dat zou misschien een mooi idee zijn vanuit milieu om straks ook als het gebouwd gaat worden in dit binnenstedelijk gebied, om ondernemers en aannemers te vragen om met wat meer moderne milieuvriendelijke technieken te werken. Maar belangrijkste is eigenlijk toch: die A4 wordt straks verbreed, en dat heeft ook direct invloed op dit gebied. We hebben als CDA met succes een lobby gedaan in de regio, met Den Haag, om in de Tweede Kamer een motie aangenomen te krijgen die Rijkswaterstaat ertoe dwingt om opnieuw te gaan kijken of er niet milieumaatregelen aanvullend nodig zijn voor die A4. Heeft het college dat stokje inmiddels overgenomen, want Rijkswaterstaat moet dat nu gaan uitvoeren, en hebben we contact met Rijkswaterstaat om daar de vinger aan de pols te houden? Schermen, snelheidsbeperking, enorm van belang voor de ontwikkelingen van dit gebied maar ook voor de rest van Rijswijk. En eigenlijk, we hebben het er al onderling ook buiten de vergadering wel eens over gehad, iets moois als bijvoorbeeld een overkapping van die A4 met zonnepanelen, ja, dat lijken ons creatieve, mooie, vooruitstrevende oplossingen waar je gewoon verschillende vliegen mee in één klap slaat. Dan kom ik op het groen. Ja, wordt het nou meer of minder.

Ik heb van tevoren nog wat technische vragen gesteld, het antwoord is: het wordt meer, maar dan moet je ook de wadi’s en de sunspots meenemen heb ik begrepen. Voorzitter, laten we hier royaal in zijn. Ik heb begrepen dat u met de partijen al bent gekomen op een aantal van zeventig nieuw te planten bomen in het gebied. Dat vind ik hartstikke fijn maar het mag wat ons betreft waar mogelijk toch nog wel een onsje meer zijn, vooral als het inderdaad gaan om het aangelegd groen, de groenstroken, ik had begrepen dat die langs het Jaagpad op zijn minst qua oppervlakte gelijk blijft. Ik hoorde nu anderen vragen over misschien toch nog misverstanden. Laten we de traditie van Rijswijk in ere houden, mooi aangelegd groen, en waar we hoog bouwen mag je in ruil daarvoor zeker ook mooi aangelegd groen krijgen. Ik weet niet precies hoe de normen zijn die er zijn aangehaald door vragenstellers, maar het is logisch dat als je hoog bouwt, dat je gewoon meer ruimte ook nodig hebt om het gebied leefbaar te houden. Tot slot die hoge toren. Ik begrijp de bezwaren van bewoners, ook al is er al enorm rekening gehouden in de ontwikkeling van het plan met verschuiving van bouwhoogtes, dat men toch aanhikt tegen die hoge toren, op de hoek zo bij dat Jaagpad. Ja, het is lastig om je dat nog voor te stellen. Maar ik heb twee voorwaarden waaronder ik denk dat het toch kan.

Ten eerste: bewoners van zo’n grote toren moeten niet met de auto over dat Jaagpad en Huis te Hoornkade hun weg gaan vinden, die moeten inderdaad op dezelfde manier via een stop naar de snelweg of de Elsenlaan worden geleid, dat is één. En twee: ik vind dat stedenbouwkundig argument om hem op die hoek te zetten inderdaad wel overtuigend. En dat zeg ik aan de heer Oelen, ik zeg ook aan de heer Wit, we kunnen proberen dat in te drukken, die hoogte, maar wat je er dan voor in de plaats krijgt dat is meer hoogbouw er omheen. Dan wordt het een gemiddelde hoogte van laten we zeggen zes, zeven etages, en dat komt de uitstraling van het gebied ook niet ten goede. Ik zou dus net als destijds bij de ontwikkeling Bogaard heb gezegd, ik zou het enorm belangrijk vinden dat we in gesprek blijven met die eigenaar en ontwikkelaar om ervoor te zorgen dat als een toren daar Pagina 12 van 65

komt, dat in de vorm gebeurt van een mooi, aansprekend ontwerp, en niet de blokkendoos waar we nu in de grove lijnen over praten. Maar dat het iets is waar je inderdaad vanuit Rijswijk kan zeggen: daar zijn we trots op. En dat is wat betreft het EOB-gebouw vind ik ook aan de hand. En dat zeg ik ook aan de heer Oelen, als je door het Elsenburgerbos wandelt of je kijkt vanuit Delft naar hier, als je kijkt naar zichtlijnen, dan zie je ook dat EOB-gebouw, dat is ook ontzettend hoog. En je zou kunnen zeggen massief en breed, maar het heeft een prachtig ontwerp en dat vergoedt enorm veel. Dus dat zou ik u op het hart willen drukken, laten we daar als gemeente goed over in gesprek blijven met ontwikkelaars en let vooral op de andere randvoorwaarden, groen en leefbaarheid en verkeer, dan denk ik dat wij in de raad daar een mooi besluit over kunnen nemen. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Enk. Mijnheer Oelen. U heeft een interruptie. De heer Oelen: Ja, ik wil alleen aan de heer Van Enk vragen of hij het niet met me eens is dat de appreciatie van iets wat mooi is of niet mooi is, dat dat een kwestie van smaak is. Want u heeft het erover dat u het gebouw van EPO heel mooi vindt als u door het Elsenburgerbos wandelt, maar ik denk dat als je daar een aantal willekeurige andere mensen over bevraagt, dat die dat heel anders waarderen dan wat u nu zegt.

Kortom, bent u het ook met me eens dat het vrij risicovol is om dan iets neer te zetten waarvan u denkt van het is mooi of iconisch of wat dan ook, waarvan een heel groot deel van Rijswijk denkt van ja, dat had voor ons niet zo gehoeven, dat is één. En het tweede is: het feit dat er geen hoogbouw hoeft te komen hoeft niet onmiddellijk te betekenen dat er alleen maar meer laagbouw hoeft te komen. Rijswijk, ook als je naar het bod kijkt, naar de provincie, Rijswijk overbiedt al de provincie in het aantal woningen wat Rijswijk heeft te bieden volgens de criteria van de provincie. Dus Rijswijk kan er ook voor kiezen om gewoon hier in dit gebied minder woningen te bouwen door bijvoorbeeld die hele toren er niet te laten komen. Vandaar mijn vraag ook aan de wethouder, wat betekent dat voor dat specifieke gebied? Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Duidelijk, mijnheer Oelen, dank u wel. Mijnheer Van Enk, kort een reactie … De heer Van Enk: Ja. De voorzitter: En daarna gaan we door … De heer van Enk: Ja. De voorzitter: Want in de tweede termijn is nog genoeg ruimte om met elkaar het debat aan te gaan. De heer Van Enk: Nee, wat dat laatste punt betreft zal inderdaad de wethouder daar antwoord op geven maar ik kan me voorstellen dat je op een soort break-even point komt als je dit gebied wil ontwikkelen.

Je kunt zeggen: we doen minder woningen, maar dat hebben we trouwens jaren geleden al besloten als je kijkt naar de historie van de stukken die hier als bijlage bij zit. Maar je kunt zeggen: doe wat minder, maar dan heb je ook minder ruimte en minder geld en opbrengsten van diezelfde ontwikkelaars om dit gebied ook mooi te maken. En daarom stel ik liever eisen aan het mooi maken en leefbaar maken van dit gebied, en een goede echte geloofwaardige verkeersoplossingen, dan dat we nu het terug gaan drukken. Het is spannend, maar hetzelfde geldt voor die toren, ik ben het met u eens, met de heer Oelen eens dat je van smaken kan verschillen, maar als het om een toren gaat dan gaat het om rankheid, om een ontwerp wat gewoon anders is dan anders en waar je ook met bewoners over kan praten voordat het wordt gebouwd, maar dat je … Ik geloof zeker dat omwonenden veel meer zien in een revolutionair mooi ontwerp dat geen overlast biedt dan dat er een, ja, een blokkendoos komt met twee etages lager maar er is geen geld meer om er iets moois van te Pagina 13 van 65

maken. Dat is een beetje de klem, dat dilemma wat ik proef en waar ik zou kiezen voor de aanval in plaats voor alleen verdedigen. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Enk. Gaan we over naar de fractie van Wij. Wie mag ik daar het woord geven? Mevrouw Mauer. Mevrouw Mauer: Mevrouw Mauer, ja, dank je wel voorzitter. Wij wil van Rijswijk een bruisende stad maken waar mensen met plezier wonen en werken, met natuurlijk daarbij de nodige voorzieningen in elke wijk. We vinden het belangrijk om de bestaande bebouwde omgeving maximaal te ontwikkelen en te benutten voordat we besluiten nieuwe wijken aan te leggen. Ja, om die reden willen wij leegstand van gebouwen en verpaupering van de bebouwde omgeving zoveel mogelijk terugdringen. Nou, dat zien wij ook in het raadsvoorstel terugkomen dus in principe staan wij dus positief tegenover dit raadsvoorstel. Wel hebben we nog een aantal kritische vragen, uiteraard. Zo lezen wij namelijk in het raadsvoorstel dat de eigenaren bedrijven moeten blijven huisvesten en dat zij dus zelf oplossingen moeten vinden voor het vermijden van hinder tussen bedrijven en woningen.

Leggen we daarmee de verantwoordelijkheid voor het houden van de balans tussen werken en wonen bij de eigenaren en zo ja, is dat voldoende om het werken te borgen en te voorkomen dat de al bestaande bedrijven later toch nog weggejaagd worden? Heeft de wethouder voorbeelden hoe dit ingericht kan worden? Daarnaast maakt Wij zich ook zorgen over de te verwachten verkeersdrukte die gepaard gaat met dit voorstel. Momenteel wordt er al een behoorlijke verkeersdrukte ervaren in deze omgeving en met meer inwoners en werkenden is er een risico dat dat dus zal gaan toenemen. Daarom zouden wij graag van de wethouder willen weten in hoeverre er al rekening is gehouden met de toenemende verkeersdrukte in dit raadsvoorstel en of dit in samenhang is gedaan met de verwachte ontwikkeling van de omliggende wijken. Is daar dan ook integraal bij gekeken naar de toekomst over tien à twintig jaar, en zo ja, wat zijn de belangrijkste conclusies uit die analyse? Is er extra infrastructuur nodig, hoe zit het met de investeringen in bijvoorbeeld het openbaar vervoer? Kortom, hoe zorgen we ervoor dat we het bruisende Rijswijk bereikbaar gaan houden? Kan de wethouder toezeggen dat de mogelijke impact van zowel de ontwikkeling van het Havenkwartier als de andere bouwplannen in Rijswijk nauw in de gaten wordt gehouden? Nou, dit was mijn eerste termijn, dank je wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Mauer.

Gaan we over naar de fractie van Gemeentebelangen Rijswijk. Mijnheer Van Reijen. De heer Van Reijen: Dank u wel voorzitter. Op de eerste plaats willen we wethouder zeker bedanken voor het prachtige plan wat er ligt. Heel veel ambitie. De meeste vragen zijn inmiddels al gesteld en de meeste dingen zijn geopperd maar wij willen toch wel benadrukken dat wij vinden dat er, dat we er open voor moeten staan voor hoogbouw, voor in welke vorm dan ook. Het liefst in een mooie architecture vorm, maar dat het voor iedereen acceptabel is, maar we moeten er niet gelijk afwijzend tegenover staan. Daarnaast willen we benadr… Willen we graag weten, en willen we graag dat de toegang, wegen, fietspaden, wandelpaden et cetera, de infrastructuur al goed bekend is voordat er überhaupt een paal in de grond gaat, zodat het duidelijk is dat de wegen ontsloten kunnen worden. En dat voordat de bouw start. Voor het groen zijn we ook uiteraard voor dat er heel veel mooie parken, mooie bomen geplaatst worden, et cetera, maar ik neem aan dat daar door de wethouder zeer zeker rekening mee wordt gehouden. Tot zover de eerste termijn, dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, de heer Reijen, kort en bondig, daar houd ik van. Gaan we over naar PvdA, mijnheer Kooy.

Pagina 14 van 65

De heer Kooy: Voorzitter, dank u wel. Wethouder, dank voor het voorleggen van het plan. Heleboel vragen zijn natuurlijk al gesteld vanavond, ga ik niet nog een keer doen. Leefbaarheid vinden we een belangrijk punt wat naar voren is gekomen maar ik zal even het voorstel erbij pakken en aan de hand daarvan even nog wat technische vragen stellen voordat inderdaad volgende keer het politieke debat losgaat. Dan begin ik eigenlijk met punt 3 uit het voorstel, kennis te nemen de concept-aanmeldingsnotitie m.e.r.-beoordeling. Ik zou graag van de wethouder een toelichting willen hebben waarom die deze procedure op deze manier aanhoudt, anders dan mijnheer Oelen van de VVD heb ik even gedoken in de m.e.r.-beoordelingsverplichtingen en boven de 2.000 huizen zou er een m.e.r. moeten liggen. Er zijn een paar uitzonderingen, voldoet niet helemaal aan, maar er is ook nog een bepaling in de m.e.r. dat als er een binnenhaven is die aangepast gaat worden, dat daar in ieder geval een m.e.r. van moet zijn. Dus ik ben heel benieuwd waarom nou deze procedure is gekozen en wat er dan verder gaat gebeuren met deze aanmeldnotitie. Gaat die dan nog gepubliceerd worden, en zo ja, wanneer gaat die gepubliceerd worden en via welke kanalen? Dat is even onduidelijk. Het ontwikkelkader.

Ik zou graag toelichting willen hebben hoe de wethouder dat ziet, kaders boven regelgeving en boven wetgeving, nog even een stukje over wat is bepalend, wat is leidend. De inhoud van het kader valt me op dat we een aantal stukken hebben die zeer gericht geschreven zijn, maar ook dingen die niet compleet staan. Wederom hebben we een bezonningsstudie die niet conform de richtlijnen daarvoor is, hij is afgekapt ook weer, en inderdaad een toren van 120 meter geeft een schaduw van meer dan 2 kilometer. Dat is een ruim gebied in Rijswijk wat daardoor geraakt gaat worden. Maar wederom zien weer afgekapte kaartjes en niet een totaalplaatje volgens mij van alle schaduwen bij elkaar. Dus waarom is dat zo, of heb ik gewoon een kaartje gemist in de documenten, dat kan ook. In te stemmen met de beantwoording van inspraakreacties, punt 1. Het verbaast mij dat dit inspraakreacties worden genoemd. Er is een gesprek geweest met omwonenden over een idee, het idee van het Havenplan, er ligt geen concreet plan voor. Niet een eenduidig compleet plan. Waarop is er dan inspraak geweest, hoe hebben zij concreet dat kunnen aangeven? Dus ik zou daar graag een toelichting op geven, tevens verbaast het mij dat er naam en toenamen bij stonden, wat ik niet gewend ben in de inspraakprocedures. En dan hebben we 1, 2, nou financiën is voor nu even niet zo relevant denk ik.

En misschien een toelichting aan een van de stukken over het participatieproces. In de planvorming hebben de ontwikkelaars besluitvormende rechten gekregen, maar de bewoners slechts adviesrechten. Hoe is dat evenwicht te verantwoorden als de ontwikkelaar er op een gegeven moment vandoor gaat en het een gesloten boek voor hem is, en de inwoners daar nog moeten wonen. En ook met de ambitie dat er dus een eigen impact is gedaan op een milieu, werd net al door het CDA de verbreding van de A4 genoemd, maar er ligt ook nog een notitie van een brief van de minister aan de Tweede Kamer, dat zolang de Beatrixlaan geen tunnel heeft we de afrit bij de EPO, dat dat als inprikker beschouwd gaat worden met dito verkeersafhandeling. Is dat meegenomen in deze uitwerking, evenals de luchtvervuiling rondom de A4? Voor de rest heb ik natuurlijk nog zestien bladzijdes met vraagjes of dergelijke maar laten we het gewoon even op hoofdlijnen houden met deze beantwoording voor nu. Voorzitter, ik geef hem even terug aan u. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Kooy, dat klinkt natuurlijk als muziek in mijn oren. Gaan we over naar Rijswijks Belang, de heer Weterings. De heer Weterings: Goedenavond, hallo. Ja, op zich blij met de ontwikkelingen binnen het Havengebied, ook blij dat er een voorstel ligt, daar kunnen wij als raad alles van vinden.

Ook blij dat wordt erkend dat het op dit moment nu een onaantrekkelijk gebied is. Ja, het is gewoon zoals ik al zei koud en kil en achterstallig, dus blij dat er ontwikkelingen zijn, alleen delen wij wel zeker de zorgen die ook de inspreker had vandaag, en vooral ook over de infrastructuur. Vanaf het eerste kopje koffie bij Inn The Stuart toen nog de eerste presentatie ook was voor omwonenden, toen werd er al gelijk geschaard achter het afstellen van verkeersinstallaties, want met 2.000 tot 2.500 woningen erbij dan denken wij nogmaals niet dat met het afstellen van de Pagina 15 van 65

verkeersinstallaties dat je het daarmee gaat redden. Want nu staat er nog geregeld vanaf het EPO tot aan de BP-pomp staat het nu al gewoon al vast tussen 3 en 5, dus er komt sowieso verkeer bij, hoe je het ook wendt of keert, het gaat drukker worden, zal ook niet minder worden. En het valt ons op in uw plan dat u daar vooral, u focust zich vooral op het afstellen van verkeersinstallaties wat ik al zei, en dat u zich vooral bezighoudt met het faciliteren van lopen, fietsen, concepten, autodelen, openbaar vervoer, dat is allemaal prachtig maar zijn er dan ook bepaalde voorwaardes als je daar een huis wil kopen? Mag dat alleen met een OV-jaarkaart of alleen als je een fiets hebt? Worden er voorwaardes geschonden aan het kopen van een huis in het gebied? Want 2.500 woningen is gegarandeerd de helft auto’s, gegarandeerd. Maar goed, oké, die vraag zal ik even aan de wethouder willen neerleggen. Verder viel ons op dat u aangeeft in uw plan dat de eigenaren in het gebied krijgen door toename van de bouwmogelijkheden veel verdienmogelijkheden, maar ook die eigenaren zijn weer afhankelijk van afnemers. En het ontwikkelkader is dan wel financieel neutraal, maar er wordt duidelijk wordt er aangegeven dat een soort terugverdienmodel is bij de exploitatie.