CConstaterende datRidderkerk
Koppel je AI →
Document · PDF

Nota van antwoord NRD 380 kV hoogspanningsverbinding.pdf

Commissie Samen wonen RK 7 maart 2024, gemeente RidderkerkBij agendapunt: 12: Ter kennisneming raadsinformatiebrieven54.136 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 5 van 7

Zie beantwoording vraag 1.

Zie beantwoording vraag 1.

1. Indiener stelt dat bovengrondse hoogspanningslijnen niet meer van deze tijd zijn omdat overal ter wereld leidingen ondergronds gelegd worden, vaak in gelijkstroom. Indiener stelt dat gelijkstroom voor veel bedrijven toekomst lijkt te worden. 2. Indiener vraagt naar het buitenland te kijken voor meer informatie over ondergronds aanleggen van verbindingen en verwijst naar Centrum Ondergronds Bouwen voor het aanleggen van tunnels onder kwetsbare natuur, waterwegen en bebouwing.

1. Wisselstroom is de technologie waarop het huidige elektriciteitsnet in Nederland en Europa is gebaseerd. De betrouwbaarheid is bewezen door jarenlange wereldwijde ervaringen. Zodra er een verbinding uitvalt, nemen de andere verbindingen automatisch het transport van de elektriciteit over. Binnen het vermaasde wisselstroomnet is het niet efficiënt om wisselstroom om te zetten in gelijkstroom en later weer van gelijkstroom in wisselstroom. Binnen WestEuropa wordt gelijkstroom dan ook slechts zeer beperkt toegepast als regulier onderdeel van het transportnet. De beschikbaarheid van een gelijkstroomverbinding is lager dan van een wisselstroomverbinding. De lagere beschikbaarheid vindt zijn oorzaak in het grote aantal componenten, bijvoorbeeld in converterstations, dat nodig is om een gelijkstroomverbinding te realiseren en de storingsgevoeligheid en lange reparatietijden van kabelverbindingen.

3. Indiener stelt dat een meerderheid van de participanten wenst dat alles ondergronds wordt aangelegd. Dat in de officiële stukken vermeld wordt dat de nieuwe verbinding bovengronds wordt aangelegd vindt indiener geen democratie.

Ondanks het feit dat het grootste deel van het Europese hoogspanningsnetwerk bestaat uit wisselstroom wordt momenteel wel in breed verband onderzoek (InterOPERA-project) gedaan naar een toekomstig gelijkstroomnetwerk naast het wisselstroomnetwerk. Hoewel er dus ontwikkelingen gaande zijn ten aanzien van het ontwikkelen van een toekomstig Europees DC-net (hoogspanningsgelijkstroom) ontbreekt het momenteel nog aan de nodige standaardisatie om dit netwerk te kunnen realiseren. Bovendien zal ook dan sprake zijn van een hybride netwerk (AC 4. Indiener geeft aan dat het onduidelijk is welke en DC) en zullen DC-verbindingen naar verwachting vooral gebruikt worden voor mogelijk problemen kunnen optreden bij bulktransport over grote afstanden. Veel van onze toekomstige opgaven binnen het ondergrondse en bovengrondse landelijke netwerk zullen hierdoor nog steeds als een AC-verbinding moeten hoogspanningsverbindingen, enkel dat opgraven worden uitgevoerd. Zie ook paragraaf 3.4 van deze reactienota voor een nadere lastig is. toelichting. 5. Indiener stelt dat het onzin is dat effecten van hoogspanningsverbindingen op mens en dier nog verder onderzocht moeten worden voor er antwoord gegeven kan worden op gezondheidsvraagstukken, omdat deze effecten reeds bekend zijn. Ditzelfde geldt voor antwoorden op masthoogten en

TenneT C2 - Internal Information

2. Zie hiervoor ook voorgaande reactie. Voor wat betreft de verwijzing naar het COB in combinatie met de aanleg van tunnels wordt deze suggestie gewaardeerd. Hoogspanningsverbindingen van 380kV wisselstroom kunnen met de huidige stand van de techniek niet over langere afstand onder de grond worden gebracht. In geval van een ruimtelijk knelpunt kan ondergrondse aanleg van 380kV-verbindingen over een kortere afstand worden overwogen. In zo’n geval zal nader onderzoek worden uitgevoerd naar de mogelijkheden, kosten en gevolgen van ondergrondse aanleg.

DATUM PAGINA

Registratienummer

Zienswijzenummer

Nr

Zienswijze

22 DECEMBER 2023 71 van 454

Samenvatting bijlage

Antwoord

rekenafstanden, deze zijn volgens indiener vrij standaard en te vinden op de netkaart van het RIVM.

Het gebruik van een tunnel kan daarbij worden overwogen, maar is niet of zelden toegepast.

6. Indiener vraagt zich af waarom geleiders van de verbinding maar voor 30% belast worden en niet voor de volle 100% voor enkel uitgevoerde lijnen. 7. Indiener vraagt zich af waarom er geen basisbestand is met milieueffecten die onderzocht worden, aangezien er genoeg lijnen zijn (zowel boven- als ondergronds) om die effecten te kennen. 8. Indiener vraagt waarom de Nederlandse belastingbetaler capaciteitsproblemen in België en het transport tussen Noord-Duitsland en België moet oplossen. 9. Indiener wenst graag meer onderbouwing van storingsfrequenties om argumentatie omtrent leveringszekerheid na te kunnen gaan. 10. Indiener vindt de onderbouwing om geen gelijkstroom te gebruiken onvoldoende en daarmee niet bruikbaar als argument. 11. Indiener geeft aan dat er veel woningen staan onder de bestaande verbindingen, die verzwaard worden. Indiener vraagt zich af of deze mensen nu worden uitgekocht. 12. Indiener geeft de voorkeur aan de kortst mogelijke verbinding, corridor 5, omdat dit de minste overlast geeft en volgens indiener het goedkoopst is. 13. Indiener stelt dat de molens bij Nieuw Reijerwaard voldoende tussenruimte hebben om een lijn doorheen te leggen en dat ook de kassen geen belemmering kunnen zijn. 14. Indiener maakt uit tabel 4.1 op bladzijde 44 van de concept-NRD op dat geen goede bovengrondse verbinding mogelijk is.

TenneT C2 - Internal Information

3. Vanwege de vele voordelen van bovengrondse verbindingen is door de overheid in de NOVI bepaald dat voor nieuwe verbindingen met een spanning van 220kV of meer, bovengrondse aanleg altijd de voorkeur heeft. Dit heeft te maken met de leveringszekerheid. Het belang daarvan wordt door de politiek ondersteund. Hiermee is ook de democratische legitimiteit in beginsel gegeven. 4. De belangrijkste redenen om bovengrondse verbindingen te verkiezen boven ondergrondse zijn heel concreet en hebben te maken met leveringszekerheid. Ondergrondse verbindingen zijn storingsgevoeliger en het oplossen van een storing duurt significant langer. Daar is indiener het niet of niet volledig mee eens. 5. Indiener stelt dat het onzin is dat effecten van hoogspanningsverbindingen op mens en dier nog verder onderzocht moeten worden voor er antwoord gegeven kan worden op gezondheidsvraagstukken, omdat deze effecten reeds bekend zijn. Ditzelfde geldt voor antwoorden op masthoogten en rekenafstanden, deze zijn volgens indiener vrij standaard en te vinden op de netkaart van het RIVM. Het beleid zoals dat nu wordt toegepast heet "voorzorgbeleid", omdat er aanwijzingen zijn dat er gezondheidseffecten kunnen optreden. Er is de laatste jaren veel onderzoek naar die effecten gedaan en welk beleid hierbij passend is. Dit heeft onder meer geleid tot een herijking van het voorzorgbeleid.

Voor meer informatie wordt graag verwezen naar het thematische deel over gezondheidseffecten en magneetvelden, te vinden in paragraaf 3.5 van deze reactienota. 6. De 30%-belasting betreft de jaargemiddelde belasting van een 380kV-verbinding, zie hiervoor ook Handreiking | RIVM. Dit betekent dus niet dat de lijnen maar voor 30% belast mogen worden, maar dat in de praktijk gemiddeld over een jaar 30% van de ontwerpbelasting wordt gebruikt. 7. Indiener wenst een basisbestand met effecten, waarschijnlijk op gebied van magneetvelden. Om in een specifieke situatie het magneetveld te weten, kan deze worden berekend. In algemene zin zijn er minimale en maximale afstanden aan te geven. Zie hiervoor bijvoorbeeld: Hoe sterk zijn de magneetvelden van hoogspanningslijnen en hoe breed is de magneetveldzone? (kennisplatform.nl) 8. Het Nederlandse 380 kV-net is de ruggengraat van het landelijk hoogspanningsnet en zorgt voor het transport van grootschalig opgewekt vermogen door heel Nederland én van en naar het buitenland. Het bestaat uit een landelijke ringstructuur met verbindingen naar kustlocaties waar grootschalig productievermogen is aangesloten. Daarnaast zijn er verbindingen met Duitsland, België, Noorwegen, Groot-Brittannië en Denemarken.

In eerste instantie is de uitbreiding van het hoogspanningsnet bedoeld zodat het transport van elektriciteit door Nederland en de afvoer van, en doorstroming op, ‘onderliggende’ regionale (110kV en 150kV) elektriciteitsnetten kan worden gegarandeerd en verbeterd. De

DATUM PAGINA

Registratienummer

Zienswijzenummer

Nr

22 DECEMBER 2023 72 van 454

Zienswijze

Samenvatting bijlage

Antwoord opdracht betreft dus de leveringszekerheid in Nederland. Uiteraard opereert en functioneert het Nederlandse Net in Europees verband. Nederland profiteert ook van deze interconnectie. 9. Indiener wenst graag meer onderbouwing van storingsfrequenties om argumentatie omtrent leveringszekerheid na te kunnen gaan. Graag wordt indiener uitgenodigd om contact op te nemen met TenneT om de specifieke behoefte te kunnen bepalen. Op onze website (www.tennet.eu/geertruidenberg-krimpen) staan onze contactgegevens. 10. Er is een verschil van inzicht gebleken over de mogelijke inzet van gelijkstroom voor het oplossen van het knelpunt. Er wordt naar bovenstaande reactie verwezen voor de argumentatie ten behoeve van de voorgenomen aanleg van een wisselstroomverbinding. 11. Normaal gesproken wordt de magneetveldzone breder wanneer er meer elektriciteit over de hoogspanningsverbinding getransporteerd wordt. Omdat we toch nieuwe geleiders gaan plaatsen kunnen we er met een technische oplossing voor zorgen dat de magneetveldzone in breedte gelijk blijft en op een aantal plaatsen zelfs smaller wordt. Zie hiervoor ook de Factsheet fasen optimalisatie (Factsheet_Fasenoptimalisatie_11JAN2021.pdf (tennet-drupal.s3.eu-central1.amazonaws.com)). 12. Het argument en voorkeur voor de kortste verbinding wordt door veel indieners naar voren gebracht.

Graag wordt verwezen naar paragraaf 3.1 van deze reactienota, de thematische beantwoording over zienswijzen voor of tegen een of meerdere corridors. 13. Ten behoeve van onderzoeksfase (planMER en IEA) worden eerst concrete onderzoeksalternatieven ontworpen binnen de corridors. Dan zal ook aan de orde komen hetgeen indiener naar voren brengt ten aanzien van de mogelijkheden om in Nieuw-Reijerwaard een lijn door de kassen en windmolens aan te leggen.

202301622 202301622

202301622 202301622

14. Indiener maakt uit tabel 4.1 op bladzijde 44 van de concept-NRD op dat geen goede bovengrondse verbinding mogelijk is. Als toelichting bij de tabel is op p. 44 van de concept-NRD aangegeven dat zorgvuldig nader onderzoek naar een aantal van de mogelijke knelpunten nodig is om te kunnen bepalen in welke corridors een nieuwe 380kV-verbinding haalbaar en maakbaar is, eventueel in combinatie met aanvullende mitigerende en compenserende maatregelen. Dit betekent niet dat geen goede bovengrondse verbinding mogelijk is, maar dat er nog nader onderzoek nodig is. Zie beantwoording vraag 1. Dat 380kV feitelijk 420kV is, is niet conform statistiek. De nominale spanning is 380kV en de nominale stroom is 4kA, wat voor een driefasesysteem neerkomt op 2,6 GVA per circuit. De verbinding maakt deel uit van het hoogspanningsnet en energierichtingen kunnen wijzigen afhankelijk van vraag en aanbod van energie op dit hoogspanningsnet. Ook de grootte van energietransport kan daardoor wijzigen en slechts in bijzondere situaties zal 100% van het nominale vermogen worden

2 zie bijlage 3 Noem dit geen 380kV meer. Die spanning is allang opgevoerd naar 400 tot 420kV. zie verder bijlage

TenneT C2 - Internal Information

DATUM PAGINA

Registratienummer

Zienswijzenummer

202301622

202301622

202301625

202301625

202301625

202301625

202301625

202301625

202301625 202301626

202301625 202301626

Nr

22 DECEMBER 2023 73 van 454

Zienswijze

Samenvatting bijlage

getransporteerd. Een (tijdelijke) overschrijding daarvan is ook mogelijk, binnen het beleid van veiligheid en betrouwbaarheid. Zie beantwoording vraag 1.

4 zie bijlage 95444694_9107061_Bemerkingen_400kV_lijn_tussen _Geertruidenberg_en_Crayestein_of_krimpen_ad_IJss el__werkgroep_v2.docx 1 Ondanks dat het wellicht duurder is, zouden ondergrondse kabels wenselijker zijn. Mocht dit financieel niet haalbaar zijn is corridor 6 een logischere optie gezien deze voor een groot gedeelte al staat. 2 Naast de horizon vervuiling in het mooie polderlandschap, leven hier ook bijzondere vogels (en andere dieren). Corridor 8 verstoort de natuur binnen de polder en is daarom onwenselijk. 3 Er zijn positieve verbanden gevonden tussen de aanwezigheid van de magnetische spanningsvelden (van hoogspanningsmasten) en hersentumoren. Deze masten hebben dus een negatief effect op de gezondheid van omwonenden. 4 geen aanvullingen op het bovenstaande. 1 Aanleg ondergrondse elektriciteitskabels. Hiermede worden alle anti-argumenten vermeden.

Het uitgangspunt voor de nieuwe verbinding is dat deze bovengronds wordt aangelegd. In paragraaf 3.4 van deze reactienota wordt de achtergrond van dit uitgangspunt toegelicht.

Corridor 8 is, net als corridor 6, een van de alternatieven die onderzocht worden in de komende fase. Effecten op natuur en impact op de leefomgeving (gezondheid) zijn enkele van de thema's die hierbij aan bod komen. Zie paragraaf 3.6 van deze reactienota voor een compleet overzicht van de thema's die onderzocht worden. Zie beantwoording vraag 2.

Bedankt voor uw reactie Bedankt voor uw terugkoppeling en suggestie voor corridor 6. Voor een toelichting op ondergrondse aanleg wordt verwezen naar paragraaf 3.4 van deze reactienota.

Indien onmogelijk:

202301626

202301626

Alternatief corridor 6 lijkt mij voor de hand liggen. 2 De nadruk moet primair liggen op het welzijn van de mens.

202301626 202301626

202301626 202301626

3 Onderzoek ondergrondse elektriciteitskabels. 4 Elektriciteitsmasten hebben alleen maar nadelen.

Antwoord

De verwachte effecten van de nieuwe verbinding op mens en natuur worden onderzocht. De resultaten hiervan vormen mede de basis waarop het voorkeursalternatief wordt gekozen. Het beoordelingskader dat ten grondslag ligt aan deze onderzoeken is te vinden in paragraaf 5.5 van de concept-NRD. Zie beantwoording vraag 1. We begrijpen dat hier zorgen over zijn. De aanleg van de nieuwe verbinding is noodzakelijk voor het functioneren van het elektriciteitsnet. Hierbij treden helaas milieueffecten op.

-Schade gezondheid, we willen naast PFas, niet nog een

Voor een nadere toelichting op het onderzoek naar milieueffecten (waaronder effecten op de leefomgeving) wordt verwezen naar paragraaf 3.6 van deze reactienota.

gezondheidsprobleem creëren. - Hoge kosten corridor 7, 8 en 9 - Stralingsgevaar voor mens en dier - Visuele verontreiniging van het betreffende gebied

202301628

202301628

- Waardevermindering woningen die het direct aangaat 1 Zeker. Ondergrondse kabels. Bijvoorbeeld zoals in Duitsland en Denemarken. Hoogspanningsmasten

Bedankt voor uw terugkoppeling.

TenneT C2 - Internal Information

DATUM PAGINA

Registratienummer

Zienswijzenummer

Nr

22 DECEMBER 2023 74 van 454

Zienswijze

Samenvatting bijlage

veroorzaken veel leed voor de mensen die eronder wonen en de natuur. 2 Zeker. De Alblasserwaard is een deel van het groene hart met daarin natura 2000 gebieden.

202301628

202301628

202301628

202301628

3 Zeker. Met name ook zoeken naar een route waar zo min mogelijk mensen en bedrijven er last van hebben.

202301628

202301628

4 Door onze polder loopt al een hoogspanningstraject. Hier hebben veel mensen en dieren al last van. Geen tweede traject erbij!

202301629

202301629

1 Plekken waar minder woonomgeving is.

202301629 202301629 202301629

202301629 202301629 202301629

2 X 3 X 4 Rijsoord heeft al erg te lijden qua mileuomgeving. Distributiepark Nieuw Reijerwaard is doorgezet, windmolens worden geplaatst, woningbouw etc. Het wordt drukker en minder fraai en steeds minder prettig om te wonen. Dit is absoluut geen plek voor hoogspanningsmasten.

202301630

202301630

202301630

202301630

202301630

202301630

202301630

202301630

202301632

202301632

1 Zie zienswijze 95447527_9107953_Zienswijze_hoogspanningsmaste n.docx 2 Zie zienswijze 95447527_9107954_Zienswijze_hoogspanningsmaste n.docx 3 Zie zienswijze 95447527_9107955_Zienswijze_hoogspanningsmaste n.docx 4 Zie zienswijze 95447527_9107956_Zienswijze_hoogspanningsmaste n.docx 1 Waarom niet zoals in andere landen de kabel ondergronds laten lopen, is dit vanwege de kosten ?

Zie 202301493

Antwoord Voor een toelichting op ondergrondse aanleg wordt verwezen naar paragraaf 3.4 van deze reactienota. Onderdeel van het onderzoek naar de effecten van de nieuwe verbinding op de natuur omvat specifiek onderzoek naar de verschillende Natura2000 gebieden, waaronder de Biesbosch, maar ook andere gebieden met waardevolle natuur en landschappen, zoals de Alblasserwaard. Afhankelijk van de uitkomsten van (o.a.) de milieueffectonderzoeken, kan de ligging van corridors respectievelijk het voorkeursalternatief nader worden geoptimaliseerd om zo de (mogelijke) nadelige effecten op mens en natuur te minimaliseren. Op dit moment is dat echter nog niet mogelijk. We begrijpen dat hierover zorgen zijn. In het (milieu)effectonderzoek wordt rekening gehouden met mogelijke cumulatie van effecten met betrekking tot andere (vastgestelde) projecten of ontwikkelingen die gelijktijdig in uitvoering zijn of als de projecten elkaar kunnen beïnvloeden wat betreft effecten in de gebruiksfase. De (milieu)effecten worden bepaald ten opzichte van de referentiesituatie. Zowel bestaande als toekomstige functies en ontwikkelingen zijn opgenomen in de referentiesituatie. Voor meer informatie hierover wordt verwezen naar hoofdstuk 3.9 van deze reactienota. TenneT streeft ernaar om zo veel mogelijk gevoelige bestemmingen (woningen binnen de magneetveldzone van 0,4 microtesla) te vermijden.

Meer informatie hierover kan gevonden worden in paragraaf 3.5 van deze reactienota, het thematische deel over gezondheidseffecten. Wij begrijpen de zorgen van indiener. Er worden vele factoren benoemt die de leefomgeving te Rijsoord voor indiener aantasten. Factoren die indiener aangeeft en die vaker worden genoemd zijn bedrijvenpark Nieuw Reijerwaard en windmolens. Die zijn bij ons bekend en in de onderzoeksfase kunnen deze als autonome ontwikkeling deel uitmaken van een "drukkere" leefomgeving. Dit zal in beeld worden gebracht en beoordeeld in de komende onderzoeksfase. Zie voor een nadere toelichting ook paragraaf 3.9 van deze reactienota, het thematisch deel over stapeling van ruimtelijke opgaven. Graag wordt verwezen naar de reactie op de gelijkluidende zienswijze met nummer 202301493. Graag wordt verwezen naar de reactie op de gelijkluidende zienswijze met nummer 202301493. Graag wordt verwezen naar de reactie op de gelijkluidende zienswijze met nummer 202301493. Graag wordt verwezen naar de reactie op de gelijkluidende zienswijze met nummer 202301493. Als onderdeel van het onderzoek naar de verschillende alternatieven worden, naast o.a. de milieueffecten, ook de verwachte kosten in kaart gebracht. Kosten kunnen eventueel meewegen bij de keuze voor het voorkeursalternatief.

TenneT C2 - Internal Information

DATUM PAGINA

Registratienummer

202301632

202301632

Zienswijzenummer

202301632

202301632

202301632

202301632

202301633

202301633

202301633

202301633

Nr

22 DECEMBER 2023 75 van 454

Zienswijze

Samenvatting bijlage

Antwoord Voor een toelichting op ondergrondse aanleg wordt verwezen naar paragraaf 3.4 van deze reactienota. We begrijpen dat hierover zorgen zijn. Gezondheidsaspecten worden onderzocht. Bij de aanleg van de nieuwe verbinding wordt het voorzorgbeleid aangehouden. Voor meer informatie hierover en over gezondheidsaspecten wordt verwezen naar paragraaf 3.5 van deze reactienota.

2 De alblasserwaard is al ernstig belast met de uitstoot van gevaarlijke stoffen zoals PFOA,PFAS,GENX door Chemours Dordrecht.Laatste waar we op zitten te wachten is blootstelling aan magneetvelden. Daarbij is er een advies van de rijksoverheid om geen nieuwe hoogspanningslijnen aan te leggen in de buurt van woningen. ( voorzorgbeleid )Conceptplan RND zegt rekening te houden met het voorzorgbeleid, dan moet men niet met Corridor 7,8 en 9 komen. Ook maak ik mij zorgen om de vele trekvogels die in de winter pendelen tussen de Biesbosch en de waard, hier wil je geen hoogspanningskabels waar ze tegenaan vliegen en doodgaan. 3 Aantasting kwaliteit landschap , nieuwe masten gaan dwars door het natuurgebied.Heel belangrijk is de kans op schade voor de gezondheid, hier maken wij ons grote zorgen om. Te lezen op de website van het RIVM april 2023, kans op hersentumoren bij blootstelling aan magneetvelden.

Voor een toelichting op het onderzoek naar milieueffecten (waaronder vogelleefgebieden) wordt verwezen naar paragraaf 3.6 van deze reactienota.

We begrijpen dat er zorgen bestaan over gezondheidsrisico's. Bij de aanleg van de nieuwe verbinding wordt het voorzorgbeleid aangehouden. Voor meer informatie hierover en over gezondheidsaspecten wordt verwezen naar paragraaf 3.5 van deze reactienota. Voor een toelichting op milieueffecten, waaronder ook landschap, wordt verwezen naar paragraaf 3.6 van deze reactienota. Bij de ontwikkeling van de onderzoeksalternatieven is rekening gehouden met natuurgebieden en gebieden met grote (cultuur)historische waarden, waaronder ook (gemeentelijke en Rijks)monumenten. Bij het nader uitwerken en onderzoeken wordt hiernaar per alternatief gedetailleerder onderzoek uitgevoerd.

4 Behalve de impact op gezondheid, het natuurgebied, de impact van vervuilende uitstoot van Chemours etc wonen wij in een Gemeentelijk monument, geheel volgens de eisen gerenoveerd. Naast ons staat zelfs een rijksmonument. Het kan toch niet zijn dat dit wordt genegeerd en er masten en kabel in de buurt komen. 1 Ja, de meest logische route langs een bestaand tracé is Corridor 6. Deze zou moeten doorlopen tot aan de Merwede, Waarna nog maar over een kleine afstand een nieuw tracé Langs de Merwede hoeft te worden aangebracht naar station Crayestein. Dit is een van de kortste routes met de minste Impact op mens en milieu en qua kosten.

Bedankt voor uw terugkoppeling en suggestie voor aanpassing van corridor 6. Uw suggestie valt deels in het gebied langs de oever dat reeds onderdeel is van het onderzoeksgebied van corridor 6. Indien corridor 6 als voorkeursalternatief wordt gekozen en daartoe aanleiding is, kan worden overwogen varianten buiten de corridor te onderzoeken. Zie voor meer informatie de notitie Aangedragen alternatieven als bijlage bij de definitieve NRD. Corridor 6 is, net als corridor 8, een van de alternatieven die onderzocht worden in de komende fase. Kosten, effecten op natuur en impact op het milieu zijn enkele van de thema's die hierbij aan bod komen. Zie paragraaf 3.6 van deze reactienota voor een compleet overzicht van de te onderzoeken thema's. zie beantwoording vraag 1.

2 Corridor 8 is zeer onwenselijk, aangezien deze 35 km beslaat (i.p.v. bijv. corridor 6 17 km), waarbij een groot deel ongerepte polder wordt vernield met nieuwe hoogspanningsmasten tot wel meer dan 160 meter hoog! Dit komt de gezondheid van mensen, die onder en in de nabijheid van het tracé leven, in gevaar, zowel

TenneT C2 - Internal Information

DATUM PAGINA

Registratienummer

202301633

Zienswijzenummer

202301633

Nr

22 DECEMBER 2023 76 van 454

Zienswijze

Samenvatting bijlage

lichamelijk als geestelijk. 3 Aanleg van kabels ondergronds, zoals reeds is gedaan in

Antwoord

Het uitgangspunt voor de nieuwe verbinding is dat deze bovengronds wordt aangelegd. In paragraaf 3.4 van deze reactienota wordt de achtergrond van dit uitgangspunt toegelicht. Vanuit veiligheidsoverwegingen in zowel het onderhoud als calamiteiten wordt er niet gekeken naar het combineren van windmolens met hoogspanningsmasten. Daarbij is de levensduur van beide bouwwerken dusdanig verschillend dat zij lastig te combineren zijn.

Denemarken en Duitsland. Plaatsing van nieuwe hoogspanningsmasten, samen met windmolens, blijven nog tientallen jaren de horizon vervuilen. Het kost meer,

202301633

202301633

maar is een investering in de toekomst. 4 We zijn met name tegen corridor 8 om verschillende redenen.

Voor het effect van de hoogspanningsverbinding op de gezondheid wordt het voorzorgbeleid van het ministerie gehanteerd. Dit voorzorgbeleid stelt dat het aantal gevoelige bestemmingen binnen de magneetveldzone zo laag mogelijk gehouden dient te worden. Voor de nieuwe verbinding wordt dit uitgangspunt ook aangehouden. In deze fase kan nog niet worden uitgesloten dat er woningen binnen de magneetveldzone komen te liggen. Eigenaren van woningen die binnen de magneetveld zone vallen worden schadeloosgesteld. Wat deze schadeloosstelling precies inhoud zal voor de vaststelling van het VKA worden gedeeld.

Wij wonen in deze corridor. Wonen in de nabijheid van hoogspanningskabels met hun magneetveldzone is aangetoond ongezond, zie rapp. RIVM 609021073/2008.

De waarden van het natuurgebied de Donkse Laagte is bij het project bekend. Dit is weergegeven op de kansen en belemmeringenkaart die via onderstaande link te benaderen is.

Corridor 8 gaat ook over het cultuurhistorische buurtschap

A0 belemmeringenkaart cNRD.pdf (tennet-drupal.s3.eu-central-1.amazonaws.com) DE DONK, zanddonk 4,7 m boven NAP, met archeologische waarde. De omgeving is tevens een Natura 2000 gebied. 202301634

202301634

1 Ja. Corridor 7 is grotendeels identiek aan corridor 6, echter corridor 7 is ongeveer 2 keer zo lang én gaat over bewoond gebied. Corridor 6 heeft bovendien veel minder impact op het milieu en omwonenden.

Bedankt voor uw terugkoppeling. De totale effecten per corridor worden onderzocht, waarbij lengte een belangrijke rol speelt. Omdat de te doorkruisen gebieden zeer verschillend zijn, zijn de effecten niet evenredig aan de lengte.

Er is te beperkt onderzoek gedaan naar aanleg van kabels ondergronds. Plaatsing van nieuwe hoogspanningsmasten is echt niet meer van deze tijd.

202301634

202301634

Voor een toelichting op het onderzoek naar milieueffecten wordt verwezen naar paragraaf 3.6 van deze reactienota. Voor een toelichting op ondergrondse aanleg wordt verwezen naar paragraaf 3.4 van deze reactienota. Gezondheidsaspecten worden onderzocht. Bij de aanleg van de nieuwe verbinding wordt het voorzorgbeleid aangehouden. Voor meer informatie hierover en over gezondheidsaspecten wordt verwezen naar paragraaf 3.5 van deze reactienota.

2 Schade voor de gezondheid: De Gezondheidsraad ziet aanwijzingen voor een verband tussen blootstelling aan magneetvelden in de buurt van bovengrondse hoogspanningslijnen bij kinderen en volwassenen en hersentumoren bij kinderen (bron: website RIVM april

De alternatieven voor de nieuwe verbinding worden onderzocht op effecten op

TenneT C2 - Internal Information

DATUM PAGINA

Registratienummer

Zienswijzenummer

Nr

22 DECEMBER 2023 77 van 454

Zienswijze

Samenvatting bijlage

2023). De Rijksoverheid adviseert daarom gemeenten en netbeheerders om uit voorzorgbeleid geen nieuwe hoogspanningslijnen aan te leggen in de buurt van woningen. Corridors 7 en 9 lopen deels over woonwijken en bestaande lintbebouwingen.

Antwoord mens en natuur. Hieronder vallen tevens de mogelijke of verwachte effecten op flora en fauna, zoals effecten op dieren, landschap en gezondheid. Hierbij wordt tevens gekeken naar de waarde en eigenschappen van de Alblasserwaard. Voor een nadere toelichting hierop wordt verwezen naar paragraaf 3.6 van deze reactienota. In het (milieu)effectonderzoek wordt rekening gehouden met mogelijke cumulatie van effecten met betrekking tot andere (vastgestelde) projecten of ontwikkelingen die gelijktijdig in uitvoering zijn of als de projecten elkaar kunnen beïnvloeden wat betreft effecten in de gebruiksfase. De (milieu)effecten worden bepaald ten opzichte van de referentiesituatie. Zowel bestaande als toekomstige functies en ontwikkelingen zijn opgenomen in de referentiesituatie. Voor meer informatie hierover wordt verwezen naar hoofdstuk 3.9 van deze reactienota.

Schade voor de dieren: In de Alblasserwaard komen, naast de koeien, geiten en schapen ook bijzondere dier- en plantensoorten. Daarnaast zijn er tienduizenden weide- en trekvogels in de Alblasserwaard.

De Alblasserwaard is al ernstig belast met de uitstoot van gevaarlijke stoffen zoals PFOA, PFAS en GENX door Dupont. Maak onze waard en de mensen en dieren die hier leven, niet nog zieker met deze hoogspanningsmasten.

202301634

202301634

202301634

202301634

Deze tracés zijn op dit punt al zwaar belast door meerdere 380kV-verbindingen tussen station Geertruidenberg en station Krimpen a/d IJssel. 3 De nieuwe, vanwege de onnodig langere routes, onnodige masten blijven nog tientallen jaren in het polderlandschap staan. Daarom dienen varianten zoveel mogelijk te worden aangelegd in gebieden waar er minder hinder van wordt ondervonden. Behalve Natura 2000 gebied raken de corridors ook delen van groot historisch en archeologisch belang met een aantal monumenten.

De totale effecten per corridor worden onderzocht, waarbij lengte een belangrijke rol speelt. Omdat de te doorkruisen gebieden zeer verschillend zijn, zijn de effecten niet evenredig aan de lengte. Onderdeel van het onderzoek naar de effecten van de nieuwe verbinding op de natuur omvat specifiek onderzoek naar de verschillende Natura2000 gebieden, (cultuur)historische en archeologische waarden. Voor een toelichting op het onderzoek naar milieueffecten wordt verwezen naar paragraaf 3.6 van deze reactienota. Tijdens de verkenning worden onderzoeken uitgevoerd naar de effecten op de natuur en de leefomgeving.

4 Onnodig hoge kosten met corridor 7 en 9 (er is immers een goed, goedkoper alternatief): Corridor 7 is grotendeels identiek aan corridor 6, echter corridor 7 is ongeveer 2 keer zo lang én gaat over bewoond gebied. Corridor 6 heeft bovendien veel minder impact op het milieu en omwonenden.

Als onderdeel van het onderzoek naar de verschillende alternatieven worden, naast o.a. de milieueffecten, ook de verwachte kosten in kaart gebracht. Kosten kunnen eventueel meewegen bij de keuze voor het voorkeursalternatief. Voor een toelichting op het participatieproces wordt verwezen naar hoofdstuk 6 van de concept-NRD en paragraaf 3.12 van deze reactienota.

Georganiseerde weerstand: De bewoners van zowel de Heulenslag als de Abbekesdoel zijn verenigd in een buurtvereniging en zullen alle beschikbare middelen

TenneT C2 - Internal Information

DATUM PAGINA

Registratienummer

202301635

Zienswijzenummer

202301635

Nr

22 DECEMBER 2023 78 van 454

Zienswijze

Samenvatting bijlage

inzetten om deze tracé’s te voorkomen; met alle hieraan verbonden vertragingen en kosten van dien. 1 Ja. Corridor 7 is grotendeels identiek aan corridor 6, echter corridor 7 is ongeveer 2 keer zo lang én gaat over bewoond gebied. Corridor 6 heeft bovendien veel minder impact op het milieu en omwonenden.

Bedankt voor uw terugkoppeling. De totale effecten per corridor worden onderzocht, waarbij lengte een belangrijke rol speelt. Omdat de te doorkruisen gebieden zeer verschillend zijn, zijn de effecten niet evenredig aan de lengte. Voor een toelichting op het onderzoek naar milieueffecten wordt verwezen naar paragraaf 3.6 van deze reactienota.

Er is te beperkt onderzoek gedaan naar aanleg van kabels ondergronds. Plaatsing van nieuwe hoogspanningsmasten is echt niet meer van deze tijd. 202301635

202301635

Antwoord

Voor een toelichting op ondergrondse aanleg wordt verwezen naar paragraaf 3.4 van deze reactienota. Gezondheidsaspecten worden onderzocht. Bij de aanleg van de nieuwe verbinding wordt het voorzorgbeleid aangehouden. Voor meer informatie hierover en over gezondheidsaspecten wordt verwezen naar paragraaf 3.5 van deze reactienota.

2 Schade voor de gezondheid: De Gezondheidsraad ziet aanwijzingen voor een verband tussen blootstelling aan magneetvelden in de buurt van bovengrondse hoogspanningslijnen bij kinderen en volwassenen en hersentumoren bij kinderen (bron: website RIVM april 2023). De Rijksoverheid adviseert daarom gemeenten en netbeheerders om uit voorzorgbeleid geen nieuwe hoogspanningslijnen aan te leggen in de buurt van woningen. Corridors 7 en 9 lopen deels over woonwijken en bestaande lintbebouwingen.

De alternatieven voor de nieuwe verbinding worden onderzocht op effecten op mens en natuur. Hieronder vallen tevens de mogelijke of verwachte effecten op flora en fauna, zoals effecten op dieren, landschap en gezondheid. Hierbij wordt tevens gekeken naar de waarde en eigenschappen van de Alblasserwaard. Voor een nadere toelichting hierop wordt verwezen naar paragraaf 3.6 van deze reactienota. Stapeling van (milieu)effecten (waaronder ook landschap en effecten op de leefomgeving) wordt meegenomen in het milieueffectonderzoek. Hieronder vallen tevens bestaande hoogspanningsverbindingen.

Schade voor de dieren: In de Alblasserwaard komen, naast de koeien, geiten en schapen ook bijzondere dier- en plantensoorten. Daarnaast zijn er tienduizenden weide- en trekvogels in de Alblasserwaard.

De Alblasserwaard is al ernstig belast met de uitstoot van gevaarlijke stoffen zoals PFOA, PFAS en GENX door Dupont. Maak onze waard en de mensen en dieren die hier leven, niet nog zieker met deze hoogspanningsmasten.

202301635

202301635

Deze tracé’s zijn op dit punt al zwaar belast door meerdere 380kV-verbindingen tussen station Geertruidenberg en station Krimpen a/d IJssel. 3 De nieuwe, vanwege de onnodig langere routes, onnodige masten blijven nog tientallen jaren in het polderlandschap staan. Daarom dienen varianten zoveel mogelijk te worden aangelegd in gebieden

De totale effecten per corridor worden onderzocht, waarbij lengte een belangrijke rol speelt. Omdat de te doorkruisen gebieden zeer verschillend zijn, zijn de effecten niet evenredig aan de lengte.

TenneT C2 - Internal Information

DATUM PAGINA

Registratienummer

Zienswijzenummer

Nr

22 DECEMBER 2023 79 van 454

Zienswijze

Samenvatting bijlage

waar er minder hinder van wordt ondervonden. Behalve Natura 2000 gebied raken de corridors ook delen van groot historisch en archeologisch belang met een aantal monumenten.

202301635

202301636

202301635

202301636

Onderdeel van het onderzoek naar de effecten van de nieuwe verbinding op de natuur omvat specifiek onderzoek naar de verschillende Natura2000 gebieden, (cultuur)historische en archeologische waarden. Voor een toelichting op het onderzoek naar milieueffecten wordt verwezen naar paragraaf 3.6 van deze reactienota. Tijdens de verkenning worden onderzoeken uitgevoerd naar de effecten op de natuur en de leefomgeving.

4 Onnodig hoge kosten met corridor 7 en 9 (er is immers een goed, goedkoper alternatief): Corridor 7 is grotendeels identiek aan corridor 6, echter corridor 7 is ongeveer 2 keer zo lang én gaat over bewoond gebied. Corridor 6 heeft bovendien veel minder impact op het milieu en omwonenden.

Als onderdeel van het onderzoek naar de verschillende alternatieven worden, naast o.a. de milieueffecten, ook de verwachte kosten in kaart gebracht. Kosten kunnen eventueel meewegen bij de keuze voor het voorkeursalternatief.

Georganiseerde weerstand: De bewoners van zowel de Heulenslag als de Abbekesdoel zijn verenigd in een buurtvereniging en zullen alle beschikbare middelen inzetten om deze tracé’s te voorkomen; met alle hieraan verbonden vertragingen en kosten van dien. 1 Ja. Corridor 7 is grotendeels identiek aan corridor 6, echter corridor 7 is ongeveer 2 keer zo lang én gaat over bewoond gebied. Corridor 6 heeft bovendien veel minder impact op het milieu en omwonenden.

Voor een toelichting op het participatieproces wordt verwezen naar hoofdstuk 6 van de concept-NRD en paragraaf 3.12 van deze reactienota.

Bedankt voor uw terugkoppeling. De totale effecten per corridor worden onderzocht, waarbij lengte een belangrijke rol speelt. Omdat de te doorkruisen gebieden zeer verschillend zijn, zijn de effecten niet evenredig aan de lengte.

Er is te beperkt onderzoek gedaan naar aanleg van kabels ondergronds. Plaatsing van nieuwe hoogspanningsmasten is echt niet meer van deze tijd.

202301636

202301636

Antwoord

Voor een toelichting op het onderzoek naar milieueffecten wordt verwezen naar paragraaf 3.6 van deze reactienota. Voor een toelichting op ondergrondse aanleg wordt verwezen naar paragraaf 3.4 van deze reactienota. Gezondheidsaspecten worden onderzocht. Bij de aanleg van de nieuwe verbinding wordt het voorzorgbeleid aangehouden. Voor meer informatie hierover en over gezondheidsaspecten wordt verwezen naar paragraaf 3.5 van deze reactienota.

2 Schade voor de gezondheid: De Gezondheidsraad ziet aanwijzingen voor een verband tussen blootstelling aan magneetvelden in de buurt van bovengrondse hoogspanningslijnen bij kinderen en volwassenen en hersentumoren bij kinderen (bron: website RIVM april 2023). De Rijksoverheid adviseert daarom gemeenten en netbeheerders om uit voorzorgbeleid geen nieuwe hoogspanningslijnen aan te leggen in de buurt van woningen. Corridors 7 en 9 lopen deels over woonwijken en bestaande lintbebouwingen.

De alternatieven voor de nieuwe verbinding worden onderzocht op effecten op mens en natuur. Hieronder vallen tevens de mogelijke of verwachte effecten op flora en fauna, zoals effecten op dieren, landschap en gezondheid. Hierbij wordt tevens gekeken naar de waarde en eigenschappen van de Alblasserwaard. Voor een nadere toelichting hierop wordt verwezen naar paragraaf 3.6 van deze reactienota. In het (milieu)effectonderzoek wordt rekening gehouden met mogelijke cumulatie van effecten met betrekking tot andere (vastgestelde) projecten of ontwikkelingen die gelijktijdig in uitvoering zijn of als de projecten elkaar kunnen beïnvloeden wat betreft effecten in de gebruiksfase. De (milieu)effecten worden bepaald ten opzichte van de referentiesituatie. Zowel bestaande als toekomstige functies en ontwikkelingen zijn opgenomen in de referentiesituatie. Voor meer informatie hierover wordt verwezen naar hoofdstuk 3.9 van deze reactienota.

Schade voor de dieren: In de Alblasserwaard komen, naast de koeien, geiten en schapen ook bijzondere dier- en plantensoorten. Daarnaast zijn er tienduizenden weide- en trekvogels in de Alblasserwaard. De Alblasserwaard is al ernstig belast met de uitstoot van gevaarlijke stoffen zoals PFOA, PFAS en GENX door Dupont. Maak onze waard en de mensen en

TenneT C2 - Internal Information

DATUM PAGINA

Registratienummer

Zienswijzenummer

Nr

22 DECEMBER 2023 80 van 454

Zienswijze

Samenvatting bijlage

Antwoord

dieren die hier leven, niet nog zieker met deze hoogspanningsmasten.

202301636

202301636

202301636

202301636

Deze tracé’s zijn op dit punt al zwaar belast door meerdere 380kV-verbindingen tussen station Geertruidenberg en station Krimpen a/d IJssel. 3 De nieuwe, vanwege de onnodig langere routes, onnodige masten blijven nog tientallen jaren in het polderlandschap staan. Daarom dienen varianten zoveel mogelijk te worden aangelegd in gebieden waar er minder hinder van wordt ondervonden. Behalve Natura 2000 gebied raken de corridors ook delen van groot historisch en archeologisch belang met een aantal monumenten.

De totale effecten per corridor worden onderzocht, waarbij lengte een belangrijke rol speelt. Omdat de te doorkruisen gebieden zeer verschillend zijn, zijn de effecten niet evenredig aan de lengte. Onderdeel van het onderzoek naar de effecten van de nieuwe verbinding op de natuur omvat specifiek onderzoek naar de verschillende Natura2000 gebieden, (cultuur)historische en archeologische waarden. Voor een toelichting op het onderzoek naar milieueffecten wordt verwezen naar paragraaf 3.6 van deze reactienota. Tijdens de verkenning worden onderzoeken uitgevoerd naar de effecten op de natuur en de leefomgeving.

4 Onnodig hoge kosten met corridor 7 en 9 (er is immers een goed, goedkoper alternatief): Corridor 7 is grotendeels identiek aan corridor 6, echter corridor 7 is ongeveer 2 keer zo lang én gaat over bewoond gebied. Corridor 6 heeft bovendien veel minder impact op het milieu en omwonenden.

202301639

202301639

1 Onder de grond die kabels

202301639

202301639

2 Molenbiotoop.

Als onderdeel van het onderzoek naar de verschillende alternatieven worden, naast o.a. de milieueffecten, ook de verwachte kosten in kaart gebracht. Kosten kunnen eventueel meewegen bij de keuze voor het voorkeursalternatief.

Het uitgangspunt voor de nieuwe verbinding is dat deze bovengronds wordt aangelegd. In paragraaf 3.4 van deze reactienota wordt de achtergrond van dit uitgangspunt toegelicht. Alle alternatieven zullen worden onderzocht op verschillende thema's. Effecten op molenbiotopen, magneetveldzones en effecten op natuur zijn onderwerpen die in deze thema's terugkomen. In paragraaf 3.6 van deze reactienota zijn de onderzoeksthema's verder beschreven.

Stralingsbelasting (Magnetische belasting) En Landelijk belang. Onze gezondheid staat al zwaar onder druk door onder andere uitstoot van de chemische industrie Rotterdam.

202301639

202301639

202301639 202301640

202301639 202301640

Dupont Dordrecht. 3 De gezondheid van de bewoners. De natuur van het groene hart die staat ook al heel onder druk. Door onder andere de ver stedeling en nu weer een hoog spanningstrace. 4 Die lijn moet niet over een dorp maar onder de grond 1 Zie bijgevoegde zienswijze. 95461269_9111710_040ZH_WvG_Bureau_Energiepro jecten_-_ziensw_hoogspanningsverbinding_380_kV_G-K-C.pdf

Zie beantwoording vraag 2.

1. Indiener geeft aan dat inbreng van agrarische sector onvoldoende is meegenomen in het participatieproces; het onderzoeksplan benoemt zelden de agrarische sector en bevat geen aparte paragraaf over landbouw.

TenneT C2 - Internal Information

Zie beantwoording vraag 1. Bedankt voor uw terugkoppeling en suggesties. 1. Het onderzoeksgebied bestaat uit zowel agrarisch gebied als uit natuurgebied, woongebied, bedrijventerrein, recreatiegebied, etc. Onder bedrijven wordt tevens verstaan agrarische bedrijven. Ook worden burgers en grondeigenaren uit het gehele zoekgebied betrokken. Voor een toelichting op het participatieproces wordt

DATUM PAGINA

Registratienummer

Zienswijzenummer

Nr

Zienswijze

22 DECEMBER 2023 81 van 454

Samenvatting bijlage

Antwoord

2. Indiener geeft aan dat in het aangegeven zoekgebied er sprake kan zijn van meerdere tracévarianten en vraagt initiatiefnemer aan te geven van hoeveel en welke tracévarianten er sprake is binnen het zoekgebied. Ook vraagt indiener of grondeigenaren alternatieve tracévarianten kunnen aandragen.

verwezen naar hoofdstuk 6 van de concept-NRD en paragraaf 3.12 van deze reactienota.

3. Indiener geeft aan dat het voor grondeigenaren van belang is dat het minst bezwaarlijke tracé gekozen wordt en vraagt goed in beeld te brengen wat de effecten op de landbouw zijn.

3. De effecten van de nieuwe verbinding worden op basis van het beoordelingskader in kaart gebracht. De effecten worden zo objectief mogelijk beoordeeld, waarbij geen weging tussen de verschillende thema's of aspecten plaatsvindt. Bij de keuze van het voorkeursalternatief kan door het bevoegd gezag onderscheid in belang worden gemaakt tussen de verschillende thema's en aspecten. Voor een toelichting op het beoordelingskader wordt verwezen naar paragraaf 3.7 van deze reactienota.

4. Indiener vraagt initiatiefnemer om afspraken te maken om grond na werkzaamheden weer in oorspronkelijke staat op te leveren. Daarnaast verzoekt indiener voor aannemers een cultuurtechnische standaard als middelvoorschrift in plaats van doelvoorschrift toe te passen. Ook wenst indiener cultuurtechnisch toezicht tijdens de aanleg in plaats van achteraf. 5. Indiener wenst geen natuurcompensatie voor de landbouw ter behoud van hoogwaardig landbouwgebied. 6. Indiener vraagt de verbinding zoveel mogelijk ondergronds aan te leggen. Wanneer onmogelijk vraagt indiener daarvan een gedegen en onafhankelijke onderbouwing. 7. Indiener vraagt de verbinding zoveel mogelijk te combineren met bestaande mastenstructuren en andere infrastructuur in plaats van deze hiermee te bundelen. 8. Indiener vraagt zuinig en zorgvuldig om te gaan met landbouwgronden. 9. Indiener vraagt om na vaststelling van het voorkeursalternatief ondernemers in dat gebied te betrekken bij verdere tracéuitwerking. 10. Indiener vraagt alle participerende agrariërs op dezelfde wijze en met hetzelfde kennisniveau te informeren.

TenneT C2 - Internal Information

2. Er zijn tien onderzoeksalternatieven die onderzocht worden tijdens de verkenningsfase. Eenieder kan alternatieve oplossingen aandragen. Voor meer informatie over de procedures wordt verwezen naar hoofdstuk 2 van de conceptNRD.

4. De verkenning leidt tot de keuze voor het voorkeursalternatief. Na de voorkeursbeslissing wordt dit alternatief nader uitgewerkt en onderzocht op (milieu)effecten. Afspraken en regelingen omtrent uitvoering, schadeloosstelling en zakelijk recht zijn daarom in deze fase nog niet aan de orde. 5. Natuurcompensatie kan op grond van de geldende toetsingskaders noodzakelijk zijn. Dit wordt in het MER in beeld gebracht. Opgemerkt wordt dat het uitgangspunt is dat aantasting van natuur zoveel als mogelijk wordt voorkomen, vervolgens dat na aantasting op dezelfde locatie de natuurwaarde weer wordt hersteld, waardoor de noodzaak voor compensatie elders wordt geminimaliseerd. Het eventueel realiseren van natuurwaarde op landbouwgrond vindt vanzelfsprekend plaats in overleg met bevoegde gezagen en betrokken grondeigenaren. 6. Voor een toelichting op ondergrondse aanleg wordt verwezen naar paragraaf 3.4 van deze reactienota. 7. Aangezien de nieuwe verbinding onderdeel wordt van de landelijke 380 kV-ring, is het niet mogelijk om deze te combineren met andere 380kV verbindingen. Combineren met 150 kV-verbindingen is in principe wel mogelijk. Voor meer informatie hierover wordt verwezen naar pagina 25 van de concept-NRD. 8. Het maatschappelijke belang van landbouwgrond kan meewegen in de keuze voor het voorkeursalternatief.

Dit geldt echter ook voor concurrerende ruimteclaims, zoals natuur, woningbouw, infrastructuur en recreatie. Het planMER en de Integrale Effectenanalyse maken geen onderscheid in belang, maar is erop gericht zo objectief mogelijk de effecten op het milieu in kaart te brengen. 9. Bij de uitwerking van het voorkeursalternatief tot een definitief tracé worden de exacte locaties van de hoogspanningsmasten bepaald en worden grondeigenaren betrokken. Dit is in de verkenningsfase nog niet aan de orde. 10. Zie beantwoording punt 1.

DATUM PAGINA

Registratienummer

Zienswijzenummer

Nr

22 DECEMBER 2023 82 van 454

Zienswijze

Samenvatting bijlage

Antwoord

11. Indiener vraagt om naast milieugevolgen ook landbouwkundige gevolgen te onderzoeken in aanloop naar het kiezen van een voorkeursalternatief.

11. Het detailniveau van de concept-NRD sluit aan bij het detailniveau van de verkenning, waarmee uit verschillende onderzoeksalternatieven het voorkeursalternatief gekozen kan worden. Er is geen aanleiding om verschillen in detailniveau aan te brengen. Het planMER bevat zowel de effecten op agrarische gronden als op alle overige gronden en functies in het zoekgebied. Onderdeel van de beoordeling en de Integrale Effectenanalyse zijn de tracé-lengtes, aantal eigenaren, effecten op bodem en water (inclusief verzilting) en magneetvelden. Indien noodzakelijk, wordt (aanvullend) advies en deskundigheid ingewonnen ter beoordeling van de genoemde effecten.

12. Indiener vraagt de mogelijkheid voor de landbouwsector om onderzoeksvragen te agenderen. Indiener geeft aan dat de norm van best beschikbare of bekende informatie onvoldoende is. 13. Indiener vraagt om inzet van (externe) landbouwkundige deskundigheid. 14. Indiener vraagt bij onderzoek naar effecten op de landbouw gebruik te maken van de door LTO Noord in de zienswijze aangeleverde onderzoeksmethode. 15. Indiener vraagt informatie over de af te sluiten zakelijk recht overeenkomsten (ZRO’s), waaronder afsluitvergoeding, meewerkvergoeding van terrein, efficiencypremie, schadevergoedingen en de voorwaarden van de ZRO’s.

202301640 202301640 202301640 202301643

202301640 202301640 202301640 202301643

202301643

202301643

202301643

202301643

202301643

202301643

12. De ter inzagelegging van de concept NRD is bedoeld om gelegenheid te bieden onderzoeksvragen in te brengen. Deze kunnen voortkomen uit vraagstukken in het gebied of verbonden zijn met de scope van het project. In deze reactienota wordt aangegeven op welke punten er eventueel aanleiding is voor nader onderzoek. Onderzoek vindt plaats in opdracht van het ministerie van EZK en TenneT. Daarbij voeren zij overleg met stakeholders. De verantwoordelijkheid voor het invullen van de benodigde informatievragen ligt dan ook bij EZK en TenneT. Zij voeren overleg en afstemming met stakeholders (zoals de landbouw) over de voortgang. In de m.e.r. worden de resultaten en inhoudelijke onderbouwing wederom gedeeld door terinzagelegging, zodat eenieder de gelegenheid krijgt om kennis te nemen van de resultaten en hierop op te reageren. 13. Zie beantwoording punt 11. 14. Zie beantwoording punt 11. 15. Zie beantwoording punt 4. Zie beantwoording vraag 1. Zie beantwoording vraag 1. Zie beantwoording vraag 1. Bedankt voor uw terugkoppeling en suggestie voor aanpassing van corridor 6. Uw suggestie valt deels in het gebied langs de oever dat reeds onderdeel is van het onderzoeksgebied van corridor 6. Indien corridor 6 als voorkeursalternatief wordt gekozen en daartoe aanleiding is, kan worden overwogen varianten buiten de corridor te onderzoeken.

Zie voor meer informatie de notitie Aangedragen alternatieven als bijlage bij de definitieve NRD. Voor een toelichting op het onderzoek naar milieueffecten wordt verwezen naar paragraaf 3.6 van deze reactienota.

2 3 4 1

Idem. Idem. Idem. Ja logische route is langs bestaand trace is corridor 6. Deze zou moeten doorlopen tot aan de Mercedes, waarna nog maar over een kleine afstand een nieuw tracé langs de merwede hoeft te worden aangebracht naar station crayesteijn. Dit is 1 van de kortste toutes met de minste impact op mens milieu en qua kosten. 2 Corridor 8 is zeer onwenselijk aangezien deze 35 km beslaat [ ipv bijvoorbeeld corridor 6 van 17 km], Waarbij een groot deel ongerepte polder wordt verziekt met nieuwe hoogspanningsmasten tot wel meer dan 160 meter hoog. Ook leven in deze polder unieke diersoorten, die hiernaast de mensen in de buurt van deze masten aan schadelijke straling worden blootgesteld 3 Ja ondergrondse kabels net als in Duitsland en Denemarken. 4 Corridor 8 is onwenselijk. Het tast de polder en de donk aan. Het is een gebied met historische en archeologische waarde.

Voor een toelichting op ondergrondse aanleg wordt verwezen naar paragraaf 3.4 van deze reactienota. Onderdeel van de milieueffectrapportage is onderzoek naar de effecten op historisch en archeologisch waardevolle gebieden.

TenneT C2 - Internal Information

DATUM PAGINA

Registratienummer

Zienswijzenummer

Nr

22 DECEMBER 2023 83 van 454

Zienswijze

202301644

202301644

1 Ondergronds

202301644

202301644

2 Nu al diverse woningen weg ivm bestaande, moet er nog meer weg?

202301644

202301644

3 Kijk naar welzijn burgers

202301644 202301645

202301644 202301645

4 nee 1 De route over de gemeente Molenlanden is onevenredig nadelig in vergelijking met andere routes.

Samenvatting bijlage

Voor een toelichting op het onderzoek naar milieueffecten wordt verwezen naar paragraaf 3.6 van deze reactienota. In paragraaf 3.4 van deze reactienota voor een nadere toelichting op bovengronds, tenzij. In deze fase kan nog niet worden uitgesloten dat er woningen binnen de magneetveldzone komen te liggen. Eigenaren van woningen die binnen de magneetveldzone vallen worden schadeloosgesteld. Wat deze schadeloosstelling precies inhoud zal voor de vaststelling van het VKA worden gedeeld. Voor het effect van de hoogspanningsverbinding op de gezondheid wordt het voorzorgbeleid van het ministerie gehanteerd. Dit voorzorgbeleid stelt dat het aantal gevoelige bestemmingen binnen de magneetveldzone zo laag mogelijk gehouden dient te worden. Voor de nieuwe verbinding wordt dit uitgangspunt ook aangehouden. Bedankt voor uw reactie We begrijpen de zorg van de indiener. In de fase na de NRD worden alle alternatieven onderzocht. De onderzoeken die de komende periode worden uitgevoerd zullen meer inzicht geven in de effecten van alle alternatieven.

Er zijn nu al twee masten met al de nadelige gevolgen van dien. X X X Ondergrondse alternatieven zouden grote prioriteit moeten krijgen. weet ik niet mening van de burgers van direct betrokken gebieden

202301645 202301645 202301645 202301647

202301645 202301645 202301645 202301647

2 3 4 1

202301647 202301647

202301647 202301647

2 3

202301647 202301648

202301647 202301648

202301648

202301648

4 nee 1 Die zijn er zeker! Hey is veel logischer om de route langs het bestaande tracé (corridor 6) te laten lopen. Dit tracé zou dan doorlopen tot aan de Merwede. Vanaf dat punt hoeft er nog maar over een kleine afstand een nieuw tracé langs de Merwede te worden aangebracht naar station Crayestein. Dit is één van de kortste routes met de minste impact op mens en milieu en tevens is dit prijstechnisch ook veel gunstiger. 2 Het zou onlogisch zijn om te kiezen voor corridor 8, gezien deze zich uitstrekt over 35 km (in tegenstelling tot corridor 6, die slechts 17 km lang is). Helaas zou een groot deel van ons prachtige polderlandschap verpest worden door de plaatsing van nieuwe hoogspanningsmasten die meer dan 160 meter hoog zijn. In Sliedrecht, langs de Rivierdijk, worden mensen uitgekocht die onder of vlak naast de bestaande hoogspanningsmast wonen en dan gaat er mogelijk wel een nieuw tracé aangelegd worden over onze

Antwoord

In paragraaf 3.4 van deze reactienota voor een nadere toelichting op bovengronds, tenzij. Bedankt voor uw reactie Bedankt voor uw terugkoppeling. Via verschillende kanalen en inloopbijeenkomsten worden burgers, bedrijven, maatschappelijke organisaties en bestuursorganen bij het proces en de procedure betrokken. Bedankt voor uw reactie Bedankt voor uw terugkoppeling en suggestie voor aanpassing van corridor 6. Uw suggestie valt deels in het gebied langs de oever dat reeds onderdeel is van het onderzoeksgebied van corridor 6. Indien corridor 6 als voorkeursalternatief wordt gekozen en daartoe aanleiding is, kan worden overwogen varianten buiten de corridor te onderzoeken. Zie voor meer informatie de notitie Aangedragen alternatieven als bijlage bij de definitieve NRD.

De nieuwe verbinding is nodig om het knelpunt op te lossen tussen Geertruidenberg en Krimpen aan den IJssel. Deze opgave staat los van ontwikkelingen in Sliedrecht. Gezondheidsaspecten worden onderzocht. Bij de aanleg van de nieuwe verbinding wordt het voorzorgbeleid aangehouden. Voor meer informatie hierover en over gezondheidsaspecten wordt verwezen naar paragraaf 3.5 van deze reactienota. Met betrekking tot eventuele gevolgen voor woningen wordt verwezen naar paragraaf 3.8 van deze reactienota. Na de voorkeursbeslissing zal meer bekend worden over de noodzaak om eventueel een aantal huiseigenaren een

TenneT C2 - Internal Information

DATUM PAGINA

Registratienummer

Zienswijzenummer

Nr

22 DECEMBER 2023 84 van 454

Zienswijze

Samenvatting bijlage

huizen heen?? Dat is zeer opmerkelijk! In onze polder leven veel diersoorten. Zowel mensen als dieren ondervinden schadelijke gevolgen van hoogspanningsmasten. 202301648

202301648

202301648

202301648

202301649

202301649

202301649

202301649

202301649

202301649

202301649

202301649

Antwoord uitkoopmogelijkheid te bieden om daarmee de realisatie van de nieuwe verbinding mogelijk te maken. Op dit moment is dat nog niet vast te stellen. Voor een toelichting op het onderzoek naar milieueffecten (waaronder leefomgeving) wordt verwezen naar paragraaf 3.6 van deze reactienota. Ondergrondse aanleg is zeer onwenselijk binnen de landelijke ring. Dit heeft te maken met de vereiste betrouwbaarheid en stabiliteit van het landelijke elektriciteitsnet.

3 Er is nog onvoldoende onderzoek gedaan naar de mogelijkheid om kabels ondergronds aan te leggen. Gelukkig zijn er voorbeelden in landen zoals Duitsland en Denemarken, waar deze methode wel wordt toegepast. Het is niet langer nodig om nieuwe hoogspanningsmasten te plaatsen die het landschap voor tientallen jaren zullen vervuilen. Het is belangrijk om alternatieven goed te onderzoeken voordat we snel concluderen dat deze te duur of storingsgevoelig zijn. Laten we de innovatieve methoden die al beschikbaar zijn in onze buurlanden serieus nemen en ze goed onderzoeken. 4 Corridor 8 is onwenselijk omdat het, naast een groot deel ongerept polderlandschap, ook De Donk aantast. Dit is niet alleen Natura 2000 gebied, maar ook een gebied met grote historische en archeologische waarde. Het is toch ondenkbaar om dit om te ploegen voor kabels en plaatsing van hoogspanningsmasten.

Voor een toelichting op ondergrondse aanleg wordt verwezen naar paragraaf 3.4 van deze reactienota.

De effecten op cultuurhistorie en natuur worden voor alle corridors onderzocht, ook voor corridor 8. Bij alle alternatieven voor de nieuwe verbinding treden effecten op de natuur en waardevolle gebieden op, zoals Natura2000. Dit is helaas niet uit te sluiten en zal in de milieueffectrapportage per corridor nader worden onderzocht.

De Alblasserwaard is al ernstig belast met de uitstoot van gevaarlijke stoffen zoals PFOA, PFAS en GENC+X door Dupont. Ook hiervoor zijn er vergunningen afgegeven door o.a. de gemeente. Wees eerlijk en kies voor toekomstige generaties en hun welzijn en gezondheid. Het is genoeg geweest. Kom in het reine met uzelf en maak hierin de meest verstandige keuzes. 1 De impact op onze inwoners, de natuur en aantasting van ons landschap is onevenredig groot in vergelijking met de alternatieve routes tussen Geertruidenberg en Dordrecht-Crayestein.

Voor een toelichting op het onderzoek naar milieueffecten wordt verwezen naar paragraaf 3.6 van deze reactienota.

In de fase na de NRD worden alle corridors onderzocht op diverse onderzoeksthema's. Het in kaart brengen van de effecten van de nieuwe verbinding op mens, natuur en landschap zijn enkele van deze onderzoeken. Voor de beoordeling van de beschreven effecten van de onderzoeksalternatieven wordt gebruik gemaakt van de scoremethodiek zoals weergegeven op in paragraaf 5.5 van de NRD. Daarnaast is meer informatie over deze thema's te vinden in paragraaf 3.6 van deze reactienota. Zie beantwoording vraag 1.

2 De impact op onze inwoners, de natuur en aantasting van ons landschap is onevenredig groot in vergelijking met de alternatieve routes tussen Geertruidenberg en Dordrecht-Crayestein. 3 De impact op onze inwoners, de natuur en aantasting van ons landschap is onevenredig groot in vergelijking met de alternatieve routes tussen Geertruidenberg en Dordrecht-Crayestein. 4 De impact op onze inwoners, de natuur en aantasting van ons landschap is onevenredig groot in vergelijking

Zie beantwoording vraag 1.

Zie beantwoording vraag 1.

TenneT C2 - Internal Information

DATUM PAGINA

Registratienummer

202301651 202301651 202301651 202301651 202301652

202301652

Zienswijzenummer

202301651 202301651 202301651 202301651 202301652

202301652

Nr

1 2 3 4 1

22 DECEMBER 2023 85 van 454

Zienswijze

Samenvatting bijlage

met de alternatieve routes tussen Geertruidenberg en Dordrecht-Crayestein. jazeker ja dacht het wel nee Landschappelijk en gezondheid voor mens, is van uit Geertruidenberg direct via Crayensteijn de beste en kortste route, geeft minste impact.

Bedankt voor uw reactie Bedankt voor uw reactie Bedankt voor uw reactie Bedankt voor uw reactie Bedankt voor uw terugkoppeling en suggestie. De totale effecten per corridor worden onderzocht, waarbij lengte een belangrijke rol speelt. Omdat de te doorkruisen gebieden zeer verschillend zijn, zijn de effecten niet evenredig aan de lengte. De alternatieven voor de nieuwe verbinding worden onderzocht op effecten op mens en natuur. Hieronder vallen tevens de mogelijke of verwachte effecten op de gezondheid, landschap en leefomgeving. Voor een nadere toelichting hierop wordt verwezen naar paragrafen 3.5 en 3.6 van deze reactienota.

2 Er loopt al dichtbij een hoogspanningsmast. Landschappelijk en gezondheid technisch is dit tracé dwars over o.a.buitengebied blesgrensgraaf niet gewenst

202301652 202301652

202301652 202301652

3 Zie eerdere antwoorden 4 Graag luisteren naar bevolking.

202301653

202301653

1 Ja, het koppelen van de ondergrondse deelverbinding vanaf Alblasserdam naar Slikkerveer

202301653

202301653

2 Ja, zou goed kijken of de effecten die een hoogspanningsleiding op de gezondheid van mens en dier niet belangrijker is dan alleen natuur. Waarbij ik natuur (lees biesbosch) ook belangrijk vind, maar het welzijn van de mens is naar mijn mening belangrijker. Dus geen hoogspanningsleidingen over gebieden waar mensen wonen. 3 ja, de ondergrondse mogelijkheden. Daarnaast het negatieve effect van dit voornemen op de waarde van de woningen die niet rechtstreeks onder een mast staan maar waarvan de inwoners wel de hele dag naar de mast kijken. 4 Gemeente Molenlanden wordt mijn inziens extra belast. Er loopt al een hoogspanningsleiding door dit

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://raad.ridderkerk.nl/api/v1/meetings/1071/documents/37046