Jaarstukken 2021 gemeente Ridderkerk.pdf

Jaarstukken 2021

gemeente is bouwheer van de nieuwbouw van basisschool De Noord. De nieuwe school komt op de huidige locatie aan de Bilderdijklaan 2. In het nieuwe gebouw komt ook een gymzaal en huisvesting voor kinderopvang van Yes! Kinderopvang. Na de beschikbaarstelling van de investeringskredieten door de raad, zijn we gestart met het ontwerp van IKC De Noord. We hebben het voorlopig ontwerp vastgesteld. Tijdens de bouw wordt de school tijdelijk gehuisvest aan de P.C. Hooftstraat 2 (voormalige gemeentewerf). Hiervoor doen wij samen met de school en schoolbestuur OZHW de voorbereidingen. Schoolbestuur Protestants-Christelijk Primair Onderwijs Barendrecht en Ridderkerk (PCPOBR) is bouwheer van de nieuwbouw van basisschool De Wingerd op de huidige locatie aan de Da Costalaan 1. Naast het huidige gebouw komt de nieuwbouw voor de school en kinderopvang SKR. Het huidige gebouw wordt gerenoveerd en gaat dienst doen als wijkcentrum voor de activiteiten van wijkactiviteitenvereniging WAVO. De werktitel van de nieuwbouw is Kind- en Wijkcentrum (KWC) De Wingerd. PCPOBR heeft het krediet voor de bouwvoorbereiding ontvangen en is met de drie partijen om tafel gegaan om te komen tot een ontwerp. In de stuurgroep hebben we vervolgens het programma van eisen, het plan van aanpak en het voorlopig ontwerp vastgesteld.

Wij hebben in juli met de partijen (schoolbesturen, kinderopvangorganisaties, WAVO, wijkoverleg Oost en werkgroep Gebiedsvisie Plein Oost) gesproken over de totstandkoming en informatievoorziening aan de wijk over de twee nieuwe IKC's in Oost. In december zijn alle omwonenden via een brief geïnformeerd over de beide voorlopig ontwerpen van IKC De Noord en KWC De Wingerd. Want er kon vanwege de coronamaatregelen geen inloopavond georganiseerd worden. We houden belangstellenden ook via de Nieuwsbrief Gebiedsvisie Plein Oost op de hoogte van beide nieuwbouwprojecten. We hebben onderzocht of het mogelijk was om de nieuwbouw van De Driemaster aan de Platanenstraat te realiseren en niet op de locatie Randweg. De Driemaster is nu al tijdelijk gehuisvest aan de Platanenstraat en dat bevalt goed. Uit onderzoeken is gebleken dat permanente huisvesting op deze plek mogelijk is. Schoolbestuur LEV West-Nederland is bouwheer van de nieuwbouw van IKC De Driemaster met ruimte voor kinderopvang door To Be Kind.

75

Twee scholen zijn uitgebreid. PCPOBR heeft de uitbreiding van basisschool De Fontein in Bolnes gerealiseerd. De Rehobothschool in Centrum is uitgebreid door de Vereniging voor christelijk basisonderwijs. Met de vaststelling van de Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs Ridderkerk 2021 zijn de normbedragen voor (vervangende) nieuwbouw verhoogd om te kunnen voldoen aan de BENG-normen. Verder zijn wijzigingen van de berekening van de ruimtebehoefte inclusief het leerlinggewicht en de berekening van het aantal uren bewegingsonderwijs in de nieuwe verordening opgenomen. Wij hebben samen met een afvaardiging van schoolbesturen en kinderopvangorganisaties gewerkt aan beleid voor de huisvesting van een IKC in bestaande gebouwen. Want volgens de onderwijshuisvestingswetgeving heeft onderwijs voorrang op kinderopvang als de school groeit. Dit kan leiden tot de ongewenste situatie dat kinderopvang uit de school weg moet. Zoals ieder jaar hebben wij vier keer bestuurlijk overleg met alle schoolbesturen en kinderopvangorganisaties gevoerd in het Op Overeenstemming Gericht Overleg (OOGO).

Accommodaties (incl. sport) Wat hebben we bereikt? In 2021 is een start gemaakt met het verduurzamen van het Vastgoed. Daarnaast hebben er onderzoeken plaatsgevonden naar de Huishoudschool, jongerencentrum de Loods, jongeren sociëteit de Gooth, de Noord en is gestart met de bouw van het nieuwe Gemini college. Wat hebben we daarvoor gedaan? Een groot gedeelte van de duurzaamheidsmaatregelen met een terugverdientijd van vijf jaar of korter is uitgevoerd. De bouw van het Gemini is gestart in 2021. De oplevering zal in 2022 plaatsvinden. De bouw van jongerencentrum de Loods, jongeren sociëteit de Gooth, CBS De Wingerd en de renovatie van sporthal Drievliet zal in 2022 starten. Ook is het herbestemmingsonderzoek van de Huishoudschool afgerond.

Begraafplaatsen Wat hebben we bereikt? In 2021 is de beschikbare grafcapaciteit op begraafplaats Vredehof verruimd. Met het ruimen van graven wordt de beschikbare grafcapaciteit vergroot maar dit is niet voldoende om de grafcapaciteit in de toekomst te borgen. De uitbreiding van begraafplaats Vredehof is

76

noodzakelijk. In 2021 is gestart is met de uitbreiding van begraafplaats Vredehof. Tevens is budget beschikbaar gesteld door de raad voor de inrichting van de uitbreiding. Wat hebben we hiervoor gedaan? De procedure voor het ruimen van algemene graven is ruim een jaar voor de daadwerkelijke ruiming ingezet door het bekendmaken van de ruiming. Nabestaanden zijn in de gelegenheid gesteld aan te geven wat met de grafsteen en de stoffelijke overschotten gedaan moet worden (herbegraven in een particulier graf of opgraven voor crematie). Herbegraven in een verzamelgraf is zowel bij het ruimen van algemene graven als particuliere graven uitgevoerd als er geen specifieke wensen zijn geuit. De periodieke ruiming van algemene graven en particuliere graven waar afstand van gedaan is, is in 2021 gestart. Door corona heeft het ruimen van deze graven enige vertraging opgelopen. Deze achterstand wordt in 2022 ingelopen.

Ruimtelijke ordening Wat hebben we bereikt? • Vanuit het AIAP is een start gemaakt met de bouw van het Gemini college. Ook zijn plannen uitgewerkt voor de nieuwbouw van OBS De Noord, CBS De Wingerd (fase 1 uit de Gebiedsvisie Plein Oost), CBS De Driemaster, de Gooth en de Loods en de uitbreiding van Ridderkerk Rowdies via het bestemmingsplan Oosterpark. Tot slot is vanuit de omgevingsvisie ook een start gemaakt met de bouw van de Botterhof (achttien woningen) aan de Windmolen 110. • In 2021 hebben voorbereidingen plaatsgevonden op de inwerkingtreding van de Omgevingswet. Inmiddels is bekend dat de inwerkingtreding van de wet uitgesteld is van 1 juli 2022 naar 1 januari 2023. Het uitstel van de Omgevingswet houdt verband met onvoldoende zekerheid dat nieuwe omgevingsplannen, omgevings- en waterschapsverordeningen via de plansoftware goed digitaal gepubliceerd kunnen worden. Uit overleg met verschillende experts blijkt dat er meer tijd nodig is om goed te oefenen met de nieuwe digitale systemen van de Omgevingswet. Ook is de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) parallel aan de Omgevingswet uitgesteld. • Aandacht is besteed aan duurzame gebiedsontwikkeling. Hierbij is aandacht besteed aan het benutten van kansen, samen met stakeholders en andere betrokkenen. o Er is een voorbereidingskrediet beschikbaar gesteld door de

Jaarstukken 2021

o

o

gemeenteraad, ter uitvoering van de Visie Grondposities, waarna een start is gemaakt voor de volgende voorgenomen ontwikkelingen.  Platanenstraat 6 - realisatie CBS De Driemaster.  Prunuslaan - principeverzoek voor woonzorg (Siloah en Wooncompas).  Plein Oost - uitvoering fase 1: CBS De Wingerd. Op 6 december 2021 stelde de gemeenteraad de gebiedsvisie Rivieroevers en de bijbehorende milieueffectrapportage (planMER) vast. Marktinitiatieven waar we in 2021 aan werkten, zijn:  Projecten voor Wooncompas, waaronder Stadhouderslaan, J.S. Bachstraat 4 (principeverzoek met Pameijer), Blaak (principeverzoek), Prunuslaan (principeverzoek met Siloah) en 't Ronde Sant (principeverzoek met Aafje).  P.C. Hooftstraat.  Uitvoering Ontwikkelperspectief Centrum, onder andere voor het toevoegen van woningen.  Bouw woning Waalweg (principeverzoek).  Uitbreiding De Neshoeve (principeverzoek).  Het Zand fase 7.  Rijksstraatweg nabij 151.  Woningbouw Pruimendijk 19 - 21.  Ruimte voor Ruimte polder Geerlaan tuinder Pruimendijk 53.  Daarnaast zijn de volgende bestemmingsplannen vastgesteld, om de betreffende marktinitiatieven juridisch planologisch mogelijk te maken:  Oosterpark.  Pruimendijk 164 - 170.  Electropark 17.  Woningbouw hoek Rijksstraatweg/ Lagendijk.  Rembrandtweg 257 (uitgebreide omgevingsvergunning).

Wat hebben we daarvoor gedaan? In 2021 hebben de volgende voorbereidende werkzaamheden voor de invoering van de Omgevingswet plaatsgevonden: • Er is geoefend met een omgevingstafel. Bij een concreet initiatief is de vorm van een omgevingstafel toegepast waarbij ook de ketenpartners betrokken waren.

Jaarstukken 2021

• •

•

• • •

• •

De nieuwe werkprocessen worden in beeld gebracht en een advies volgt van BMC. VTH-software is aangeschaft waarmee straks omgevingsvergunning verleend kunnen worden. Zodra de Omgevingswet in werking treedt wordt overgestapt op de nieuwe processen in Squit. De Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) is parallel aan de Omgevingswet uitgesteld. Er zijn twee proefprojecten in het kader van de Wkb opgestart. In deze proefprojecten wordt samen met aannemers en kwaliteitsborgers geoefend met de toekomstige nieuwe werkwijze. Er is opdracht verleend voor het opstellen van een casco omgevingsplan door de gemeente. Er heeft een inventarisatie van de verordeningen met betrekking tot de fysieke leefomgeving plaatsgevonden. De gemeenteraad heeft de Verordening op de gemeentelijke adviescommissie Commissie Ruimtelijke Kwaliteit 2021 vastgesteld. Er is een handreiking participatie voor initiatiefnemers opgesteld. Er wordt verder gewerkt aan het Participatiebeleid. Voorbereidende werkzaamheden om tot een besluitvorming adviesrecht en het delegatiebesluit te komen heeft plaatsgevonden.

Grondexploitaties (niet bedrijventerreinen) Wat hebben we bereikt? Conform de uitgangspunten is in 2021 grond verkocht ten behoeve van de bouw van appartementen in fase 6 van Het Zand en voor de bouw van het eerste van drie bouwblokken in de Driehoek Het Zand. Wat hebben we daarvoor gedaan? Er is conform planning grond uitgegeven in fase 6 van Het Zand en in de Driehoek Het Zand. Fase 5 van Het Zand is woonrijp gemaakt. Enkele afrondende werkzaamheden vinden in 2022 plaats. Fase 7 is nog niet bouwrijp gemaakt, aangezien er nog geen overeenstemming is met de projectontwikkelaar over het te realiseren bouwplan (een Knarrenhof is voorzien). De geactualiseerde grondexploitatie Het Zand is door de gemeenteraad vastgesteld bij besluit van 1 juli 2021.

Wonen en bouwen Wat hebben we bereikt? • De samenwerking met Wooncompas is goed en via het Samenwerkingsverband Wonen regio Rotterdam hebben we goed

77

zicht op de woningmarkt en de woningvoorraad. De regionale afspraken worden nagekomen. • Wooncompas heeft nieuwbouwproject Coosje Ayalstraat gerealiseerd. • Stadhouderslaan: circulaire starterswoningen die compleet afgebouwd vanuit de fabriek op bestemming geplaatst worden. Wat hebben we daarvoor gedaan? • Beleidsregels Toewijzen standplaatsen woonwagens vastgesteld. • We hebben een Woonvisie voor Ridderkerk opgesteld.

• •

•

We hebben prestatieafspraken gemaakt met woningbouwvereniging Samenwerking Slikkerveer. In de bestuurlijke overleggen met Wooncompas hebben we de Prestatieafspraken 2020-2024 samen met Wooncompas besproken. Uitvoering gegeven aan het Regioakkoord: o Monitoren van de afspraken. o Opstellen van een nieuwe regionale woonvisie. o Actualiseren Regioakkoord

Wat heeft het gekost? Exploitatie

Begroting 2021

Begroting 2021 na wijziging

Realisatie 2021

Verschil

Lasten 0.3:Beheer overige gebouwen en gronden

-1.107.900

-896.300

-648.594

247.706

3.2:Fysieke bedrijfsinfrastructuur

-4.039.800

-6.888.700

-3.297.247

3.591.453

4.2:Onderwijshuisvesting

-2.026.400

-2.085.400

-1.842.793

242.607

5.2:Sportaccommodaties

-3.563.600

-5.022.800

-5.403.055

-380.255

7.5:Begraafplaatsen en crematoria

-1.525.000

-1.597.800

-1.752.821

-155.021

8.1:Ruimtelijke ordening

-1.422.900

-1.806.900

-2.061.153

-254.253

8.2:Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)

-4.661.600

-19.675.800

-18.490.155

1.185.645

8.3:Wonen en bouwen

-1.259.900

-1.462.100

-1.063.500

398.600

Totaal Lasten

-19.607.100

-39.435.800

-34.559.318

4.876.482

0.3:Beheer overige gebouwen en gronden

172.400

162.000

157.762

-4.238

3.2:Fysieke bedrijfsinfrastructuur

3.913.000

6.757.700

4.321.086

-2.436.614

Baten

4.2:Onderwijshuisvesting

1.300

1.300

3.138

1.838

5.2:Sportaccommodaties

1.393.900

2.772.400

3.205.399

432.999

7.5:Begraafplaatsen en crematoria

1.395.700

1.395.700

1.681.881

286.181

8.1:Ruimtelijke ordening

60.600

34.000

251.979

217.979

8.2:Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)

4.773.800

19.909.100

18.068.583

-1.840.517

8.3:Wonen en bouwen

51.200

51.200

37.218

-13.982

Totaal Baten

11.761.900

31.083.400

27.727.045

-3.356.355

Saldo - Lasten en baten

-7.845.200

-8.352.400

-6.756.273

1.596.127

0.10:Mutaties reserves

-693.600

-1.168.600

-1.168.600

0

Totaal Stortingen

-693.600

-1.168.600

-1.168.600

0

0.10:Mutaties reserves

831.100

2.205.800

1.652.949

-552.851

Totaal Onttrekkingen

831.100

2.205.800

1.652.949

-552.851

Saldo - Reserves

137.500

1.037.200

484.349

-552.851

-7.707.700

-7.315.200

-6.347.924

967.276

Stortingen

Onttrekkingen

Gerealiseerd resultaat Ruimtelijke ontwikkeling, wonen en maatschappelijk vastgoed

78

Jaarstukken 2021

Toelichting 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden

Toelichting 5.2 Accommodaties (incl. sport)

Omschrijving

Omschrijving

Bedrag afwijking

0.3 Beheer overige gebouwen en gronden

Bedrag afwijking

5.2 Sportaccommodaties

Lasten

247.706

Lasten

-380.255

Baten

-4.238

Baten

432.999

Voordelig saldo

52.744

Voordelig saldo

243.468

Gebouw C, Koningsplein 1 (voordeel 59.445) Positief saldo veroorzaakt door lagere energiekosten van € 24.000 en lagere onderhoudskosten € 30.000. Toerekening BAR-bijdrage naar programma's (voordeel 184.601) De toerekening van de BAR-bijdrage naar de programma's wordt toegelicht in de Leeswijzer. Overige verschillen kleiner dan € 25.000 (nadeel 577)

Toelichting 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur Omschrijving

Bedrag afwijking

3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur Lasten

3.591.453

Baten

-2.436.614

Voordelig saldo

1.154.839

GREX Cornelisland (voordeel 1.061.836) De actualisatie van de grondexploitatie Cornelisland leidt tot een tussentijdse winstneming van € 1.061.836.

Toelichting 4.2 Onderwijshuisvesting Bedrag afwijking

4.2 Onderwijshuisvesting Lasten Baten Voordelig saldo

Onderhoud sport accommodaties algemeen (voordeel 52.895) Lagere onderhoudskosten. De lagere onderhoudskosten komen doordat de prijs voor het uit te voeren onderhoud lager is uitgevallen. Daarnaast zijn enkele werkzaamheden uitgesteld. Sporthal en binnenbad De Fakkel (voordeel 126.356) Lagere onderhoudskosten. De lagere onderhoudskosten komen doordat de prijs voor het uit te voeren onderhoud lager is uitgevallen. Daarnaast zijn enkele werkzaamheden uitgesteld. Sporthal De Wissel (voordeel 29.623) Positief saldo vanwege hogere huurinkomsten en lagere onderhoudskosten.

Toerekening BAR-bijdrage naar programma's (voordeel 93.003) De toerekening van de BAR-bijdrage naar de programma's wordt toegelicht in de Leeswijzer.

Omschrijving

Zwembaden (nadeel 78.475) Het nadeel betreft grotendeels het resterende tekort op het zwembad, wat op grond van de aangeleverde jaarcijfers van de Sportservices Ridderkerk B.V., als nog te betalen kosten is opgenomen.

242.607 1.838 244.445

Groene sportvelden en terreinen Ridderkerk (nadeel 31.029) De overschrijding wordt veroorzaakt door extra onderhoud op sportpark Rijsoord. Ondanks de overschrijding wordt een bedrag van € 60.000 doorgeschoven. Het bedrag ziet toe op een vergoeding voor de clubaccommodatie wanneer deze gesloopt gaat worden. Het project heeft vertraging opgelopen. De verwachting is dat pas in 2023 gestart kan worden met de werkzaamheden.

Toerekening BAR-bijdrage naar programma's (voordeel 240.400) De toerekening van de BAR-bijdrage naar de programma's wordt toegelicht in de Leeswijzer.

Toerekening BAR-bijdrage naar programma's (nadeel 49.307) De toerekening van de BAR-bijdrage naar de programma's wordt toegelicht in de Leeswijzer.

Overige verschillen kleiner dan € 25.000 (voordeel 4.045)

Overige verschillen kleiner dan € 25.000 (voordeel 2.681)

Jaarstukken 2021

79

Toelichting 7.5 Begraafplaatsen Omschrijving

Bedrag afwijking

7.5 Begraafplaatsen Lasten

-155.021

Baten

286.181

Voordelig saldo

131.160

Begraafplaatsen Algemeen (nadeel 72.517) Vanwege coronabesmettingen en (als gevolg daarvan) personeel in quarantaine was het uitvalpercentage onder eigen personeel hoog. Daarnaast waren er het afgelopen jaar meer uitvaarten welke intensievere begeleiding nodig hadden. Een deel van het groenonderhoud en schoonhouden rond de graven is daardoor uitbesteed aan de groenaannemer welke ook het wijkonderhoud uitvoert. Baten begraafplaatsrechten (voordeel 135.855) Het aantal begrafenissen was in 2021 lager dan in 2020. Er zijn meer algemene graven uitgegeven dan de jaren daarvoor. Het aantal ontvangsten van het verlengen van grafrechten daterend uit 2020 en ontvangen in 2021 is hoger dan geraamd. Tevens is het aantal grafrechtverlengingen in 2021 eveneens hoger dan geraamd. Toerekening BAR-bijdrage naar programma's (voordeel 55.087) De toerekening van de BAR-bijdrage naar de programma's wordt toegelicht in de Leeswijzer. Overige verschillen kleiner dan € 25.000 (voordeel 12.735)

Toelichting 8.1 Ruimtelijke ordening Omschrijving

Bedrag afwijking

8.1 Ruimtelijke ordening Lasten

-231.430

Baten

195.156

Nadelig saldo

-36.274

Gebiedsvisie Centrum-Oost (voordeel 150.000) In de raadsinformatiebrief van 17 december 2021 is bericht dat dit project in 2022 start met een pilot rondom de kruising van de Havenstraat Noordenweg - Sint Jorisstraat. Over de aanpak van deze pilot is het volgende geschreven: "We brengen bij deze pilot externe partijen, die zich al in het gebied bevinden en hebben aangegeven te willen ontwikkelen, bij elkaar. We laten daarbij ook meer over aan de partijen zelf. Dit is een nieuwe werkwijze. Over deze werkwijze heeft contact plaatsgevonden met een aantal bedrijven in Centrum Oost, die aangegeven hebben dit een reële benadering te vinden. In deze pilot geven we de gemeentelijke kaders aan de voorkant mee en hebben we als gemeente, in vergelijking

80

met andere marktinitiatieven, geen actieve rol. Deze pilot heeft als doel om te kijken of we deze werkwijze ook bij andere ontwikkelingen toe kunnen passen. Het risico leggen we hiermee meer bij de initiatiefnemer(s). De kanttekening is dat ook toetsing van werk dat door anderen is uitgevoerd, leidt tot druk in het begin van de keten. Dat zal niet leiden tot een verlichting van de druk verderop in de keten: we zullen bijvoorbeeld gewoon vergunningen moeten blijven verlenen." Het budget wordt doorgeschoven naar 2022. MI Scheepswerflocatie (nadeel 99.712) Op verzoek van bewoners van het Droogdok (Riederwerf) is capaciteit ingezet om de aldaar geconstateerde problemen op te lossen via een overlegstructuur met alle betrokken partijen. Dit heeft geleid tot extra inzet van personeel (€ 59.743) en het voltooien van het openbaar gebied (€ 18.910). Tegenover deze laatste kosten staan inkomsten in de vorm van een afkoopsom van de ontwikkelaar. Deze is al in 2020 ontvangen. Overige kosten zijn externe adviezen, overlegkosten en balansmutaties. MI Herstructurering Rembrandtweg e.o. Wooncompas (nadeel 45.795) De overschrijding komt door niet geraamde extra rioleringswerkzaamheden die ten behoeve van het project zijn uitgevoerd. Overige verschillen kleiner dan € 25.000 (nadeel 40.767)

Toelichting 8.2 Grondexploitaties (niet bedrijventerreinen) Omschrijving

Bedrag afwijking

8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) Lasten

1.185.871

Baten

-1.840.743

Nadelig saldo

-654.872

GRB: Erfpachtsgronden (voordeel 25.753) Door tussentijdse verkoop van de erfpachtgronden aan NXR/ACH worden over een kortere periode kapitaallasten aan het product doorbelast. Omdat op grond niet wordt afgeschreven betreft dit alleen een lagere doorbelasting van rente. GREX Het Zand (nadeel 788.008) De actualisatie van de grondexploitatie leidt ertoe, dat eerder genomen winst moest worden teruggenomen (€ 147.228) en dat een verliesvoorziening moest worden gevormd (€ 640.780).

Jaarstukken 2021

GREX Anjerstraat-Bloemenstraat (voordeel 107.383) Deze grondexploitatie is eind 2021 afgesloten. Er resteert een positief saldo van € 107.383.

Toelichting 8.3 Wonen en bouwen Omschrijving

•

Bedrag afwijking

8.3 Wonen en bouwen Lasten

398.600

Baten

-13.982

Voordelig saldo

384.617

Toerekening BAR-bijdrage naar programma's (voordeel 399.726) De toerekening van de BAR-bijdrage naar de programma's wordt toegelicht in de Leeswijzer. Overige verschillen kleiner dan € 25.000 (nadeel 15.109)

Toelichting 0.10 Mutaties reserves Omschrijving

•

• • •

•

Bedrag afwijking

0.10 Mutaties reserves Stortingen

0

Onttrekkingen

-552.851

Nadelig saldo

-552.851

Het verschil tussen de geraamde en werkelijke onttrekking aan de reserves kan grotendeels worden verklaard door: • Geen benodigde dekking uit de algemene reserve voor kosten van gebiedsvisie

• •

Centrum- Oost en ontwikkeling PC Hooftstraat (nadeel € 150.000). Lagere dekking uit de algemene reserve voor onderzoek kansen particulieren renovatie woningen (nadeel € 10.309). Geen benodigde dekking uit de algemene reserve voor kosten van GR Nieuw Reijerwaard (nadeel € 63.100). Lagere dekking uit de algemene reserve voor de Waalvisie, bijdrage aan sleutelplekken (nadeel € 15.000). Geen benodigde onttrekking aan de afschrijvingsreserve Uitvoering Waalvisie (nadeel € 23.800). Lagere dekking uit de algemene reserve door lagere benodigde compensatie over 2020 aan de stichting Sport Services Ridderkerk voor verlies op het zwembad (nadeel € 30.245). Lagere dekking uit de reserve groot onderhoud sportaccommodaties voor dekking van groot onderhoud aan onder andere zwembad de Fakkel (nadeel € 100.436). Lagere onttrekking aan de reserve groot onderhoud gebouwen ter dekking van groot onderhoud (nadeel € 89.904). Geen benodigde dekking uit de reserve Aanpassing Integraal Accommodatieplan voor compensatie voor het oude clubhuis van de Rowdies (nadeel € 60.000).

Prestatie-indicatoren Nr. Omschrijving

Bron

67 Koopwoningen binnen de bewoonde woningvoorraad.

Waarstaatjegemeente.nl In %.

57,0% (2019)

68 Particuliere huurwoningen binnen de bewoonde woningvoorraad.

Waarstaatjegemeente.nl In %.

4,1% (2019)

69 Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishoudens.

Waarstaatjegemeente.nl In euro 's.

785

70 Gemeentelijke woonlasten éénpersoonshuishoudens.

Waarstaatjegemeente.nl In euro 's.

694

71 Uitvoering Wet WOZ.

Waarderingskamer

Toelichting/Eenheid

Waardering.

Waarde

Voldoende ****

72 Afgeronde bezwaarschriften WOZ voor Gemeente eind oktober van het jaar.

In %.

30%*

73 Bezwaarschriften WOZ onder het landelijke afwijkingspercentage.

Gemeente

In %.

2,4%*

74 Gemiddelde WOZ-waarde.

Waarstaatjegemeente.nl In euro 's.

75 Nieuw gebouwde woningen.

Waarstaatjegemeente.nl Aantal per 1.000 woningen.

76 Woonlasten in vergelijking met omliggende gemeenten.

Coelo

Aantal bezwaarschriften.

Vergelijking gemaakt met Barendrecht, Albrandswaard en Ridderkerk. (Zie paragraaf Lokale heffingen)

591 257.800 1,6 (2019) Zie paragraaf Lokale heffingen

* per 31 juli 2021

Jaarstukken 2021

81

Niet in de programma's opgenomen lasten en baten Wat heeft het gekost? Exploitatie

Begroting 2021

Begroting 2021 na wijziging

Realisatie 2021

Verschil

Lasten 0.4:Overhead

-14.204.000

-15.240.100

-15.030.836

209.264

0.5:Treasury

-145.700

121.800

-206.704

-328.504

0.61:OZB woningen

-283.500

-329.100

-271.100

58.000

0.62:OZB niet-woningen

-142.600

-152.600

-132.989

19.611

0.63:Parkeerbelasting

-15.100

-15.300

0

15.300

0.64:Belastingen overig

-230.700

-232.800

-27.773

205.027

0.8:Overige baten en lasten

-48.500

-135.200

-20.767

114.433

0.9:Vennootschapsbelasting (VpB)

-252.500

-793.800

-414.874

378.926

-15.322.600

-16.777.100

-16.105.044

672.056

517.200

517.200

805.901

288.701 46.576

Totaal Lasten Baten 0.4:Overhead 0.5:Treasury

530.000

582.900

629.476

0.61:OZB woningen

6.015.000

6.128.100

6.153.827

25.727

0.62:OZB niet-woningen

5.627.600

5.980.600

5.951.457

-29.143

0.63:Parkeerbelasting

407.200

302.200

315.004

12.804

0.64:Belastingen overig

146.100

81.400

98.140

16.740

0.7:Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds

68.995.000

74.416.000

75.170.630

754.630

0.8:Overige baten en lasten

3.800

3.800

49.318

45.518

Totaal Baten

82.241.900

88.012.200

89.173.753

1.161.553

Saldo - Lasten en baten

66.919.300

71.235.100

73.068.709

1.833.609

0.10:Mutaties reserves

-29.440.100

-29.440.100

-29.440.059

41

Totaal Stortingen

-29.440.100

-29.440.100

-29.440.059

41

0.10:Mutaties reserves

31.376.500

31.970.600

31.636.053

-334.547

Totaal Onttrekkingen

31.376.500

31.970.600

31.636.053

-334.547

Saldo - Reserves

1.936.400

2.530.500

2.195.994

-334.506

Gerealiseerd resultaat Niet in de programma 's opgenomen lasten en baten

68.855.700

73.765.600

75.264.703

1.499.103

Stortingen

Onttrekkingen

Toelichting 0.4 Overhead Omschrijving

Bedrag afwijking

0.4 Overhead Lasten

209.264

Baten

288.701

Voordelig saldo

497.965

Overhead vanuit de BAR (voordeel 153.928) De BAR-bijdrage inclusief overhead wordt toegelicht onder het hoofdstuk algemene toelichting. Doorbel. Gemeentehuis Koningsplein (voordeel 310.232) Het gemeentehuis wordt toegelicht onder de samenvatting financiële uitkomst op hoofdlijnen.

82

Overige verschillen kleiner dan € 25.000 (voordeel 33.805)

Toelichting 0.5 Treasury Omschrijving

Bedrag afwijking

0.5 Treasury Lasten Baten Nadelig saldo

-328.504 46.576 -281.928

Financiering (nadeel 35.843) Voor de jaren 2016, 2017, 2018 is een naheffingsaanslag omzetbelasting betaald inzake een discussiepunt over afval (Nedvang). Vanwege deze naheffingen moest ook rente betaald worden. Hiervoor was geen bedrag

Jaarstukken 2021

opgenomen in de begroting. Een ander element van de overschrijding zijn de bankkosten.

Toelichting 0.63 Parkeerbelasting

Toerekening rente vanuit Activa (nadeel 306.061) De, door het BBV verplichte, aan taakvelden toe te rekenen lasten van financiering zijn lager dan begroot. Dit wordt veroorzaakt door lagere rentelasten op externe financiering en een lagere begrote boekwaarde van investeringen. Het toerekenen van financieringslasten aan taakvelden kent geen effecten voor het exploitatieresultaat; het nadeel van € 306.000 wordt geneutraliseerd door de voordelen die ontstaan op de individuele taakvelden.

0.63 Parkeerbelasting

Toerekening BAR-bijdrage naar programma's (voordeel 61.300) De toerekening van de BAR-bijdrage naar de programma's wordt toegelicht in de Leeswijzer. Overige verschillen kleiner dan € 25.000 (nadeel 1.324)

Omschrijving Lasten

15.300

Baten

12.804

Voordelig saldo

28.104

Baten betaald (straat)parkeren (voordeel 25.036) De eerste vier maanden van 2021 waren de winkels dicht of kon er alleen gewinkeld worden op afspraak. Naar aanleiding daarvan viel te verwachten dat baten voor het betaalde straatparkeren lager zouden zijn dan begroot. Om deze reden is er via de 2e Tussenrapportage 2021 geld afgeraamd. Achteraf blijkt deze correctie te hoog. Overige verschillen kleiner dan € 25.000 (voordeel 3.067)

Toelichting 0.64 Belastingen overig

Toelichting 0.61 OZB woningen

Omschrijving

Omschrijving

Lasten

Bedrag afwijking

Lasten

58.000

Baten

25.727

Voordelig saldo

83.727

Toerekening BAR-bijdrage naar programma's (voordeel 79.836) De toerekening van de BAR-bijdrage naar de programma's wordt toegelicht in de Leeswijzer. Overige verschillen kleiner dan € 25.000 (voordeel 3.891)

Toelichting 0.62 OZB niet-woningen Bedrag afwijking

0.62 OZB niet-woningen Lasten

19.611

Baten

-29.143

Nadelig saldo

-9.533

OZB Niet-woningen (nadeel 29.143) Na de behandeling van het bezwaarschriftentraject rondom de WOZ-waarde van een aantal niet-woningen, zijn correcties doorgevoerd. Per saldo leidt dit tot een financieel nadeel. Overige verschillen kleiner dan € 25.000 (voordeel 19.611)

Jaarstukken 2021

Bedrag afwijking

0.64 Belastingen overig

0.61 OZB woningen

Omschrijving

Bedrag afwijking

205.027

Baten

16.740

Voordelig saldo

221.767

Lasten heffing en invordering gemeentelijke belastingen (voordeel 81.821) Er zijn in 2021 minder uitgaven geweest dan geraamd voor drukkosten, bank- en girokosten en overige algemene kosten van in totaal € 40.400. Er was daarnaast geen aanleiding om een storting te doen ten laste van de geraamde voorziening dubieuze debiteuren van € 25.300. Tenslotte is er sprake geweest van een incidentele extra opbrengst uit invorderingskosten van € 16.000. Het voorgaande heeft geresulteerd in een incidenteel positief resultaat van € 81.800. Toerekening BAR-bijdrage naar programma's (voordeel 139.300) De toerekening van de BAR-bijdrage naar de programma's wordt toegelicht in de Leeswijzer. Overige verschillen kleiner dan € 25.000 (voordeel 646)

Toelichting 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds Omschrijving

Bedrag afwijking

0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds Lasten

0

Baten

754.630

Voordelig saldo

754.630

83

Algemene uitkering (voordeel 754.630) Het voordelige verschil wordt met name veroorzaakt door de decembercirculaire 2021. Deze circulaire kent een voordeel van € 682.000 die gezien de (late) publicatiedatum niet meer in de begroting 2021 kon worden verwerkt. Het gaat daarbij om extra beschikbaar gestelde middelen voor verbetering van de gemeentelijke dienstverlening van € 270.000 in 2021 (en vanaf 2022 structureel tot en met 2027 € 200.000) naar aanleiding van het Rapport Ongekend Onrecht van de Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag (POK). Daarnaast is aanvullende incidentele coronasteun ontvangen voor een bedrag van € 278.000 en tellen de overige incidentele voordelen op tot een bedrag van € 134.000. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de Raadsinformatiebrief decembercirculaire 2021 van 18 januari 2022.

Toelichting 0.8 Overige baten en lasten Omschrijving

Bedrag afwijking

0.8 Overige baten en lasten Lasten

114.433

Baten

45.518

Voordelig saldo

159.950

Heffing Vennootschapsbelasting (Vpb) (voordeel 378.926) Het verschil op deze post van circa € 379.000 houdt hoofdzakelijk verband met een uiteindelijk lager fiscaal resultaat bij grondexploitatie Cornelisland ten opzichte van de eerdere prognose (maart 2021). Gedurende het jaar 2021 zijn verder geen nieuwe grondexploitaties geopend en is één grondexploitatie afgesloten, namelijk grondexploitatie Anjerstraat. Dit zal worden verwerkt in onze nog op te stellen definitieve VPB-aangifte 2021. Inmiddels is de aanslag vennootschapsbelasting over het boekjaar 2020 binnen. Deze is conform onze definitieve VPB-aangifte 2020. We maken wel weer bezwaar tegen het onderwerp reclame-inkomsten (zoals we dat overigens doen vanaf 2016). Deze bezwaren worden door de Belastingdienst aangehouden totdat de procedures (die door andere gemeenten worden gevoerd) zijn afgerond. Deze uitspraken gelden dan ook voor ons. Dit ligt zo vast in een vaststellingsovereenkomst met de Belastingdienst.

Toelichting 0.10 Mutaties reserves Omschrijving

Bedrag afwijking

0.10 Mutaties reserves

Onvoorzien (voordeel 25.000) In 2021 is geen gebruik gemaakt van de post Onvoorzien.

Stortingen

41

Stelposten (voordeel 90.500) Vanwege het uitstellen van de Wet kwaliteitsborging zijn geen extra kosten gemaakt in 2021. Niet nader te specificeren baten/lasten (voordeel 25.797) In 2021 zijn diverse btw correcties doorgevoerd over de periode 2016-2021. Dit vanwege jurisprudentie (zoals btw op re-integratie), een geconstateerde voordelige correctie op de sloopkosten Maaslaan 37 en btw-voordelen op een aantal kleine(re) posten.

Het verschil tussen de geraamde en werkelijke onttrekking aan de reserves kan grotendeels worden verklaard door: • Lagere dekking uit de reserve groot onderhoud gebouwen grotendeels door lagere kosten van groot onderhoud aan het gemeentehuis (nadeel € 334.447).

Onttrekkingen

-334.547

Nadelig saldo

-334.506

Overige verschillen kleiner dan € 25.000 (voordeel 18.654)

Toelichting 0.9 Vennootschapsbelasting (VpB) Omschrijving

Bedrag afwijking

0.9 Vennootschapsbelasting (VpB) Lasten Baten Voordelig saldo

84

378.926 0 378.926

Jaarstukken 2021

Overige prestatie-indicatoren Nr. Omschrijving

Bron

Toelichting/Eenheid

77 Demografische druk.

Waarstaatjegemeente.nl In %.

Waarde 82,6%

De som van het aantal personen van 0 tot 20 jaar en 65 jaar of ouder in verhouding tot de personen van 20 tot 65 jaar. 78 Formatie.

BAR-organisatie

Fte per 1.000 inwoners.

6,9

79 Bezetting.

BAR-organisatie

Fte per 1.000 inwoners.

6,77

80 Apparaatskosten.

BAR-organisatie

In euro’s per inwoner.

81 Externe inhuur.

BAR-organisatie

Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen

12,4%

82 Overhead.

BAR-organisatie

% van totale lasten.

47,4%

Jaarstukken 2021

654

85

Paragrafen

86

Jaarstukken 2021

Paragraaf 1 Lokale heffingen Inleiding

2021 dat het niet meer dan trendmatig zullen stijgen (inflatiecorrectie). De zogenoemde inflatiecorrectie voor 2021 ten opzichte van 2020 is 1,6%. De gebonden heffingen (Afvalstoffenheffing, Rioolheffing, Lijkbezorgingsrechten, Marktgelden en Leges) mogen wettelijk maximaal 100% kostendekkend zijn, inclusief toe te rekenen compensabele btw, mutaties in voorzieningen en reserves en toe te rekenen kosten voor overhead.

In deze paragraaf staat informatie over het gevoerde beleid en de opbrengsten van de gemeentelijke belastingen en heffingen. Lokale heffingen zijn te verdelen in heffingen waarvan de besteding gebonden of ongebonden is. De gebonden heffingen worden besteed aan een aanwijsbare taak, zoals de afvalstoffenheffing, rioolbelasting, leges, begraafrechten en markten kadegelden. Deze heffingen worden daarom niet tot de algemene dekkingsmiddelen gerekend. Ongebonden lokale heffingen, zoals de OZB, parkeerbelasting en precariobelasting worden wel tot de algemene dekkingsmiddelen gerekend. De besteding van deze heffingen is niet gebonden aan een bepaalde taak.

De gemeentelijke woonlasten bestaan uit de onroerendezaakbelastingen, afvalstoffenheffing en rioolheffing. De gemeenteraad heeft in december 2020 de tarieven voor 2021 vastgesteld. De tarief- en woonlastenontwikkeling van een meerpersoonshuishouden met een koopwoning ten opzichte van 2020 staat in onderstaande tabel weergegeven.

Uitgangspunten begroting 2021 Voor de OZB-tarieven geldt in het begrotingsjaar Heffing eigenaar-bewoner

Tariefontwikkeling Woonlasten abs. tov vorig Woonlasten perc. tov vorig jaar jaar

Onroerendezaakbelasting woningen

-7,80%

282

1,20%

Rioolheffing

9,60%

178

9,60%

Afvalstoffenheffing eenpersoons

7,00%

234

7,00%

Afvalstoffenheffing meerpersoons

7,00%

325

7,00%

Totale gemeentelijke lasten eenpersoonshuishouden

694

5,20%

Totale gemeentelijke lasten meerpersoonshuishouden

785

5,40%

Heffing huurder-bewoner

Tariefontwikkeling

Woonlasten abs. tov vorig jaar Woonlasten perc. tov vorig jaar

Rioolheffing

9,60%

89

9,60%

Afvalstoffenheffing eenpersoons

7,00%

234

7,00%

Afvalstoffenheffing meerpersoons

7,00%

325

7,00%

Totale gemeentelijke lasten eenpersoonshuishouden

323

7,70%

Totale gemeentelijke lasten meerpersoonshuishouden

414

7,60%

Overzicht geraamde en gerealiseerde opbrengsten belastingen en lokale heffingen

.

Hierna ziet u een totaaloverzicht van in de begroting geraamde en de gerealiseerde opbrengsten van de ongebonden en de gebonden heffingen. Bij een onder- of overschrijding van meer dan € 25.000 wordt er een toelichting gegeven

Jaarstukken 2021

87

Ongebonden heffingen Ongebonden heffingen

Progr. Begroting 2021 Begroting 2021 na wijziging Realisatie 2021 Verschil

Financiering en algemene dekkingsmiddelen Onroerendezaakbelasting

buiten

11.642.600

12.108.700

12.090.099

Precariobelasting

buiten

64.700

0

0

-18.601 0

Baatbelasting

buiten

1.300

1.300

1.946

646

Straatparkeren/parkeerboetes

buiten

407.200

302.200

342.840

40.640

4

260.000

242.100

263.596

21.496

Economische zaken Reclamebelasting

Toelichting ongebonden heffingen Onroerendezaakbelasting Na de behandeling van het bezwaarschriftentraject rondom de WOZ waarde van een aantal niet-woningen, zijn correcties doorgevoerd. Per saldo leidt dit tot een financieel nadeel van € 29.143. Bij de OZB woningen heeft een hogere definitieve totale WOZ-waarde van de woningen

geleid tot een incidentele extra OZB-opbrengst woningen van € 10.542. Straatparkeren/parkeerboetes Na een eerdere aframing vanwege de coronamaatregelen is er toch meer gebruik gemaakt van het betaald (straat)parkeren dan verwacht.

Gebonden heffingen Gebonden heffingen

Progr.

Begroting 2021

Begroting 2021 na wijziging

Realisatie 2021

Verschil

Bestuur en (overheids)participatie Leges Burgerzaken

1

577.800

577.800

592.281

14.481

2

953.100

1.208.100

1.156.561 -51.539

4

42.100

42.100

31.960 -10.140

Afvalstoffenheffing

8

6.116.600

6.116.600

6.107.746

-8.854

Rioolheffing

8

4.209.300

4.209.300

4.199.702

-9.598

9

749.800

749.800

Veiligheid Leges WABO-vergunningen/APV Economische zaken Marktgelden Gezondheid en duurzaamheid

Ruimtelijke ontwikkeling, wonen en maatschappelijk vastgoed Lijkbezorgingsrechten

Toelichting gebonden heffingen Leges WABO-vergunningen/APV De legesinkomsten zijn vraag-gestuurd. De uiteindelijk gerealiseerde inkomsten wijken daardoor altijd iets af van de raming.

Kostendekkendheid gebonden heffingen Leges Burgerzaken

885.655 135.855

Lijkbezorgingsrechten Er zijn meer algemene graven uitgegeven dan de jaren daarvoor. Het aantal ontvangsten van het verlengen van grafrechten daterend uit 2020 en ontvangen in 2021 is hoger dan geraamd. Tevens is het aantal grafrechtverlengingen in 2021 eveneens hoger dan geraamd. Baten

Lasten

Dekking in %

592.281

-1.065.872

56%

1.156.561

-2.476.316

47%

31.960

-38.023

84%

Afvalstoffenheffing

6.107.746

-6.509.034

94%

Rioolheffing

4.199.702

-4.199.702

100%

885.655

-1.102.600

80%

Leges WABO-vergunningen/APV Marktgelden

Lijkbezorgingsrechten

Kwijtscheldingsbeleid Als een belastingplichtige door financiële omstandigheden een belastingaanslag niet (of slechts deels) kan betalen, kan kwijtschelding

88

worden verleend. Ridderkerk hanteert de maximale normbedragen bij de toetsing van kwijtscheldingsverzoeken. Een belastingplichtige met een inkomen op bijstandsniveau komt in principe voor kwijtschelding in aanmerking. Jaarstukken 2021

Er zijn twee manieren om voor kwijtschelding in aanmerking te komen. Belastingplichtigen kunnen kiezen voor automatische kwijtschelding en hoeft men niet steeds jaarlijks opnieuw een kwijtscheldingsverzoek in te dienen of voor een handmatige beoordeling. De toetsing voor automatische kwijtschelding wordt uitgevoerd door de Stichting Inlichtingenbureau. In onderstaand overzicht is een vergelijking gemaakt tussen de geraamde en de daadwerkelijk toegekende kwijtschelding van gemeentelijke belastingen. Kwijtschelding lokale heffingen

Begroting 2021

Onroerend zaakbelasting

Begroting 2021 na wijziging

Realisatie 2021

-2.600

-2.600

-595

Afvalstoffenheffing

-134.800

-154.800

-178.748

Rioolheffing

-49.800

-49.800

-58.568

Het aantal verzoeken om kwijtschelding over de afgelopen jaren bedroeg: Jaar

Aantal 2017

1.125

2018

1.092

2019

1.120

2020

1.218

2021

1.421

Ten opzichte van vorig jaar (2020) is er sprake van een stijging van 17% van het aantal verzoeken ontvangen (van 1.218 naar 1.421). Het aantal toegewezen verzoeken stijgt daarmee met 4% van 966 naar 1.001 in 2021. Terwijl het aantal automatische kwijtscheldingstoets stabiel blijft, is er sprake van een stijging van het aantal schriftelijke verzoeken voor kwijtschelding gemeentelijke belastingen 2021 en voorgaande jaren. Dit aantal stijgt in 2021 met 203. Het voorgaande heeft geleid tot een overschrijding van de kosten voor kwijtschelding met in totaal € 30.711.

Jaarstukken 2021

Jaar

Verzoeken

Toegewezen

Percentage

2019

1.120

866

77%

2020

1.218

966

79%

2021

1.421

1.001

70%

Lokale lastendruk Het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (Coelo) van de Rijksuniversiteit van Groningen brengt jaarlijks het niveau en de ontwikkeling van de lokale lasten in beeld. Bij het vergelijken van de woonlasten wordt er onder andere gekeken naar de OZB, afvalstoffenheffing en rioolbelasting. Het Coelo brengt hierover jaarlijks de ‘Atlas van lokale lasten’ uit, met daarin informatie over alle gemeenten in Nederland. In deze jaarrekening is een vergelijking gemaakt tussen de lokale lastendruk van de gemeente Ridderkerk met die van omliggende gemeenten en een vergelijking met gemeenten met de laagste en de hoogste woonlasten. Er wordt onderscheid gemaakt tussen de volgende situaties: A. Woonlasten van huishoudens met een koopwoning (eigenaar-bewoner) • Eenpersoonshuishouden en meerpersoonshuishouden met een koopwoning B. Woonlasten van huishoudens met een huurwoning (huurder-bewoner) • Eenpersoonshuishouden en meerpersoonshuishouden met een huurwoning De geselecteerde gemeenten zijn bedoeld om een beeld te geven van: • Woonlasten van Ridderkerk in vergelijking met die van de aangrenzende gemeenten. • Vergelijking met woonlasten in de goedkoopste en duurste gemeenten in het land.

89

A. Woonlasten van huishoudens met een koopwoning (eigenaar-bewoner) tabel

B. Woonlasten van huishoudens met een huurwoning (huurder-bewoner) tabel

Een vergelijking met de woonlasten van de omliggende gemeenten in 2021 laat in het Coelo rapport het volgende beeld zien: • De woonlasten van huurders in Ridderkerk zijn nagenoeg gelijk met het landelijk gemiddelde woonlasten; Eenpersoonshuishoudens die huurder zijn, betalen de laagste woonlasten in Barendrecht. Meerpersoonshuishoudens kennen de laagste woonlasten in Rotterdam. • De woonlasten van woningeigenaren in Ridderkerk zijn lager dan de het landelijk gemiddelde woonlasten. Eenpersoonshuishoudens betalen de laagste woonlasten in Barendrecht en

meerpersoonshuishoudens kennen de laagste woonlasten in Dordrecht. In de vergelijking die hierna volgt zijn ter vergelijking de gemeenten Aalten, Tilburg en Nijmegen opgenomen als de gemeenten met de laagste woonlasten en de gemeenten Bloemendaal en Zwijndrecht met de hoogste woonlasten. Woningeigenaren hebben de laagste woonlasten in Aalten en Tilburg. Huurders in Nijmegen hebben de laagste woonlasten. Hoogste woonlasten hebben huishoudens met eigen woning in de gemeente Bloemendaal en huurders in de gemeente Zwijndrecht betalen de meeste woonlasten. De volgende grafieken laten dit zien.

90

Jaarstukken 2021

A. Landelijke woonlasten van huishoudens met een koopwoning (eigenaar-bewoner) tabel

B. Landelijke woonlasten van huishoudens met een huurwoning (huurder-bewoner) tabel

Landelijk neemt Ridderkerk een positie in van de 115e plaats als het gaat om een gezinshuishouden die eigenaar-bewoner is. Ter vergelijking: Tilburg staat op de 1e plaats met de laagste woonlasten en Bloemendaal op de 370e plek. Gaat het om een gezinshuishouden dat huurder-bewoner is, dan staat Ridderkerk op plaats 196. Ter vergelijking: Nijmegen staat op de 1e plaats met de laagste woonlasten en Zwijndrecht op de 374e plek met de hoogste woonlasten.

tussen € 26 - € 43 minder dan de landelijk gemiddelde woonlasten. Een gezinshuishouden dat huurder is, betaalt iets meer dan het landelijk gemiddelde. Dit blijkt uit het overzicht hieronder:

Ten opzichte van het landelijk gemiddelde betaalt een gezinshuishouden met een huurwoning in Ridderkerk nagenoeg hetzelfde bedrag aan woonlasten. De woonlasten van een gezinshuishouden met eigen koopwoning betalen

Jaarstukken 2021

Categorie

Landelijk gemiddeld

Ridderkerk

Eénpersoonshuishouden met een huurwoning

326

324

Meerpersoonshuishouden met een huurwoning

411

415

Eénpersoonshuishouden met een koopwoning

737

694

Meerpersoonshuishouden met een koopwoning

811

785

91

Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Aanleiding en achtergrond Wij voeren actief beleid op de beheersing van de risico’s die de gemeente loopt. Gekeken wordt naar de maatregelen die worden getroffen om de risico’s af te dekken. Voor de risico’s waarvoor geen maatregelen getroffen kunnen worden bijvoorbeeld omdat het verzekeren ervan te duur zou zijn, wordt ingeschat welke buffer noodzakelijk is. Dit is het weerstandsvermogen. Op basis van de continu geïnventariseerde risico’s en de beschikbare financiële middelen (weerstandscapaciteit) is het weerstandvermogen berekend. In dit risicoprofiel worden de belangrijkste trends en ontwikkelingen benoemd en meegewogen.

Risicoprofiel Door actieve risicobeheersing heeft de gemeente in beeld wat de risico’s zijn en is het mogelijk om het weerstandsvermogen te bepalen. Alle risico’s worden voor zover mogelijk twee maal per jaar Nr. Risico

herijkt en er wordt continu geanticipeerd op nieuwe risico’s. Het getoonde risicoprofiel is bepaald vanuit de inventarisatie en analyse zoals uitgevoerd tot en met 4 februari 2022. De pandemie (corona) heeft invloed op de ontwikkeling van het risicoprofiel. De belangrijkste trends en ontwikkelingen worden aangehaald en we nemen een geconsolideerd risico op direct gerelateerd aan de mogelijke scenario’s op korte termijn (<1 jaar). We kijken zowel terug als vooruit met als doel een actueel risicoprofiel te presenteren in deze jaarrekening. In het volgende overzicht worden de belangrijkste (geconsolideerde) risico's gepresenteerd die de grootste invloed hebben bij de bepaling van de benodigde weerstandscapaciteit. Bij ieder risico worden kort de beheersmaatregelen weergegeven. De lijst met belangrijkste risico’s omvat circa 90% van alle geïdentificeerde risico’s.

Maatregelen

Kans Financieel gevolg

Invloed

1 Risicocluster tekorten uitvoering gedecentraliseerde taken sociaal domein

BAR-organisatie, monitoring/ benchmarking, business intelligence, competentieontwikkeling, SPP

5

1.500.000 19,14%

2 Risico dat de BAR-organisatie haar taken niet kan uitvoeren binnen het beschikbaar gestelde budget

Doorontwikkeling BAR organisatie , monitoring, business intelligence, competentieontwikkeling

4

1.117.000 13,74%

3 Risicocluster uitvoering wet- en regelgeving beveiliging data/informatie/gegevens/privacy

Doorontwikkeling BAR organisatie , Proces meldpunt datalekken, Invoeren register gegevensverzamelingen, Compliance

4

1.000.000 13,71%

4 Cluster Corona risicodekking Ridderkerk

Uitkomst van corona risicosimulatie

5

968.000 10,86%

5 Risicocluster uitvoering Jeugdwet- tekorten die ontstaan in de uitvoering van de Jeugdwet

Beperkte invloed, BAR-organisatie, transformatie keten, monitoring/ benchmarking, business intelligence

4

1.000.000 10,63%

6 Cluster WMO gerelateerde risico's. Overschrijding van budget(ten)

Frequent toepassen audits, Analyse P&C voortgangsrapportages van instellingen

4

350.000

4,56%

7 Risico’s niet te dekken binnen grondexploitaties

Gecontroleerde projectomgeving

5

205.000

4,49%

8 Cluster budgetrisico in open eindregelingen Schulddienst-, Schuldhulpverlening, bijzondere bijstand, leerlingenvervoer etc.

Schulddienstverlening: preventie, competentie –ontwikkeling, benchmarking, business intelligence

4

300.000

4,09%

9 Optreden negatief scenario deelneming GR Nieuw Reijerwaard

2x per jaar grex-analyse, gecontroleerde projectomgeving risico’s van alle verbonden partijen worden in 2022 in cluster samengevoegd gerelateerd aan paragraaf verbonden partijen

2

1.500.000

3,71%

10 Financiële en imagorisico's op door de gemeente gesubsidieerde instellingen

Frequent toepassen audits, Analyse P&C voortgangsrapportages van instellingen

3

400.000

3,05%

Totaal alle risico's: € 13.702.000

92

Jaarstukken 2021

Het voorgaande overzicht toont risico’s die incidenteel schade op kunnen leveren met daarbij het maximale financiële gevolg. De telling onder het overzicht is het totaal van alle bekende risico’s, niet alleen de genoemde top 10. De onderstaande tabel geeft aan hoe groot de kans is in lengte van tijd en hoe de spreiding in tijd is terug te vertalen. Kwantiteit Referentiebeelden Kans- Toelichting klasse kansklasse 10%

0 of 1 keer per 10 jaar

1

Deze klasse wordt gehanteerd voor risico's waarvan het onwaarschijnlijk is dat deze zich in de komende jaren voordoen.

30%

1 keer per 5 - 10 jaar

2

Deze klasse hanteren we voor risico's waarvan het niet waarschijnlijk is dat ze zich in het komende jaar voordoen.

50%

1 keer per 2 - 5 jaar

3

Deze klasse hanteren we voor risico's die zich in het komende jaar wel maar ook niet kunnen voordoen.

70%

90%

1 keer per 1 - 2 jaar

1 keer per jaar of meer

4

Deze klasse wordt gehanteerd voor risico's waarvan het waarschijnlijk is dat ze zich in het komende jaar zullen voordoen.

5

Deze klasse wordt gehanteerd voor risico's waarvan het zeer waarschijnlijk is dat ze zich in het komende jaar gaan voordoen.

Op basis van de ingevoerde risico's is een risicosimulatie uitgevoerd. De risicosimulatie wordt toegepast omdat het reserveren van het maximale bedrag (€ 13.702.000) ongewenst is. De risico's zullen immers niet allemaal tegelijk en in hun maximale omvang optreden.

Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit het geheel aan middelen dat de organisatie daadwerkelijk beschikbaar heeft om de risico's in financiële zin af te dekken. Het totaal van de onttrekkingen is terug te vinden in de Jaarrekening onder het hoofdstuk Toelichting op de balans per 31 december, Overzicht mutaties in de algemene reserve. Weerstands- StartStortingen Onttrekvermogen capaciteit kingen Algemene reserve

74.748.936

Onvoorzien

25.000

Jaarstukken 2021

Huidige capaciteit

0 42.117.095 32.631.841 0

0

25.000

Weerstands- StartStortingen Onttrekvermogen capaciteit kingen Totaal 74.773.936 weerstandscapaciteit

Huidige capaciteit

0 42.117.095 32.656.841

Relatie benodigde en beschikbare weerstandscapaciteit Om te bepalen of het weerstandsvermogen toereikend is, dient de relatie te worden gelegd tussen de financieel gekwantificeerde risico's en de daarbij gewenste weerstandscapaciteit en de beschikbare weerstandscapaciteit. De benodigde weerstandscapaciteit die uit de risicosimulatie voortvloeit kan worden afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt het weerstandsvermogen. Uit de tabel volgt dat 90% zeker is dat alle risico's kunnen worden afgedekt met een bedrag van € 5.335.334 (benodigde weerstandscapaciteit). Percentage

Bedrag

10%

2.904.106

25%

3.441.985

50%

4.056.603

75%

4.698.786

90%

5.335.334

95%

5.831.692

Ratio weerstandsvermogen

= Beschikbare weerstandscapaciteit

= 32.656.841 = 7,5

Benodigde weerstandscapaciteit Ratio weerstandsvermogen incl. corona

= Beschikbare weerstandscapaciteit

4.367.334

= 32.656.841 = 6,1

Benodigde weerstandscapaciteit

5.335.334

Het ratio weerstandsvermogen van de gemeente Ridderkerk valt met ratio 6,1 (inclusief de coronarisico’s) binnen klasse A, wat staat voor een uitstekend weerstandsvermogen. Waarderingscijfer

Ratio

Betekenis

A

> 2,0

Uitstekend

B

1,4 - 2,0

Ruim voldoende

C

1,0 - 1,4

Voldoende

D

0,8 - 1,0

Matig

E

0,6 - 0,8

Onvoldoende

F

< 0,6

Ruim onvoldoende

Ontwikkeling risicoprofiel Trends & ontwikkelingen In deze paragraaf worden de belangrijkste trends en ontwikkelingen in relatie gebracht met de

93

risico’s van de gemeente. De gemeente kan onzekerheden positief beïnvloeden door investeringen en maatregelen te treffen. We starten met de drie meest actuele, nieuwe ontwikkelingen sinds 2020. Allereerst stond het jaar 2021 opnieuw in het teken van de coronacrisis. En er zijn door de planbureaus, wetenschappelijke instituten, het bedrijfsleven, overheden, etc. vele verschillende ramingen, voorspellingen en scenario’s gepresenteerd. Gemene deler is de onzekerheid waarmee de crisis gepaard gaat. Voor dit risicoprofiel beperken wij ons tot een eigen positief en negatief scenario over het mogelijke verloop van de verspreiding van corona. Positieve scenario: valt mee • Wintermaanden pittig. • Daarna meer immuniteit. • Golven in de ziekenhuizen nemen af. • Anticipatie op seizoenseffect. Negatieve scenario: valt tegen • Balans van immuniteit en virus wordt niet bereikt. • Immuniteit loopt terug. • Personeelstekort zorg pas 2023 teruggedrongen. • Lagere bereidheid maatregelen te volgen. Tweede belangrijke (nieuwe) ontwikkeling is dat er eind 2021 een nieuw kabinet is geformeerd en Rutte IV zijn coalitieakkoord gepresenteerd heeft. Dit heeft gevolgen, positief en negatief, voor de gemeentelijke financiën, taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden. Derde belangrijk ontwikkeling: de energieprijzen en inflatie zijn gestegen en stijgen nog door in 2022.

De energieprijzen zijn ook een belangrijke oorzaak voor de inflatie. De prijzen en energiemarkt zullen door onzeker (en hoger) blijven. Dit komt door het zogenaamde energietrilemma waar energiebedrijven en overheden zich nu mee geconfronteerd zien. De spanning tussen: • Schone klimaatneutrale energie. • Betaalbare energie (schaarste). • Veilige en betrouwbare toegang tot energie. Risico decentralisaties in het sociaal domein Het geconsolideerde risico decentralisatie en transitie sociaal domein blijft groot. Eind 2020 publiceerde het SCP ‘sociaal domein op koers’ en concludeert daarin dat de verwachte effecten van de decentralisaties nog niet op orde zijn. De zelfredzaamheid is niet toegenomen en de kosten zijn niet verminderd. In 2021 bevestigt onderzoek van het SCP ook het toegenomen gebruik van jeugdzorg en maatschappelijke ondersteuning sinds 2015.

94

De coronacrisis versterkt ook de druk op het sociaal domein. Door de impact op de gezondheid, welzijn en bestaanszekerheid moet rekening gehouden worden met een (verdere) toename van het aantal inwoners met recht op (inkomens)ondersteuning, hulp of zorg. Een aantal ontwikkelingen waar gemeenten mee te maken krijgen zijn: • De coronacrisis treft meest kwetsbare groepen zowel qua zorg, ondersteuningsvraag als in bestaanszekerheid en inkomen. • De pandemie legt vraagstukken omtrent zorg en veiligheid verder bloot. Denk aan (woon)overlast, multiproblematiek en inburgeringsvraagstukken. • De pandemie heeft geleid tot heel veel ‘uitgestelde zorg’ en zorgvraag bij mensen als gevolg van coronabesmetting. Inmiddels wordt duidelijk dat een coronabesmetting ook tot langdurige fysieke en mentale klachten (long-COVID) kan leiden. • Druk op mantelzorgers is toegenomen. Bijkomende ontwikkeling is dat de uitstroom uit Participatiewet door de coronacrisis mogelijk lager is, de verwachting was eerst ook meer werkloosheid. Echter zien we nu een ongekend lage werkloosheid en grote vraag naar arbeid. In sommige sectoren is het personeelstekort al nijpend, van andere wordt het de komende jaren verwacht. Er is daarbij niet alleen sprake van een krimpende beroepsbevolking maar ook een mismatch tussen aanbod en vraag naar bepaalde expertise en beroepen.

Bedrijfsvoeringsrisico’s BAR-organisatie De risico’s die in dit specifieke bedrijfsvoeringsprofiel zijn opgenomen zijn schattingen die zo nauwkeurig mogelijk zijn gemaakt op basis van lokale en landelijke ontwikkelingen en actuele inzichten in mogelijke scenario’s. In 2021 zijn er op diverse gebieden maatregelen getroffen die er voor zorgen dat zowel de maximale financiële gevolgen als de kans van optreden in dit risicocluster afnemen. Risico invoering regelgeving AVG, informatiebeveiliging, wet meldplicht datalekken We zien dat de eisen die worden gesteld aan het beveiligen van gegevens en de regelgeving hieromtrent van invloed is op de ontwikkeling van de risico’s in dit cluster. Er worden continu stappen gemaakt om beheersing op een hoog niveau. Dit vraagt om doorontwikkeling op veel bedrijfsvoering elementen. Denk hierbij onder meer aan nieuwe taken, het compliant worden, zijn en blijven ten aanzien van wijzigende en nieuwe wet- en regelgeving, het beschikbaar hebben en houden van de juiste competenties en

Jaarstukken 2021

de hoge eisen aan technische oplossingen en beveiliging van data. Het risico en de onzekerheid dat dit niet continu lukt blijft aanwezig. Coronacrisis Met de uitbraak van de coronacrisis in het voorjaar van 2020 is er een nieuwe factor opgetreden met grote impact op het risicoprofiel. Nederland is eind 2021 opnieuw in lockdown gegaan en er is begin 2022 nog steeds sprake van beperkende maatregelen. In het algemeen weten we dat de pandemie (bestaande) trends en ontwikkelingen versterkt, vertraagt en kwetsbaarheden en kansen zichtbaar maakt. Over middellange en lange termijn maatschappelijke, sociale en economische impact van de crisis bestaat veel onzekerheid. Daarentegen zijn meer directe gevolgen steeds meer voel- en zichtbaar. Zo is het (ziekte)verzuim in veel sectoren mede door quarantainemaatregelen groot. Dit heeft impact op de uitvoering van dienstregelingen ov, bezetting in cruciale beroepen, lege klassen in het onderwijs etc.

besteding van de beschikbare middelen leiden. Echter in het nieuwe coalitieakkoord van kabinet Rutte IV worden de toegezegde financiële middelen opnieuw gekort. VNG heeft het overleg over de Hervormingsagenda Jeugd opgeschort tot het Rijk weer in lijn met de uitspraak ‘arbitrage jeugd’ gaat handelen. Een verdere toename op aanspraak van Jeugdzorg is daarmee nog steeds een groot risico. Faillissement van derden of instellingen bij wie borgstellingen, garanties, leningen of vorderingen uitstaan kan leiden tot onvoorziene uitgaven Het aantal faillissementen is opnieuw afgenomen. Wanneer de steunpakketten van de rijksoverheid stoppen, worden de eventuele gevolgen van de crisis zichtbaar. 2021 kent (landelijk) een afname van het aantal faillissementen van 43% ten opzichte van 2020. Een groter risico is nu dat ‘derden’ hun betalingsverplichtingen niet meer kunnen voldoen door de hoge energieprijzen en inflatie.

Verder moeten we in ieder geval rekening houden met de schade die duidelijk wordt na afloop van steunpakketten en de keuzes en richting van herstel die het Rijk zal maken. De planbureaus pleitten voor samenhangend herstelbeleid gericht op herstel én transitie. En inmiddels neemt het kabinet ook het initiatief voor een lange termijnstrategie.

Het risico op tekorten in open eindregelingen zoals Schulddienst-, schuldhulp-verlening, bijzondere bijstand Dit risico verhogen is voorsorteren op een mogelijk snel groeiende hulpvraag als gevolg van toename van betalingsproblemen en problematische schulden bij particulieren en ondernemers. Inzicht uit het verleden laat na een crisisperiode een vertraging zien oplopend tot enkele jaren voor betalingsproblemen en/of problematische schulden zichtbaar worden. De diverse crisis gerelateerde hulppakketten en vormen van uitstel van betaling dragen vooral bij aan vertraging van effecten. Landelijke cijfers van december 2021 laten inmiddels zien dat het aantal hulpverzoeken al toeneemt onder ondernemers die niet meer terug kunnen vallen op eerdergenoemde regelingen.

Risicocluster uitvoering Jeugdwet- tekorten die ontstaan in de uitvoering van de Jeugdwet De coronacrisis heeft invloed op de lopende uitvoering van de Jeugdwet, denk bijvoorbeeld aan de groeiende wachtlijsten. Zoals eerder aangegeven zijn er onmiskenbaar gevolgen voor het welzijn van de jeugd. Over het geheel bezien zijn er in de achterliggende periode nieuwe kwetsbare groepen kinderen en jongeren in beeld gekomen waar passend en adequaat aandacht voor moet zijn.

Financiële en imagorisico’s als gevolg van disfunctioneren van door de gemeente gesubsidieerde instellingen Er zijn financiële en imagorisico’s voor gesubsidieerde instellingen. De coronacrisis heeft ook impact op het werk van onze maatschappelijke partners. We beheersen deze risico’s in onze subsidierelaties door financiële bijdragen en vrijstelling van afspraken. Dat betekent mogelijk wel een mindere bijdrage aan maatschappelijke doelstellingen.

Ook zijn negatieve effecten op het welzijn zichtbaar en voelbaar, dit geldt in het bijzonder voor de kinderen en jongeren. Daarnaast is ook de relatie tussen de overheid en burger in toenemende mate onder spanning komen te staan.

Het Rijk heeft na uitspraak ‘arbitrage Jeugd’ extra incidentele middelen voor de Jeugdzorg beschikbaar gesteld. Deze dekken de structureel toenemende kosten niet; een Hervormingsagenda Jeugd moet tot effectievere

Jaarstukken 2021

95

Verbonden partij heeft een financieel tekort welke niet kan worden gedekt vanuit het weerstandsvermogen van desbetreffende partij/regeling Het geconsolideerde risico van de verbonden partijen blijft gelijk. Risico’s van alle verbonden partijen worden in de loop van 2022, synchroon met vernieuwen van het beleid hierop, in één cluster samengevoegd gerelateerd aan paragraaf verbonden partijen. Voor de verbonden partijen wordt één risicoprofiel opgesteld waarop een risicosimulatie wordt uitgevoerd waarvan het resultaat getoond zal worden in deze paragraaf. Op deze wijze wordt in beeld gebracht welke risico’s de gemeente loopt als deelnemer van onder meer de verschillende gemeenschappelijke regelingen. Bestuurlijke en financiële verhoudingen Rijk en decentrale overheden (risico Rijksbijdrage gemeentefonds) Er is sprake van een (toegenomen) disbalans tussen financiële en bestuurlijke verhoudingen tussen Rijk en decentrale overheden. Onder andere de schommelingen in de bijdragen van het gemeentefonds en onzekerheid over de toekomst van de verdeling van het gemeentefonds blijven een risico.

In het coalitieakkoord van Rutte IV is opgenomen dat een deel van de middelen voor gemeenten via zogenaamde fondsen worden verstrekt. Dit zal een beslag leggen op de bestuurlijke en ambtelijk organisatie voor het verwerven van middelen voor bijv. klimaatdoelen, infrastructurele projecten, woningbouw. In de behandeling van trends en ontwikkelingen worden meer risico’s aangehaald dan het overzicht van de belangrijkste risico’s toont.