2025-07-10-verslag-gemeenteraad-ridderkerk.pdf

Dus waar moet ik dan aan denken als het nog een schepje erbovenop moet? De voorzitter: Mevrouw Ripmeester. Mevrouw Ripmeester: Dank u wel, voorzitter. Er is zoveel mogelijk op het gebied van preventie dat ik eigenlijk niet weet waar ik zou moeten beginnen. Maar ik nodig de heer uit om een keer koffie te drinken, want er is heel veel mogelijk. Echt heel veel mogelijk. En we hebben al in de afgelopen periode zoveel voorstellen gedaan die daartoe zouden bijdragen, om de simpelste te noemen was wel: spreek wat vaker met ervaringsdeskundigen, want dan weet je zeker waar het knelt en dan weet je ook hoe mensen in die positie zijn gekomen. En zo hebben we er veel meer gedaan. Het CDA sprak net over het opkopen van schulden. Wij hebben al heel vaak gevraagd om schulden vaker op te kopen. We hebben een financieel loket voorgesteld, waardoor mensen niet gaan dwalen en eerder geholpen worden. Er zijn heel veel dingen mogelijk en het is ook niet zo dat er niets gebeurt. Het is alleen dat dat meer samenhangend en meer structureel moet gebeuren. Mag ik doorgaan, voorzitter? De voorzitter: Dat mag van mij en de heer Borst maakt ook geen aanstalten voor een vervolgvraag, dus gaat uw gang. Mevrouw Ripmeester: In het laatste halfjaar voor de verkiezingen komen nog een aantal sociale voorstellen naar de raad. Een bestemmingsreserve preventie lijkt zeker het overwegen waard.

Er gaat veel geld naar het sociaal domein en het is dus belangrijk dat raadsleden zichzelf goed informeren en naar alle informatieavonden gaan over dat punt. Dat er beleid is met heldere doelen, zodat je ook kunt kijken of het geld goed besteed wordt. Maar alle ambities kunnen niet zonder extra capaciteit. Niet op het fysieke en niet op het sociale domein. Een deel van het geld … De voorzitter: Mijnheer Kardol, interruptie. De heer Kardol: Dank, voorzitter. Dezelfde vraag die ik aan de heer Kooijman stelde, stel ik ook aan mevrouw Ripmeester. Hoe kan het nou toch dat u in december tegen het voorstel heeft gestemd om meer dan zes ton

Pagina 17 van 85

in investeren in de jeugd als het gaat om het plan van aanpak wat is gepresenteerd? En hoe kan de Partij van de Arbeid tegen het armoedebeleid hebben gestemd zonder met een alternatief te komen? De voorzitter: Mevrouw Ripmeester. Mevrouw Ripmeester: Dank u wel, voorzitter. Die plannen die vonden wij onvoldoende. En een van de dingen die wij absoluut onvoldoende vonden, was het feit dat de mensen voor wie we het deden nauwelijks betrokken waren bij het opstellen van deze plannen. Er was geen helder beleid, er waren geen heldere doelen, het was een streven naar en er werd geld, zeker bij de jeugdzorg, dat vond ik een hele mooie, er werd geld vrijgemaakt om te overleggen en te praten. Maar we zouden niet zien dat het ook werkelijk ten goede zou komen aan de jeugd. Kan ik doorgaan, voorzitter? De voorzitter: Mijnheer Kardol heeft nog een vervolgvraag. De heer Kardol: Dank, voorzitter. Wat mij betreft doet mevrouw Ripmeester het plan van aanpak tekort. Maar daarnet hoor ik mevrouw Ripmeester zeggen, kom maar koffiedrinken, dan kunnen we het erover hebben wat we kunnen doen. Maar volgens mij is de inwoner gebaat dat wij hier in de raad gaan komen met serieuze voorstellen die een oplossing vormen voor de problemen die u schetst. De voorzitter: Mevrouw Ripmeester.

Mevrouw Ripmeester: Voorzitter, dat laat ik me niet zeggen, dat ik niet met serieuze voorstellen ben gekomen om iets te doen op dit terrein. Ik doe niet anders dan met voorstellen komen. Of u het wel of niet wil, omarmen dat is aan uw partij. Maar wij hebben wel degelijk een heleboel serieuze voorstellen gedaan. Ik ga nu verder met mijn betoog. Even kijken waar ik gebleven was. Een deel van het geld van het rijk, dat is vanaf 2019 ontvangen, is gebruikt om de OZB relatief laag te houden. Maar de accountant gaf al aan dat de OZB laag houden in balans moet zijn met het voorzieningenniveau. En het college gaf aan daarnaar te kijken, zich ook te kunnen voorstellen dat bij een investering van 40+ miljoen voor een zwembad en mogelijk een turnhal de OZB verhoogd zou moeten kunnen worden. De voorzitter: Mevrouw Ripmeester, u heeft nog 20 seconden. Mevrouw Ripmeester: Ach, dat ga ik niet halen. Wellicht dat de geleidelijke stijging van een paar procent op de inflatie prettiger is voor de inwoners dan straks een grote verhoging. En ik wil één zorg meegeven: de Partij van de Arbeid is niet blij dat ruim een miljoen over is van de budgetten op de toeslagenaffaire. Er zijn toeslagenouders die geen nieuwe bank mochten kopen of een duur ding voor hun kinderen. En dat is te begrijpen als de budgetten knellen, maar nu niet. En met dank aan de organisatie.

Ik had er meer woorden voor, maar dat past niet in 20 seconden. Dank u wel. De voorzitter: Kijk eens aan. Dank u wel. Dan Burger op 1, mevrouw Van Nieuwenhuizen. Mevrouw Van Nieuwenhuizen: Dank u wel, voorzitter. Even mijn brilletje op doen. Ten eerste dank voor het werk van ons mensen op de afdeling financiën. De duidelijke uitleg door de accountant in een speciale bijeenkomst werd ook zeer op prijs gesteld. Maakt het lezen van de stukken een stuk makkelijker. Ridderkerk staat er financieel wederom goed voor, ondanks een toch wel onzekere tijd door de aangekondigde bezuinigingen door het Rijk. Doordat het kabinet is gevallen en er weer verkiezingen aankomen, blijft de toekomst onzeker, maar gelukkig heeft Ridderkerk een stevige financiële basis om eventuele tegenvallers op Pagina 18 van 85

te kunnen vangen. Aandachtspunten vanuit Burger op 1 zijn toch wel het grote aantal plannen wat soms al jaren op de plank ligt en niet volgens de planning wordt uitgevoerd. Dit onder andere door gebrek aan personeel, zo hoorden wij bij de toelichting van de jaarstukken. Wij zijn in wijk West, de werkzaamheden welzijn in de wijk West, de werkzaamheden aan het HOV, hoogwaardig openbaar vervoer, gestart, waardoor wordt gesuggereerd dat de R-Net bus tijdwinst zou boeken en eerder bij de eindhalte Zuidplein zou zijn. Daar geloven wij niet in, maar we zien wel dat de ingrepen veel impact hebben op de wijk. Veel bewoners blijven hierover vraag stellen en vraagtekens zetten bij de uitvoering. De inloopavonden hierover waren gericht op informeren en dat is erg teleurstellend. Dit hebben we ook gezien bij de nieuwbouwplannen bij ’t Ronde Sant, waar opeens bleek dat Wooncompas een flat vlak voor de flat van Palladio wil gaan bouwen. Zo wil men toch niet omgaan met de inwoners? Burger op 1 zou graag zien dat de omwonenden veel beter bij projecten worden betrokken. Zij wonen daar immers en niet de projectontwikkelaars. Dit was ons laatste jaarverslag in deze raadsperiode met een korte terugblik. We willen positief eindigen. Sommige wijkoverleggen hebben het aangedurfd om een doorstart te maken. Einde van dit jaar komt er een nieuw convenant, daar kijken we erg naar uit.

Deze vorm van burgerparticipatie ligt ons aan het hart. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van Nieuwenhuizen. Dan zijn we daarmee aan de beraadslagingen in de eerste termijn vanuit uw raad gekomen, met name aan het einde daarvan. Dan is het woord nu aan het college. Wethouder Van der Duijn Schouten zal daar volgens mij het spits afbijten en mocht er hier en daar nog iets blijven liggen voor de respectievelijke andere portefeuillehouders, daar zijn die er volgens mij helemaal klaar voor om daarna even het woord te voeren. Maar als eerste wethouder Van der Duijn Schouten, gaat uw gang. Wethouder Van der Duijn Schouten: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, ik heb vanavond een hoop complimenten gehoord voor de ambtelijke organisatie. En als ik het goed heb geluisterd, richt zich dat in de breedte op alles wat er vorig jaar is gerealiseerd. In de commissie is een gelijkluidend geluid naar voren gebracht, maar we zullen dit nogmaals aan de organisatie overbrengen, want ik denk dat die complimenten zeer op zijn plek zijn. Daarnaast heb ik een aantal dingen gehoord over waar bepaalde fracties blij mee waren, dat het vorig jaar is gereageerd of zaken waar ze juist verdrietig over waren dat het niet is gerealiseerd. Ik bedoel, daar weet iedereen wel iets uit te pikken wat hij mooi vond of wat hij jammer vond. En dat is denk ik ook prima.

En verder, een wat breder gehoord geluid is de capaciteit in relatie tot de investeringen en de planningen. We hebben het daar in de commissie ook over gehad en dat constateert u, dat constateren wij ook. Ik heb in de commissie ook al aangegeven, dat is niet iets van dit jaar of vorig jaar. Want die boeggolf, ik loop nu al een jaartje of 16 in dit huis rond, en ik weet niet beter of we hebben te maken met een boeggolf. Dat praat het niet goed. Dat geeft ook aan dat we daar heel veel aandacht voor hebben op dit moment en dat vraagt inderdaad om een goede prioritering. Daar zijn we ook continu mee bezig. En tegelijkertijd zie je ook dat zo’n prioritering, die stel je niet vast en daar ben je voor drie jaar uit, want er gebeuren dingen in de wereld om je heen en die maken dat zo'n prioritering eigenlijk bijna wekelijks, toch in ieder geval maandelijks weer opnieuw tegen het licht moet gehouden worden, omdat er ontwikkelingen zijn die daardoorheen fietsen. In die zin is het ook wel opmerkelijk dat een aantal van u aangeeft dat u het jammer vindt dat een aantal zaken niet gerealiseerd zijn en tegelijkertijd geeft de ChristenUnie aan dat het een gemis is dat er geen gebiedsvisie voor de Gemini ligt.

Daar hadden we dit jaar heel veel ambtelijke capaciteit in kunnen steken en hem kunnen maken en dan hadden we hem op de plank gelegd tot 2028, maar dan waren andere zaken weer niet doorgegaan. Dus ook in de prioritering, die komt, maar wel op het moment dat we er ook wat aan hebben en dat gaan we niet doen om het op de plank te leggen. De voorzitter: Interruptie van de heer Kooijman en daarna de heer Ros. Pagina 19 van 85

De heer Kooijman: Een vraag aan de wethouder. Was er ook een mogelijkheid geweest dat er capaciteit was ingehuurd? De voorzitter: Wethouder. Wethouder Van der Duijn Schouten: Ja, die mogelijkheid is er altijd. Alleen een gebiedsvisie voor die locatie vraagt ook lokale betrokkenheid. En je kan één iemand inhuren, maar dit grijpt in … Een gebiedsvisies voor dat gebied raakt tal van disciplines. Duurzaamheid, milieu, verkeer, stedenbouw, ruimte. Ik bedoel, je kan het niet zo breed trekken. Financiën. Dus dat vraagt, al huur je vier, vijf mensen in, nog steeds ontzettend veel capaciteit van de organisatie die er zit die daarop mee moeten denken, die daarop moeten adviseren, die hun handen vol hebben aan de projecten. Dus zomaar even wat inhuren lost dit soort problemen niet op. Want dat zijn hele ketens die doorlopen moeten worden. De voorzitter: Mijnheer Ros. De heer Ros: Dank u wel, voorzitter. Ik hoor de wethouder financiën trots zeggen dat hij al een jaartje of 16 in dit huis rondloopt, waarvan 8 als wethouder zo’n beetje. En die boeggolf. 4, sorry. De voorzitter: Het kan aanvoelen als tropenjaren, gaat u door. De heer Ros: Sorry, vier jaar als wethouder en daar … Ik had eventjes fout gerekend. Maar ik zie dat er de laatste vier jaar in ieder geval ook niks gebeurd is om die boeggolf op te lossen.

Wanneer kunnen we nou wat … Op een of andere manier, dat kost ook heel veel capaciteit. Dat weet u als Financiën wethouder als geen ander, dat je daardoor dingen moet inboeken en dat soort dingen, waar je niks anders mee kan doen. Wat gaat de wethouder nou werkelijk aan acties doen om die boeggolf werkelijk kleiner te krijgen voor volgend jaar? De voorzitter: Wethouder. Wethouder Van der Duijn Schouten: Die boeggolf die zal niet kleiner worden, want alle plannen die er zijn, dat zijn plannen die we niet doen omdat we het leuk vinden, maar omdat we het nodig vinden. Het enige wat we doen is dat we die zaken wat meer in de tijd gaan prioriteren, waardoor het misschien niet een boeggolf meer is, maar waar het wel op een reële plek vooruitgeschoven moet worden. En tegelijkertijd is de ene investering ook de andere niet. We gaan binnenkort wellicht weer een COM-gebouw opleveren, dan realiseer je je opeens: een stevige investering. En dat geldt in de toekomst bijvoorbeeld met een zwembad ook. Dus er zijn een aantal grote investeringen die straks in één keer tot een groot volume zullen leiden. Maar er zitten ook een hele hoop kleine projecten in. We hebben een lijst, dat gaat over niet tientallen maar honderden projecten. En uiteindelijk moeten we daarin prioriteren.

En tegelijkertijd zijn er inwoners, ondernemers en bedrijven die bij tijd en wijle bij ons komen met een idee, een huis bouwen of ergens iets doen, en die kunnen we ook niet zeggen: wacht u maar, over drie jaar bent u aan de beurt. Ook dat moeten we een plekje geven. Dus we gaan die boeggolf niet in één keer, dat alles wat erin zit nu oplossen. Dat is gewoon niet reëel. Dus we moeten daarin prioriteren. De voorzitter: Dan is er nog een interruptie van mevrouw Ripmeester. Mevrouw Ripmeester: Dank u wel, voorzitter. Vraag aan de wethouder. We moeten prioriteren. Op welk moment wordt de raad betrokken bij deze prioritering? Dank u wel. Pagina 20 van 85

De voorzitter: Misschien gelijktijdig de vraag van de heer Ros er nog even bij. U had nog een vervolgvraag en ik wil de wethouder even in de gelegenheid stellen op beiden te reageren. De heer Ros: In het verlengde van mevrouw Ripmeester. Misschien zou het dan heel fijn zijn als we stuk naar de raad krijgen waar een reëlere planning in zit. En ook voor bijvoorbeeld, het centrum is een aantal keer genoemd. Ook voor die ondernemers in het centrum is het gewoon fijn van, dit gaat de komende jaren niet lukken, dit zijn wel onze plannen. Maar dat we dat we dan eerlijk tegen ondernemers kunnen zijn over, dat gaat nog wel even duren. De voorzitter: Wethouder. Wethouder Van der Duijn Schouten: Dat laatste is denk ik heel belangrijk, dat je daar eerlijk en transparant over bent, zodat mensen weten waar ze aan toe zijn. Want je merkt dat niets zo teleurstellend is als dat mensen onverwacht ergens mee ... Vaak is de boodschap: nu even niet. Dat zien we ook in de prioritering van projecten met inwoners en ondernemers. We hebben recent nog een ondernemer gehad, die heeft best een mooi plan. Daar willen we aan meewerken, maar die krijgt wel de boodschap: met alles wat er is bent u niet eerder dan in 2027 aan de beurt. En dat is even slikken en dat vinden ze vervelend, maar we merken wel dat die duidelijkheid meer gewaardeerd wordt dan: nu niet, maar we weten het niet.

En wanneer wordt u daarover geïnformeerd? We zijn ook weer van plan binnenkort met een begroting te komen waar we heel helder schetsen wat er dan in 2026 wat ons betreft nog wel gebeurt. Dus dat komt uw kant op. Daar wordt hard aan gewerkt op dit moment. En ik ben blij dat ik de indruk wek dat ik hier al 8 jaar zit, maar het zijn er echt maar 3. GroenLinks gaf aan dat ze naar aanleiding van het bespreken van de jaarrekening geconstateerd hebben dat het centrumplan en de centrumring nog niet was gebeurd. Ik neem aan dat u dat niet uit de jaarrekening heeft gelezen, maar dat u dat ook wel had gezien als u daar rondliep. EvR maakt zich zorgen over de schuld, want die moet op termijn een keer terugbetaald worden. Dat klopt. Overigens is dat niet op termijn, want we betalen nu al terug. Als u naar de verlopen kijkt, ziet u dat we geld lenen en andere weer aflossen. Is dat een gezonde ontwikkeling? Ja, dat denk ik wel. Ik denk dat de accountant heeft aangegeven dat we best nog ruimte hebben juist om die schulden aan te gaan om die investeringen te doen. En het is heel simpel, als we die schulden niet aangaan, dan doen we ook de investeringen niet. Want het geld om al die investeringen te betalen ligt niet op de plank, maar het moet op een gegeven moment een keer geleend worden.

En u maakt zich zorgen over de dividenden van Stedin, omdat die door onze inwoners wordt betaald en of dit dan een verstandige zet is. Ja, dat denk ik wel. Ik denk dat dat heel verstandig is, want Ridderkerk is aandeelhouder van Stedin en heeft daar fors in geïnvesteerd. En tegelijkertijd zien we dat in andere gemeenten die bereidheid om te investeren er niet is, terwijl de inwoners wel bediend worden door Stedin. En dan is dat wat mij betreft niet meer op zijn plaats dat in de tarieven van ook die gemeenten waar de gemeente niet wil investeren in Stedin, de inwoners wel bijdragen aan het dividend wat uiteindelijk landt bij die gemeenten die die investering wel hebben kunnen doen. Want anders hebben wij geïnvesteerd en zitten we daar de inwoners in gemeenten die die investering niet willen doen van te sponsoren. En nu dragen ze nog een beetje bij aan het rendement in Ridderkerk. Dus ik denk dat dat meer dan terecht is en ook vooral zo moet blijven. U had ook nog een opmerking over de aanbestedingsrichtlijn en volgens mij heeft de accountant aangegeven dat het belangrijk is dat daar aandacht voor blijft. En dat koppelt die aan het feit met een nieuwe organisatie en nieuwe medewerkers en dat die aanbestedingsdingen belangrijk zijn. En dat doen wij ook, dus wij onderschrijven dat en daar is continu aandacht voor.

De VVD vindt het belangrijk dat er woningen voor ouderen worden gebouwd want dat bijvoorbeeld de doorstroming. Ik vond het goed om dat nog eens te horen en u weet wel waarom. Het CDA had nog een opmerking over de zelfbewoningsplicht. U gaf aan, dat is drie keer gebeurd. Dat klopt. Inmiddels hebben we de vierde keer gedaan en dat leverde gelijk wel een Pagina 21 van 85

formeel bezwaar op. Dus het is lastige materie en degene bij wie de zelfbewoningsplicht wordt opgelegd, is er ook niet altijd even blij mee. Maar u hebt gelijk, er staat in onze woonvisie dat dat een van de instrument is die we zouden kunnen toepassen. Richting de Partij van de Arbeid, twee zaken. De wethouder zou als voorbeeld gegeven hebben dat de OZB zou kunnen stijgen in relatie tot de voorzieningen met het zwembad. Dat heb ik zeker niet gezegd. De commissie heeft aan accountant gevraagd of hij daar een voorbeeld bij kon geven en de accountant heeft gezegd dat hij exact dat voorbeeld in een andere gemeente heeft gezien. Ik heb zeker niet gezegd dat wat ons betreft de OZB zou moeten stijgen in relatie tot het zwembad. Wat wij hebben aangegeven is dat de OZB continu in puntjes waar we naar kijken, u heeft hem in de kaderbrief met de bijlage ook gezien, dat die heel concreet als bezuinigings… Niet bezuiniging, maar extra inkomstenmaatregel wordt benoemd. Dus we kijken ernaar. En dat wij op dit moment tegelijkertijd geen enkele reden zien om nu de OZB te verhogen, omdat ons voorzieningenniveau goed is, maar we dat ook prima kunnen betalen zoals het nu gaat. De voorzitter: Mevrouw Ripmeester. Mevrouw Ripmeester: Dank u wel, voorzitter. Het gaat niet om nu, het gaat over de toekomst. Daar ging die opmerking over. En die is zodanig uitgesproken, met alle slagen om de arm.

Ik heb niet gezegd nu en volgend jaar wordt de OZB verhoogd. De voorzitter: Wethouder. Wethouder Van der Duijn Schouten: Dan is mevrouw Ripmeester denk ik op haar wenken bediend, want dan heeft ze gezien dat we in de kaderbrief ook nadrukkelijk naar dat aspect hebben gekeken en we daar dus ook naar kijken indien het nodig is. Een ander punt is dat werd aangegeven door de Partij van de Arbeid-fractie dat we geld hebben overgehouden op de toeslagenaffaire en dat dat jammer is, omdat het daarmee niet bij de inwoners is gekomen. Daar gaat het in de redenatie wel faliekant mis, want al hadden wij 3 miljoen extra uitgegeven aan de toeslagenouders, alle kosten die we daarvoor maken worden door het Rijk vergoed. Dus als wij 3 miljoen extra hadden uitgegeven, hadden we 3 miljoen extra gekregen van het Rijk en hadden we die 1 miljoen nog steeds overgehouden, want dat zijn uitvoeringskosten die het Rijk aan gemeenten geeft wat totaal losstaat aan iedere euro die wij aan toeslagenouders besteden. Dus het idee al dat dit bespaard zou zijn op wat er voor toeslagen ouders gebeurt is pertinent onjuist. En dan zit ik even te kijken, voorzitter, en dan denk ik dat ik gezegd heb wat ik wilde zeggen. En gezien met wat er nog op de agenda staat, is het verstandig er dan ook maar een punt erachter te zetten. De voorzitter: Helemaal goed. Dank u wel.

Wellicht zijn er nog portefeuillehouders die zeggen, ik wil ook nog iets zeggen? De voorzitter: Wethouder Van Os. Wethouder Van Os: Jazeker, voorzitter. Want als portefeuillehouder Bedrijfsvoering doet het maar mij natuurlijk ook enorm deugd zoveel complimenten over de Ridderkerkse organisatie te horen, maar nog meer over de Ridderkerkse medewerkers in onze eigen organisatie. En vergis u niet wat een werk het is geweest om die BAR-organisatie te ontvlechten naar vier nieuwe organisaties. Het is veel makkelijker om te fuseren dan te ontvlechten. Je moet allemaal ICT-systemen ontvlechten, opnieuw inrichten, noem maar op wat erbij komt kijken. Dus het is ongekend mooi wat er op 1 januari 2024 stond als Ridderkerkse organisatie. En wij zijn als college enorm trots op de doorontwikkeling die onze organisatie het afgelopen jaar heeft doorgemaakt. En zeker valt er nog door te ontwikkelen, maar wat er staat, dat staat echt als een huis en daar zijn we enorm Pagina 22 van 85

trots op. Dan toch nog even over de uitvoerings- of realisatiekracht met betrekking tot het ontwikkelperspectief centrum. De heer Ros van GroenLinks heeft eraan gerefereerd. Wellicht heeft hij De Combinatie van vandaag gelezen en dan zien we daar een nieuw mooi schetsontwerp voor deelgebied 2, SintJorisplein. En soms is uitstel ook gewoon goed, want dat heeft ertoe geleid dat zowel de SER als de BIZ hebben geconstateerd geen gebruik meer te willen maken van de nieuwe muziektent. Dus die is door de architecten weer uitgetekend. Dus enig uitstel levert dadelijk een nog mooier Sint-Jorisplein op. En ik wil wegblijven bij het feit dat er niks is gebeurd in deelgebied 1. Wellicht heeft de heer Ros van GroenLinks gezien dat er bomen zijn gekapt, dus dat is alvast gedaan. En daarnaast zijn er nog wat stroomkabels her en der verlegd. Dus niet alles is op zich op locatie te zien, maar onder de grond gebeurt ook heel veel. En we gaan aan de slag en we zijn continu in gesprek met die ondernemers. Inmiddels de BIZ Winkelhart Centrum om hem mee te nemen in de planning en ook de raad zal binnenkort een nieuwe actualisatie van die planning krijgen voor deelgebied 1. Er gaat echt wat gebeuren dit jaar. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Van Os. Zijn er nog andere wethouders die iets op te merken hebben? Dat is niet het geval. Dan gaan we nu naar de tweede termijn van uw raad.

Ook daarvoor geldt maximaal 4 minuten. Maar u weet het, de tijd die gaat door. En dat gezegd hebbend gaan we het lijstje weer even volgen zoals die ook in de eerste termijn aan de orde was. ChristenUnie, mijnheer Kooijman. De heer Kooijman: Voorzitter, dank u wel. Mijn bijdrage in de eerste termijn was natuurlijk anders dan u wellicht gewend bent. Ik beloof daar ook geen gewoonte van te maken. Maar ik dacht, het is misschien goed om het een keertje op een andere manier te presenteren voor eenmaal. Maar het onderwerp blijft natuurlijk net zo belangrijk als u als altijd. Dan verder de inhoud. Onze fractie die merkt gewoon dat een aantal eerder door de raad vastgestelde plannen geen hoge prioriteit hebben bij dit college. Ik noemde er al een paar in de eerste termijn, maar ook plannen van het eigen college zelf, zoals bijvoorbeeld de Huishoudschool en centrumring, die blijven echt lang liggen. En over dat laatste, ik heb proberen een uitspraak te ontlokken van wethouder Overheid over wat er nou in de tweede helft van ‘24 daadwerkelijk is gebeurd. Maar verder dan: er is een offerte aangevraagd, ben ik nog niet gekomen. En als dat in een half jaar tijd de actie is, dan denk ik, dat tempo ligt niet heel erg hoog. En of dat dan echt aan de organisatie en de nieuwe opzet van de organisatie ligt of gewoon bewust of onbewust omgaan met prioriteiten, ik weet het niet.

De VVD had het over data-analist op veiligheid. Ik vind dat hartstikke goed. Maar ik ben ook wel benieuwd eigenlijk als ik daarover nadenk, wat zou een data-analist op het sociaal domein of juist het fysieke domein gaan zien? En wat zou daar nog verbeterd kunnen worden? SGP was in de eerste termijn al wat kritisch richting ons en later ook richting de Partij van de Arbeid. Zeker die laatste snap ik ook niet. De Partij van de Arbeid heeft heel veel moties ingediend op het sociaal domein. Wel schermen met de extra investering van 6,5 ton aan jeugdhulp in ’24, dat klinkt natuurlijk heel stoer. Alleen als je dan kijkt naar wat de inhoud van dat voorstel was, dat er voor zesenhalf ton onderzoek wordt gedaan om de eigen organisatie te verbeteren, zodat ze efficiënter kunnen gaan werken. En daarvan hebben wij als ChristenUnie gezegd, ga je nou 6,5 ton besteden om te kijken of de je de eigen organisatie kan verbeteren? Dat kan je toch op een slimmere manier aanpakken zodat je geld overhoudt voor de mensen die echt nodig hebben. De voorzitter: Interruptie van de heer Borst en daarna de Mijnders. De heer Borst: Voorzitter, dan hoor ik de heer Kooijman zo even nog zeggen dat hij wil dat er goed geprioriteerd wordt, dat de vaart erin moet. Dat deel ik, heb ik net ook in mijn bijdrage gezegd.

Tegelijkertijd constateert hij dan dat als we 6,5 ton in de organisatie willen investeren om het sociaal domein efficiënter te laten werken, dan zegt de heer Kooijman: dan investeren we in de organisatie, dat is niet de bedoeling.

Pagina 23 van 85

Volgens mij is dat juist goed, want dan kunnen we met dezelfde middelen nog meer bereiken. Dus het gaat bij mij nog niet dagen, voorzitter, wat dan het doel is geweest om dat niet te willen steunen. Want volgens mij is elke extra euro om dit soort dingen beter te maken … Een beetje beter is in mijn optiek dan ook al heel goed. De voorzitter: Mijnheer Kooijman. De heer Kooijman: Grotendeels eens met wat de VVD zegt. Dus extra investeren in de organisatie om die beter te maken, prima. Maar 6,5 ton dat vonden wij echt een belachelijk hoog bedrag voor een stuk onderzoek en dat is in onze optiek echt niet nodig geweest. En daarom waren wij daartegen. De voorzitter: Dank u wel. Dan de heer Mijnders. De heer Mijnders: Dank u wel, voorzitter. De heer Kooijman is heel erg verbaasd dat er een beetje kritiek zijn kant op komt. Waar het om ging over armoedebeleid, is dat de heer Haan van de ChristenUnie 4 minuten lang enorm kritisch heeft uitgehaald over het armoedebeleid. En uiteindelijk een week later staat er in De Combinatie nog een enorm zuur artikel, heel kritisch, heel veel kritiek op andere de partijen. Die zouden zijn vragen niet hebben beantwoord, die zouden geen bijdrages hebben gehouden.

Maar volgens mij, en dat is de vraag die ik aan de heer Kooijman gaan stellen via u, voorzitter, kan de ChristenUnie rondom het armoedebeleid niet beter naar zichzelf kijken? Want is het niet een gemiste kans dat de ChristenUnie rondom het armoedebeleid geen een voorstel heeft gedaan? Alleen maar 4 minuten zuur en kritisch. En dat mag. Maar het is toch een gemiste kans dat de ChristenUnie toch helemaal niet met voorstellen is gekomen? Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Mijnheer Kooijman. De heer Kooijman: Voorzitter, het is wel een beetje off-topic, want het minimabeleid hebben we onlangs behandeld in 2025. We hebben het nu over de jaarstukken ’24. Maar ik wil daar best op reageren. Wij waren erg teleurgesteld in het huidige beleid wat door het college is voorgelegd. We hebben intern, en dat heeft de heer Haan ook aangegeven, het erover gehad: zijn er nog punten waar wij met een motie iets kunnen verbeteren? Alleen wij vonden het zodanig nietszeggend dat we daar ook geen ruimte in zagen om met een motie dan het stuk nog iets te verbeteren, waardoor het onze goedkeuring kon wegdragen. Dat is de reden geweest waarom wij hebben tegengestemd. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Ripmeester. Mevrouw Ripmeester: Dank u wel, voorzitter. Om toch weer een bruggetje te slaan naar deze jaarstukken, die zitten … En een bruggetje naar het armoedebeleid.

Er werd net gesteld, er gaat heel veel geld naar het sociaal domein. En dat is natuurlijk ook zo. Daarom is het ook belangrijk dat je goed beleidsstuk hebt met heldere doelen om te kijken of je of het beleid ook werkt zoals je wil dat het werkt. Wanneer je efficiënter gaat werken, dan moet je dus ook bepalen wat je wil bereiken. En dat stond allemaal niet in die stukken. Dus we kunnen wel zeggen, er gaat heel veel geld naartoe, maar laten we weer even terugkijken naar … De voorzitter: Mevrouw Ripmeester, wat is uw vraag? Want anders … Mevrouw Ripmeester: Mijn vraag aan … Wie was aan het woord? Mijn vraag aan de ChristenUnie, was u het met mij eens dat er zo weinig heldere doelen waren, waardoor we niet wisten welk beleid er gebruikt werd? Dank u wel. Pagina 24 van 85

De voorzitter: Mijnheer Kooijman. De heer Kooijman: Wat een ontzettend goede vraag van mevrouw Ripmeester. En daar ga ik zo heel uitgebreid op in. Nee hoor. Volgens mij is dat inderdaad zoals we de discussie ook hebben gevoerd en wij hebben als ChristenUnie ook nog een stuk of tien van die voorbeelden meegegeven hoe het beleid wel beter was geweest. We hebben daar in de commissie eerder ook met de wethouder over gesproken toen. Die was niet van mening dat hij dat in het beleid wilde opnemen. Dan houdt het ook op een gegeven moment op. De voorzitter: Mijnheer Kooijman, u heeft nog 30 seconden. De heer Kooijman: Dan ga ik kijken wat ik nog wil zeggen in die 30 seconden. Toch nog even over de organisatie dan versus de ambities. SGP gaf aan, we moeten misschien ons gaan bezinnen. Ambities die we hebben en de organisatie die er op dit moment staat. Ons motto was of is nog steeds, bezint eer ge begint. Dus eigenlijk in 2022 toen we het hadden over, wat moeten we nou met de BAR-organisatie aan? Maar dat is passé, dus daar moeten we het nu mee doen. Dat de organisatie moet wennen en dat daardoor ambities niet gehaald kunnen worden, inhoudelijk qua uit de organisatie kan ik dat snappen. Maar tegelijkertijd, het is wel een keuze geweest van deze coalitie en andere partijen die dat hebben gesteund, dus daar moeten we ons wel bewust van zijn. Zijn we trots op de ambtenaren? Jazeker.

En daar wil ik mee afsluiten. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Mijnders nog. De heer Mijnders: Dank u wel, voorzitter. Nog een korte vraag. De heer Kooijman van de ChristenUnie heeft de organisatie een keer getypeerd als een zinkend schip. Hij is nu trots op de ambtenaren. Zou hij die uitspraak van een zinkend schip nog een keer terug willen nemen? Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Mijnheer Kooijman. De heer Kooijman: Ik wou dat ik vaker van die oneliners had die gewoon ieder jaar weer terugkomen. Ik ga mijn best erop doen. Zinkend schip, ik heb dat al meerdere malen uitgelegd waarom dat ik dat toen zag. Dat ging erover dat er heel veel onrust binnen oude BAR-organisatie was over, wat gaat dan de toekomst betekenen? En dat daardoor ambtenaren besloten: ik ga hier niet op blijven wachten, ik ga weg. Dit is voor mij een zinkend schip. In die context heb ik dat gezegd op de oude BAR-organisatie, waar er op dat moment politiek heel veel onzekerheid was van, wat gaat er gebeuren? Dus ik heb het nog maar een keertje herhaald, maar ik ga het zeker niet terugnemen. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan wij door naar GroenLinks. Mijnheer Ros. De heer Ros: Voorzitter, twee korte opmerkingen in tweede termijn. Nogmaals de oproep om bij raadsvoorstellen vanuit het college in ieder geval ook een heldere planning mee te geven, een realistische planning.

En ik denk dat wij ook als raad naar onszelf moeten kijken en misschien wel heel kritisch op die planning moeten zijn en vraag of het werkelijk haalbaar is. Dus laat ik in ieder geval naar mezelf kijken. Dat hebben we ook niet altijd gedaan. Dus ik denk dat dat wel een oproep is aan ons allen. En nog één opmerking naar de heer Kardol, voorzitter. Ik hoef het niet voor andere mensen op te nemen, maar mevrouw Ripmeester betichten dat zij weinig voorstellen doet op het sociaal domein met droge ogen, dat snap ik echt niet. Dat kan gewoon niet. De voorzitter: Mijnheer Kardol. Pagina 25 van 85

De heer Kardol: Dank, voorzitter. Ik weet dat de Partij van de Arbeid op dit onderwerp verschillende moties heeft ingediend en dat die ook aangenomen zijn geweest. Deze periode volgens mij zes stuks. Maar ik triggerde op de opmerking van, laten we gaan koffiedrinken en het dan met elkaar erover hebben van wat we kunnen doen over de onderwerpen die dan in het oog van de Partij van de Arbeid van belang zijn. En dan denk ik, nee, we moeten niet met elkaar koffiedrinken als we echt vinden dat er iets moet veranderen. We hebben nu op dit moment een concreet idee en ik heb het in de context benoemd als het gaat om het tegenstemmen tegen het armoedebeleid en het tegenstemmen tegen het extra budget voor het plan van aanpak van jeugd. Dan denk ik, dat is volgens mij niet de juiste oproep. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Ros. De heer Ros: Heel kort en dat is gelijk mijn laatste opmerking. Dan hoop ik dat de SGP vanaf nu de voorstellen op armoedebeleid zal steunen. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we nu naar Partij 18PLUS. Mijnheer Westbroek. De heer Westbroek: Voorzitter, ik heb heel veel mooie dingen gehoord zojuist. Een stukje concrete ideeën nu doen, preventie. Ik krijg een heel goed gevoel over een van de moties die wij bij het volgende onderwerp gaan indienen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Westbroek. Dan gaan we naar de partij Echt voor Ridderkerk.

Mijnheer Kloos. De heer Kloos: Dank u wel, voorzitter. Wat de schuldenpositie betreft begrijp ik wat de wethouder zegt, omdat maat accountant zou hebben gezegd, ga meer investeren. Maar diezelfde accountant zei ook: maak ook meer gebruik van een hogere belastingdruk. Dus daar zit nog een beetje een spagaat tussen. Voor wat Stedin betreft begrijp ik het antwoord. Logisch dat u dus vindt dat degene die investeren dan ook eigenlijk ook het dividend binnen moet halen. Maar zou dat betekent dat, laat ik het nou eens voorzichtig formuleren, het te veel ontvangen dividend mede wordt ingezet om een stukje belastingdruk in Ridderkerk dan naar beneden te brengen? Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Kloos. VVD, mijnheer Borst. Die ziet ervan af. SGP, mijnheer Kardol. Maakt er ook geen gebruik van. CDA, mijnheer Mijnders. De heer Mijnders: Dank u wel, voorzitter. Ik had toch echt het idee dat de uitspraak van de heer Kooijman over het zinkend schip over iets anders ging, echt over de organisatie. Maar ik ga het nog eens een keer terugluisteren en misschien dat die oneliner van de heer Kooijman dan toch nog een keer terugkomt de volgende raadsvergadering. En voor de rest zou ik nog twee, maar het zijn detailpunten. Allereerst richting de wethouder, zelfbewoningsplicht is een lastige en daar kan zeker ook kritiek op komen.

Er kunnen best wel mensen het echt niet mee eens zijn. Maar we hebben juist bewust het in de woonvisie opgenomen en waar een groot gedeelte van de raad ook voor gestemd om het vaker te gaan passen, omdat het juist ook een heel positief effect heeft. Maar in ieder geval goed om te horen dat het een vierde keer is toegepast. Dan twee kleine details. Inderdaad, de wethouder gaf het ook al aan richting de ChristenUnie, de Gemini. De vorige commissie gaf de ChristenUnie aan, dat is echt iets waar we mee moeten opschieten. Juist de Partij van de Arbeid en het CDA hadden twee maanden daarvoor al aandacht voor gevraagd, maar dan wel met het realisme, je kan nu met een visie gaan beginnen, maar dan heb je er over een paar jaar echt niets aan. Dus ik begrijp de woorden van de wethouder. We willen zeker er vroeg en aan de voorkant bij zitten als het gaat om Pagina 26 van 85

de Gemini, maar om er nu mee te gaan beginnen lijkt ons ook geen verstandig plan. En ik hoorde mevrouw Ripmeester van de Partij van de Arbeid zeggen dat als we de motie gratis minima hadden gesteund, dat het mensen had geholpen om hun werk beter te bereiken, maar de motie ging alleen over de daluren en niet over de spitsuren. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Mijnders. Dan nu mevrouw Van Nieuwenhuizen. Excuus, mevrouw Ripmeester van de Partij van de Arbeid. Mevrouw Ripmeester: Daar hoopte ik zo op, want er is nu zoveel aandacht voor het armoedebeleid en minimabeleid. Ik voel steun voor gratis ov voor minima, dus daar zullen we met een motie komen bij de begroting, net als voor het opkopen van de schulden. Ik kondig het maar alvast aan, want als we nu allemaal toch zo enthousiast zijn op dit terrein, laten we dan het ijzer smeden als het heet is. Terug naar de jaarstukken. Wij zouden heel graag als raad betrokken willen worden bij die realistische planning, dat dat ook voorgelegd wordt en dat we bijgepraat worden dus we steunen daarin de oproep van GroenLinks. Trouwens, dank je wel voor de steun ook van de heren aan de overkant. Ik blijf bij mijn uitnodiging om met ieder koffie te drinken om meer te doen op het gebied van preventie, want er is heel veel mogelijk.

En je zou met ervaringsdeskundigen kunnen gaan praten op wat voor terrein dan ook, dan hoor je het ook. Maar goed, ik ben dan second best. Je kunt ook met mij koffiedrinken, dan kan ik in ieder geval zeggen wat ik denk dat er zou kunnen gebeuren. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Ripmeester. Dan gaan we nu naar mevrouw Van Nieuwenhuizen, Burger op 1. Die ziet ervan af. Dan gaan we weer naar het college toe. En dat betekent dat ik vraag aan wethouder Van den Duijn Schouten om even te reageren, daar waar nodig en nuttig. Wethouder Van der Duijn Schouten: Dank u wel, voorzitter. Nog een enkele opmerking. De planning, heb ik al aangegeven, die gaan we in de begroting opnemen, wat we reëel willen gaan doen in 2026 dan. Volgens mij vroeg de heer Ros nog om een heldere planning bij voorstellen en ik denk dat het prima is om als wij in de toekomst weer met investeringsvoorstellen komen, dat we dan ook aangeven wat voor ons betreft een heldere planning is bij die voorstellen. Sommigen gaan over een aantal jaarschijven heen, maar ik denk dat het prima is om dat daarin in uit te schetsen, dat u weet waar u aan toe bent. Dan nog een opmerking richting EvR. De heer Kloos gaf aan dat in het kader van de hogere leningen en de rentedruk dan misschien de OZB omhoog moest en tegelijkertijd de vraag om het dividend te gebruiken om diezelfde OZB weer te verlagen.

Als we dan het dividend gebruiken om de leninglasten te financieren, dan kunnen we de OZB houden zoals het is en dan is het mooi allemaal weer in evenwicht. En laat het helder zijn, wij hebben afgelopen jaren middelen ingezet, en dat kan je natuurlijk niet een-op-een koppelen aan het dividend van Stedin, maar middelen ingezet om de OZB in Ridderkerk laag te houden. We volgen daarin altijd het idee dat de lokale lasten stijgen met ongeveer de prijsontwikkeling. En op het moment dat de inflatie in Nederland op 10 procent lag, hebben wij onze lasten substantieel lager verhoogd om onze inwoners te ontzien. En dat is ergens mee gefinancierd en daar zal ongetwijfeld ook een stukje dividend aan Stedin hebben bijgedragen. En de accountant merkt daarbij terecht op, u heeft dat eenmalig gedaan met 6 à 7 procent, alleen dat sleept u wel jaar na jaar na jaar achter u aan, want vooralsnog hebben we dat gat nooit meer ingehaald. Dus ieder jaar zijn de lasten dus 6 à 7 procent lager dan dat we toen de inflatiecorrectie hadden gepakt. En daar gebruiken we ieder jaar ook een beetje geld van Stedin voor om dat hele plaatje weer financieel rond te krijgen. Dat was het wat mij betreft, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Geen andere portefeuillehouders? Ja, wethouder Van Os.

Pagina 27 van 85

Wethouder Van Os: Ja, voorzitter, toch nog even als maag want de heer Kooijman van de ChristenUnie refereerde aan de Huishoudschool en dat dat allemaal lang duurt. Graag breng ik de raad nog even in herinnering dat in de vorige raadsperiode er een voorstel lag om de Huishoudschool van de maatschappelijke partners te voorzien, om het daarnaartoe te transformeren Vervolgens waren de gemeenteraadsverkiezingen in 2022 en heeft de coalitie in al haar wijsheid bedacht bij die coalitieonderhandelingen, waar de heer Kooijman dan inderdaad niet bij aanwezig was heb ik net gehoord, om daar een woonbestemming op te zetten, op de Huishoudschool. Dus daar wil het college heel daadkrachtig mee aan de slag gaan. Echter, we worden ook belemmerd door jurisprudentie. We hebben eerst een Didam-arrest gehad. Vervolgens is er een Didam II-arrest gekomen, wat er uiteindelijk toe heeft geleid dat hetgeen waar we nu staan, met de verkoop aan Wooncompas, dat het ook rechtmatig volgens jurisprudentie is. Dat duurt gewoon lang, dat soort processen. Het liefst hadden we het ook al op dag één verkocht aan een partij die er gelijk mee aan de slag kon gaan, maar dat is niet het geval. Maar ik kan de raad vertellen dat we er nu voortvarend mee aan de slag kunnen gaan, doordat alle stoplichten op groen staan. De voorzitter: Mijnheer Kooijman.

De heer Kooijman: Voorzitter, ik verbaas me al enigszins dat de heer Van Os er nu pas achter komt dat ik niet bij de coalitieonderhandelingen aanwezig was. Maar goed, zonder gekheid. De Huishoudschool waar ik aan refereer en de wethouder heeft het zelf hier ook in de raad en via een raadsinformatiebrief ook zelf een aantal keer aangegeven, dat ook het college het jammer vond dat er een aantal dingen waren blijven liggen, maar dat ze op dat moment het idee hadden: maar nu gaan we het echt oppakken en nu gaan we doorpakken. En die boodschap hebben we een aantal keren gehad. Dus dat was met name mijn reden dat ik dacht, het had een iets sneller gekund, wellicht. De voorzitter: Dank u wel. Dan zijn we daarmee aan het einde van de beraadslaging gekomen over de jaarstukken 2024. En u weet wat er dan gaat volgen, dan ga ik u vragen of er iemand is die er een stemverklaring over wenst af te leggen. Mijnheer Kloos. De heer Kloos: Wij zullen er mee instemmen, met tegen de aantekening dat het resultaat 7,6 miljoen is zoals we in eerdere bijdragen al hebben neergelegd. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik u de vraag stellen wie er voor de jaarstukken 2024 stemt, zoals met alle beslispunten erbij, ook verwoordend in het raadsbesluit.

Wie zijn ervoor? Dat geldt voor de SGP, CDA, Partij van de Arbeid, Burger op 1, Echt voor Ridderkerk, VVD, Leefbaar Ridderkerk, Partij 18PLUS, ChristenUnie en GroenLinks. En dan komen wij volgens mij bij de conclusie aangenomen, met 28 voor, 0 tegen. En dat betekent unaniem. 12. 1e Tussenrapportage 2025 De voorzitter: Dan gaan wij door naar agendapunt 12. Daar wordt onze aandacht gevraagd voor de eerste tussenrapportage 2025, met als gevraagd besluit die eerste Turap 2025 voor kennisgeving aan te nemen, de financiële gevolgen vast te stellen en tegelijkertijd ook kennis te nemen van de brief van de provincie ZuidHolland over de actuele stand van zaken met betrekking tot het generiek interbestuurlijk toezicht 2025. Er is een behandeltijd voorzien van in totaal 5 minuten. Dat is niet veel. In ieder geval heb ik begrepen dat de Partij van de Arbeid het woord wil voeren. Maximaal één minuut. Hoewel dat eigenlijk niet kan, heb ik van sommige mensen gehoord eerder, misschien zeg ik wel twee. Maar ik inventariseer ook graag eventjes of er nog anderen zijn die het woord willen voeren. Dat is niet het geval. Dan is het aan u, mevrouw Ripmeester. Pagina 28 van 85

Mevrouw Ripmeester: Dank u wel, voorzitter. Omdat ik onverwacht op alle punten het woord mag voeren, wil ik maar op dit punt niet het woord voeren. Ik heb het verweven in een ander stukje. De voorzitter: Kijk aan. Dank u wel. Dat is inderdaad ook binnen een minuut. Maar u krijgt er geen tijd bij, die andere spreektijd, zo werkt dat dan ook weer niet. Dan de vraag of hier iemand een stemverklaring voor wenst af te leggen. Niet het geval. Wie is er tegen het voorgestelde besluit? Dat geldt voor niemand. Daarmee unaniem aangenomen. 13. Kaderbrief 2026 De voorzitter: Dan komen wij nu bij de behandeling van de kaderbrief 2026. En dat gaat best wel even tijd vragen, want daar is een respectabele spreektijd voor gereserveerd per fractie en het leek mij wel verstandig om even te schorsen, zodat er hier en daar even iemand raadszaal uitkwam. Het is 21.39 uur, we gaan 21.45 uur verder. Haast u. Goed, de raadsleden hebben bijna allemaal hun plek ingenomen. En ook ons zeer gewaardeerde publiek gaat weer even richting de bank of stoel, zodat we met elkaar ook even rustig kunnen kennisnemen van datgene wat voorligt.

Wij staan met elkaar voor de schone taak om de kaderbrief voor de begroting 2026 voor kennisgeving aan te nemen, althans, zo klinkt het nu nog, en deze als uitgangspunt te nemen voor de verdere samenstelling van de programmabegroting 2026-2029 die nu al wordt opgesteld, maar later dit jaar natuurlijk ook voor bespreking en besluitvorming voor komt te liggen. Er is besloten om een eerste termijn van 7,5 minuut per fractie te hanteren aan spreektijd. Wij voorzien met elkaar 2,5 uur nodig te hebben ... Zeg ik dat goed? Ja, dat zeg ik goed. 2,5 uur nodig te hebben voor de totale behandeling van de kaderbrief 2026. En dat klinkt als heel lang en dat klopt ook, maar dat heeft ook te maken met een respectabel aantal zaken die aanvullend zijn geagendeerd en ingebracht in de sfeer van één amendement en een 18-tal moties. Daar kunt u ook natuurlijk ook in uw eerste termijn ook al even de highlights voor uw eigen fractie al naar eigen woordkeuze aan verbinden. En dat is ook wel fijn om eventjes in uw eerste termijn ook te benoemen welke moties of amendementen u daadwerkelijk ook indient, zodat u ook daarmee onderdeel van de beraadslaging uitmaken. 7,5 minuut per fractie zoals ik zei.

En ik heb met de griffier even bedacht, hoe gaan we dat even aanvliegen qua volgordelijkheid van fracties? We hadden het idee en dat leg ik dan ook maar even aan u voor als voorstel, om het even langs de lijn van oppositiecoalitie te doen, van klein naar groter. En dat betekent dat ik de volgende spreekvolgorde hanteer: GroenLinks, VVD, Burger op 1, CDA, Leefbaar Ridderkerk, SGP, Echt voor Ridderkerk, Partij 18PLUS, Partij van de Arbeid, ChristenUnie. Als er iemand op tegen is, hoor ik het graag. Dat lijkt niet het geval. Dat is weer een mooie meevaller. En dat betekent dat ik als eerste het woord ga geven aan mijnheer Ros, denk ik, van GroenLinks. Gaat uw gang, de 7,5 minuut loopt. De heer Ros: 7,5 minuut, wat een luxe. Dank u, voorzitter. Even een kort voorwoordje. De meerjarenprognose prognose ziet er ineens een stuk beter uit sinds een flinke meevaller van het Rijk. En dat zijn de uitgangspunten voor vanavond. Zo dadelijk pitch ik de moties en ga ik zo nodig in ook op andere moties. Maar eerst wil ik u meenemen in het topic over woningbouw richting de richting de begroting in deze kadernota. De woningnood raakt ons allemaal. Ook in Ridderkerk voelen de starters, ouderen, jongeren dagelijks hoe moeilijk het is om een betaalbare woning te vinden. En hoewel we begrijpen dat er gebouwd moet worden, willen we vandaag breder kijken.

Want bouwen alleen, wat je vaak hoort, is niet de oplossing. En dat precies was de kern van de oproep van onze rijksbouwmeester, Francesco Veenstra, deze week in Trouw. Zoals u weet is dat onze belangrijkste adviseur op het gebied van volkshuisvesting en architectuur. En hij zegt tegen het lokaal, regionaal en landelijk bestuur: maak heldere keuzes. De woningvraag gaat veranderen. Onder andere door vergrijzing loopt het aantal personen per huishouden hard terug. De vraag naar een doorzonwoning met twee parkeerplaatsen neemt af. En wat hij wat hij bedoelt, raakt direct ook onze Ridderkerkse realiteit. We

Pagina 29 van 85

hebben nauwelijks ruimte voor grootschalige nieuwbouw, we liggen klem tussen waterinfrastructuur, bedrijfsterreinen en gelukkig nog een beetje groen. Dus als wij willen bijdragen aan de oplossing van het woningbouwtekort, dan moeten we slim sociaal en duurzaam omgaan met wat we wel hebben, onze bestaande woningvoorraad en de openbare ruimte. En Veenstra ziet de kansen van woningsplitsing, transformatie van leegstaande panden en inwoning, bijvoorbeeld hospitaregelingen. Hij stelt dat als we slechts 5 procent van onze bestaande woningen aanpassen of transformeren, we al het grootste probleem van het tekort opvangen, mede door vergrijzing ook. En dat gaat om 1000 woningen in Ridderkerk in 20 jaar. Oftewel, dat gaat om 50 woningen per jaar. Dat zijn oplossingen waar je wat mee kunt in Ridderkerk. En gelukkig sluit ook de landelijke wetgeving hier steeds beter op aan. De Kamer heeft met een wet van Mona Keijzer de gemeente meer ruimte gegeven om te sturen en diverse gemeenten hebben al hospitaregelingen. Daarnaast maken versoepelingen in het omgevingsrecht het makkelijker om woningen te splitsen of op te toppen. Zo ontstaat er ruimte voor nieuwe woonvormen, bijvoorbeeld voor jongeren of ouderen die samen willen wonen. Maar dat vraagt wel om lokale vertaling in het beleid. En daarom zeggen we vandaag: GroenLinks Ridderkerk opent bij deze discussie over volkshuisvesting nieuwe stijl.

En wij gaan graag het gesprek aan om het college en andere fracties, marktpartijen, om samen tot moties te komen bij de begrotingsbehandeling om heldere kaders te stellen. Dan kunnen we bijvoorbeeld denken aan versoepeling van de regels rond woningsplitsing, actieve inzet op transformatie van leegstaande panden, stimuleren van inwoning, hospita, co-housing. En als het wat ons betreft, het inrichten van openbare ruimte, minder parkeerdruk, meer groen en klimaatruimte en minder hittestress. Voorzitter, ik ga graag nog eventjes in op een tweetal moties die we vandaag willen indienen. Door klimaatverandering neemt het risico op overstromingen, hittegolven en stormschade in Ridderkerk toe. Ook andere rampen zijn helaas niet weg te denken. In zulke crisissituaties is het cruciaal dat inwoners weten waar ze veilig kunnen schuilen. De wetenschappelijke raad voor het regeringsbeleid roept ook gemeentes op ons beter te gaan voorbereiden. Niet-officiële locaties, zoals sporthallen, zijn vaak niet genoeg voorbereid of afgestemd met lokale hulpdiensten. GroenLinks pleit daarom voor officiële, goed uitgeruste schuillocaties, zoals bijvoorbeeld Dordrecht die al heeft bij overstromingen, zodat we in noodsituaties snel, veilig en efficiënt kunnen handelen. Daarom dienen we hier vanavond een motie over in.

Een tweede motie gaat over, de Rijksoverheid laat het gebruik van staalslakken in de bodem nog steeds toe. Een afvalproduct … De voorzitter: Interruptie van mevrouw Van Nes-de Man. Mevrouw Van Nes-de Man: Dank u, voorzitter. Ik heb een vraag over de motie van de van de schuillocatie. Als ik de motie zo lees, dan gebruikt GroenLinks schuillocaties en opvanglocaties door elkaar heen. Een schuillocatie is mijn beleving heel iets anders. Wil u nou inzetten op een echte schuillocatie waarvan je zegt, onder de grond of wat ook, veilig zit als er iets meer gebeurt dan alleen overstromingen? Of bedoelt u juist op het inrichten van schuillocaties bij overstromingen? Want dat is best een verschil. De voorzitter: Mijnheer Ros. Nee, dat wordt niet mijnheer Ros. Dat wordt mevrouw Dirks. Mevrouw Dirks: Dank u, voorzitter. Kort als antwoord, wij gebruiken die term eigenlijk hetzelfde. Een opvanglocatie en een schuillocatie, dat is hetzelfde. Als er een crisis is, dan ga je ergens naartoe. Daar word je opgevangen, daar kan je schuilen. De voorzitter: Dank u wel. Gaat u door, mijnheer Ros. De heer Ros: Ik had het over staalslakken. Zoals u weet, is dat een afvalproduct uit de staalindustrie met veel bekende risico's voor bodem, water en gezondheid. Hoewel de landelijke regels worden aangescherpt, blijft Pagina 30 van 85

de uitvoering grotendeels afhankelijk van gemeenten en provincies. En dat knelt. Bij het vorige vragenuur stelde GroenLinks Ridderkerk vragen aan de wethouder over het gebruik van staalslakken en andere industriële restproducten in Ridderkerk. Zijn antwoord was ronduit zorgwekkend. Ja, bevestigde de wethouder. Er komt via de omgevingswet een meldingsplicht, ook in Ridderkerk. Maar tegelijkertijd bleek de gemeente Ridderkerk heeft geen overzicht of en waar staalslakken zijn toegepast, wat de risico's zijn voor de volksgezondheid of milieu en of er schade is. Dat is eerlijk gezegd verbijsterend, want dit gaat mogelijk om vervuiling van onze bodem en ons grondwater met effecten op lange termijn voor natuur, drinkwater en gezondheid. De wethouder kon zelfs niet uitsluiten helaas dat dit gevaarlijke product in Ridderkerkse speeltuinen ligt. Uiteraard begrijpen we dat deze wethouder, daarom spreken we hem er ook niet persoonlijk op aan, nog niet zo lang in deze portefeuille zit. Maar wij krijgen de indruk dat college tot nu toe hier niet heel scherp op is geweest. Een aangekondigde brief, hoe goed bedoeld, is niet genoeg.

De urgentie daarvoor is te groot en daarom dienen wij vandaag een motie in waarvan we het college oproepen een onderzoek te starten naar plekken waar staalslakken zijn toegepast en zolang dit onderzoek loopt, geen nieuwe staalslakken toe te staan in gemeentelijke projecten. De voorzitter: Interruptie van mijnheer Borst. De heer Borst: Dank, voorzitter. Ik deel de zorgen van GroenLinks, de zorgen van de heer Ros. Ik vond het ook verontrustend toen die vragen werden gesteld. Tegelijkertijd lees ik nu in de motie dat wordt verzocht om niet alleen te kijken naar de toepassing van staalslakken, maar ook andere … Inclusief een risicoanalyse voor bodemwater, alles. Waarom alles? Waarom breder dan alleen die staalslakken? En is het niet verstandiger om dat onderzoek toe te spitsen op locaties waarvan wij denken dat het risico groot is? Dus als ik daar een voorbeeld voor mag geven, als het ergens onder een weg zit dan denk ik, dat kan, dan zit het daar en dat is prima, ook als we dat niet weten. Maar in een speeltuintje of op een sportveld, dat vind ik echt een heel ander verhaal. De voorzitter: Mijnheer Ros. De heer Ros: Voorzitter, de motie ziet dus alleen toe op staalslakken op dit moment, ook omdat we geen vertraging willen hebben. Dat is zo gedaan met de mede-indieners. Dus andere producten staan er niet in.

En uiteraard is het aan het college om daar een goede prioritering te geven. Ik snap ook wel dat ze beginnen met de speeltuintjes of de kans waar het het grootst is. Dat kunnen wij niet inzien, daar moet een specialisten maar een prioritering in maken. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Mijnders had nog een interruptie en daarna Mijnheer Kardol. De heer Mijnders: Dank u wel, voorzitter. Allereerst dezelfde woorden als de heer Borst. Goed dat GroenLinks dit aanstipt. Die staalslakken wil je natuurlijk het liefst helemaal niet in je gemeente hebben. Maar toch twee vragen, want GroenLinks heeft inderdaad aan de kaart gesteld toen, alleen zover ik weet heeft het college toen ook toegezegd om inderdaad met die brief, maar hiermee aan de slag te gaan. En naar mijn beleving, maar misschien kan de heer Ros mij even helpen, is punt één en twee al inderdaad toegezegd dat dit op opgepakt wordt door het college. En de tweede vraag die ik heb en het gaat over de derde. Per direct het gebruik van staalslakken bij de gemeentelijke projecten en alles erop eraan stoppen. Helemaal eens, lijkt me echt fantastisch. Ik denk dat dat iedereen het daarmee eens is binnen de gemeenteraad. Alleen volgens mij wat we auto nog aangegeven heb, is dat wel een wens, maar is dat op dit moment onmogelijk omdat er geen meldingsplicht is op dit gebied. Kan de heer Ros daarop ingaan? Dank u wel.

Pagina 31 van 85

De voorzitter: Mijnheer Ros. De heer Ros: Voorzitter, bij een bouwproject kun je gewoon voorwaarden stellen. Dat ten eerste. Dus wat dat betreft kunnen we daar, als we dat willen, mee stoppen. De enige toezegging, want ik heb het even scherp nageluisterd ook na het overleg met de wethouder, de enige werkelijke toezegging die in de raad toen bij er vraag is gedaan is om het mee te nemen in het omgevingsplan bodem. Volgens mij in het in december zou dat naar de raad gestuurd worden. Bij het andere heeft hij gezegd dat er met … Dat was zeker geen toezegging, maar het was het enige dat er een brief naar de raad zou komen. Dat is voor ons niet genoeg. Voor ons zeggen we, we moeten nu actie ondernemen en we willen graag dat het geregeld wordt. De voorzitter: Dank u wel. Dan nog mijnheer Kardol. De heer Kardol: Dank, voorzitter. Als ik de informatie van het RIVM goed heb geïnterpreteerd, dan is het zo dat ze het hebben over schadelijkheid bij grootschalige toepassingen. Dus vanwaar de insteek om nu te focussen op speeltuintjes? De voorzitter: Mijnheer Ros. De heer Ros: Hoe meer er van het spul is, hoe schadelijker. Maar wat ik begrepen heb, is dat het vooral in contact met water heel erg schadelijk kan zijn. En je wil ook niet in speeltuinen … Want dan heeft het een hele hoge pH-waarde, dus dan wordt er een hele hoge zuurgraad. Een lage pH-waarde wordt dat dan.

Dus die wil je wil daar geen risico innemen en daarom moet het gewoon bekeken worden, of daar gezondheidsrisico’s zijn. Zeker op speeltuintjes. De voorzitter: Dank u wel. Was u aan het eind van uw betoog gekomen, mijnheer Ros? De heer Ros: Zeker, voorzitter. De voorzitter: Kijk aan. Dat is keurig gedaan zelfs in de … U heeft de trend gezet, 7,5 minuut. Keurig. Dan gaan we naar de VVD. Mijnheer Ringlever. De heer Ringlever: Dank u wel, voorzitter. Het debat over de nota is voor ons als raad het moment om richting te geven. Niet alleen richting voor het komende begrotingsjaar, maar ook voor wat we als gemeente belangrijk vinden in de jaren daarna. Wat zijn de uitdagingen die we nu moeten aanpakken om Ridderkerk sterker en toekomstbestendiger te maken? De VVD wil allereerst onze waardering uitspreken voor het college en de ambtelijke organisatie. De kaderbrief die voor ons ligt, laat zien dat de financiële situatie van Ridderkerk uitdagend blijft, maar veel beter dan we een jaar geleden dachten. De risico's rond het sociaal domein en het gemeentefonds zijn niet volledig weg, maar wel erkend en deels opgevangen. Dat brengt ons op het punt waar politiek begint. Waar zit je op in en wat vind je belangrijk? Als VVD Ridderkerk willen vooral bouwen aan een Ridderkerk waar iedereen zich thuis voelt.

Of je nu jong bent of ouder, starter of ondernemer of vrijwilliger, een gemeente waar het veilig is, waar ruimte is om te wonen, te bewegen, te ontspannen en waar de overheid betrouwbaar is. Wij willen een Ridderkerk waar voldoende woningen zijn, betaalbaar en bereikbaar. Voor starters, gezinnen en senioren. Waar mensen niet gedwongen worden weg te trekken omdat er geen plek is. We blijven het college aanspreken op tempo en uitvoering van de woonopgave. Een mooie visie is pas iets waard als hij op straat zichtbaar wordt. We houden daarnaast de gemeentefinanciën gezond en maken bewuste keuzes. Dat betekent investeren: waar het echt nodig is, in woningbouw, bereikbaarheid en in sport. En tegelijkertijd de lasten van inwoners zo laag mogelijk te houden. Binnen dat grotere plaatje dient de VVD Pagina 32 van 85

Ridderkerk vandaag ook een concreet amendement in. Een voorstel dat voortkomt uit diezelfde visie op het toekomstbestendig Ridderkerk. De realisatie van een turnhal bij de nieuwbouw recreatiecentrum De Fakkel. Allereerst wil ik alle mede-indieners bedanken en mensen die hebben meegedacht. Het gevoel dat het breed wordt gedragen, daar ben ik erg blij mee. Maar waarom hebben we nou die turnhal nodig? Omdat de behoefte al jaren duidelijk is. Gymnastiekvereniging OKK Ridderkerk telt 600 leden van jong tot oud, maar een eigen vaste plek om te trainen hebben zij niet. Ze maken gebruik van zalen waarin toestellen telkens opnieuw moeten worden opgebouwd en afgebroken. Dat kost elke week tientallen uren. Het maakt fatsoenlijk trainen ingewikkeld, belemmert talentontwikkeling, frustreert vrijwilligers en is bovendien niet zonder risico's. Een turnhal lost dat op. Het biedt een vaste en veilige trainingslocatie, een plak waar een vereniging kan groeien, waar ouders zich thuis voelen, waar vrijwilligers zich willen inzetten en binden. Een eigen turnhal biedt dus veel meer dan een sportvoorzieningen. Het biedt een thuisbasis, een plek waar mensen samenkomen, waar jongeren groeien en waar betrokkenheid vanzelf ontstaat. De timing nu is cruciaal. De nieuwbouw van De Fakkel zit in de ontwerpfase, de aanbesteding volgt snel.