2023-11-02-verslag-gemeenteraad-ridderkerk.pdf

inzetten om het één en ander mogelijk te maken. Fantastisch. We geven graag bij deze, extra complimenten aan de vrijwillige verkeersregelaars en EHBO'ers die keer op keer klaarstaan en soms zelfs meerdere evenementen op één dag begeleiden. Dat wordt weleens vergeten. Natuurlijk gaan er ook dingen niet goed en maakt Leefbaar zich zorgen om bepaalde ontwikkelingen. Denk aan babbeltrucs bij ouderen, waar gelukkig steeds meer wordt op ingezet om het te voorkomen. En op het gebied van verkeersveiligheid en gewoon veiligheid, bepaalde groepen jongeren die vatbaar zijn voor het afglijden naar het crimineel circuit. En zo zijn er nog een aantal zaken. Bij het Regionaal Informatie- Expertisecentrum, kortom, het RIEC in Den Haag, hebben ze hele handige tools en bieden ze ondersteuning aan gemeente en professionals om preventie van jeugdcriminaliteit in te zetten. Soms moet je het groots aanpakken om het klein zien te houden. We gaan ook graag met de portefeuillehouder in gesprek om te kijken welke mogelijkheden er zijn voor Ridderkerk, om hierbij aan te kunnen sluiten en/of gebruik te maken van deze expertise. Verderop in het jaar, of misschien begin volgend jaar, zullen we hier zeker nog op terugkomen, al dan niet met een motie.

Als oppositiepartij hebben we weliswaar minder invloed, maar ons doel blijft, net zoals alle andere partijen in deze gemeenteraad, hetzelfde, gaan voor een Leefbaar Ridderkerk. Als laatste, met elkaar zullen we moeten oppassen dat we niet te veel pamperen, want er is ook nog zoiets als eigen verantwoordelijkheid voor een ieder. Het komend jaar zullen we dan ook kritisch blijven kijken naar voorstellen, met aandacht voor feiten en onderbouwing, luisteren naar onze inwoners, daarbij kijkend naar het brede perspectief en geen oordeel vellen op basis van alleen sentiment. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Kayadoe. En daarmee zijn we aan het einde gekomen van de eerste termijn van uw raad. En u heeft natuurlijk ook met mij vastgesteld dat we dat op een heel strak tijdschema doen. En u heeft zich op dat punt ook fantastisch van uw taak en verantwoordelijkheid gekweten. Dank daarvoor. U heeft, en dat heeft u ook op uw tafel aangetroffen, een overzicht gezien met nummers van moties, 26, zoals ik even goed geteld heb. En het is goed dat u dat ook eventjes op die manier tot u neemt, om dat straks ook bij de reflectie vanuit het college, u even met mij kunt meekijken of vanuit het college op al die moties ook even ingegaan wordt. Dus dat is ook even iets wat we met elkaar op die manier samen kunnen doen.

En de nummering helpt ook denk ik later op de dag van vandaag, om daar op een ordelijke manier doorheen te gaan. 4b. 1e termijn college van BenW De voorzitter: Dan zijn we nu gekomen aan de eerste termijn van het college, waarin een aantal zaken zullen worden benoemd, maar nog even niet zal worden ingegaan op de moties, want dat is een apart onderdeel op uw agenda. De totale behandeltijd voor de eerste termijn vanuit het college is zeventig minuten. En u zult zelf wel even zien dat daar even wat verdeling onder de portefeuillehouders is ten aanzien van hun portefeuilles, dat het niet allemaal precies met een lijntje geknipt wordt, als het gaat om zoveel minuten voor deze en gene. Ik hou natuurlijk de eindtijd ook goed in de gaten. En als eerste, gewoontegetrouw, vanuit het college geef ik het woord aan wethouder Van der Duijn Schouten. De heer Van der Duijn Schouten: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, ik heb in mijn bijdrage eerste termijn wel alle moties die op mijn portefeuille betrekking hebben ook meegenomen in mijn verhaal, dus ik zal daar wél op terugkomen. U zult dat wel horen. Als college zijn we inmiddels anderhalf jaar onderweg en vandaag behandelen we alweer de tweede begroting in deze raadsperiode.

Een begroting waarin we ervoor hebben gekozen aan te sluiten bij het coalitieakkoord en meer specifiek het collegeprogramma, zoals we dat vorig jaar met u hebben besproken. Met dat collegeprogramma als basis was het niet nodig de reeds geformuleerde beleidsdoelen te herhalen. Daarnaast is het ook de eerste begroting die is opgesteld volgens de door uw raad Pagina 14 van 112

op 13 april vastgestelde nieuwe begrotingsopzet. Een nieuwe opzet die ook nog eens samenviel met wijzigingen op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording. Zo is op basis van dat besluit de toelichting op het overzicht van baten en lasten verplaatst van de beleidsbegroting naar de financiële begroting. Hetgeen, zoals ik inmiddels heb begrepen, niet door iedereen als een verbetering wordt gezien, maar het is wel zo voorgeschreven. Tegelijk blijkt ook dat deze opzet nog wel mogelijkheden tot verbetering in zich heeft. Zo zullen we bij de begroting van 2025 de toelichting ook weer van bedragen voorzien, zodat de financiële impact helder is en de aansluiting met het totaal valt te maken. De laatste keer dat in uw raad de financiën op de agenda stonden, was bij de behandeling van de kadernota 2024, als opmaat naar deze begroting. Een kaderbrief die een structureel negatief saldo liet zien. Voor 2024 en 2025 was het tekort nog wel te overzien, met minder dan 2 ton per jaar, een tekort van tienden van procenten. Maar voor 2026 en 2027 keken we toen aan tegen tekorten van ongeveer 5 miljoen, een fors gat in onze begroting. Afgelopen maanden hebben wij een drietal documenten opgeleverd, die steeds een nieuw actueel beeld gaven van de huidige financiële situatie en het meerjarenperspectief voor de komende jaren. Allereerst de begroting voor 2024.

Bij het opstellen van de begroting bleek al dat het tekort voor ‘24 en ‘25 was omgeslagen in een positief saldo. En dat de tekorten voor ‘26 en ‘27 waren teruggebracht van 5 naar circa 2 miljoen. Aansluitend op de begroting ontving u de tweede tussenrapportage over 2023. Die tussenrapportage had een forse, positieve impact op het begrote tekort voor het lopende jaar, en een beperkte negatieve impact op de jaren daarna. Als laatste hebben wij u middels een raadsinformatiebrief geïnformeerd over de financiële effecten van de septembercirculaire. Deze circulaire gaf een positief effect van 1,3 miljoen op het huidige jaar, oplopend tot een plus van ruim 3 miljoen in 2027. En zo veranderde in een paar maanden tijd een beeld substantieel. Gingen we er in juni nog vanuit dat we voor ‘24 en ‘25 er wel uit zouden komen, maar voorzagen we voor 2026 en ‘27 nog forse uitdagingen. Inmiddels is het financiële beeld voor 2024 en ‘25 redelijk riant en ik zie dat u daar in de moties ook ruimschoots gebruik van heeft gemaakt. En lijkt de begroting taakstelling die we uitsluitend voor 2026 nog op ons af zien komen, te overzien.

Mocht dat beeld de komende jaren wijzigen, over die mogelijkheid straks nog een enkele opmerking, en we voor het ravijnjaar 2026 en de jaren daarna tóch nog met een financiële taakstelling te maken krijgen, komen we daarvoor uiteraard bij uw raad op de lijn, voor zowel proces als inhoud. Maar voor nu lijkt die noodzaak er niet te zijn. Tegelijkertijd is een waarschuwing in deze op z’n plaats. Waren de circulaires in mei en september voor Ridderkerk bijzonder positief, een volgende circulaire kan zomaar anders uitvallen. Daarnaast staan we als gemeente nog voor een aantal forse investeringen. Dan noem ik nu alleen maar even de vervanging van de damwand aan de Ankerplaats, een investering in een toekomstbestendig zwembad, nog even los van locatie en vorm. Het zijn investeringen waarvan de financiële weerslag nog moet worden meegenomen. Daarnaast zien we op tal van beleidsterreinen de kosten nog fors toenemen. Samengevat, het huidige financiële beeld is zeker positief, maar alertheid blijft geboden. Mede dankzij dat positieve beeld is het voor 2024 wederom mogelijk gebleken de stijging van de woonlasten beperkt te houden. Voor inwoners met een huurwoning blijft die stijging beperkt tot ongeveer 1 procent en voor inwoners met een koopwoning tot ongeveer 2 procent. Ook nu weer lager dan het inflatiepercentage waarmee we in de kadernota rekening hebben gehouden.

Daar wil ik wel, net als vorig jaar, wel een paar kanttekeningen bij plaatsen. Allereerst zijn dit percentages op basis van gemiddelden. Dit kan voor een individueel gezin anders zijn, zowel in positieve- als in negatieve zin, zeker als er sprake is van een koopwoning waar de ontwikkeling van de WOZ-waarde afwijkt van het gemiddelde. Daarnaast zou, nu voor de tweede jaar op rij de ontwikkeling van de woon… Dat had ik al gezegd. Oh ja, nee, toch wel. Daarnaast zou, nu voor het tweede jaar op rij de ontwikkeling van de woonlasten lager is dan de inflatie, het idee kunnen ontstaan dat dit min of meer normaal is. Maar dat is het natuurlijk niet. Ook als gemeente zijn we gehouden onze inkomsten in lijn met de prijsontwikkeling op peil te houden. En uiteraard zullen we er alles aan doen om in lijn met het coalitieakkoord de woonlasten laag te houden en de OZB niet meer dan met een inflatiepercentage te verhogen. Maar dat deze ontwikkeling jaar op jaar achterblijft bij de Pagina 15 van 112

inflatie, kan uiteraard niet worden gegarandeerd. Dat alles doet er niets aan af aan het feit dat we als college content zijn met de beperkte stijging van de woonlasten voor dit jaar of voor volgend jaar, zeker nu voor veel inwoners, ondernemers, het financieel gezien nog steeds onzekere tijden zijn. Bij de behandeling van de begroting vorig jaar is daar de vinger al bij gelegd. En nu we een jaar verder zijn, lijkt daar macro-economisch nog weinig verandering in te zijn gekomen. De extreme inflatiepercentages lijken we inmiddels achter ons gelaten te hebben. Over oktober rapporteren we inmiddels deflatie, maar dat alleen vanwege de energieprijzen. In de supermarkt is alles gewoon weer 8 procent duurder geworden. De structurele gevolgen van die prijsstijgingen en meer dan 10 procent inflatie vorig jaar, zullen nog wel even nadreunen. Vanaf 1 januari volgend jaar wordt de Omgevingswet van kracht, een ingrijpende verandering voor zowel inwoners, bedrijven als de ambtelijke organisatie. Komende maand hebben we hier nog een informatieavond over. Ik laat de details dus nu even rusten. Op de website van de Rijksoverheid wordt het als volgt beknopt samengevat, de Omgevingswet regelt alles voor de ruimte waarin we wonen en werken. Deze wet bundelt en maakt regels eenvoudiger.

Met behulp van één digitaal loket wordt het makkelijker om ruimtelijke projecten te starten, maakt regels eenvoudiger en ruimteprojecten makkelijker. Klinkt natuurlijk prachtig, maar de praktijk zou weleens weerbarstiger kunnen zijn. Feit is dat 26 wetten opgaan in één nieuwe wet, dat 60 algemene maatregelen van bestuur worden vervangen door 4. En dat 75 ministeriële regelingen worden vervangen door 1 omgevingsregeling. Gelukkig begint de Rijksoverheid in 2024 gelijk met evalueren; voor die evaluatie is dan wel weer vijf jaar uitgetrokken. Er wordt ambtelijk keihard gewerkt om hier per 1 januari klaar voor te zijn. Tegelijkertijd zal 2024 ook het jaar zijn waarin we met elkaar gaan meemaken hoe dit gaat lopen. Wat met de Omgevingswet niet verandert, is dat zeker op ruimtelijk gebied er keuzes gemaakt moeten worden. Dat betekent zorgvuldig afwegen van alle, en soms ook tegenstrijdige belangen, en uiteindelijk een keuze maken. Met de durf om zo nodig ook ‘nee’ te verkopen. En ik weet inmiddels uit ervaring dat ‘nee’ vaak niet gewaardeerd wordt. Het beleidsveld van de ruimtelijke ontwikkeling is bij uitstek het domein van belangenafweging. Ruimte is schaars, wordt steeds schaarser, zeker in onze stedelijke omgeving. Dat vraagt iedere keer weer een afweging tussen groen, blauw en rood.

En dan dient zich bij name bij rood nog de vraag aan, wat, voor wie, hoe hoog, hoe massief? Nou, ga nog maar even door. Bij al die belangenafwegingen zie je dat de belanghebbenden zich vaak óf gefaciliteerd, het gaat door, óf gedupeerd, het gaat niet. Ook hier gaat het weer om het vinden van een juiste balans, om een brede belangenafweging, om het maken van keuzes en in de laatste, niet in de laatste plaats, om een heldere uitleg over de gemaakte keuzes. Een belangrijk deel van de beschikbare ruimte in Ridderkerk wordt in beslag genomen door woningen. Woningen waarvan we er in Nederland volgens onze Rijksoverheid ongeveer 900.000 te kort komen. En dat tekort laat zich ook in Ridderkerk voelen en is ook niet snel of eenvoudig weg te werken. Zoals eerder aangegeven is ruimte voor uitbreiding schaars en extra woningen door middel van inbreiding, brengen de nodige vraagstukken met zich mee waar het gaat over voldoende groen, toename van verkeersintensiteit, daarmee samenhangende parkeerdruk, toename van geluid en een afname van de luchtkwaliteit, om maar een aantal aandachtsgebieden te noemen. Allemaal zaken die bij inbreiding zorgvuldig moeten worden afgewogen en waarvoor, waar nodig, aanvullende maatregelen moeten worden genomen. Gelukkig is het op dit punt niet alleen maar kommer en kwel en worden er ook nog mooie ontwikkelingen gerealiseerd.

Op de locatie van de Landerij van Rijsoord zijn de kassen inmiddels gesloopt en de voorbereidende werkzaamheden gestart. Ook Wooncompas heeft de nodige sloop- en nieuwbouwplannen op de planning staan voor de komende jaren. Bij al die projecten wordt gekeken of er binnen de hiervoor genoemde randvoorwaarden mogelijkheden zijn om extra woningen toe te voegen. Op dat punt moeten we Wooncompas vaak eerder afremmen dan aanmoedigen. Binnen projecten als bijvoorbeeld Rembrandtweg fase twee en de Hollandsestraat zijn de mogelijkheden extra woningen toe te voegen beperkt. En daar gebeurt het ook maar mondjesmaat. Maar voor projecten als West, Donck en het Centrumplan, de Koninginneweg, lijken er mogelijkheden te zijn een stapje extra te doen. En ja, bij één ontwikkeling worden het er ook minder. Maar dat is dan ook de uitzondering die Pagina 16 van 112

de regel bevestigt. Daarnaast liggen er natuurlijk mooie kansen op het Trelleborg terrein en het Centrum, Oost, waarvoor de komende tijd gestart wordt met visievorming. En ook de locatie van de Beverbol heeft inmiddels lang genoeg braak gelegen. En over de hoogte van het gras, dat is een andere portefeuille. Er kunnen, nu de uitkomsten van het mobiliteitsonderzoek gereed zijn, weer stappen vooruit worden gemaakt. Aan dat lijstje kan natuurlijk ook nog de locatie van de oude Gemini worden toegevoegd. Over een paar jaar wordt de school niet meer gebruikt en hebben we ook daar kansen waar we mee aan de slag moeten, liefst voordat dit gebouw ook een gemeentelijk monument wordt. Als college willen we er werk van maken dat woningen in Ridderkerk maximaal worden toegewezen aan Ridderkerkse inwoners. Daartoe voeren we overleg met Wooncompas, gaan we in gesprek met ontwikkelaars. Met name bij ontwikkelaars geeft dat mooie resultaten. Zo zien we dat op de Landerij van Rijsoord van de 38 starters, senioren en betaalbare woningen, allemaal, u hoort het goed, allemaal zijn verkocht aan inwoners van Ridderkerk of personen die een sociale- of economische binding hebben met Ridderkerk. De artikel 41 vragen hierover worden uiteraard nog beantwoord, maar dit antwoord heeft u dan maar alvast.

De huidige druk op de woningmarkt wordt mede veroorzaakt door de toestroom van mensen die hun eigen land om vaak schrijnende redenen hebben moeten verlaten. De druk op de opvang van asielzoekers, opvang van Oekraïners, het huis zetten van staathouders, blijft onverminderd groot. De brandbrieven van de staatssecretaris, het COA, over de veiligheidsregio, die nu nog over de Oekraïners gaat, zijn eerder regel dan uitzondering de laatste maanden. Het lijkt erop dat Ridderkerk voor het eerst in jaren dit jaar de taakstelling voor het huisvesten van staathouders niet gaat realiseren. Mede door de forse sloop- en nieuwbouwprojecten van Wooncompas en de daarmee samenhangende herhuisvesting van huidige bewoners, maakt dat het aanbod van woningen momenteel beperkt is. Als gemeente huisvesten we in gemeentelijke opvang op dit moment wel 144 Oekraïners in Ridderkerkse woningen. Maar goed, die woningen zijn dus ook weer dan voor anderen niet beschikbaar. Gelet op de ellendige situatie op tal van plaatsen in de wereld, moeten we er denk ik rekening mee houden dat bij ongewijzigd beleid, de toestroom de komende tijd eerder meer dan minder zal worden. Als college blijven we naarstig op zoek naar een geschikte locatie voor tijdelijke woonvoorzieningen, om daarmee in ieder geval voor de tijdelijkheid de druk enigszins te verlichten.

Uiteraard melden we ons bij uw raad als we daarvoor ergens kansen zien. Maar, zoals eerder gemeld, ruimte is schaars en lijkt steeds schaarser te worden. Tenslotte, voorzitter, ook komend jaar gaan we weer vol overgave aan de slag met de realisatie van de mooie plannen, zoals verwoord in het collegeprogramma, en met zaken waar we als gevolg van actualiteiten weer aan de slag mogen en soms ook moeten. Om op die manier samen met de nieuwe ambtelijke organisatie, uw raad en onze inwoners en ondernemers, het spreekwoordelijke steentje bij te dragen aan een toekomstbestendig Ridderkerk. Daarmee sluit ik graag af met de wens en de bede dat Gods zegen op onze arbeid mag rusten. Ik dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Van der Duijn Schouten. Dan is nu het woord een wethouder Van Os. De heer Van Os: Dank u wel, voorzitter. Ten opzichte van vorig jaar zijn er twee zaken veranderd in de opzet van de begrotingsraad. Waar we vorig jaar naast de algemene beschouwingen van de gemeenteraad en het college, de tweede tussenrapportage en de programmabegroting, ook het collegeprogramma 2022-2026 ‘Hart voor een toekomstbestendig Ridderkerk’ op de agenda hadden staan, is deze laatste inmiddels volledig geïntegreerd in de voorliggende begroting. Het tweede wat anders is ten opzichte van vorig jaar, is de raadsvoorzitter.

En ik permitteer mij de ruimte om namens mijn collega wethouders te reflecteren op 172 dagen Marco Oosterwijk als burgemeester van Ridderkerk. Want, voorzitter, die 172 dagen is nog net geen half jaar, maar u heeft het gepresteerd om een jaar aan werken in die 172 dagen te verrichten. We zien als college daadkracht op uw portefeuilles, we zien passie voor het ambt als burgemeester en we zien een record aan speeddates, kennismakingen, bezoeken en officiële handelingen op alle beleidsterreinen. Nog even en Pagina 17 van 112

dan zijn we als wethouders overbodig. Maar alle gekheid op een stokje, vanuit de grond van mijn hart ben ik de gemeenteraad dankbaar dat ze u hebben voorgedragen als burgemeester van ons mooie dorp. Ridderkerk heeft daarmee een fantastische burgemeester gekregen en wij een zeer fijne collega. Voorzitter, op 26 januari van dit jaar bespraken we in de gemeenteraadsvergadering het voorstel, besluitvorming over het gemeente specifiek organiseren van taken en een frictiebudget. Dat voorstel volgde nadat de toekomst van de BARorganisatie meer dan anderhalf jaar onderwerp van onderzoek en overleg is geweest. We zijn in januari 2024 ruim tweeënhalf jaar verder, een periode waarin de medewerkers van de BAR-organisatie onzeker waren over hun baan, hun toekomst en hun werkplezier. En al die tijd hebben ze loyaliteit getoond en uitvoering gegeven aan het optimaal bedienen van de Ridderkerkse samenleving en het gemeentebestuur. En dat verdient wat mij betreft een daverend applaus. En dit is dus het moment waar ik dat daverend applaus had verwacht, maar goed, dat komt nog niet, maar wie weet. Voorzitter, het proces van ontvlechting en onthechting van de BARorganisatie, de transitie en de opbouw van de gemeentelijke organisaties van Barendrecht, Albrandswaard en Ridderkerk, en de gezamenlijke bedrijfsvoeringsorganisatie, wat we vanaf begin dit jaar zijn gestart, komt aan zijn einde.

Het is ongelooflijk knap hoe de verschillende werkgroepen en opbouwteams dit proces vorm hebben gegeven. Dat alles naast hun reguliere werkzaamheden. Hulde voor deze collega's. Een speciaal woord van dank aan onze gemeentesecretaris Henk Klaucke en onze adjunct-gemeentesecretaris Marije Kitselar. Onze nieuwe Ridderkerkse organisatie komt fantastisch tot stand onder hun bezielende leiding. We liggen goed op schema, maar er moet nog voldoende gebeuren. Alle medewerkers hebben inmiddels vernomen op welke functie ze geplaatst zijn. Daar loopt nu nog een zienswijzeprocedure voor diegenen die het niet eens zijn met de voorgestelde functie. Dat aantal is voor Ridderkerk op één hand te tellen. Ook is de website www.werkenvoorRidderkerk.nl onlangs life gegaan, waarop een aantal vacatures open zijn gezet. De animo op alle vacatures is groot. Het is leuk om voor Ridderkerk te werken; zegt het voort. Voorzitter, nieuw deze collegeperiode is de portefeuille boa's en buurtpreventie. Daarbinnen liggen vele ambities die we de komende maanden willen realiseren. Met de komst van een eigen Ridderkerkse organisatie zullen ook de boa’s gehuisvest worden in Ridderkerk. Dit is een lang gekoesterde wens, omdat aansturing hiermee efficiënter zal worden.

Voor de medewerkers zelf zal het ook een verademing zijn als ze niet meer in drie verschillende gemeenten actief moeten zijn, met drie verschillende algemene plaatselijke verordeningen. Daarnaast heb ik er goede hoop op dat het aantal vacatures voor Ridderkerk vanaf januari zo goed als vervuld zullen worden. Hiermee kunnen we aan de slag met een boa per wijk. Ook zal de ingezette verbeterslag op zichtbaarheid nog concreter worden. Ook de waardering voor de verschillende buurtpreventie organisaties is groot. Geheel vrijwillig zijn zij de ogen en oren in de wijk. Veiligheid en leefbaarheid is dan wel een speerpunt voor de organisaties, ook het samenzijn van de deelnemers is een groot goed. In 2024 hopen we met elkaar een convenant aan te kunnen gaan om de samenwerking nog meer kracht te geven. Voorzitter, met het overgrote gedeelte van het Ridderkerkse bedrijfsleven gaat het goed. Excessen uit de afgelopen drie jaar, zoals de coronamaatregelen, gestegen kosten voor grondstoffen, logistiek en personeel, en de enorm hoge energietarieven, zijn óf voorbij, óf op hun retour. De krapte op de arbeidsmarkt blijft wel een uitdaging. Parttime werken is de nieuwe trend onder twintigers, was onlangs te lezen. Het wordt tijd dat de Rijksoverheid ervoor gaat zorgen dat werken weer gaat lonen.

Als gemeente Ridderkerk proberen we de werknemer van de toekomst nu al te enthousiasmeren voor de werkgever van nu. Dat doen we vanuit Stichting Samenwerking Onderwijs Bedrijfsleven Ridderkerk, met onze drie voortgezet onderwijs scholen en het bedrijfsleven. Het Ontwikkelperspectief Centrum gaat volgend jaar ook echt vorm krijgen, als deelgebieden één en twee getransformeerd gaan worden. Voor beide projecten is de participatie afgerond en komen we voor deelgebied twee volgende maand naar de gemeenteraad, om het reeds begrote bedrag beschikbaar te stellen voor de werkzaamheden. Nieuw Reijerwaard wordt volgebouwd. In het hart van Dutch Fresh Port worden de meest duurzame gebouwen opgeleverd, die ons land van gezond voedsel voorzien. Helaas blijft nog een enkeling hangen in de veronderstelling dat de nog niet bebouwde kavels een andere Pagina 18 van 112

bestemming kunnen krijgen. Naast het feit dat er voor bijna alle kavels overeenkomsten zijn gesloten, zouden dat hele dure bomen worden. Voorzitter, ook vanuit maatschappelijk vastgoed zitten we niet stil. In 2024 staan er mooie projecten op de rol. Wat te denken van de herinrichting van Sportpark Bolnes, de realisatie van de uitbreiding van de Rowdies, het renoveren van de voormalige school aan de Randweg voor onder andere de voedselbank en als klapper op de vuurpijl, het voorkeursscenario voor het zwembad? Gisteren bespraken we in de stuurgroep nog de planning, zet 16 januari maar vast in de agenda. Voorzitter, de grootste uitdaging van deze en komende generaties is klimaatverandering. De gevolgen van klimaatverandering zijn overal merkbaar, ontkennen heeft geen zin. We moeten als samenleving onze verantwoordelijkheid pakken en stoppen met het opwarmen en vervuilen van de aarde. Dat betekent dat we moeten stoppen met het verbruik van fossiele brandstoffen, dat we moeten consuminderen, dat we naar een deelmaatschappij moeten gaan en dat we de levensduur van goederen moeten verlengen. Dit alles is makkelijker gezegd dan gedaan, maar het kan wel. En als portefeuillehouder moet ik zelf het goede voorbeeld geven. In mijn vorige woning, een eengezinswoning uit de jaren ‘60 had ik de gasaansluiting jaren geleden al laten verwijderen.

En in mijn onlangs betrokken woning uit de jaren ‘30 zal dat binnenkort gaan gebeuren. Wat is de noodzaak om de verwarming op 21 graden te zetten, als 18 graden en een trui ook comfortabel is? Ook ben ik overgestapt van variabele groene stroom naar dynamische groene stroom. Via een app kan ik zien wanneer er veel energie tegen een veel lagere prijs wordt aangeboden, op die tijden laat ik de vaatwasser, wasmachine en boiler inschakelen. Goed voor het milieu en voor mijn portemonnee. Dat ik ook mijn auto heb weggedaan, is iets waar ik mij iedere dag nog voor over achter het hoofd krab. Zeker met de flinke regenbuien van de afgelopen weken heb ik soms spijt van dat besluit. Toch probeer ik het vol te houden en bij nood gebruik te maken van een leen- of deelauto. Dus voorzitter, als ik het kan. Aansluiting op een regionaal warmtenet moeten we als Ridderkerk echt uit ons hoofd zetten, die gaat er de komende jaren niet komen. Het rijksbeleid voor de energietransitie faalt, volgens het Planbureau voor de leefomgeving, als het Rijk niet een keuze maakt tussen warmtenetten of warmtepompen. Inmiddels zijn deze laatste in zo'n opmars bezig dat warmtenetten wellicht een stille dood zullen sterven. Een lokaal warmtenet op wijk-, buurt- of straatniveau sluiten we nog niet uit.

Op mijn verzoek is uitgezocht welke potentie er zit om de warmte van de rioolwaterzuiveringsinstallatie te benutten voor het verwarmen van huizen of bedrijven. Die potentie is er en wordt uitgewerkt in een haalbaarheidsstudie. Voorzitter, als een warmtenet niet de oplossing is, wat dan wel? Gewoon het goedje wat er al sinds 1886 uit elektriciteitscentrales komt, waarvan de eerste in Nederland overigens gebouwd is door Smit Slikkerveer. Warmtepompen, zonneboilers, inductie kookplaten, ultraviolet verwarming en nog veel meer producten die op elektriciteit werken en je van het gas af kunnen helpen. Samen met een optimale isolatie van de woning zijn zij het alternatief voor een warmtenet. En de gemeente Ridderkerk stimuleert de aanschaf en installatie van deze producten middels zeer aantrekkelijke stimuleringsregelingen en subsidies; zegt het voort. Als laatste onderwerp wil ik graag nog de inzameling van grondstoffen benoemen. We zijn op de goede weg, maar we zijn er nog niet. In 2023 haalden we 69 procent aan grondstoffen uit het afval. De overige 31 procent is restafval waar ook het grof huishoudelijk afval onderdeel van uitmaakt. Daarnaast zagen we in 2022 een flinke afname van het aantal kilogram afval per inwoner, bestaande uit alle stromen, ten opzichte van de jaren daarvoor. Hopelijk kunnen we over 2023 nog een afname melden.

Dit gedrag vertaalt zich ook in financieel opzicht. Voor het eerst gaan we een voorstel doen om de tarieven te verlagen ten opzichte van het jaar ervoor. Ook gaan we op het gebied van communicatie en innovatie in 2024 stappen zetten om zorg te dragen dat de inwoners nog meer gaan scheiden. De inzet van een mobiel afvalaanbiedstation voor verschillende stromen, zoals kleine elektrische apparaten, metalen en klein chemisch afval, moet het makkelijker maken voor inwoners om stromen die bij het afvalbrengstation in Hendrik-Ido-Ambacht gebracht moeten worden, nu ook in de wijk kwijt te kunnen. Ook op het gebied van het apart inzamelen van etensresten gaan we grote stappen zetten. Nu verdwijnen die spruiten op het bord nog vaak bij het restafval. Voorzitter, er is zoveel meer te vertellen, maar de spreektijd is beperkt, gelukkig komt er nog een tweede termijn. Voor nu wil ik de Pagina 19 van 112

raadsleden, burgerleden en fractieleden van alle politieke partijen in deze gemeenteraad bedanken voor de prettige samenwerking in het afgelopen jaar. Ik kijk ernaar uit om samen met hen Ridderkerk iedere dag weer een stukje mooier te maken. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Van Os. Dan geef ik nu het woord aan wethouder Meij. Graag uw microfoon even aanzetten; knopje. De heer Meij: Zag ik, dank je wel daarvoor. Voorzitter, ik wil mijn eerste termijn beginnen met een dankwoord uit te spreken aan alle ambtenaren die nu nog binnen de BAR-organisatie werkzaam zijn en de medewerkers van de Ridderkerkse afdeling bestuursondersteuning. Het is al een paar keer gememoreerd. Heel knap hoe gemotiveerd ze zijn blijven werken ondanks de turbulentie die bij een ontvlechting onontkoombaar is. Ridderkerk krijgt straks een eigen organisatie. Interessant en spannend om dat als wethouder mee te kunnen maken. Ik weet zeker dat de kortere lijntjes straks in positieve zin merkbaar zullen worden voor al onze inwoners. Laat ik één voorbeeld noemen, we gaan in de openbare ruimte meer inzetten op eigen wijkploegen, daardoor kunnen we sneller en adequater reageren op meldingen uit de samenleving. En de wijkploeg wordt niet alleen op groen ingezet, maar ook op reiniging en bestratingen.

Veel mensen werken heel hard aan de opbouw van onze Ridderkerkse organisatie, terwijl het gewone werk óók gewoon doorgaat. Ik weet zeker dat je het beter niet kan doen, maar toch wil ik één persoon met name noemen, die zich een slag in de rondte werkt om onze Ridderkerkse organisatie tot een succes te maken. En Henk, jij bent ook geweldig, maar ik wil nu toch ook Marije Kitselar noemen. Chapeau voor haar inzet. Ik wil een groot deel van mijn eerste termijn besteden aan verkeer, en dan met name aan het OV, dat kwam ik ook regelmatig tegen in de algemene beschouwingen. Het OV heeft in heel Nederland te kampen met veel tegenwind. Op het dieptepunt van de coronacrisis was het aantal reizigers in het openbaar vervoer nog maar 20 procent van het aantal reizigers in vergelijking met het jaar voor corona, 2019. En die tegenwind is ook duidelijk merkbaar in het OV in Ridderkerk. Er is sprake van een verschraling in de dienstregeling, denk aan het tijdelijk opheffen van spitslijn 143 en het wegvallen van een aantal avondritten. De RET is mede door corona in grote financiële problemen terechtgekomen, het voortbestaan van de RET is in gevaar gekomen. Er is de afgelopen maanden hard gewerkt aan een reddingsplan. De bestuurscommissie Va van de MRDH gaat woensdag 15 november daarover een besluit nemen.

Het reddingsplan houdt onder andere een financiële injectie in van 90 miljoen van de MRDH voor de RET. Maar zelfs met dat reddingsplan blijven er grote uitdagingen in het OV. Op dit moment kampen we met een tekort aan personeel, waardoor niet alle ritten met de bus gereden kunnen worden. En er dreigt ook een landelijke korting van 260 miljoen, omdat het ministerie van Onderwijs eenzijdig besloten heeft om de bijdrage aan het OV studentenreisproduct met een kwart te verlagen. Dit heeft echt grote economische gevolgen voor het openbaar vervoer. Het is een extra klap in het gezicht van de al zwaar getroffen OV sector, terwijl dit juist het moment is om te investeren in het OV. Goed openbaar vervoer speelt de komende jaren een belangrijke rol in de verduurzaming en de bereikbaarheid van Ridderkerk in de regio. De bus blijft kwetsbaar in het huidige OV systeem, want de bus is al tientallen jaren verliesgevend. Dikke lijnen worden dikker, dunne lijnen worden kwetsbaarder en bij het schrappen van buslijnen kijken we helaas alleen naar de kosten en niet, en hoeveel mensen er in de bus zitten, maar niet naar de effecten. Ook met weinig passagiers kan de bus voor die mensen van groot belang zijn vanwege werk of sociale contacten. Maar een lichtpunt is dat de metro en tram niet kunnen functioneren zonder aanvoer van de bus.

Rail en bus zijn complementair aan elkaar, dat proberen we de RET en het Rijk ook voor te houden. Het HOV in Ridderkerk kan helpen om een robuust OV netwerk in stand te houden, met het sterke OV product M-net. Wij zijn nu bezig met een voorlopig ontwerp van cluster één, Populierenlaan en het eerste deel van Burgemeester de Zeeuwstraat. Hier wordt ook de fietsroute F15 in meegenomen, die langs de Populierenlaan komt. Verder zijn we bezig met diverse onderzoeken naar kabels, leidingen, flora, fauna, maar ook vooral stikstof, dat wordt nog wel een probleem, Pagina 20 van 112

lucht en geluid. Eind van dit jaar zullen de meeste resultaten bekend zijn. Er is een apart Groenplan gemaakt, dit zal een integraal onderdeel worden van het HOV project, zodat het tracé niet alleen mooier wordt voor het OV, maar ook mooi wordt ingepast in het groen. Afhankelijk van de uitkomsten van de onderzoeken verwachten wij nog steeds vanaf de tweede helft 2024 te starten met de werkzaamheden van cluster één. Parallel worden de voorbereidingen uitgewerkt voor de rest van het tracé. Dan aandacht voor de buurtbus, dat is ook al een aantal keren gememoreerd in uw beschouwingen. De buurtbus wordt steeds belangrijker. En dan herhaal ik de zinnen van de heer Rijsdijk, ze duiken inderdaad in de gaten van het reguliere busvervoer. De buurtbus komt bij haltes waar de reguliere buslijnen niet meer stoppen, ze vervoeren inderdaad al ruim 35.000 passagiers. Maar de buurtbus is ook kwetsbaar, ze draaien volledig op vrijwilligers en die worden ook steeds ouder. Ik wil hier in deze begrotingsraad mijn grote dankbaarheid uitspreken voor al die vrijwillige buschauffeurs die het mogelijk maken dat vele Ridderkerkers kunnen blijven reizen. Anders dreigt er echt vervoersarmoede in Ridderkerk voor eigenlijk drie groepen, de lage-inkomensgroepen, de jongeren die nog geen rijbewijs hebben, en de ouderen.

En daar schaar ik mezelf uiteraard ook onder, want ik zou best 's avonds om, nou, als het donker wordt en het is slecht weer, dan zou ik graag, dan reis ik liever met het OV dan met mijn eigen auto. De Rijksoverheid is vooral echter geïnteresseerd in de economische kant van het vervoer. Ze richt zich meestal op de problemen van de mensen die relatief al heel mobiel zijn. In de file staan is vervelend, maar je deur niet uit kunnen is onrechtvaardig. Uit onderzoek blijkt dat gebrekkig vervoer ervoor zorgt dat mensen moeilijker een baan krijgen, minder scholing hebben, ze minder bezoek krijgen in het ziekenhuis en daardoor bijvoorbeeld minder goed herstellen van een operatie. Maar mensen moeten niet alleen van A naar B kunnen, maar we moeten ook voorkomen dat mensen buiten de boot vallen, omdat ze niet meer kunnen betalen. Daarom ben ik blij met de motie Bikker in de Tweede Kamer, die ervoor gezorgd heeft dat de voorgenomen, enorme prijsstijging van 11 procent op het OV kaartje niet doorgaat. Bereikbaarheid zou, net als toegankelijke gezondheidszorg, recht op een fatsoenlijk dak boven je hoofd en recht op gratis onderwijs, een grondrecht moeten zijn. Het zal duidelijk zijn dat het college positief staat tegenover de motie ‘versterking buurtbus’, als uit onderzoek blijkt dat het haalbaar is. Dan een aantal zinnen over verkeersveiligheid.

De verkeersveiligheid staat onder druk, er wordt te hard gereden in de bebouwde kom en automobilisten worden afgeleid door het gebruik van smartphones. Gelukkig breidt het Openbaar Ministerie het aantal bestrijdingsmethoden uit. Vanaf volgend jaar moeten er 50 focus, filters, flitsers langs de weg komen, om appende en bellende bestuurders te betrappen. De verplaatsbare camera's komen te hangen aan viaducten en palen. Omdat ze hoog hangen, kunnen ze schuin door de voorruit zien of de bestuurder onder het stuur een telefoon vast heeft. En de boete wordt volgend jaar voor die overtreding al 420 euro. Daarnaast verhoogt het OM de inzet van flex flitsers, mobiele flitspalen die telkens twee maanden lang op een riskante plaats de maximumsnelheid controleren. In 2024 zullen er van dit type flitspaal 125 exemplaren in gebruik worden genomen, die rouleren over honderden locaties. De flex flitsers komen op wegen waar 50 of 80 kilometer gereden mag worden, en op riskante kruispunten met fietsers. Maar ook als gemeente, dit was natuurlijk het OM, maar als gemeente zijn we ook hard bezig om de verkeersonveilige plekken aan te pakken. Dat is ook gevraagd bij de vragen, bij de schriftelijke vragen. Dan moet u denken aan het instellen van 30 kilometerwegen. En volgend jaar, dat heeft best wel enige vertraging opgeleverd, maar toch, we zijn zover, volgend jaar als eerste op de Erasmuslaan.

We hebben VOP’s, simpel gezegd, zebra's veiliger gemaakt en in aantal uitgebreid. Op veertien locaties is het verlichtingsniveau verbeterd. En begin 2024 zijn bij alle VOP’s op 50 kilometerwegen geel-zwarte attentiekokers geplaatst. Er zijn al drie uniform ingerichte schoolzones aangelegd, bij OBS de Bosweide, bij OBS de Reijer en bij OBS de Piramide in Rijsoord. En er zijn al gesprekken gevoerd met de Rehobothschool, CBS de Regenboog, de Botter en de Bongerd. Die worden binnenkort heringericht. En voor 2024 staan er veel verkeersprojecten op stapel, en dat zijn allemaal projecten die in Q1 gaan gebeuren. Ten eerste, en daar is ook om gevraagd, staat het tweerichtingenfietspad Populierenlaan en het aanpassen van het viaduct over de A16 op de Uitvoeringsagenda. Dan hoeven de fietsers niet meer op de Pagina 21 van 112

Verbindingsweg over te steken. De planning is ook om in 2024 de tweerichtingenfietspaden en het voetpad langs de Donkerslootweg aan te leggen. En begin ‘24 komen we met drie belangrijke voorstellen naar uw raad. Uitvoeringsagenda mobiliteit Bolnes, dat zal in januari, februari zijn, herinrichting centrumring en de Nota Parkeernormen. En dan het laatste onderwerp, voorzitter, wat ik wil bespreken, het belang van de natuur. Ik heb de afgelopen zaterdagavond de Nacht van de Nacht mogen openen in het bezoekerscentrum de IJsvogel. We zijn één van de meest verlichte landen ter wereld, duisternis en stilte zijn zeldzaam, maar wel van groot belang voor de mens en de natuur. Het doel van de Nacht van de Nacht is om Nederland donkerder en duurzamer te maken. Mens en dier hebben het natuurlijke ritme van de nacht nodig om uit te rusten voor hun gezondheid. Uit onderzoek blijkt dat vrouwen die in de nachtdienst werken anderhalf maal zoveel kans hebben om borstkanker te krijgen, dan vrouwen met een baan overdag. Ook trekvogels raken in de war door verlichting, zij vliegen zich dood tegen verlichte objecten, of blijven massaal rondjes vliegen om de verlichte objecten totdat ze qua uitputting neervallen. Ons motto is, donker waar het kan en licht waar het moet. En als er al verlichting noodzakelijk is, dient het goed afgeschermd te worden en niet naar alle kanten uit te stralen.

Het zal duidelijk zijn dat we niet met de aarde en de natuur kunnen blijven omgaan, zoals we dat nu doen. Dat heb ik ook vorig jaar al gezegd. We moeten niet aarzelen om als gemeente duidelijke keuzes te maken en de keuze voor biodiversiteit is daar een essentieel onderdeel van. We komen volgend jaar met een update van het beleidsplan Groen is onze toekomst en we leggen ook heel binnenkort aan uw raad het geactualiseerde groenbeheerplan voor. Ik ga afronden, voorzitter. ‘De omgeving van de mens is de medemens’ dichtte dichter Jules Deelder. We worden wie we zijn door de mensen om ons heen, dat zijn onze ouders, partners, broers en zussen, familie, vrienden en collega's. Door hen worden we gevormd, geïnspireerd en gecorrigeerd. Ik krijg in mijn huidige werk als wethouder veel energie en inspiratie van mijn mede-collegeleden, we functioneren echt als een team, de directie, de beleidsmedewerkers op het gemeentehuis en van de gesprekken met u als raadslid. Laten we proberen elke dag het goede te doen voor onze inwoners en onze democratie te koesteren. Ik hoop op een inspirerende en constructieve samenwerking met uw raad en wens iedereen Gods zegen toe. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Meij. Wethouder Piena. De heer Piena: Voorzitter, in heel veel delen van de wereld is nauwelijks te beschrijven leed, en vaak een gebrek aan primaire levensbehoeftes.

Oorlogen, onderdrukkende regimes, aardbevingen en overstromingen zijn hier onder andere de oorzaak van. De uitdagingen waar we in Ridderkerk voor staan, vallen daarbij echt in het niet. We mogen best weleens wat vaker stilstaan bij het feit dat in ons land, en zeker ook in Ridderkerk, veel zaken goed geregeld zijn. Dat neemt niet weg dat Ridderkerkers met tegenslagen te kampen kunnen krijgen, of in minder prettige omstandigheden verkeren, al dan niet als gevolg van de gebeurtenissen in de wereld. De problemen voor een individuele Ridderkerker zijn vanuit het wereldbeeld bekeken, dan wellicht gering. Voor datzelfde individu kunnen ze megagroot zijn en moeilijk zelf oplosbaar. Op die momenten dienen wij als gemeente en samenleving zoveel als mogelijk te ondersteunen om hem of haar weer op eigen kracht te kunnen laten functioneren en op een goede manier aan de samenleving deel te kunnen nemen. Het mooiste zou uiteraard zijn wanneer wij die problemen kunnen voorkomen. Een aantal kanttekeningen bij die ondersteuning wil ik in het kader van verwachtingsmanagement wel plaatsen. Ten eerste is de gemeente niet gerechtigd tot inkomensbeleid, en financiële ondersteuning is daarom maar beperkt mogelijk. Ten tweede hebben wij als inwoners naast rechten, toch echt ook plichten en verantwoordelijkheden. Ten derde, als gemeente hebben we ons te houden aan wetten en verordeningen.

En tot slot is er bij veel dienstverlenende en ondersteunende partijen, en zeker ook in gemeenteland, een grote uitdaging om voldoende gekwalificeerde mensen te vinden. Hierdoor wordt het steeds lastiger om op bepaalde terreinen de dienstverlening en ondersteuning goed en tijdig te verzorgen. Voorzitter, hoe mooi is het om een bijdrage aan Pagina 22 van 112

de Ridderkerkse samenleving te mogen leveren door je bezig te houden met taken uit het sociaal domein. Een domein waarvoor in Ridderkerk, en de ChristenUnie refereerde eraan, als soms een soort wegduiken, dat we dingen niet doen, maar ik wil het toch wel benoemen, tientallen miljoenen euro's per jaar worden begroot en uitgegeven. Een domein waarin het gaat om mensenwerk en heel veel zaken goed gaan, maar vanwege datzelfde mensenwerk ook weleens niet goed gaan, of niet lopen zoals ze dat graag zouden willen. Een domein waarin je kan helpen mensen een flinke zet in de goede richting te geven. Hulp die overigens niet alleen van de gemeente komt, maar ook gegeven door verschillende organisaties en hun vrijwilligers. Zo heb ik dit jaar de eer gehad om de Huiskamer en de Social Store te mogen openen. Beide initiatieven gericht op het ondersteunen van Ridderkerkers die het moeilijk hebben of weinig aanspraak, en een steuntje in de rug goed kunnen gebruiken. Tevens mocht ik aanwezig zijn bij het tienjarig bestaan van de Kledingbank, waaruit ook onder andere de Voedselbank is voortgekomen. Mooi om daar een aantal vrijwilligers apart in het zonnetje te hebben mogen zetten. Dank echter aan al die vrijwilligers in Ridderkerk, die op de één of andere manier belangeloos klaarstaan om hun medemens te helpen.

Ideaal zou het natuurlijk zijn wanneer deze organisaties met hun vrijwilligers overbodig zouden zijn, maar helaas, ook in 2024 zullen wij hen nodig hebben, omdat een steeds bredere groep mensen het financieel lastig heeft. De overheid heeft in 2023 wederom geld beschikbaar gesteld voor een energietoeslag aan minima. En dat kan voor die groep inwoners voor enige financiële verlichting zorgen. Het was lang wachten op de wet die de uitkering van deze toeslag mogelijk maakt. Voor de uitbetaling zijn ook beleidsregels nodig, maar die hadden we al, voor zover mogelijk, voor aanname van de wet opgesteld. Hierdoor hebben we afgelopen week de eerste uitbetalingen aan inwoners met een uitkering al kunnen doen. Inwoners die niet voor automatische betaling in aanmerking komen, kunnen vanaf begin december tot een nog nader te bepalen moment in 2024 de energietoeslag aanvragen. Eind juli van dit jaar gestart en voort te zetten in 2024 is de pilot Opkopen Schulden van jongeren. Deze pilot richt zich op jongeren tussen de 18 en 27 jaar met problematische schuldensituatie, die niet in aanmerking komen voor de reguliere schuldhulpverlening. Deze jongeren worden, indien nodig, geholpen met problemen op levensgebieden, zoals werk, opleiding, verslaving, en degenen met psychische problemen. De pilot biedt jongeren de kans om schuldenvrij te worden en financieel stabiel te blijven.

Onder andere door een succesvolle Instagram campagne hebben al negen jongeren zich aangemeld voor de pilot. Het jaar 2024 zal tevens gebruikt worden om een nieuw meerjarig minimabeleid op te stellen. Hierin zou specifieke aandacht zijn voor de ondersteuning in armoede en integrale onderwerpen die het thema armoede raken. Expliciet zullen we de vraag stellen wat we in Ridderkerk nog meer kunnen en willen doen om de kwetsbare kinderen te helpen aan een betere toekomst. Ook het ondersteunen van de gedupeerden van de toeslagenaffaire zal in 2024 doorgaan. Een team van zeer betrokken medewerkers probeert deze gedupeerden zo goed als mogelijk bij te staan en is ruimhartig bij het toekennen van aanvragen. Niet alle aanvragen worden gehonoreerd, omdat die aanvragen echt niet binnen het kader van de ondersteuning, om weer te kunnen deelnemen aan de samenleving, passen. Dat gedupeerden dan teleurgesteld zijn en hun ongenoegen uiten, valt nog te begrijpen. De laatste maanden neemt echter onheus, zelfs onbeschoft en dreigend gedrag jegens onze medewerkers van het toeslagenteam toe. Dat is onacceptabel en ook een zorgelijke ontwikkeling. De medewerkers doen hun uiterste best om gedupeerden te helpen en mogen verwachten dat ook met hen met fatsoen en respect een gesprek wordt gevoerd.

Voorzitter, sinds bijna twee jaar is een groot aandachtspunt dat wij de doorlooptijden van de meldingen Wmo niet naar de wettelijke termijn van zes weken kunnen terugbrengen. In maart 2023 hebben we een plan van aanpak opgesteld en daarmee hebben we bewerkstelligd dat we de doorlooptijd, op zijn piek zelfs veertien weken, heel langzaam zijn ingelopen, maar niet voldoende. Sinds 1 oktober hebben we een projectteam van Professional Partners ingehuurd, en daarmee verwachten we dat begin 2024 de doorlooptijd Wmo zes weken zal zijn. Op dit moment is met behulp van het projectteam de gemiddelde doorlooptijd teruggebracht naar negen weken. Door de ontvlechting van de BAR zullen we een deel van 2024 echter nodig hebben om ons Ridderkerkse team zowel kwalitatief als kwantitatief op het gewenste niveau te krijgen. Om Pagina 23 van 112

structureel een gemiddelde doorlooptijd van zes weken te behouden, zullen we een deel van het komend jaar waarschijnlijk nog afhankelijk zijn van inhuur. Daarna verwachten wij met onze eigen medewerkers de wettelijke termijn vast te kunnen houden. Een andere uitdaging in 2024 is het aantal uitkeringsgerechtigden omlaag te brengen. Werk zorgt niet alleen voor inkomen om van te leven, maar draagt ook bij aan iemands eigen waarden en welzijn. In 2023 hebben we het aantal, even kijken hoor, in 2023 hebben we het aantal uitkeringsgerechtigden niet naar beneden kunnen krijgen. Voor 2024 zijn we bezig met een aanvullend plan van aanpak om meer mensen aan het werk te krijgen dan dat er in de bijstand instromen. Nadrukkelijker zullen wij erop gaan sturen dat mensen ook aan de slag gaan wanneer er een baan is voor minder uren, dan waarvoor zij beschikbaar kunnen en dienen te zijn. Afgelopen donderdag mocht ik samen met collega wethouders uit Albrandswaard en Barendrecht het leerwerkbedrijf van Stichting Jong Vermogen aan de Kolenbranderstraat in Ridderkerk openen. Ridderkerk mag naar mijn mening trots zijn dat het gelukt is om een leerwerkbedrijf in onze gemeente te vestigen. Een plek waar jongeren met een achterstand op eigen tempo kunnen leren en werken en een kans krijgen op een betere toekomst door het halen van een diploma en verkrijgen van werkervaring.

In 2024 gaan we monitoren hoe dit leerwerkbedrijf zich ontwikkelt. Voorzitter, het sociaal domein is groot en de tijd is te kort om vandaag over alle onderwerpen te vertellen wat er allemaal gedaan wordt en nog gedaan kan worden. Daarom wil ik kort nog twee onderwerpen behandelen, te weten, het doelgroepenvervoer en de jeugdzorg. Dit jaar wordt het vraagafhankelijk vervoer op een andere manier aan onze inwoners aangeboden. Men kan nu telkens zelf kiezen welke van de vijf aanbieders zij voor vervoer bellen. Tot op heden is er minder dan 1 procent van de gereden ritten aan klachten binnengekomen, waarbij het besef er is dat niet iedereen een klacht indient wanneer een rit niet naar tevredenheid is gegaan. De klachten die wij hebben ontvangen betroffen vaak het vervoer van inwoners met een rolstoel, en terechte klachten. Het leerlingenvervoer kent grotere uitdagingen. Hierover zijn veel terechte klachten binnengekomen en op dit moment zijn nog niet alle problemen opgelost. Wel zijn we met de vervoerders veelvuldig in gesprek om dit vervoer correct te laten verlopen. De problemen vloeien voornamelijk voort uit een gebrek aan personeel, een hoog ziekteverzuim en omdat in het begin van het schooljaar ook een aantal keren mis is gegaan met de planning. Nog een paar woorden over de jeugdzorg.

Er zijn vele signalen dat de jeugd het sinds de corona zwaar heeft en meer ondersteuning nodig. De kosten voor de jeugdzorg nemen echter ook schrikbarend toe. Een aantal keren is de raad hierover geïnformeerd. Ridderkerk is een onderdeel van de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond. Samen met de andere deelnemende gemeenten wordt gewerkt, mede aan de hand van de op 19 juli jongstleden vastgestelde Hervormingsagenda, om de kosten beheersbaar te houden en de kwaliteit van de zorg voor de jeugd goed te houden. Dat is geen gemakkelijke opgave, kan ik u vertellen. Dus een grote uitdaging voor 2024 en verder, niet alleen voor de gespecialiseerde jeugdhulp, maar ook voor onze eigen wijkteams. Tot slot, voorzitter, ook in 2024 is er veel werk aan de winkel in het sociaal domein, dat ik graag en met veel inzet wil doen. De ambtenaren zijn daarbij een onmisbare schakel en ik dank hen, ook de ambtenaren die helaas inmiddels een werkkring buiten Ridderkerk hebben gevonden, dat zij zich het afgelopen jaar voor mij het vuur uit de sloffen hebben gelopen en ondanks de ontvlechting, mooi werk hebben afgeleverd. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Piena. Dan is het woord aan wethouder Stip. Mevrouw Stip: Voorzitter, inmiddels de tweede begrotingsraad van deze raadsperiode, de tijd vliegt. Waarbij de begrotingsraad weer even de ruimte biedt om uit te zoomen.

En als ik dan begin met uitzoomen, is het eerste gevoel, dankbaarheid. Dankbaar dat ik deze functie mag uitoefenen voor de inwoners van Ridderkerk, samen met de gemeenteraad, mijn collega's in het college en de ambtelijke organisatie. En dat mag ik met een portefeuille waar ik vanaf dag één al ontzettend enthousiast over ben. Een portefeuille die constant in beweging is door maatschappelijke ontwikkelingen, wat een mooie dynamiek en uitdaging met zich Pagina 24 van 112

meebrengt. Zo is geen dag als wethouder hetzelfde. En in het vullen van die dagen heb ik het afgelopen jaar ingezet op een balans van interne en externe gesprekken. Want juist het spreken van de Ridderkerkse inwoners en organisaties die zich op verschillende onderwerpen binnen mijn portefeuille inzetten, is ontzettend waardevol. Zo kunnen we geluiden uit de samenleving opvangen, die vervolgens weer waardevol zijn in de interne gesprekken en het vormen van beleid. Juist de details in de uitvoering kunnen vertellen of je beleid hoog-over voldoet. Ik zoom graag in op de verschillende onderwerpen in mijn portefeuille om een blik te werpen op wat dit afgelopen jaar gebracht heeft en wat het wellicht gaat brengen. Om te beginnen met welzijn. Het welzijn van onze Ridderkerkse inwoners is ontzettend belangrijk, van onze mantelzorgers, de vele vrijwilligers, de naar school gaande kinderen, tot de eenzame jongeren en ouderen, en de inwoners die laaggeletterd zijn. Facet is een belangrijke partner in het bevorderen van het welzijn van de Ridderkerkse inwoner. Vele jongerenwerkers, ouderenwerkers, sociaal makelaars en combinatiefunctionarissen zetten zich hier met passie voor in. En die passie heb ik veel mogen zien. Het welzijn uit zich veel in het bij elkaar brengen van mensen. Zo is het erg bijzonder hoeveel Ridderkerk aan vakantieactiviteiten voor de jeugd heeft.

Elke schoolvakantie is er een groot aanbod aan activiteiten om te kiezen, van een surprise bioscoop, Mario Kart in een gymzaal, tot een skatetocht en knutselen in een verzorgingstehuis. Zo waren er in de zomervakantie tweeduizend kinderen die deelnamen aan zeker zeventig activiteiten, over vier weken verspreid. En gelukkig gebeurt dit niet alleen in de vakanties, tussen de vakanties door verzorgt de Brede School het gehele jaar vele activiteiten tijdens en na schooltijd. Inmiddels zijn de vakantie- en Brede School activiteiten niet meer weg te denken in Ridderkerk voor ouders en hun kinderen. Voorzitter, daarnaast hebben we helaas te maken met veel eenzaamheid in Nederland. Eenzaamheid die zich niet alleen onder de ouderen doelgroep bevindt, maar zeker ook onder de jongeren doelgroep. Het afgelopen jaar hebben we ons ingezet om een stuurgroep in te richten, die zich structureel bezighoudt met de aanpak tegen eenzaamheid, waarbij naast de gemeente, Stichting Present, het CJG, Facet en Wooncompas deelnemen. Twee coördinatoren van Facet, gespecialiseerd op jeugd en senioren, zetten zich wekelijks in op onder andere het bij elkaar brengen van mensen, het bewustzijn op dit gebied en het betrekken van organisaties.

Zo kijken we onder andere terug op een succesvolle muziekbingo, met aansluitend de film Ome Cor, waar meer dan tweehonderd senioren op afkomen, en ikzelf mijn oma had meegenomen. Je zag daar verschillende waardevolle ontmoetingen tussen ouderen. Zo had ik een gesprek met een inwoner die eigenlijk niet zo graag de deur uitgaat, maar door een vriendin was meegenomen en zich enorm vermaakte. Zo zag mijn oma weer oude bekenden en werd er enorm gelachen bij de film. Een andere stuurgroep die wij vormen met Facet, is die van Vet Gezond, ook hier zetten coördinatoren van Facet zich in, maar hier dan voor een gezonde leefstijl. Het inzetten op een gezonde leefstijl is helaas hard nodig. De cijfers in Nederland en ook in Ridderkerk met betrekking tot onder andere overgewicht, zijn schrikbarend, zowel onder jeugd als ouderen. Daarom zet Vet Gezond zich nu ook breder in dan alleen voor de jeugd. Zo is Erik Scherder komen spreken om de Ridderkerkse inwoners te inspireren op dit gebied, en komt hij dat deze maand weer doen in Ridderkerk. Maar ook wordt er meer ingezet op ouder- en kind activiteiten met bijvoorbeeld Heel Ridderkerk Kookt, waarbij ouder en kind gezonde recepten met elkaar gaan maken. Daarnaast wordt er met scholen gewerkt aan een gezonde leefstijl. Zo start binnenkort de Wingerd met het project samen gezonder.

Daarnaast werken we samen met Vet Gezond een pilot voor gezonde lunches op basisscholen uit, waarbij we het onderwijs betrekken om tot een passende pilot te komen. Ook sport is een belangrijk onderdeel waar Facet zich op inzet. Zo hebben we in samenwerking met Facet de eerste Ridderkerk City Run neergezet, waar zeshonderd deelnemers mee renden met de Kidsrun, vijf of tien kilometer, waar sommigen zelfs de vijf én tien kilometer liepen. Maar ook de buiten- en binnensport dagen van scholen organiseerden zij en de vele sportactiviteiten van de Brede School. Daarnaast is inclusief sporten een belangrijk onderdeel, waarbij een sportavond met de overburen zo succesvol was, waardoor we dit vaker willen inzetten. Maar ook het sporten met statushouders en het concept (S)Cool on Wheels werken goed, waarbij de laatste schoolkinderen kennismaken met rolstoelbasketbal, voor mede een stukje Pagina 25 van 112

bewustzijn, maar ook zeker sportief bezig zijn, zoals wij ook hebben kunnen ervaren tijdens de raadsconferentie. Dan hebben we de jongerenwerkers, die steeds belangrijker lijken te worden met de jeugdproblematiek waar we mee te maken hebben. Zijn zij onder andere voor politie, het wijkteam, de scholen, een belangrijke partner. Maar ook juist in de wijk, waar ze een bekend gezicht zijn in de verschillende sosen en tijdens het ambulante werk. Zij weten dicht bij de jongeren te komen en het vertrouwen te winnen, waardoor zij veel impact kunnen hebben. Ze zetten zich dan ook in op de ontwikkeling van jongeren, met onder andere het project Nul18 nul, waarbij jongeren kunnen leren voor zichzelf op te komen. Maar ook talentontwikkeling in de Loods en de voorlichtingen die op maat gegeven worden voor scholieren. Zij zijn altijd up to date over de laatste trends om dichtbij de jongeren te blijven staan. Ook dat komt terug in de voorlichtingen. Zo willen we meer inzetten op actieve vormen van voorlichting in plaats het PowerPointpresentatie idee. Zo was er een escape room met een VR bril voor ouder en kind, waarbij ronselen het onderwerp was. Hoe meer opdrachten er gedaan werden, hoe dieper ze de criminaliteit in gingen. Voorzitter, dit is nog maar een gedeelte waar we samen met Facet op inzetten.

Zij zijn geworteld in de samenleving en brengen veel waardevolle informatie en signalen met zich mee. Het meedenken van Facet in doorontwikkelingen samen met de gemeente, is dan ook een erg leuk proces. Zo blijven we met elkaar de productafspraken doorontwikkelen, waar ik er voor komend jaar één wil uitlichten, en dat is het Vrijwilligerssteunpunt. Ridderkerk kent vele vrijwilligers, zij vormen de basis van onze samenleving. Zonder hen geen sport- en cultuurverenigingen, geen evenementen, geen taalmaatjes, geen buurtpreventie, noem maar op. Vrijwilligers zijn van enorme betekenis voor Ridderkerk. Door de vele organisaties in Ridderkerk is er ook een grote vraag naar vrijwilligers. Maatschappelijke ontwikkelingen brengen verandering in het invullen van deze functies. Waar er vroeger soms meer tijd werd ervaren om je als vrijwilliger in te zetten, wordt dat nu soms als lastiger ervaren. Dat brengt met zich mee dat we niet alleen naar structureel vrijwilligerswerk moeten kijken, maar ook naar incidenteel. Zo worden bij enkele verenigingen bijvoorbeeld al gebruik gemaakt van zogenaamde pools om met meerdere mensen korte bardiensten te draaien, dan dat een paar vrijwilligers dat de hele dag oppakken. Of een middag bij Jeugdland helpen in plaats van een hele week, of een keer te ondersteunen bij een lampionnenoptocht.

Zo willen we gaan inzetten op het enthousiasmeren van inwoners om vrijwilligerswerk te doen, en hier een database te creëren voor incidenteel vrijwilligerswerk. Waarbij inwoners zich ergens op in kunnen schrijven om hun steentje bij te dragen, zonder dit structureel hoeven te doen. En wellicht leidt het uiteindelijk tot een intensievere bijdrage, als de mogelijkheden er zijn. Dit brengt mij bij het inzoomen op de vele evenementen die Ridderkerk kent. Evenementen die al vele jaren bestaan, zoals Bouwstad, 3x2, Tentweek, de truckersrit, tot de nieuwe evenementen, zoals concert aan de Waal, klassiek op de Waal en de City Run. Dan zijn er nog de vele activiteiten van de Wijkideeteams en de wijkcentra. Allerlei activiteiten die vele Ridderkerkse inwoners op de been brengen. Met de klapper van achtduizend bezoekers bij Radio NL, waar we zelfs een wereldrecord voor de langste polonaise hier in Ridderkerk hebben binnen mogen slepen. En als kers op de taart komt in 2024 de Tour de France Femmes door Ridderkerk, waarbij we ons mooie dorp op de kaart kunnen zetten. Wij hebben veel waardering voor alle organisatoren die zich inzetten voor de evenementen in Ridderkerk. Voor ons is het dan ook van belang om dicht bij deze mensen te staan.