2021-06-03-verslag-gemeenteraad-ridderkerk.pdf

Een verbeterd besef kan steun voor maatregelen opleveren en die steun is keihard nodig. We raden aan om dit mee te nemen in het onderzoek van Erasmus Universiteit. Verder geeft de Partij van de Arbeid fractie het idee mee dat het kansrijk is bij bestemmingsplannen bij grotere projecten energiewinning als voorwaarde op te nemen. Is bijvoorbeeld met de eigenaar afgesproken dat het dak van het toekomstig distributiecentrum op het voormalig Holekterrein in Slikkerveer vol komt te staan met zonneconductoren? Dat kan heel wat opleveren en besparen. Samen komen we verder. Ik dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Ik was net even mijn thee aan het inschenken. Mijnheer Kooijman, ChristenUnie. De heer Kooijman: Voorzitter, dank u wel. Vanavond stellen we en visie vast waarin de eindbestemming wel duidelijk is, maar de weg ernaartoe nog onzekerheden bevat. De vraag is dan: spreken we hier van een slechte visie of zou het juist een visie getuigen wanneer we ons niet laten leiden door de dingen die we nu nog niet zeker weten, maar wel overwogen sturing geven richting het einddoel. Een CO2 neutraal en een circulair Ridderkerk in 2050. Ik hoop dat voor iedereen helder is dat dat opgave is waar we nu voor staan. En al lijkt 2050 nog ver, gezien de omvang van de opgave is het nu al alle hens aan dek. Denk aan onze kinderen en kleinkinderen.

Zouden zij later kunnen begrijpen wanneer we vanwege onzekerheden nu geen besluiten durfden te nemen, geen stappen durfden te zetten? Voorzitter, dat mag niet ons nalatenschap zijn. En daarbij, we moeten ook nu al zuinig zijn op onze aarde. Dat is niet alleen voor de toekomst van belang. De

Pagina 18 van 41

ChristenUnie is blij met deze klimaatvisie dat nu het complete plaatje in beeld is. De diverse thema’s klimaat, energie, milieu, mobiliteit en circulaire samenleving gaan nu mooi bij elkaar. Een masterplan, zo zou je kunnen stellen. Even terug naar de visie, waar ik mijn bijdrage mee begon. De route naar 2050 is nu weliswaar uitgestippeld, maar onderweg zullen we vast nog wel vertragingen, omleidingen, alternatieve routes, ongelukken, tolwegen enzovoorts tegen gaan komen. Net zoals een vakantiereis naar Zuid-Frankrijk verloopt. Maar wanneer je je daar op voorhand van bewust bent, is het ook nu niet zo erg om nu te vertrekken. Wat wel altijd verstandig is, is om met voldoende geld op pad te gaan. Voor die zaken die je zeker weet dat je tegenkomt, maar ook voor onverwachte situaties. Daarin voorziet het voorliggende voorstel ook, prima dus. Zoals diverse malen aangegeven door de gehele gemeenteraad zijn draagvlak en betaalbaarheid voor onze inwoners van uitermate belang. Dat zijn dan ook terecht de ondersteunende thema’s binnen de klimaatvisie. Maar net zo goed als je voor je vakantie naar Zuid-Frankrijk ongetwijfeld wel met elkaar afspreekt dat je regelmatig even een rustpauze neemt om de benen te strekken, is het niet nodig om voor vertrek al je rustpunten al op de kaart te markeren. Dat is zelfs onverstandig, want een onverwachte file en je uitgestippelde plan valt in duigen.

Met het college aan het stuur en de raad als bijrijder moeten we gezamenlijk toch een mooie route kunnen maken en adaptief in kunnen spelen op situaties die we onderweg tegen kunnen komen. En ja, soms maak je de verkeerde keuzes. Denk je dat het slim is om de Ring Antwerpen te pakken, dan blijkt daar net een ongeluk te zijn. Hád nu maar een andere route gekozen. De voorzitter: Mijnheer Piena wil even inbreken. Mijnheer Piena. De heer Piena: Ja, dank u wel, voorzitter. Meneer Kooijman triggerde me. Is de raad een bijrijder of is de raad degene die volgens mij de lijnen uitzet en is het college degene die de voorstellen doet. Ik zou graag daar een reactie van meneer Kooijman op willen. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Mijnheer Kooijman. De heer Kooijman: Nou voorzitter, ik denk dat meneer Piena ook prima weet dat het dagelijks bestuur van de gemeente gevormd wordt door het college en dat wij ernaast zitten om goed in de gaten te houden of de goede koers wordt gevaren. En ik weet uit eigen ervaring als wij naar Frankrijk rijden, dan zit ik achter het stuur en mijn vrouw ernaast, maar ik ga niet zeggen dat een van beide belangrijker is. Voor mij doen we het samen, zo’n rit. Ik probeer weer verder te gaan, met uw welvinden. De voorzitter: Ja, wel snel, want de drie minuten zijn wel om. De heer Kooijman: Ja, oké, ik ga door. Onze inwoners, gaan die ook mee op reis? Zeker.

En wat ons betreft zitten die niet alleen op de achterbank, maar nemen we hen actief mee in onze overwegingen. Luisteren we goed naar hun wensen en ideeën, nemen we hen serieus mee in de beslissingen en maken we zo de reis echt gezamenlijk. Om uiteindelijk met elkaar op de eindbestemming aan te komen. Ik dank u, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we naar meneer Ouwens, Leefbaar Ridderkerk. De heer Ouwens: Dank u, voorzitter. Voorzitter, hadden we maar een glazen bol. Kijkend in de toekomst naar 2050 en wetende hoe de wereld er dan uitziet. Niemand heeft daar nu het exacte antwoord op. En wie weet gelukkig maar. Wat we wel weten is dat er hoge ambities zijn gesteld. En dat we daar niet omheen kunnen. Ondanks dat deze behoorlijke ambitieus en urgent lijken en dat is best lastig. Je bent al snel geneigd volop de inhoud in te duiken van nog te ontwikkelen technieken. Ons advies is dat nu nog niet teveel te doen. Het is een dynamisch proces. Het uitvoeringsprogramma klimaatvisie Ridderkerk, zoals deze nu voorligt, is een Pagina 19 van 41

uitgebreide en beslaat vele terreinen. Het zijn wat Leefbaar betreft wel logische stappen die daarin staan omschreven. Veel zullen we voornamelijk moeten hebben van het adviseren en stimuleren van inwoners, eigenaren van opstallen en voor gedragsverandering. Als we de opgelegde doelen willen bereiken. Wat voor Leefbaar belangrijk is, is de betaalbaarheid voor de mensen van deze verduurzamingsopgave. En de grootste zorg zit hierbij bij particulier bezit. Een bewoner kiest immers vaak eerder voor een nieuwe keuken en dan pas voor een stukje isolatie of beglazing. Kortom, de aan het eind van het stuk staande ondersteunende thema’s als begrijpbare communicatie, educatie en participatie zouden wat Leefbaar betreft best aan het begin mogen staan. Daar moet de meeste aandacht naar uit, alles valt of staat daarmee, om dit onderwerp met een perfect draagvlak voor elkaar te krijgen. Een ander detail is dat er met betrekking tot de warmtevisie benoemd staat dat er voor de wijk Bonnes het meest logisch lijkt dat er een aansluiting komt op het warmtenet. Dat begrijpen we ook volkomen. Echter bewoners die worden aangesloten op het warmtenet hebben geen alternatief meer. Het warmtenet wordt geleverd door een vaste leverancier. Overstappen naar een goedkopere concurrent of bij leveringsproblemen is er dus niet bij. Dit vindt Leefbaar best spannend.

Leefbaar verzoekt het college om ook hier de betaalbaarheid goed in de gaten te houden, zodat de gebruiker zekerheid hebben dat bij de keuze van het warmtenet er eerlijke prijzen betaald worden. En zoals de portefeuillehouder al aangaf: het is een stip op de horizon, echter wel een die elke inwoner in zijn portemonnee kan raken. Dus elke stap zal wat Leefbaar betreft wel overwogen gezet moeten worden. Met naast het behalen van de gestelde klimaatdoelen ook daadwerkelijk ook voor de Ridderkerkse inwoners. Zonder draagvlak en/of bewustwording kunnen we stippen zetten. Maar of ze dan gehaald worden is een tweede. Kortom, met de juiste aandacht voor onze zojuist aangegeven punten kunnen wij ons vinden in dit duidelijk opgestelde besluit. En zeker in combinatie met de halfjaarlijkse voortgangsrapportage. Dank u, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Piena, VVD. De heer Piena: Dank u wel, voorzitter. De klimaatvisie Ridderkerk en het uitwerkingsprogramma staan niet op zichzelf. Ze zijn mede afhankelijk van de doelstellingen zoals zijn terug te vinden in het klimaatverdrag van Parijs, het nationale klimaatakkoord en de regionale energiestrategie. De klimaatvisie moet laten zien hoe wij in Ridderkerk denken aan deze doelstellingen bij te kunnen dragen. De doelen moeten wel haalbaar en betaalbaar zijn en daar maakt de VVD zich toch wel zorgen over.

Hoe realistisch is het om binnen een relatief kort tijdsbestek de transitie naar aardgasvrij wonen voor elkaar te krijgen? Hoe betrouwbaar is het voor particuliere eigenaar-bewoners om hun huis te isoleren of zonder gas een huis te kunnen verwarmen. En hoeveel miljoenen euro’s moeten we als gemeente nog meer gaan reserveren om de energietransitie goed te laten verlopen? De VVD Ridderkerk is niet tegen klimaatmaatregelen, en in grote delen van de voorliggende klimaatvisie kunnen we ons zeker vinden. Wij vragen echter wel om realisme en willen voorkomen dat gaandeweg het proces de conclusie wordt getrokken dat de transitie gedwongen moet plaatsvinden. De VVD is er geen voorstander van om schaarse grond te gebruiken voor zonneweide voor dat alle andere alternatieven gebruikt zijn of de doelstellingen reeds behaald zijn omdat de regionaal al voldoende energie kunnen opwekken. We maken tenslotte niet voor niets deel uit van de Regionale Energie Strategie. Voorzitter, de VVD stemt in met de klimaatvisie Ridderkerk met uitzondering van de verhoging van het structurele bedrag voor duurzame energietransitie klimaat, van € 65.800, naar € 150.000. Wij vinden dat eerst binnen de nu reeds beschikbare budgetten de uitvoering verder ter hand genomen moet worden zonder gelijk op voorhand structureel geld bij te plussen. Dank u wel voorzitter. De voorzitter: Volgens mij stormde het bij u.

Mevrouw van Nes-de Man, Burger op 1.

Pagina 20 van 41

Mevrouw Van Nes-de Man: Ja dank u voorzitter. Klimaatadaptatie, wat Burger op 1 betreft had de visie meer ambitieus mogen zijn en meer stimulerend vanuit de gemeente. Extra waterberging, ja hoofdzakelijk daar waar al water en ruimte genoeg is als het Oosterpark en in Ridderkerk, dit confronteert juist daar met het groenbeleid want Ridderkerk moet veel meer inzetten op bomen en behoud en goed onderhoud van bomen. In water groeien geen bomen dus daar geen extra inzet op biodiversiteit. Het is het laaghangend fruit plukken, wat het makkelijkst is en dat werkt niet altijd op de problemen in Ridderkerk. De circulaire samenleving, de tijdlijn die hierin is opgenomen spreekt van weinig ambities. Half 2025 gaan we op het gemakje eens door met ingezet beleid, vier jaar lang. Vanaf 2030, dus vijf jaar daarna, slechts 40% van de geschikte daken zijn benut voor zonnepanelenenergie. wat doen we dan met de ongeschikte daken en hoeveel oppervlakte dak in Ridderkerk is dan belegd met zonnepanelen? Het zegt dus niets.

2030, 20% aardgasvrij, waarom streven we niet naar meer over negen jaar? Hoeveel mensen zijn nu al aardgasvrij of deels aardgasvrij? De energie labels van woningen, hoe wordt dat voor oude woningen bepaald? Vrijstaande woningen die uniek zijn in zijn soort, denk dan aan huis Ten Donck maar ik denk ook aan onze eigen woning en alles wat daar tussenin zit om bijvoorbeeld in 2050 de gehele woningvoorraad energielabel te bereiken van B met uitzondering C. Weinig ambities spreken uit er staan ook nog van nieuwe technieken en innovaties mits ze een gekochte status hebben. Waarom geen pilot in Ridderkerk naar de energie uit rivieren? Het zou toch een mooie invulling zijn voor die Eneco-gelden. Gemeente investeer, ondersteunt bewoners, ook financieel om deze transitie die ongetwijfeld of die echt nodig is niet ongetwijfeld, die transitie is nodig. En laat het niet aan de markt over. De markt uitdagen wil iedereen, dus daar zal geen markt meer voor zijn. Van het gas af, en waarom? Dat biogas, of waterstof. Deze laatste maakt gebruik van dezelfde leidingen. Gemeente begin ook een proef op woningen op waterstof en kijk wat het in Ridderkerk te bieden heeft. Er zijn meer gemeenten, omringende gemeenten waar dit plaatsvindt. Discussie over zonneweide moet nog gevoerd worden. De komende raadsvergadering, ik hoor de VVD er ook iets over zeggen, wij zijn er ook een voorstander van.

Dan staat ergens in het plan dat de urgentie geboden is. Nou ik kan u vertellen, wij halen dat niet uit deze plannen. Burger op 1 heeft er heel veel moeite met de regulerende gemeente. De taken zoals de gemeente die op wil pakken wat keurig opgesomd staat en waar mijnheer Slaa het net ook over had van 18PLUS. Wat ik heel veel in die stukken tegenkom, ingezet wordt op eisen in beleid en gebruik maken van wetgeving en handhaving. Zo wil Burger op 1 helemaal niet omgaan met de inwoners. Geen dwang maar uitleg en overleg en inzicht op een andere mind-set. En het laatste is al door veel mensen aangehaald dus daar ga ik niet verder op in. Dank u. De voorzitter: Dank u wel u was de laatste spreker dus dan gaan we naar onze wethouder, wethouder Japenga, ga uw gang. De heer Japenga: Dank u wel voorzitter. Ja zo is er een best wel een bandbreedte tussen ja wat partijen die heel ver willen gaan en partijen die het ja te ver vinden gaan. Dat is met elkaar ook de zoektocht waar we middenin zitten. Mevrouw Van Nes noemde net: waarom gaan we niet beginnen met de energie uit de rivier te halen? Nou daarvan kan ik zeggen, dat kan ik zomaar mee eens zijn. In Bolnes zijn ook een aantal bewoners die daar mee bezig zijn vanuit hun VvE. En ik denk dat we dus ook daar het van moeten hebben, ook van de kleine initiatieven.

Hier beweegt voor ons bij de klimaatvisie tussen de grote dingen en tussen de kleine initiatieven, daar moet het allemaal van hebben. Fracties gaven aan: we moeten het samen doen. En ik denk ook dat dat vooral zo is. Deze energietransitie kunnen we niet op onszelf, niet als inwoner, niet als gemeente, ook als regio kunnen we dat niet. Daarin moeten we ook landelijk afspraken maken en dat gebeurt ook. Ook de term gedwongen is gebruikt van moeten onze inwoners dwingen. Nou voorzitter, en daar hebben ook een aantal fracties aan gerefereerd, laat ons vooral zoeken naar draagvlak. Goede informatie, bewoners meenemen, voorlichting, ook aansprekende voorbeelden, de heer Soffree sprak van de kookplaat, ik noem dat maar even als voorbeeld. Ja ook dat niveau moeten we ook onze inwoners gaan meenemen. En het maakt uit, Pagina 21 van 41

we hebben in december onze warmtevisie vastgesteld, daarin hebben we de route rond onze warmte beschreven en ook gezegd in Bolnes gaan we beginnen. Daar zijn we ook is er begonnen en daar zijn we nu ook concreet bezig en daar wordt ook de inzet nu geïntensiveerd. De voorzitter: Mevrouw Van Nes wil even interrumperen. Mevrouw Van Nes. Mevrouw Van Nes-de Man: Ja dank u voorzitter. Ja ik hoorde wethouder zeggen iets van dwingen. We gaan inzetten op informeren maar in het stuk staat met regelmaat bij de manier waarop de gemeente ermee om wil gaan, ene is stimulerend, faciliterend maar de andere is de regulerende gemeente. En bij heel veel items, met name waar het gaat om het aanpakken van het energielabel van woningen en bedrijven, staat toch echt de regulerende gemeente en er staat echt als verklaring achter: eisen in beleid en gebruik, gebruik maken van de wetgeving en handhaving. Dus dat vind ik toch wel redelijk dwingend. Hoe ziet de wethouder dat dan als hij zegt van: ja we moeten inzetten op goede informatie. Deze komt echt heel veel terug in het stuk. De voorzitter: Wethouder Japenga. De heer Japenga: Voorzitter, vooralsnog dwingen we onze inwoners niet, laat ik het zo maar zeggen. En onze ondernemers worden wel al nu al gedwongen en daar zijn wettelijk afspraken over gemaakt, dat men aan energiereductie moet doen.

Landelijk is dat voor de inwoners niet geregeld en wat wij willen is zorgen dat bewoners aan de slag gaan en daar zetten wij volop op in. Dat hebben we ook eerder al met de warmtevisie vastgesteld en daarom hebben we ook goed inzichtelijk gemaakt, hoe ziet dat er voor Ridderkerk nou uit die transitie, de energietransitie voor de komende 30 jaar, die goed is geschetst. En daarbij hebben we toen ook al gezegd, een aantal fracties die gaf dat het net ook aan, en die gaf daar de termen aan als zorgen en betaalbaarheid en hoe zit het nou financieel, en de mensen die het niet kunnen betalen ook die net op het randje zitten, voorzitter dat is ook een ingewikkelde situatie. Ik zeg ook niet dat ik daar vanavond alle antwoorden op heb maar daar wordt wel volop aan gewerkt. En er ligt ook verschillende niveaus. En als een raad vanavond middelen beschikbaar stelt voor de klimaatvisie en deze energietransitie dan gaat dat, heeft dat ook wel wat te maken met een stukje betaalbaarheid, je maakt er dingen mogelijk. Als de raad al niet zeg maar middelen beschikbaar zou stellen, hoe wil je dan ook nog staande houden dat je het wel met elkaar betalen wilt houden. Dus je moet er ook zelf in investeren. Dat is ook de keuze die we hierin maken.

En dan wordt het natuurlijk steeds concreter, de RES is op dat punt, die zegt 48 keer iets van betaalbaarheid en over betaalbaarheid, maar waar het concreet wordt is ons wijkplan in Bolnes waar we nu aan de slag gaan en dat gaat twee jaar duren om het plan te maken, daaraan gaan we volop met de coöperatie maar ook met steden en al die bewoners die daar wonen, heel concreet aan de slag, dat is hard werken met elkaar en we beginnen met de bewoners. En wat er precies uit komt, dat kan ik nu nog niet zeggen maar ik weet wel dat de voorstellen aan de raad voor de volgende. De raad heeft straks een go en no-go moment en dat gaat het over de techniek, maar er gaat ook over de betaalbaarheid, daar gaat het over de onderscheidende inwonersgroepen, hoe komen die ervan af en hoe wordt dat geregeld. Dus ik heb er niet het antwoord nu op maar voor die onderscheiden vraagstukken wordt dat zeker uitgewerkt en dan is de raad ook aanzet om goed te kijken van is dit inderdaad betaalbaar en hebben we het goed geregeld.

Nou dat is door een aantal partijen uitgesproken, dus ik kan daar op lokaal niveau wat erop doen maar niet alleen lokaal, ook regionaal is dat betaalbaarheid op één gezet zou ik eigenlijk zeggen en ook landelijk de VNG heeft ook de betaalbaarheid en haalbaarheid zeg maar het afgelopen jaar, dat was een voorwaarde om mee te doen aan het klimaat, die betaalbaarheid stond daarbij op nummer één. En op die grond zijn ook de verenigingen, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten en alle gemeenten daarmee akkoord gegaan. Dus dat is eigenlijk met stip op één, de betaalbaarheid. En ik vind het tweede daaraan gelijk zou ik zeggen, is draagvlak. Dus bewoners meenemen,

Pagina 22 van 41

bewoners informeren, dat doen we nu ook al. We hebben de Woonwijzerwinkel, we gaan heel concreet in Bolnes aan de slag met die bewoners die de voorhoede vormen. Maar alle bewoners komen daar aan de beurt, ze zullen allemaal binnen de kortste keren ervaren dat ze daar aan de slag gaan. Ik kan zeggen van, het hoeft niet zo snel maar de komende negen jaar moet er al 4000 woningen in Ridderkerk van het gas af. En dan is negen jaar heel kort. Een aantal fracties gaf dat ook aan. Dus worstelt voortdurend met ambitie maar ook realisme en dat, ik denk dat we erin geslaagd zijn met dit programma om daar het juiste midden in te vinden. Ik hoor dat ook terug van een aantal fracties. Een aantal fracties geeft ook complimenten daarvoor en dank daar ook voor want dat is ook de zoektocht geweest de afgelopen tijd en ook bedankt voor de input van alle fracties, ook bij de bijeenkomsten, in de commissie, om deze zoektocht aan te gaan. Er wordt ook gesproken over transparantie: wees transparant. Dat is zo, wij gaan ook naar de bewoners toe, we hebben al meerdere bewonersavonden gehad en we geven ook aan de voorkant dat we een aantal antwoorden hebben maar ook een aantal antwoorden niet, dat we ook gaandeweg de rit antwoorden moeten vinden. En dat is de zoektocht die je ook samen moet doen. Voorzitter, de verspilling is ook nog als afzonderlijk onderwerp genoemd.

Ik vind dat recht en ik vind dat ook mooi. Dat thema circulaire samenleving ziet daar wel op, wat zijn we daar met z’n allen aan het doen. Wat is het raar dat er dingen gebruiken en dan weggooien. Uit die periode komen we, maar het kan niet meer wat mag ik even het voorbeeld geven: per jaar gebruikt deze wereld zoveel dat we minderen op wat we hebben op deze wereld, wat er natuurlijk wordt voortgebracht. Er is, dat noemen ze het ‘The earth overshoot day’, een keer in het jaar, dat is wat het, de aarde wat ons wat wij mensen gebruiken van wat aarde oplevert een jaar, dat is in oktober. In oktober hebben dus al opgebruikt wereldwijd wat er in een jaar geproduceerd wordt en voortgebracht. En voor Nederland is dat ergens in april. Dus zo zijn wij bezig om met onze levensstijl de aarde uitputten. Daarom die oproep van de heer Soffree is denk ik heel raak en dat zullen we ook in onze uitwerking verder vormgeven. Dat is zeker, ja dat heeft ook met onze mind-set te maken: hoe gaan we om met onze spullen? Voorzitter, daar wou ik het even bij houden. De voorzitter: Dank u wel. Is er behoefte aan een tweede termijn? Zullen we hetzelfde rondje maar even maken, ik zie wat schudden en ik zie wat knikken dus ik nog maar even het rondje af. Mijnheer Rottier. De heer Rotier: Dank u wel voorzitter. Dank aan de wethouder voor zijn woorden en met name aandacht voor betaalbaarheid en draagvlak.

En ik heb een vraag aan de heer Piena, de VVD heeft zich altijd verzet tegen het gebruik maken van onderuitputting van het investeringsvolume om dat voor duurzaamheid te bestemmen omdat dat niet gebaseerd was op behoeften. Nu wordt er in deze keer een voorstel gedaan om het structureel in te vullen, gebaseerd op meerjarige behoefte, en is de VVD ook weer tegen. Dat lijkt me niet consequent. Er wordt juist gedaan waar u altijd om heeft gevraagd. Dat was mijn bijdrage. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Piena neemt u het mee in uw eigen tweede termijn? Onthoud u de vraag van mijnheer Rottier? De heer Piena: Ik heb geen tweede termijn nodig voorzitter dus wellicht is het dan toch handiger om u te reageren? De voorzitter: Nee ik kom straks gewoon wel bij u. Mijnheer Los, Echt voor Ridderkerk. De heer Los: Ja dank u wel voorzitter. Ja de wethouder heeft terecht opgemerkt: het is een zoektocht. En dat is dat u zeker. We denken de goede richting te zijn ingeslagen maar de vinger aan de pols is toch zeker noodzakelijk. Ik heb al gezegd: er zijn grote ontwikkelingen aan de gang die wellicht de huidige ontwikkelingen van de korte termijn gaan inhalen en daar moeten we dan niet blind voor zijn. Want ook de kosten, vanavond al een aantal keren genoemd, die kunnen best weleens hoog oplopen. Zonnepanelen op je dak is prachtig Pagina 23 van 41

alleen als je geen energie nodig hebt in de zomer, dan geeft hij wel, en als je veel energie nodig hebt in de winter, dan geeft hij weinig. Dus de grootschalige opslag is beslist noodzakelijk en daar gaat het om: grote investeringen die we met zijn allen moeten ophoesten. Dat moeten we toch zeker in beeld houden. Maar nogmaals, zoals ik al zei, de richting die we inslaan is goed maar laten we alsjeblieft vinger aan de pols houden want daar kunnen we wel eens voor heel aangename verrassingen komt te staan waar het gaat om innovatie, want er zijn wij als menselijk ras toch heel vaak erg goed in. Tot zover, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Kloos, Echt voor Ridderkerk. De heer Kloos: Dank u wel voorzitter. Ook na deze ronde van toelichtingen blijft Echt voor Ridderkerk het onverstandig vinden bij de huidige stand van zaken al deze duidelijke richting aan te geven. Ja zeggen we als bewonersgroepen op basis van vrijwilligheid stappen willen ondernemen. Nee zeggen we tegen dwang.

En ook kunt u nu ook heel makkelijk zeggen dat op dit moment dwang nog niet van toepassing is maar u weet drommelsgoed en dan kijk ik naar partijen als VVD, CDA, CU, Partij van de Arbeid, dat op dit moment een warmtewet in de Tweede Kamer in behandeling is aangenomen waarin wordt gesteld dat huisvredebreuk door de burgemeester mag worden toegepast om de gaskraan achter de achterdeur af te sluiten. Als wij dat zouden willen accepteren, sorry maar dan zijn wij … De voorzitter: Mijnheer Kloos, mijnheer Piena. De heer Piena: Ja voorzitter het is altijd fijn als lokale partijen de mogelijkheid aangrijpen als landelijke partijen niet besluiten, maar ik wil mijnheer Kloos erop wijzen dat wij een lokale VVD-afdeling zijn die over het lokale gebeuren gaan en niet over het landelijke. Dus ja ik snap niet helemaal goed waarom hij nu weer een landelijk lijstje bijhoudt en dan gelijk de partijen in Ridderkerk niet toevallig onderdeel uitmaken van de landelijke partijen daarop aanspreekt. Hij zou beter moeten weten, nogmaals en ik denk dat de andere CDA, ChristenUnie en dergelijke het met mij eens zullen zijn dat wij voor het Ridderkerkse belang staan en wij niet gaan over de wetten die voor het land gelden. Dank u wel voorzitter. De voorzitter: Mijnheer Kloos, u heeft niet het wordt, mijnheer Kooijman heeft het woord, die wil ook even wat tegen u zeggen. Mijnheer Kooijman.

De heer Kooijman: Ja maar wat mijnheer Piena net echter sluit me helemaal bij aan maar ook even ter aanvulling: ik constateer hierbij wel dat de heer Kloos geen eigen verantwoordelijkheid neemt om te gaan bezuinigen, om te gaan met deze aarde. Ik vind dat we met elkaar een vuist moeten maken en met elkaar ook onze verantwoordelijkheid moeten pakken, ook lokaal en niet alleen naar Den Haag gaan kijken want het is echt veel te goedkoop en dat nou dat vind ik echt slecht. De voorzitter: Mijnheer Kloos. Mijnheer Kloos, nu heeft u het woord. Mijnheer Kloos, ga uw gang. De heer Kloos: Ik gaf alleen maar even aan dat deze warmwaterwet zat aan te komen met deze dwangmaatregel waar we voorzichtig mee moeten zijn. Dit gezegd hebbende, zal het duidelijk zijn dat Echt voor Ridderkerk met deze notitie niet instemt. Dank u wel. De voorzitter: Mijnheer Breeman. De heer Breeman: Ja dank u wel voorzitter. Ja we zijn blij ook met de empathie van onze wethouder dat hij ook echt wel begrip heeft voor dat iedereen zegt dat men niet dezelfde middelen in huis heeft, dat het best Pagina 24 van 41

wel moeilijk wordt in zo’n warmtetransitie om het te kunnen bijbenen. Ook wordt er toch wel gezegd van: ja de bewoners moeten nu beginnen. En dat moeten beginnen, dat is duidelijk dat je geld op tafel moet leggen, dat je moet gaan investeren. En als ik zo even rondkijk en je hebt een eigen woning dan en je kijkt naar verduurzaming en van glas en panelen, ja dan loopt de rekening toch wel heel snel op. Dus ik hoop ook van harte, dat heeft u ook zelf aangegeven, dat er ook zeg maar ruimte zal worden gevonden voor middelen voor mensen die het toch in deze wat minder hebben maar toch ook hetzelfde doel kunnen bereiken. Dat was mijn tweede bijdrage, dank u. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Slaa. De heer Slaa: Ik heb geen tweede termijn voorzitter. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Soffree. De heer Soffree: Dank u wel voorzitter. Ja goed, ik ben blij met de antwoorden van de wethouder en ik wens het college alle wijsheid en kracht toe om daadkrachtig door te pakken. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Kooijman. De heer Kooijman: Ja dank u wel voorzitter. Nou er zijn mooie dingen genoemd. Ik wil eventjes ook de heer Soffree bedanken voor zijn aandacht voor het onderwerp verspilling. Ik denk dat het zeker ook een belangrijk item is. Over betaalbaarheid is al heel veel gezegd.

Ik hoor net de heer Breeman ook zeggen, die zorgen over die mensen die het wat minder bedeeld zijn, hoe kunnen die overstappen, de overstap maken in die energietransitie. Ja ik denk dat wij als Ridderkerk daar ook wel goeie voorzieningen voor hebben, de duurzaamheidslening die er bijvoorbeeld is met, staat enig procent rente op dit moment. Ja dat zijn juiste, ook voordat het mensen, voor de doelgroep mooie mogelijkheden om wel mee te kunnen doen. Dus ik denk dat energietransitie echt ook wel bereikbaar is voor veel meer mensen dan die er nu denken. Ik denk dat ook, daar omtrent communicatie van ontzettend belang is dat we daar ook de aandacht op vestigen. En met name denk ik ook, als we nou even concreet naar Bolnes kijken, zou ik ook willen adviseren om bijvoorbeeld via makelaars alvast de nieuwe woningeigenaren, als een woning verkocht wordt, dat de vierde makelaars gelijk ook die informatie wordt verstrekt van joh, want het zijn mooie momenten om voordat je een huis intrekt een aantal maatregelen te nemen. Dus misschien is dat nog een suggestie. Voor zover laat ik het even, dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Ouwens. De heer Ouwens: Dank u voorzitter. Inderdaad vele mooie dingen net gehoord en ik hoorde ook de heer Kooijman zeggen: we moeten onze verantwoording pakken. Zijn wij het volledig mee eens.

We kunnen ook niet terug, bestaan echt aan de vooravond van iets urgents en wij wensen ieder daar veel succes mee. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Piena, neemt u de vraag ook mee mijnheer Piena? De heer Piena: Voorzitter, is het enige wat ik meeneem. Ja de heer Rottier die heeft denk ik dan toch niet helemaal goed begrepen wat de VVD toen de tijd gevraagd heeft, die heeft gezegd dat het een beetje raar is als je een onder-investering hebt, dat ze dat dan zomaar in het potje duurzaamheid doet zonder daar plannen voor te hebben. In dit geval zou je kunnen zeggen: ja er liggen plannen. Maar het is niet het enige financiële gebeuren wat er ligt. We zien de begrotingen die nog deze maand op de stapel staan. We zien dat er Pagina 25 van 41

structureel toch wel enige druk staat op onze begrotingen en als we al redelijk wat miljoenen gereserveerd hebben voor duurzaamheid en de klimaatvisie en alles erop en eraan en ook onze gemeenschappelijke regelingen en andere, bijvoorbeeld de BAR-vragen om rustig aan te doen, dan zou het ook goed zijn als we als gemeente eerst eens even kijken met de beschikbare gelden die we hebben, of we dit ook kunnen. Zeker ook omdat er in de plannen aangegeven wordt dat het een hobbelig terrein is en wij eigenlijk niet precies weten hoeveel geld we daarvoor nodig hebben. Dus, laten we beginnen met wat we hebben, dat staat dus los van datgene wat wij ooit gevraagd hebben. Volgens mij hoop ik dat ik daar mijnheer Rottier een duidelijk antwoord meer verschaft. Dank u wel voorzitter. Blijkbaar niet, gezien het handje. De voorzitter: Dank u wel. Blijkbaar niet, ik zie een handje, mijnheer Rottier. De heer Rottier: Nou ik hoorde nu een wat andere uitleg dan daarstraks maar het is in ieder geval een helder standpunt. De voorzitter: Zijn we wel gewend van mijnheer Piena. We gaan naar mevrouw Van Nes-de Man.

Mijnheer Piena wil toch nog reageren? De heer Piena: Ja voorzitter want ik ben reuze benieuwd naar het andere standpunt wat wij ingenomen hebben in deze raadsvergadering wat volgens mij hebben we alleen gezegd dat we ergens niet mee akkoord gaan, maar de uitleg heb ik helemaal waar wij niet gegeven. Dus welk ander standpunt had de VVD dan? De voorzitter: Mijnheer Rottier. De heer Rottier: Uw bezwaar daarstraks was dat het structureel werd en nu zegt u dat het bedrag te hoog is, dat is een andere verwoording. De voorzitter: Mijnheer Piena. De heer Piena: Voorzitter ik heb nergens genoemd dat het bedrag te hoog is. Ik heb alleen gezegd dat we het met het huidige bedrag moeten doen wat er al gereserveerd is en dat wij niet met de verhoging akkoord gaan. Ik heb niet gezegd of het de hoog is, te laag is. Het zou toch goed zijn om even heel goed naar de woorden van de VVD te luisteren. Dank u wel voorzitter. De heer Rottier: Ik hoorde niet dat u het woord gaf maar ik zie wel u zo kijken. De voorzitter: Nee, u hebt het wordt ook niet inderdaad maar u had ook een handje opgestoken. En we zitten in mijnheer Piena zijn termijn. Maar ga uw gang hoor mijnheer Rottier, ik ben vanavond zo goedmoedig als het maar zijn kan. Ga uw gang. De heer Rottier: Dank u wel, dat doet ons goed.

Zoals de heer Piena het nu verwoordde, hoorde ik met andere woorden hetzelfde zeggen dus volgens mij zijn we het nu weleens over hoe het gesteld is. Wat mij betreft laten we het ook hierbij. De voorzitter: Goed zo, dan mag uw handje weg, helemaal fijn. Gaan we nu, echt waar, naar mevrouw Van Nes-de Man. Mevrouw Van Nes-de Man: Ja dank u voorzitter. Begin bottleneck, hou lezingen, bijeenkomsten in de wijken via de wijk overleggen. Leg daar de eerste stenen voor die verandering van de mind-set neer. Begin bij de Pagina 26 van 41

bewoners en begin met praten, praten, praten. We kunnen zelf als raad ook de handschoen oppakken en dit onderwerp ter sprake brengen waar dat redelijkerwijs kan. Stimuleren met de gemeentelijke subsidies om het voor eenieder betaalbaar te maken, aantrekkelijk te maken en ook dat is een praatje wat natuurlijk rond gaat zingen als we dat zouden doen. Verder is het goed om te horen dat de wethouder nadrukkelijk uitspreekt dat we bewoners niet gaan dwingen. Daar ben ik echt blij in want ik lees het anders, zeg ik nogmaals. Verder stemmen wij in de visie met uitzondering van punt 4 het structurele bedrag voor duurzaam energietransitie, verhoging van ruim € 65.000 naar € 150.000. Dank u. De voorzitter: Dank u wel. Wethouder Japenga. De heer Japenga: Ja dank u wel voorzitter. Als ik zo de bijdragen hoort dan kunnen we vaststellen dat het gaat om de betaalbaarheid, draagvlak en daarmee ook communicatie. Dat hebben we goed gehoord en dat gaan we ook verder vormgeven. Voorzitter, de heer Los gaf nog aan: hou de vinger aan de pols. Anderen deden dat ook. Dat is bij deze ontwikkeling ook de bedoeling. De klimaatvisie wordt om de vijf jaar herijkt. De RES om de twee jaar, daar gaan we het zo dadelijk over hebben. De warmtevisie ook om de vijf jaar en dan worden er wijkplannen gemaakt op basis van de warmtevisie.

Dus er wordt op allerlei momenten wordt er weer vinger aan de pols gehouden en ook momenten ingebouwd waar aanpassingen kunnen worden gedaan op grond van nieuwe ontwikkelingen en innovatie, een term die de heer Los nog genoemde. Dan voorzitter wil ik in ieder geval de medewerkers danken die hier heel hartelijk aan gewerkt hebben, ook in de afgelopen jaren zich ik dan maar even. daarzonder kan ook niet en ik ben blij te horen dat de raad ook deze koers richting steunt. En voor mevrouw Van Nes, 23 juni is er al een bewonersavond over de energietransitie in enig gelijke vorm, dus daar wordt deze maand al vorm aangegeven. Dank u wel voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, zo komen wij tot besluitvorming. Zijn er stemverklaringen? Dan moet ik handjes zien. Mijnheer Piena, ga uw gang. De heer Piena: Ja voorzitter het was waarschijnlijk al duidelijk maar wij stemmen in met het voorstel met de uitzondering van het budget, dank u. De voorzitter: Mevrouw Van Nes-de Man. Mevrouw Van Nes-de Man: Ja ik doe het ook maar even zo. Wij stemmen in met het voorstel met uitzondering van punt 4. De voorzitter: Prima. Nog meer stemverklaringen? Mag ik de handen zien van fracties, dan wel raadsleden die geacht willen worden tegen dit voorstel te zijn? Handjes.

Ik zie dat tegenstemmen: mevrouw Van Vliet en de heer Kloos van Echt voor Ridderkerk en dat de VVD en Burger op 1 hebben aangegeven in te stemmen met het voorstel met uitzondering van beslispunt 4. Zodoende is het voorstel vastgesteld. Omdat allemaal gewoon thuis zijn neem ik aan dat er geen behoefte is aan een sanitaire stop. Als het anders is, moet ik even inbreken. Ik geloof dat iedereen het systeem van even cameraatje uit wel ontdekt heeft. 7.

Regionale Energie Strategie 1.0

De voorzitter: Dan gaan we gewoon door met agendapunt 6, dat is de klimaatvisie. Nee wacht even, doe ik het wel goed? Die hebben het gehad. Het is 7, de Regionale Energie Strategie, ja we gaan niet twee keer hetzelfde doen, 7 de Regionale Energie Strategie 1.0, die ligt hier voor ter debat. We hebben ook hier afgesproken in eerste termijn van 3 minuten en dan is het fijn als er twee woordvoerders zijn van de EBR dat die allebei 1 ½ Pagina 27 van 41

minuut opmaken, anders krijgen we weer zo’n clash en daar was ik eigenlijk niet voor in. Totaal 45 minuten dus iets korter dan de klimaatvisie, zo hebben we het met elkaar afgesproken in de commissie. Mag ik handjes hij van degenen die het woord willen voeren? Dan schrijf dat even op. 3 minuten per persoon of de helft ongeveer daarvan. Als eerste mijnheer Los, Echt voor Ridderkerk, ga uw gang. De heer Los: Dank u wel voorzitter en ik hoor het wel wanneer mijn tijd om is. De voorzitter: Ik zal het zeggen. De heer Los: Samenhang tussen punt 6 en 7 en daarom zit er ook wel wat samenhang in mijn bijdragen. De duurzaamheid is een term die bijna elke dag bij iedere wereldburger voorbijkomt. Het is ook geen wonder want we zijn met bijna 8 miljard mensen op deze mooie blauwe planeet. Eten en drinken en veel andere levensbehoeftes trekken een zware wissel op het uithoudingsvermogen van onze planeet. Grondstoffen zich gebruiken is onontkoombaar. Ook energie zoals we dat altijd gebruiken heeft haar grenzen, de wethouder echter net al iets over gezegd. Dat we een strategie ontwikkelen is dan vanzelfsprekend. Het is een ontwikkeling waar we bijna de toekomst kijken. Het is een belangrijk onderdeel. Dat we in de huidige context zuinig met energie omgaan is zeker geen overbodige luxe. Er is nog veel wat we niet weten.

Wat we wel weten is dat energie ook overweldigende schaal om ons heen is of komt. Zo is er enige kilometers onder onze voeten een zinderende warmtebron beschikbaar. Over onze hoofden hangt een kernfusiecentrale die de bewoners van wind- en zonne-energie maar ook van fossiele brandstof, gas en biomassa. Bovendien is kunstmatige zonne-energie op enige termijn grootschalig beschikbaar. Het kernfusieproces van de zon op aarde in gang gezet. Het ziet er heel positief uit, de 0-emessie optie in 2050 zou best weleens gemakkelijk kunnen worden gehaald dan het nu lijkt, optimisme dus. Een overvloed aan schone en veilige energie is een enige termijn de standaard, zo is mijn, en niet alleen mijn verwachting, van de mensen om mij heen ook. Tot zover voorzitter, ik hoop dat ik net binnen de tijd weggebleven. De voorzitter: Keurig anderhalve minuut, keurig, keurig. Mijnheer Soffree, Partij van de Arbeid. De heer Soffree: Dank u wel voorzitter. De RES 1.0 zat vol met zaken die nog nader uitgezocht en uitgerekend moeten worden. Nieuwe ontwikkelingen kunnen nog voor wijzigingen zorgen. De doelen zijn duidelijk, maar de wegen er naartoe, zijn dat nog niet. Zo zijn er zorgen over het elektriciteitsnet dat flink moet worden versterkt en waar steden een extra investeringsgeld voor moet vinden. En oh gaat het uiteindelijk uitpakken met het warmtenet waar half Ridderkerk straks op aangesloten wordt.

Zijn er grote ingrepen voor nodig? Wat moeten huiseigenaren en ondernemers allemaal voor investeringen doen? Valt er te kiezen uit verschillende aanbieders? En wat gaat het de consument allemaal een energiekosten? Niet meer dan de trendmatige verhoging wordt ons beloofd. We roepen de wethouder op scherp te blijven dat deze belofte ook wordt nagekomen. En dan is er nog de biogascentrale die in Nieuw Reijerwaard gaat verrijzen. Dit terwijl de ontwikkelingen nog niet hoopgevend zijn op dit gebied. De uitstoot aan CO2 wordt afgevangen en opgeslagen in de Noordzee. Daar worden we bij de Partij van de Arbeid Ridderkerk niet blij van. Gevolg van dit alles is dat er nogal wat reuring ontstaat, is ontstaan en de Partij van de Arbeid Ridderkerk herkent de onduidelijkheid en onrust onder inwoners en ondernemers. Deze RES 1.0 legt ons een krap tijdpad op. Dat betekent gaandeweg het traject ontwikkelen naar oplossingen. Dit mag echter niet ten koste gaan van zorgvuldigheid en een breed draagvlak. De Partij van de Arbeid Ridderkerk gaat daarom met enige terughoudendheid akkoord met het collegevoorstel. Opbouwend als we altijd zijn, geven we graag nog de volgende drie punten mee. De RES 2.0 wordt de samenwerking met 29 gemeentes tot stand gebracht. Het gevaar bestaat dat er te snel mee gegaan wordt met de grote groep.

Laten we als raad van Ridderkerk alert blijven en zelf onze verantwoordelijkheid nemen en zo nodig een afwijkend standpunt innemen. In de RES werd gesproken over een 50-50 verdeling Pagina 28 van 41

overheid/particulier voor het opwekken van schone energie. We zien nog weinig concrete particuliere samenwerkingsverbanden op dit gebied. De groene stroom is een mooi initiatief maar verder blijft het vooralsnog stil. Zet hier zo nodig een tandje bij. En tenslotte, zoals ik bij de klimaatvisie al aangaf: zorg voor draagvlak bij inwoners en ondernemers. Informeer en tijdig over ontwikkelingen en de mogelijke gevolgen die door deze voor hun hebben en betrek hen bij het maken van keuzes. Ik dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Breeman, CDA. De heer Breeman: Dank u wel voorzitter. Dit onderdeel is samen met de klimaatvisie een van de meest ingrijpende maatregelen in onze samenleving. Na een tijdperk van 60 jaar aardgas staan we als samenleving op de drempel van een nieuw energietijdperk naar CO2 neutrale wereld. Feitelijk is deze transitie al in volle gang met de productie van elektriciteit door windmolens en zonnepanelen. De doelstelling is duidelijk: in 2050 Nederland, en dus ook Ridderkerk, aardgasvrij. Met de RES 1.0 hebben we de eerste stap gezet met een uiterst complexe transitie waarvan de kosten op nog geen enkele manier kan worden geraamd. Met RES 1.0 als visiedocument geven de eerste aanzet naar de CO2neutrale samenleving. Met deze ambitie, om een grootte van de gemeente te voorzien van zogenaamde stadswarmte.

Daarmee geven de gemeente al een duidelijk kader van energietransitie van aardgas naar restwarmte. Een beperkt aantal wijken binnen Ridderkerk zullen zich op alternatieve, en mogelijk duurdere, energievormen moeten inzetten. Zoals de allelectric of de optie van groene energie. Ofschoon de energietransitie een ingewikkelde en tegelijkertijd een abstract model is, vinden we het belangrijk dat naast de klimaatvisie onze inwoners worden meegenomen in het proces. Met een voorziening aan de restwarmte vanuit nabijgelegen industrie ligt het primair voor de hand om in te zetten op een keuze van stadsverwarming. Hierbij willen we wel aantekenen dat er vermoedelijk slechts keuze, één keuze zal zijn en met één leverancier. Met deze monopolypositie als producent willen we wel onze zorgen uiten ten aanzien van een mogelijke ongewenste prijsontwikkeling. Op het onderdeel van elektra zien we eerder een tekort in het aanbod. Om aan de lokale vraag te kunnen voldoen is het met name belangrijk om extreem te zetten op de lokale realisatie. Het CDA is dan ook een voorstander om inwoners te enthousiasmeren en te stimuleren met het aanbrengen van zonnepanelen op een daken. Naast de stijging van vraag en aanbod van elektriciteit is een verzwaard en stabiel netwerk een cruciaal element voor de benodigde en vereiste stabiliteit binnen het netwerk.

Tot slot zijn wij van mening dat er een toekomstig divers aanbod van energie-opties in onze gemeente aanwezig moet zijn. Naast de bestaande opties zien wij voor de nabije toekomst groene waterstof als een serieus alternatief binnen onze gemeente. Ik dank u. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Slaa, partij 18PLUS met een kreet achter uw hoofd. De heer Slaa: Dat geeft me energie, voorzitter, nu we toch over energie hebben. Nee voorzitter we praten er al een hele tijd over met elkaar en we denken er al een hele tijd over met elkaar en we hebben onze inbreng meermaals mee kunnen geven. Ik heb zelfs het voorrecht gehad om samen met de wethouder een gastcollege te geven daarover op de Universiteit Utrecht. Vanavond staat hij op de raadsagenda, de RES en in dit geval de 1.0 versie. Voorzitter de inhoud van de RES kent een enorme complexiteit en uitdagingen, raakvlakken met andere beleidsstukken en inrichtingsvraagstukken. Maar hetgeen dat extra uitdaging brengt is opnieuw de mijn set van ons allemaal.

Begrijpt mijn buurman dat zijn voortuin straks open moet om zijn gaf leiding af te toppen? Begrijpt hij ook dat hij van de meterkast naar zijn kookplaat een sleuf in zijn mooie parketvloertje komt om nieuwe bedrading te trekken? Begrijpen onze omgevingspartners zoals de MREA en de RET dat het buslijnenprogramma, de haltes en OV niet alleen afhankelijk zijn van de reisbeweging en de wensen van de reiziger maar ook van onze energie-infrastructuur? Hebben we enig idee hoe bijvoorbeeld onder Zuidplein een middenspanningsstation veilig kunnen plaatsen en of dat wel naast waterstofleidingen kan? Ik denk het niet.

Pagina 29 van 41

Voorzitter, ik denk te begrijpen. We zijn nog niet bij de concrete invullingen en de gevolgen van de RES en werden net met potlood de kaders neergezet. Toch willen we als partij 18PLUS de oproep doen en een toezegging vragen om nu al zeer proactief in de wedstrijd te zitten en aan de slag te gaan met inwoners, bedrijven en andere organisaties om bewustwording te creëren en de mogelijkheden te bieden voor participatie. In de klimaatvisie staat hier een regisserende houding voor beschreven. Graag willen we aan de wethouder toezegging vragen deze regierol ook in het RES-traject te pakken en stevige strategische samenwerking op te zetten met organisaties uit onze omgeving en natuurlijk met onze netbeheerder. Voorzitter ik ga afronden. Bij de eerste stap is gezet maar we hebben nog een lange weg te gaan. De RES is een regionale strategie, laten we het dan ook samen met de regio doen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. U bent vergeten op de klok te kijken maar ja, het zij u vergeven. Mijnheer Piena, VVD. De heer Piena: Wij proberen het wat sneller te doen om het in te halen. Voorzitter, onze fractie ziet de Regionale Energie Strategie 1.0 als een strategische visie waarin wordt aangegeven hoe wij als regio om willen gaan met de energievoorziening. Het uitgangspunt hierbij is de CO2reductie. Wij zijn ons er ook van bewust dat de RES 1.0 niet geheel vrijblijvend is.

Daarom vindt de VVD belangrijk dat Ridderkerk de regie in eigen handen houdt bij het bepalen van de wijze waarop deze visie omgezet gaat worden in lokaal beleid. Wij zullen als gemeente zelf de ambities moeten vertalen in haalbare plannen en onze inwoners op een goede wijze daarbij moeten betrekken. Alleen met een zeer groot draagvlak onder onze inwoners zullen de ambities waargemaakt kunnen worden. Ervan uitgaande dat de RES 1.0 een strategische visie is, zijn wij van mening dat er een goede analyse is gemaakt om te bekijken welke stappen gezet kunnen worden om de energietransitie te realiseren. We zijn dan ook voornemens in te stemmen met de RES 1.0. Voor de verdere uitwerking van deze strategie willen wij alvast meegeven dat de VVD Ridderkerk hoge prioriteit geeft aan de betaalbaarheid van de energietransitie voor onze inwoners, dat zal u niet verbazen gezien onze vorige bijdrage. Dan slaan we even het blaadje om, dat hoort er ook gewoon bij, onnodig schaarse te gronde opofferen voor zonneparken wanneer doelstellingen op andere wijze gehaald kunnen worden. Voorzitter, dit was onze bijdrage. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Kloos, Echt voor Ridderkerk, heeft anderhalve minuut. De heer Kloos: Dank u wel voorzitter. Laat ik eens beginnen met een uitspraak van André Krouwel, politicoloog aan de Vrije Universiteit te Amsterdam.

Hij zei: zeldzame aardmetalen die worden gebruikt in de schone energietechnologieën zoals lithium, kobalt en indium worden weliswaar in veel landen aangetroffen maar China heeft een leidende positie in de winning, productie en verwerking van deze aardelementen. Kortom, een transitie naar schone energie versterkt de antidemocratische krachten in de wereld. Komt deze vraag een nieuwe gemeenteraad weleens aan de orde als u over energietransitie gaat? Echt voor Ridderkerk heeft het al eerder gezegd lieve zoete Gerritje: wie gaat die minimaal € 400.000.000 voor Ridderkerk betalen? Zolang wij hierop geen antwoord krijgen, gaan wij Ridderkerkers niet dwingen op termijn, want dat is het resultaat van deze RES, van onder meer van het aardgas af te komen en alternatieven. En weet u nog, het gaat om de reductie van CO2. Die van Nederland wordt wereldwijd dan 0.00007% lager. Maar ach, ja dat zet geen zoden aan de dijk als China, India, Afrika en Zuid-Amerika gewoon meer CO2 mogen uitstoten, vooruit dan maar. Samengevat, Echt voor Ridderkerk vindt dat met een ander totaalplan komt waar echte CO2reductie wordt bereikt. Om te beginnen: neem de bouw van kernenergiecentrales mee. En zodoende een kan er ook minder windmolens moeten worden geplaatst. Dit veroorzaakt snelle CO2vermindering en goedkope elektriciteit. De voorzitter: Mijnheer Kloos wilt u afronden?

Pagina 30 van 41

De heer Kloos: Ik ben aan mijn laatste zin bezig. Kijk ook naar de milieueffectenreportage. Volgens EVR is het de vroeg om nu aan de slag te gaan. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Rottier, SGP. De heer Rottier: Dank u wel voorzitter. De rijksoverheid heeft gevraagd om voor 1 juli een Regionale Energie Strategie in te leveren. Dat lijkt de MRDH te gaan halen. Het is een prestatie om 23 gemeenten, vier waterschappen en de provincie op één lijn te krijgen. Hieraan is hard gewerkt en het proces is goed verlopen. Voor raadsleden waren er bijeenkomsten in overvloed en input, in diverse ronden worden gegeven. Na het laatste conceptdocument is door onze raadscommissie gebruikgemaakt van de mogelijkheid om wensen en bedenkingen in te dienen. Er is gereageerd hoe met dit commentaar is omgegaan. Daarbij is toegezegd dat betaalbaarheid nadrukkelijk de aandacht heeft en daar concreet invulling aan zou worden gegeven. Ook is meer helderheid gegeven welke zaken op landelijk, regionaal en lokaal vlak behoren te worden geregeld. Daarbij is gedragsverandering en draagvlak neergelegd als taak van de landelijke en lokale overheid. De RES gaat vooral in op de beschikbare mogelijkheden voor de productie van duurzame energie en warmte in onze regio, met als conclusie dat er een overschot aan warmte is en een tekort aan elektriciteit.

Het ligt dus wel voor de hand om voor woningen, waar mogelijk, een warmtenet in te zetten. Toch is het daarnaast ook goed te blijven kijken naar alternatieven. De klimaatvisie van Ridderkerk is mede gebaseerd op deze RES en voor de daarover gemaakte opmerkingen verwijzen wij naar onze zojuist gehouden bijdrage over de klimaatvisie. Tijdens het proces en bij de tussentijdse beoordelingen heeft de SGP-fractie haar standpunten ingebracht die we nu niet gaan herhalen en naar terugverwijzen. Na het inleveren van de RES is het woord aan de minister en hopelijk tellen allerlei RES’sen voldoende op tot de doelstellingen van de door de rijksoverheid gemaakte klimaatafspraken zodat er geen aanvullende eisen hoeven te worden herverdeeld. De eerste geluiden op basis van de concept RES’sen zijn geruststellend. Het is van belang dat goed gemonitord gaat worden wat daadwerkelijk gerealiseerd wordt en waar bijsturing nodig is. Over twee jaar zal de RES 2.0 worden vastgesteld en kunnen de tot dan toe verzamelde inzichten worden meegenomen. De raad kan dus binnenkort weer aan de gang voor de volgende ronde. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Kooijman, ChristenUnie. De heer Kooijman: Dank u wel. Voorzitter, naar de klimaatvisie nu dus de RES 1.0.

Was het al ingewikkeld om als Ridderkerk een eigen koers te vinden voor de opgave die voor ons ligt, in de RES doen we dat gezamenlijk met 22 gemeenten, vier waterschappen en een provincie. De urgentie van de energietransitie ga ik niet nogmaals uitleggen, dat kwam bij de klimaatvisie al wel aan de orde. Ik wil mijn complimenten maken aan de inhoudelijk betrokken ambtenaren en professionals die het inhoudelijke werk hebben gedaan. Als raadsleden hebben wij wellicht eenvoudig praten als beste stuurlui aan de wal en in de situatie van de RES staan wij dus bij wijze van spreken langs 27 wallen stuurlui te roepen. En nee voorzitter en de heer Piena voordat hij zijn hand op gaat steken, ik wil zeker niet ons werk als het ware bagatelliseren, integendeel. Ik wil hier alleen aangeven beste meer bewondering te hebben voor het gerealiseerde product. Voorzitter, helder mag zijn dat we lokaal niet dé oplossing zijn of hebben voor de energietransitie maar wel een schakel zijn en dat we samen met de omliggende gemeenten in onze regio ook een bijdrage moeten leveren. We hebben binnen onze regio een flinke energievraag en warmte over. Dat is op hoofdlijnen het aanbod wat we doen richting het rijk, om hen daar vervolgens de energiepuzzel voor heel Nederland te laten maken op basis van de 30 RES’sen die in Nederland zijn opgesteld, ook dat zal weer een flinke plus zijn.

Voorzitter, ook in het traject van de energietransitie is het doel helder en moet de route daarnaartoe flexibel blijven. Van belang is een goede en stabiele samenwerking met de deelnemende partijen binnen onze RES-regio. En zeker ook richting het rijk is

Pagina 31 van 41

het van belang om samen op te trekken. Als iedereen binnen onze regio wil een andere kant op wil, komen we uiteindelijk zeker niet beter vanaf. Willen zowel ruimtelijk als financieel de transitie-opgave voor onze regio acceptabel houden, zodat onze regio in ieder geval met één mond moeten praten. En daarom zullen wij dan nu ook instemmen met het voorstel. Ik dank u. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Kayadoe, Leefbaar Ridderkerk. Mevrouw Kayadoe: Dank u wel voorzitter. Er is al heel veel gezegd door voorgangers van mij en aangezien mij elke keer geleerd wordt dat je energie niet moet verspillen ga ik het even kort houden. De RES 1.0 brengt in beeld welke stappen gezet kunnen worden, een visiedocument. Nog niet alle randvoorwaarden zijn ingevuld. Leefbaar Ridderkerk kijkt dan ook uit naar de vervolgstappen die er genomen gaan worden. Haalbaarheid van de energietransitie en vooral ook betaalbaarheid moet wat Leefbaar Ridderkerk betreft hoog in het vaandel staan bij de komende voorstellen en ook met name een goede communicatie. Daar willen wij het voor nu bij laten. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Gaan we naar de wethouder, wethouder Japenga, ga uw gang. De heer Japenga: Dank u wel voorzitter. Inderdaad, aantal fracties heeft aangegeven het is een behoorlijk project geweest met heel veel partijen.

En er is heel veel optimisme nodig omdat met elkaar te doen en ook om er een vervolg aan te geven. Ik heb ook inderdaad in het proces weleens met verwondering gekeken bij, in de RES-regio als we aan tafel zaten dat het toch ook met elkaar heel gedegen maar toch op een hele plezierige, prettige manier is gegaan en dat is ook wat waard. En natuurlijk moeten we ook wel met iets komen richting de landelijke overheid maar het is mooi als het dan op deze manier in goede sfeer en harmonie gaat gebeuren en inhoudelijk ook van een goede aard is. Daar zijn ook complimenten voor gegeven, die zal ik ook overbrengen voorzitter. Ook hier geldt de enorme opgave die we landelijk moeten doen maar ook in de regio maar ook lokaal. We committeren ons wel ergens aan. Maar tegelijkertijd, en dat is ook aangegeven, hou wel de regie als gemeente. En ik ben hier om uit te spreken dat de gemeente hier ook de regie in heeft, dat niet de regio bepaalt wat er in Ridderkerk gaat gebeuren. We zoeken samen naar oplossingen en mogelijkheden en onze bijdrage maar uiteindelijk is het wel de raad van Ridderkerk die ja of nee zegt. En dat willen we ook graag zo houden, dat geldt ook bijvoorbeeld waar de drie windmolens, daarvan zeggen we ook: dat is voor Ridderkerk voldoende, meer willen we niet. En dat wil ik dus ook toezeggen dat we daar proactief mee aan de slag gaan.

Als de raad het zo breed steunt zoals daarnet dan denk ik dat we daar ook alle reden toe hebben om volop aan de bak te gaan en met elkaar aan de slag te gaan. Ook hier weer: medebewoners mee en het gaat impact hebben. Zo zei de heer Slaa net ook. Het gaat inderdaad bij je achter de voordeur plaatsvinden, dus daar zijn mond van bewust en daar hebben we ook over na te denken. Niet voor niks zeggen we ook: we gaan ook in samenwerking met Erasmus Universiteit bepaalde vraagstukken verder vormgeven. De heer Piena geeft ook aan: hou die regie in eigen hand. Zeker, daar staan we voor. En tegelijkertijd willen we met elkaar in de regio zoeken naar het beste. Draagvlak is hier van belang. De RES, nou de raad is volop meegenomen en daarmee is ook draagvlak gecreëerd voor deze plannen, laat het zo maar even zeggen. De heer Soffree geeft aan, die participatie 25%, ja dat is een belangrijk aspect, daar willen we ook zeker mede vorm aan geven, dat kunnen we niet alleen. We hebben mede vorm kunnen geven aan bijvoorbeeld de energiecoöperatie de Groene Stroom maar het begon wel met een aantal bewoners die zelf de handen ineensloegen en dat hebben we dat zeker gesteund en ook faciliteert.

En we hopen ook, als er nieuwe partijen opstaan, dat ook niet per se ook zon of wind, dat kan ook met die aquathermiek zoals in Bolnes bijvoorbeeld plaatsvinden, als er een nieuwe coöperaties zouden opstaan om die belangen te dienen, dan zullen we dat ook zeker steunen. Daar zijn we zeer voor, hoe minder afhankelijk we zijn van anderen, hoe beter. Ergens werd

Pagina 32 van 41

ook een bijdrage in geopolitieke zin gehouden. Nou, wat we in Ridderkerk kunnen doen moeten we in Ridderkerk doen zou ik haast zeggen. Maar goed, moet ook nuchter zijn, we kunnen niet alles. Voorzitter, het warmtenet is ook nog even langs geweest en inderdaad, met wie hebben we nou straks te maken en wat voor partij is dat nou. En is dat een betrouwbare partij? En is dat de monopolist? En hebben we te kiezen of niet? Voorzitter, in onze wijkplannen in Bolnes gaan we dat verhelderen, dat gaan we duidelijk maken. Dat kan ik nu nog niet zeggen maar dat wordt wel de go or no-go waar de raadsfractie over gaat beslissen. Dan is er beeld: met wie gaan we zakendoen. En zo hebben we in de komende jaren volop met elkaar ook weer rond de tafel te zitten om daar instappen en besluiten te nemen. Gecontroleerd, rustig en nuchter zeg ik dan maar even maar wel vooruit. Voorzitter natuurlijk, zonneparken, zonneweides, daar gaan we het met elkaar nog over hebben dit jaar. Waar willen we het wel en waar willen we het niet? Met elkaar moeten we vaststellen, we hebben een aantal dingen moeten van onszelf zeg ik dan maar even en dat dat ook consequenties heeft op ons landschap maar dan willen we ook graag zorgvuldig mee omgaan. Die belangen willen we goed wegen met elkaar.

Voorzitter, ook is gezegd iets over de RES 2.0 over twee jaar alweer, dus de heer Rottier zegt ook van: moeten alweer bijna aan de bak. Dat is laag, ook de VVD heeft daar iets over gezegd van: Na RES 2.0 kan je nog eens even dat hele proces tegen het licht houden. Bij dit proces hebben we wensen- en bedenkingprocedure gehad voorzitter, heeft de raad ook volop gebruik van gemaakt. En zeker ook richting RES 2.0 is het aan de regio matig denken over de beste vorm. En die signalen neem ik ook zeker mee. Dat was het even voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Is er behoefte aan een tweede termijn? Zullen we het rondje nog maar even doen? Merken we het vanzelf. Mijnheer Los? De heer Los: Ja dank u wel voorzitter. Ja de wethouder zijn het al heel terecht: wat we in Ridderkerk kunnen doen, dat moet we in Ridderkerk doen maar we kunnen niet alles. En zo is het ook. Nog deze week bracht ik een bezoek aan de Technische Universiteit Delft en daar stond ik oog in oog met de eerste generator van de eerste centrale, elektrische centrale in Nederland. Met enige trots kon ik zien, die was in Ridderkerk gemaakt. Hij werd opgesteld in Kinderdijk en al spoedig kwam men erachter, dit is veel te klein, dit moet je regionaal aanpakken. Dat was nog voor de eeuwwisseling, de vorige eeuwwisseling. En dat brengt me eigenlijk ook wel op het verhaal dat we inderdaad regionaal moeten werken.

Daar moeten we gestand bij gebruiken maar zo’n generator die klein is, daar kun je niks mee. Al heel snel kwam men erachter: het moet kernenergie of een grootschalige centrale worden. Opslag moet je grootschalig doen en als je geothermie gebruikt is dat ook een grootschalig project wat je als Ridderkerk en zeker als, misschien wel als Rotterdam nog niet eens alleen kunt. Dus regionaal werken, alle pijlen wijzen in die richting, laten we het met verstand doen. En wij zullen dit voorstel steunen, ik heb al gezegd houden vinger aan de pols, nou ik denk dat de wethouder dat met mij eens is. Tot zover, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Soffree? U moet wel uw microfoontje aanzetten anders kunnen wij u niet horen. De heer Soffree: Ja dat is wel zo handig, dank u wel. Ik ben blij met de uitspraak van de wethouder dat we in Ridderkerk zelf de dienst uitmaken van hoe wij het hier allemaal gaan vormgeven. Eigenlijk was mijn bedoeling van de RES 2.0, dat is een gezamenlijk traject en ik snap dat er eens een bijdrage moet leveren maar je, er worden straks ook keuzes gemaakt tussen energievormen en de uitvoeringsmogelijkheden en ik vind toch dat we daar als, ook als raad van Ridderkerk op scherp moeten blijven dat we daar een, ons eigen geluid laten horen. Dat was eigenlijk wat ik bedoelde te zeggen. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Breeman. Pagina 33 van 41