Rapportage Inzicht kerntaken en formatie 16-04-2026
Tekst van het document
Primaire aard van de taak
Wettelijk
Mate van beleidsvrijheid conform ROB
2-3
welke ondersteuning, welke participatieactiviteiten, welke afspraken over voort-
Administratieve deelproducten
Overige lasten Beleidsvrijheid eigen weging
gang en verplichtingen etc.).
E400001 Sociaal Domein
1. Uitvoeren van een brede intake: in kaart brengen taalniveau, leerbaarheid, persoonlijke omstandigheden, eventuele belemmeringen etc. 2. Opstellen PIP (Persoonlijk Plan Inburgering en Participatie): welke leerroute,
3. Aanbieden van een passend inburgeringsaanbod (leerroutes (B1, Onderwijsrou-
€ -105
E440101 Sociaal medische indicatie
€ 25
E440105 Collectief vraagafhankelijk vervoer
€ 249
E410201 Jeugd- en jongerenwerk
€ 213
E430306 Inlooppunten
€ 76
ding minimaal 6 maanden, ondersteuning bij administratie, zorg, financiën en
E430309 Ontmoetingsplek Elst
€2
integratie).
E430401 Welzijnsprofessonials*
€ 505
E430402 Vrijwilligersondersteuning
€ 37
E430403 Mantelzorgondersteuning*
€ 26
E430404 Advies- en clientenraad
€ 15
E430405 Vitale kernen
€ 33
uitvoering van deze taken. Gemeenten moeten zorgen voor welzijnsactiviteiten,
E430406 Initiatievenfonds
€ 13
o.a. voor het ondersteunen van vrijwilligers, mantelzorgers en het versterken van de
E430408 Preventieakkoord*
€ 47
sociale basis.
E430407 Buurtsportcoaches*
€ 202
E430409 IZA*
€ -0
E430301 Dorpshuis Achterberg
€ 108
E430302 MFG t Bestegoed algemeen
€ 332
E450103 Vluchtelingenwerk
€ 35
geen sprake is van een wettelijke taak. Het is een decentrale vangnetvoorziening.
E450104 Participatie nieuwkomers*
€ 64
Een Sociaal Medische Indicatie (SMI) is een gemeentelijke vangnetregeling die ge-
E450108 Crisisopvang Oekraïners*
€ 369
zinnen ondersteunt die vanwege sociaal-medische problemen tijdelijk niet zelf voor
E450109 Opvang statushouders
€ 125
hun kinderen kunnen zorgen, en die géén recht hebben op kinderopvangtoeslag.
E410107 Inspecties kinderopvang
€ 41
te, Z-route), MAP, PVT), taalscholen contracteren en kwaliteit bewaken). 4. Monitoring en voortgangsbewaking. 5. Handhaving en sancties: 6. Maatschappelijke begeleiding (huisvesting regelen, maatschappelijke begelei-
7. Financieel ontzorgen (vaste lasten regelen, toeslagen aanvragen, administratie op orde brengen). 8. Toezicht, evaluatie en kwaliteitsborging De gemeente heeft een zeer geringe tot grote mate van beleidsvrijheid bij de
De wet legt de verplichtingen vast, maar laat nog wel keuzes over aan lokaal beleid. Gemeenten kunnen zelf keuzes maken in inrichting en kwaliteit van het aanbod. De beleidsruimte zit vooral in de mate waarin en hoe deze taken worden uitgevoerd. Bij de sociaal medische indicatie is een grote mate van beleidsvrijheid, omdat er
De analyse van de beleidsvrijheid van de verschillende categorieën resulteert in het volgende overzicht:
E410998, E420998, E430998 en E450998: Personeelslasten Totaal van de overige materiële lasten
€ 2.410
*Worden geheel of gedeeltelijk gedekt uit de specifieke uitkeringen (SPUK’s): GALA, IZA, inburgering en opvang ontheemden. Voor de meeste SPUK’s geldt dat naast de hier gepresenteerde (materiële) kosten ook de personeelskosten inclusief overhead hieruit worden gedekt. 57 H2 - Hoofdtaakveld 6. Sociaal domein
2
Wijkteams Binnen dit taakveld vallen: Uitvoeringskosten Wmo en Uitvoeringskosten Jeugdhulp, met als doel dat inwoners kunnen worden geleid naar de juiste vorm van individuele ondersteuning. Taakveld 6.2. Wijkteams (x € 1.000)
Lasten 2026
Personeelslasten
Kapitaallasten
Toevoeging reserves
Doorbelastingen
Overige mat. kosten
Baten 2026
Taakveld 6.2. Wijkteams
€ 698
€ 114
€-
€-
€-
€ 584
€ -7
Totaal taakveld
€ 698
€ 114
€-
€-
€-
€ 584
€ -7
Baten: leges en heffingen.
Wat doet gemeente Rhenen en de weging van beleidsvrijheid
Op dit taakveld hebben gemeenten een geringe mate van beleidsvrijheid. De taken waarvoor de
Gemeenten zijn verplicht ondersteuning en toegang tot maatwerkvoorzieningen te bieden. In de
middelen worden gebruikt, zijn (grotendeels) wettelijk verplicht. Alleen de manier waarop de wet
gemeente Rhenen werken we niet met wijkteams. We werken met het Sociaal Team en het Jeugd-
wordt uitgevoerd, is niet vastgelegd. De middelen zijn nodig voor de uitvoering.
team. Zij zijn het toegangspunt van de gemeente voor ondersteuning en toegang tot maatwerk. Ze hebben taken bij signalering, doorverwijzingen en preventie in het kader van het onderzoek doen
De analyse van de beleidsvrijheid van de verschillende categorieën resulteert in het volgende over-
naar de hulpvraag van kwetsbare inwoners. In de inleiding van dit rapport worden de personeelslas-
zicht:
ten niet meegenomen, omdat deze beïnvloed worden door de taken die we uitvoeren. Taakveld 5.6. Media (x € 1.000)
De lasten bij dit taakveld in de gemeente Rhenen zijn naast de personele lasten onder andere
Algemene toelichting
kosten voor de bedrijfsvoeringsorganisatie van FoodValley Jeugd, kosten voor zorgapplicaties, medisch advies, de parkeerkaart gehandicapten en de Adviesraad sociaal domein. Deze kosten hangen samen met de uitvoering. Gemeenten zijn verplicht toegang tot maatwerkvoorzieningen
Beleidsvrijheid ROB
Primaire aard van de taak
Wettelijk
Mate van beleidsvrijheid conform ROB
3-4
Administratieve deelproducten
Overige lasten Beleidsvrijheid eigen weging
te bieden. We hebben keuzes in hoe we dit inrichten, maar zorgapplicaties zijn nodig voor de uitvoering.
E440107 Uitvoeringskosten Wmo
€ 164
E420205 Uitvoeringskosten jeugdhulp
€ 420
E410998 Personeelslasten Totaal van de overige materiële lasten
58 H2 - Hoofdtaakveld 6. Sociaal domein
€ 584
2
Inkomensregelingen Binnen dit taakveld valt de financiële ondersteuning van inwoners die (tijdelijk) niet of niet geheel in hun dagelijks onderhoud kunnen voorzien. Onder deze taak vallen verstrekkingen van uitkeringen zoals bijstandsuitkeringen. Ook kunnen inwoners die (tijdelijk) afhankelijk zijn van een laag inkomen, extra geld krijgen voor bijzondere- en noodzakelijke kosten. Bijvoorbeeld door het minimabeleid. Taakveld 6.3. Inkomensregelingen (x € 1.000)
Lasten 2026
Personeelslasten
Kapitaallasten
Toevoeging reserves
Doorbelastingen
Overige mat. kosten
Baten 2026
Taakveld 6.3. Inkomensregelingen
€ 8.196
€ 90
€-
€-
€-
€ 8.106
€ -5.598
Totaal taakveld
€ 8.196
€ 90
€-
€-
€-
€ 8.106
€ -5.598
Baten: met name rijksbijdrage BUIG (bijstand) en opbrengsten uit terugvordering, verhaal en inkomsten klant. Wat doet gemeente Rhenen en de weging van beleidsvrijheid
De analyse van de beleidsvrijheid van de verschillende categorieën resulteert in het volgende
De Participatiewet is bedoeld voor inkomensondersteuning en ondersteuning bij het vinden van
overzicht:
werk. De wet is er om zoveel mogelijk mensen met of zonder arbeidsbeperking werk te laten vinden. Als mensen niet kunnen werken en geen recht hebben op een andere uitkering, kan men een beroep
Taakveld 6.3. Inkomensregelingen (x € 1.000)
doen op de bijstand (Participatiewet), de Inkomensvoorziening Oudere en gedeeltelijk Arbeids-
Algemene toelichting
ongeschikte Werkloze Werknemers (IOAW), de Inkomensvoorziening Oudere en gedeeltelijk Arbeidsongeschikte (voormalige) zelfstandigen (IOAZ) of de Bbz-uitkering (Besluit bijstandverlening zelfstandigen). Deze taken zijn wettelijk verplicht en kennen een beperkte beïnvloedbaarheid.
Beleidsvrijheid ROB
Primaire aard van de taak
Wettelijk
Mate van beleidsvrijheid conform ROB
1-3
Administratieve deelproducten
Overige lasten Beleidsvrijheid eigen weging
De uitvoering van de inkomensregelingen is met een dienstverleningsovereenkomst belegd bij de gemeente Veenendaal.
E460201 DVO Veenendaal
€ 1.478
De wettelijke plicht zit in het verstrekken van individuele inkomenstoeslag, studietoeslag en de
E460202 BUIG Inkomensdeel
€ 5.595
regeling Meerkosten chronisch zieken dan wel de Gemeentepolis. Aanvullend kunnen inwoners
E460203 BBZ
gebruik maken van de Cunerapas. Op de Cunerapas staan alle sociale regelingen die de gemeen-
E460204 Gemeentelijk minimabeleid
Minimaregelingen
te verstrekt. Dit zijn: de doe mee regeling, computerregeling, meerkosten chronisch zieken en de gemeentepolis. Op dit moment hebben mensen die minder dan 130% van het bijstandsminimum
E410998, E430998 en E450998 Personeelslasten
verdienen, toegang hiertoe. Na 1 juli gaat dit terug naar 120%. Landelijk loopt dit flink uiteen: van
Totaal van de overige materiële lasten
110% tot 150%.
€ 15 € 1.017 € 8.106
E460201: De dienstverleningsovereenkomst met de gemeente Veenendaal is aangegaan voor Op dit taakveld is een geringe tot grote mate van beleidsvrijheid, behalve bij de participatiewet
onbepaalde tijd.
(BUIG). Bij de uitvoering van de participatiewet zijn veel wettelijk voorschriften. Op het gebied van
E460202: hiertegenover staat de specifieke uitkering BUIG en inkomsten klant en terugvordering
gemeentelijk minimabeleid is de mate van beleidsvrijheid groot. De gemeente heeft de verplichting
en verhaal.
een bijdrage te leveren aan bestaanszekerheid. Het minimabeleid, dat zelf geen wettelijke grondslag heeft, kan hier een invulling van zijn.
59 H2 - Hoofdtaakveld 6. Sociaal domein
2
Begeleide participatie Binnen dit taakveld vallen de kosten voor de arbeidsplaatsen in het kader van de Wet Sociale Werkvoorziening. De instroom in deze Wet is sinds 1 januari 2015 beëindigd, maar de huidige SW’ers kunnen hun arbeidsplaats behouden tot pensionering. De kosten zullen gedurende de komende jaren steeds verder afnemen. Tegenover deze kosten staan rijksmiddelen specifiek bedoeld voor de WSW. Het saldo van baten en lasten is daardoor nauwelijks beïnvloedbaar. Taakveld 6.4. Begeleide participatie (x € 1.000)
Lasten 2026
Personeelslasten
Kapitaallasten
Toevoeging reserves
Doorbelastingen
Overige mat. kosten
Baten 2026
Taakveld 6.4. Begeleide participatie
€ 1.528
€ 197
€-
€-
€ -80
€ 1.411
€-
Totaal taakveld
€ 1.528
€ 197
€-
€-
€ -80
€ 1.411
€-
Doorbelastingen: dekking van de personeelskosten inclusief overhead die we toerekenen aan de specifieke uitkering (SPUK) opvang ontheemden. Per saldo resulteert dit in een voordeel voor de exploitatie van € 80.000
Wat doet gemeente Rhenen en de weging van beleidsvrijheid
De beleidsvrijheid op dit taakveld is gering. De analyse van de beleidsvrijheid van de verschillende
Gemeenten moeten de Wet sociale werkvoorziening (WSW) uitvoeren. De WSW was bedoeld voor
categorieën resulteert in het volgende overzicht:
mensen die door een lichamelijke, psychische of verstandelijke beperking niet onder normale omstandigheden kunnen werken. Gemeenten moeten ervoor zorgen dat inwoners met een
Taakveld 6.4. Begeleide participatie (x € 1.000)
WSW-indicatie (in of via een sociale werkvoorziening) toch kunnen werken. IW4 is het gezamenlijke
Algemene toelichting
werkbedrijf van de gemeenten Rhenen, Veenendaal en Renswoude en voert de WSW voor ons uit.
Beleidsvrijheid ROB
Primaire aard van de taak
Wettelijk
Mate van beleidsvrijheid conform ROB
2-3
Administratieve deelproducten
Overige lasten Beleidsvrijheid eigen weging
E450101 Preventieve activiteiten E460101 WSW - IW4 E450998 Personeelslasten Totaal van de overige materiële lasten
€6 € 1.405 € 1.411
E460101: staat een gerelateerde bate tegenover uit het gemeentefonds.
60 H2 - Hoofdtaakveld 6. Sociaal domein
2
Arbeidsparticipatie Binnen dit taakveld vallen het re-integratiebeleid, bepaalde vormen van loonkostensubsidies, werkgeversbenadering en begeleiding naar werk. Taakveld 6.5. Arbeidsparticipatie (x € 1.000)
Lasten 2026
Personeelslasten
Kapitaallasten
Toevoeging reserves
Doorbelastingen
Overige mat. kosten
Baten 2026
Taakveld 6.5. Arbeidsparticipatie
€ 265
€-
€-
€-
€-
€ 265
€-
Totaal taakveld
€ 265
€-
€-
€-
€-
€ 265
€-
Wat doet gemeente Rhenen en de weging van beleidsvrijheid
De beleidsvrijheid op dit taakveld is gering. Gemeenten zijn verplicht om mensen te ondersteunen
Wat gemeenten moeten doen, is opgenomen in de Participatiewet.
richting de arbeidsmarkt, maar hebben beperkte ruimte in de beleidskeuzes, methodieken en partnerschappen.
Een doel van deze wet is om zoveel mogelijk mensen, met of zonder beperkingen, zo snel mogelijk werk te laten vinden. Gemeente Rhenen gebruikt hiervoor verschillende instrumenten: beschut werk
De analyse van de beleidsvrijheid van de verschillende categorieën resulteert in het volgende over-
en aangepaste werkplekken, begeleiding op de werkvloer, het aanbieden van werkervaringsplekken,
zicht:
begeleiding bij re-integratie, training en scholing. Taakveld 6.5. Arbeidsparticipatie (x € 1.000)
Arbeidsmarktregio
Algemene toelichting
In de Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen (Wet SUWI) is vastgelegd dat ge-
Beleidsvrijheid ROB
meen-ten en UWV regionaal samenwerken bij de dienstverlening aan werkzoekenden en werk-
Primaire aard van de taak
Wettelijk
gevers. In 2024 heeft het kabinet besloten om de arbeidsmarktdienstverlening toegankelijker en
Mate van beleidsvrijheid conform ROB
2-4
Administratieve deelproducten
Overige lasten Beleidsvrijheid eigen weging
beter vindbaar te maken door per arbeidsmarktregio één Regionaal Werkcentrum te openen. Sinds 1 januari 2026 is dit het Regionaal Werkcentrum FoodValley. Van School naar duurzaam werk In 2026 is de Wet ‘van school naar duurzaam werk’ van kracht gegaan. Het doel van de wet is om
E460103 Re-integratie
€ 265
Totaal van de overige materiële lasten
€ 265
jongeren met een afstand tot de arbeidsmarkt de juiste begeleiding en ondersteuning te geven. We werken samen aan een regionaal programma met de Arbeidsmarktregio en met het Doorstroompunt.
61 H2 - Hoofdtaakveld 6. Sociaal domein
2
Maatwerkvoorzieningen (WMO) Binnen dit taakveld vallen de verstrekking van individuele Wmo-voorzieningen om zelfstandig te kunnen functioneren zoals rolstoelen, scootmobielen, trapliften en andere hulpmiddelen zoals vervoersvoorzieningen. Taakveld 6.6. Maatwerkvoorzieningen (WMO) (x € 1.000)
Lasten 2026
Personeelslasten
Kapitaallasten
Toevoeging reserves
Doorbelastingen
Overige mat. kosten
Baten 2026
Taakveld 6.6. Maatwerkvoorzieningen (WMO)
€ 537
€ 45
€-
€-
€-
€ 492
€ -13
Totaal taakveld
€ 537
€ 45
€-
€-
€-
€ 492
€ -13
Baten: vergoeding vervoerskosten in kader van de WMO.
Wat doet gemeente Rhenen en de weging van beleidsvrijheid
De analyse van de beleidsvrijheid van de verschillende categorieën resulteert in het volgende over-
Doel van de maatwerkvoorzieningen is om te participeren in de samenleving. De meeste voor-
zicht:
zieningen – wat betreft Wonen, Rollen en Vervoer - worden in natura verstrekt. Daarvoor sluit de gemeente contracten af met leveranciers. Een inwoner kan ook een persoonsgebonden budget (pgb)
Taakveld 6.6. Maatwerkvoorzieningen (WMO) (x € 1.000)
krijgen voor maatwerkvoorzieningen. Hiermee kan deze zelf een voorziening inkopen of zorgen dat
Algemene toelichting
de woning aangepast wordt. Het bieden van mobiliteitsoplossingen is ook onderdeel van de Wmo. Valleihopper biedt aanvullend
Beleidsvrijheid ROB
Primaire aard van de taak
Wettelijk
Mate van beleidsvrijheid conform ROB
4
Administratieve deelproducten
Overige lasten Beleidsvrijheid eigen weging
openbaar vervoer. Met een WMO-indicatie kunnen inwoners met een mobiliteitsbeperking hier, goedkoper dan andere inwoners, gebruik van maken. Vrijwilligersvervoer is geen wettelijke taak, maar wel een belangrijke vervoersmogelijkheid die door de samenleving zelf wordt georganiseerd.
E440104 Woon, vervoer, rolstoelen E440998 Personeelslasten
Er is een redelijke mate van beleidsvrijheid. Gemeenten hebben ruimte in de inrichting van het voor-
Totaal van de overige materiële lasten
zieningenpakket, het verstrekken van maatwerk. Het volume van het aantal inwoners die zich meldt voor ondersteuning Wmo is niet beïnvloedbaar. Het is immers een open einde regeling.
62 H2 - Hoofdtaakveld 6. Sociaal domein
€ 492 € 492
2
Maatwerkdienstverlening 18+ Binnen dit taakveld vallen de Wmo begeleiding en de maatwerkvoorziening huishoudelijke ondersteuning. Concrete voorbeelden zijn: 1. Individuele begeleiding en dagbesteding; 2. Huishoudelijke verzorging; 3. Individuele ondersteuning om de mantelzorger tijdelijk te ontlasten; 4. Individueel vervoer en 5. Schuldhulpverlening. Taakveld 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ (x € 1.000)
Lasten 2026
Personeelslasten
Kapitaallasten
Toevoeging reserves
Doorbelastingen
Overige mat. kosten
Baten 2026
Taakveld 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+
€ 4.850
€ 1.072
€-
€-
€ 16
€ 3.762
€ -313
Totaal taakveld
€ 4.850
€ 1.072
€-
€-
€ 16
€ 3.762
€ -313
Baten: middelen voor GGZ-arrangementen (sinds 2025 Beschermd Thuis) en eigen bijdragen maatwerk WMO.
Wat doet gemeente Rhenen en de weging van beleidsvrijheid
Taakveld 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ (x € 1.000)
Inkoop van ambulante begeleiding, (vervoer naar) dagbesteding en huishoudelijke hulp doet de gemeente Rhenen zelf. We sturen steeds meer op afschaling van zorg. Er kan bijvoorbeeld meer
Algemene toelichting
Beleidsvrijheid ROB
worden ingezet op passend beschikken. Het niet voortdurend herbeoordelen van cliënten bij wie
Primaire aard van de taak
Wettelijk
geen verbetering te verwachten valt, bespaart capaciteit bij het Sociaal Team. Denk aan iemand van
Mate van beleidsvrijheid conform ROB
3-4
Administratieve deelproducten
Overige lasten Beleidsvrijheid eigen weging
85 met huishoudelijke hulp. Deze inwoner krijgt geen tijdelijke beschikking meer, maar een permanente beschikking (passende zorg). Gemeenten moeten ook de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) uitvoeren. Deze wet
E440100 GGZ arrangementen WMO
€ 125
verplicht gemeenten om mensen hulp te bieden bij financiële problemen. Deze is onderdeel van de Dienstverleningsovereenkomst met de gemeente Veenendaal. Veenendaal voert deze uit voor de
E440103 Persoonsgebonden budget (PGB) WMO
€ 132
gemeente Rhenen.
E440109 Huishoudelijke hulp WMO
€ 1.629
E440110 Begeleiding WMO
€ 1.371
E440111 Dagbesteding WMO
€ 345
E440112 Overig maatwerk WMO
€ 10
E440113 Maatwerkvoorzieningen WMO
€ 30
E460205 Schuldhulpverlening
€ 120
Er is een geringe mate van beleidsvrijheid. Gemeenten hebben ruimte in de inrichting van het voorzieningenpakket bij het verstrekken van maatwerk. De analyse van de beleidsvrijheid van de verschillende categorieën resulteert in het volgende overzicht:
E420998 en E440998 Personeelslasten
-
Totaal van de overige materiële lasten
€ 3.762
E440100: Staat een direct gerelateerde rijksbijdrage tegenover. 63 H2 - Hoofdtaakveld 6. Sociaal domein
2
Maatwerkdienstverlening 18Binnen dit taakveld vallen jeugdhulp met verblijf (regionaal en landelijk) en jeugdzorg ambulant (lokaal en regionaal). Concrete voorbeelden zijn: 1. Jeugd-GGZ (jeugdreclassering en ondertoezichtstelling); 2. Jeugdhulp met verblijf (pleegzorg, gezinshuis, crisisopvang of instelling); 3. Behandelingen (bijvoorbeeld cognitieve gedragstherapie, traumabehandeling of dagbehandeling); 4. Ambulante zorg. Taakveld 6.72 Maatwerkdienstverlening 18(x € 1.000)
Lasten 2026
Personeelslasten
Kapitaallasten
Toevoeging reserves
Doorbelastingen
Overige mat. kosten
Baten 2026
Taakveld 6.72 Maatwerkdienstverlening 18-
€ 6.633
€ 1.338
€-
€-
€ -91
€ 5.386
€-
Totaal taakveld
€ 6.633
€ 1.338
€-
€-
€ -91
€ 5.386
€-
Doorbelastingen: dekking van de personeelskosten en overhead van € 67.000 die we toerekenen aan de specifieke uitkering (SPUK) Wet Oké. Dekking van de personeelskosten en overhead die we toerekenen aan de specifieke uitkering (SPUK) IZA van € 24.000. Per saldo resulteert dit in een voordeel voor de exploitatie van € 91.000. Wat doet gemeente Rhenen en de weging van beleidsvrijheid
Taakveld 6.72 Maatwerkdienstverlening 18- (x € 1.000)
De Jeugdwet heeft als doel dat alle jeugdigen gezond en veilig opgroeien en zich zo goed mogelijk ontwikkelen. Als opgroeien of opvoeden niet vanzelf gaat, is hulp nodig. Met betrekking tot
Algemene toelichting
jeugdzorg hebben gemeenten een zorgplicht van opvoedzorg tot crisisbeheersing. Gemeenten zijn
Primaire aard van de taak
Wettelijk
verantwoordelijk voor alle vormen van jeugd- en opvoedhulp.
Mate van beleidsvrijheid conform ROB
3-4
Administratieve deelproducten
Overige lasten Beleidsvrijheid eigen weging
Rhenen is onderdeel van de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulpregio Foodvalley. Deze samenwerking is met name gericht op bedrijfsvoeringsaspecten zoals zorginkoop, monitoring e.d.
Beleidsvrijheid ROB
Volgens de Jeugdwet hebben ouders – als zij zelf geen vervoer hebben om naar de zorgverlener te
E420220 Vervoer jeugd
€ 20
kunnen gaan - recht op vervoer.
E420203 Lokale inkoop jeugdhulp
€ 17
E420210 Jeugdhulp begeleiding
€ 1.600
E420211 Jeugdhulp behandeling
€ 1.300
beperken door meer nadruk te leggen op preventie en basishulp. De verwachting is dat gemeenten
E420212 Jeugdhulp dagbesteding
€ 680
straks verplicht zijn om zelf een deel van de begeleiding te laten uitvoeren door de Jeugdteams. Dit
E420213 Jeugdhulp zonder verblijf
€ 350
is een belangrijk onderdeel van de Hervormingsagenda Jeugd.
E420217 Jeugd behandeling GGZ zonder verblijf
€ 1.199
Er is een geringe mate van beleidsvrijheid bij Jeugdhulp. De beïnvloedbaarheid zit in de vorm. De
E420221 Lokale inkoop
€ 150
Jeugdwet is namelijk een open einde regeling. De analyse van de beleidsvrijheid van de verschillende
E420222 PGB professionaliteit
€ 70
E410998, E420998 en E440998 Personeelslasten
-
Met het wetsvoorstel Wet reikwijdte Jeugdwet beoogt het Rijk meer duidelijkheid te creëren over de reikwijdte van de jeugdhulpplicht, de rol van lokale teams te versterken en de inzet van jeugdhulp te
categorieën resulteert in het volgende overzicht:
Totaal van de overige materiële lasten 64 H2 - Hoofdtaakveld 6. Sociaal domein
€ 5.386
2
Geëscaleerde zorg 18+ Gemeenten zijn verantwoordelijk voor zorg en ondersteuning van volwassenen die tijdelijk niet zelf-standig kunnen wonen. Een bijzonder onderdeel is de zogenoemde ‘geëscaleerde zorg’. Concrete voorbeelden zijn: 1. Opvang voor dak- en thuislozen; 2. Opvang bij (dreigend) huiselijk geweld; 3. Beschermd wonen voor mensen met psychische of psychosociale problemen; 4. Vrouwenopvang. Taakveld 6.81 Geëscaleerde zorg 18+ (x € 1.000)
Lasten 2026
Personeelslasten
Kapitaallasten
Toevoeging reserves
Doorbelastingen
Overige mat. kosten
Baten 2026
Taakveld 6.81 Geëscaleerde zorg 18+
€ 126
€ 78
€-
€-
€ -6
€ 54
€-
Totaal taakveld
€ 126
€ 78
€-
€-
€ -6
€ 54
€-
Doorbelastingen: dekking van de personeelskosten en overhead die we toerekenen aan de specifie-ke uitkering (SPUK) IZA. Per saldo resulteert dit in een voordeel voor de exploitatie van € 6.000
Wat doet gemeente Rhenen en de weging van beleidsvrijheid
De analyse van de beleidsvrijheid van de verschillende categorieën resulteert in het volgende over-
Alle gemeenten zijn wettelijk verplicht voor het aanbieden van deze vormen van opvang en be-
zicht:
schermd wonen. De taak voeren gemeenten vaak uit in regionaal verband. Vanuit de Wet Verplichte GGZ heeft de gemeente de verantwoordelijkheid om meldingen over ver-
Taakveld 6.81 Geëscaleerde zorg 18+ (x € 1.000)
ward gedrag in ontvangst te nemen, een verkennend onderzoek te doen en het aanvragen van een
Algemene toelichting
zorgmachtiging. Verder is er een meldpunt voor mensen met onbegrepen gedrag. De gemeente Rhenen valt onder de centrumregio Ede voor Beschermd Wonen en Beschermd Thuis.
Beleidsvrijheid ROB
Primaire aard van de taak
Wettelijk
Mate van beleidsvrijheid conform ROB
3-4
Administratieve deelproducten
Overige lasten Beleidsvrijheid eigen weging
Voor de maatschappelijke opvang en vrouwenopvang geldt dit ook. De gemeente Ede is centrumgemeente en ontvangt de middelen om deze taken uit te voeren.
E440108 Invoering wet verplichte GGZ
Er is een redelijke mate van beleidsvrijheid: de zorgplicht is vastgelegd in de Wmo. De uitvoering
E410998, E420998 en E440998 Personeelslasten
moet continu en toereikend zijn. Gemeenten hebben ruimte om zelf te bepalen hoe zij de opvang organiseren, met welke partners zij samenwerken en welke aanvullende ondersteuning wordt aan-
Totaal van de overige materiële lasten
geboden.
65 H2 - Hoofdtaakveld 6. Sociaal domein
€ 54 € 54
2
Geëscaleerde zorg 18Binnen dit taakveld vallen de kosten van de beschermings- en reclasseringsmaatregelen en Veilig Thuis. De zorg zelf is ambulant van aard of betreft een verblijfsvoorziening. De kosten hiervan vallen onder het taakveld maakwerkdienstverlening 18-. Taakveld 6.82 Geëscaleerde zorg 18- (x € 1.000)
Lasten 2026
Personeelslasten
Kapitaallasten
Toevoeging reserves
Doorbelastingen
Overige mat. kosten
Baten 2026
Taakveld 6.82 Geëscaleerde zorg 18-
€ 1.924
€ 78
€-
€-
€-
€ 1.846
€-
Totaal taakveld
€ 1.924
€ 78
€-
€-
€-
€ 1.846
€-
Wat doet gemeente Rhenen en de weging van beleidsvrijheid
De analyse van de beleidsvrijheid van de verschillende categorieën resulteert in het volgende over-
In de Jeugdwet staat dat gemeenten verantwoordelijk zijn voor de jeugdbescherming en de jeugd-
zicht:
reclassering. Ouders voeden hun kind op. Soms komt de ontwikkeling van een kind in gevaar en wordt de veiligheid van het kind bedreigd. Op dat moment wordt op advies van de Raad voor de
Taakveld 6.82 Geëscaleerde zorg 18- (x € 1.000)
Kinderbescherming, door de rechter een beschermingsmaatregel opgelegd (onder toezichtstelling of
Algemene toelichting
voogdij). De uitvoering van deze maatregelen ligt in handen van de jeugdbescherming. Bij meldin-
Primaire aard van de taak
Wettelijk
Mate van beleidsvrijheid conform ROB
3-4
beschermende maatregelen, als voor jeugdreclassering en voor de toegang tot deze specialistische
Administratieve deelproducten
Overige lasten Beleidsvrijheid eigen weging
jeugdzorg. Dit, in samenwerking met gecertificeerde instellingen.
E420206 Regionale inkoop jeugdveiligheid
€ 221
De beleidsvrijheid is zeer gering tot gering: gemeenten zijn gebonden aan wettelijke opdrachten,
E420214 Pleegzorg
€ 350
gerechtelijke uitspraken en zorgcontinuïteit, maar kunnen invloed uitoefenen d.m.v. overleg, en
E420215 Gezinsgericht
€ 375
E420216 Jeugdhulp met verblijf
€ 60
E420218 Jeugdhulp crisis/LTA
€ 495
E420223 Jeugdbescherming
€ 335
E420224 Jeugdreclassering
€ 10
gen van onveilige situatie wordt Veilig Thuis ingeschakeld.
Beleidsvrijheid ROB
Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het organiseren van voldoende capaciteit, zowel voor jeugd-
afspraken over contractering, bijvoorbeeld.
E410998, E420998 en E440998 Personeelslasten Totaal van de overige materiële lasten 66 H2 - Hoofdtaakveld 6. Sociaal domein
€ 1.846
2
Hoofdtaakveld 7.0 Volksgezondheid en milieu
Doel van dit hoofdtaakveld is invulling geven aan de inzameling van afval en het aanleggen en onderhouden van de riolen. Daarnaast valt onder dit taakveld ook het milieubeheer, de begraafplaatsen en de activiteiten op het gebied van volksgezondheid. Door de uitvoering van deze activiteiten voorkomt de gemeente de verspreiding van besmettelijke ziektes. Hoofdtaakveld 7 Volksgezondheid en milieu (x € 1.000)
Lasten 2026
Baten 2026
Taakveld 7.1. Volksgezondheid
€ 1.028
€ -152
Taakveld 7.2. Riolering
€ 1.632
€ -2.265
Taakveld 7.3. Afval
€ 2.756
€ -3.774
Taakveld 7.4. Milieubeheer
€ 1.170
€ -726
Taakveld 7.5. Begraafplaatsen en crematoria
€ 335
€ -528
€ 6.921
€ -7.445
Totaal hoofdtaakveld
67 H2 - Hoofdtaakveld 7. Volksgezondheid
2
Volksgezondheid Tot dit taakveld behoren maatregelen ter bescherming van de gezondheid van de bevolking als geheel en van speicifieke risicogroepen (jeugd en ouderen). Het gaat over taken op gebied van infectieziektebestrijding, gezondheidsbevordering en -monitoring, GGD-taken , psychosociale hulp bij rampen en en leefstijlbeleid. De nadere duiding van de baten en lasten is als volgt: Taakveld 7.1. Volksgezondheid (x € 1.000)
Lasten 2026
Personeelslasten
Kapitaallasten
Toevoeging reserves
Doorbelastingen
Overige mat. kosten
Baten 2026
Taakveld 7.1. Volksgezondheid
€ 1.028
€ 91
€-
€-
€-
€ 937
€ -152
Totaal taakveld
€ 1.028
€ 91
€-
€-
€-
€ 937
€ -152
Baten: huuropbrengst gezondheidscentrum MFG ’t Bestegoed.
Wat doet gemeente Rhenen en de weging van beleidsvrijheid
Op dit taakveld is sprake van een geringe tot redelijke beleidsvrijheid, dit is weergegegeven in
Op grond van de Wet Publieke gezondheid (Wpg) zijn gemeenten verantwoordelijk voor het be-
onderstaande tabel.
schermen, bewaken en bevorderen van de gezondheid en veiligheid van inwoners. De wet verplicht gemeenten een gemeentelijke gezondheidsdienst (GGD) in stand te houden voor de uitvoering
Taakveld 7.1. Volksgezondheid (x € 1.000)
van deze taken. Dit moeten gemeenten doen met een gemeenschappelijke regeling. De GGD regio
Algemene toelichting
Utrecht (hierna GGDrU) voert de wettelijke taken uit in 26 gemeenten in de regio Utrecht. Naast de
Primaire aard van de taak
Wettelijk
Mate van beleidsvrijheid conform ROB
3-5
Basistaken: wettelijke taken voor gemeenten waarbij de uitvoering verplicht belegd dient te worden
Administratieve deelproducten
Overige lasten Beleidsvrijheid eigen weging
bij de GGD. Voorbeelden hiervan zijn: infectieziektenbestrijding, TBC-bestrijding, medische
E430101 Openbare publieke gezondheidszorg
Wpg voert de GGDru ook taken uit op basis van andere wetgeving, zoals de Wet kinderopvang.
Beleidsvrijheid ROB
De GGDrU voert o.a. de volgende taken uit:
milieukundige zorg, gezondheidsonderzoek, toezicht kinderopvang, advies en ondersteuning bij crises. Collectieve taken: zijn taken die de 26 gemeenten in de regio Utrecht gezamenlijk hebben belegd bij de GGDrU. Voorbeelden hiervan zijn: forensische zorg, toezicht Wmo en jeugdgezondheidszorg van 0 tot 18 jaar.
€ 932
E430102 MFG Elst gezondheidscentrum
€5
E430103 Rode Kruisgebouw
€1
E410998 en E430998 Personeelslasten
-
Totaal van de overige materiële lasten
€ 937
Lokaal maatwerk: taken die individuele gemeenten zelf beleggen bij de GGD via maatwerkfinanciering. Hier zit geen wettelijke verplichting aan vast. Voorbeelden hiervan zijn: VVE, advisering vrijstelling leerplicht en huisvesting consultatiebureaus. Deze taken zijn bedoeld om lokaal in te spelen op behoeften van inwoners.
68 H2 - Hoofdtaakveld 7. Volksgezondheid
2
Riolering Tot dit taakveld behoren taken op het gebied van het beheer van afval-, regen- en grondwater via het gemeentelijke rioolstelsel. De nadere duiding van de baten en lasten is als volgt: Taakveld 7.2. Riolering (x € 1.000)
Lasten 2026
Personeelslasten
Kapitaallasten
Toevoeging reserves
Doorbelastingen
Overige mat. kosten
Baten 2026
Taakveld 7.2. Riolering
€ 1.632
€ 494
€ 753
€-
€ -144
€ 529
€ -2.265
Totaal taakveld
€ 1.632
€ 494
€ 753
€-
€ -144
€ 529
€ -2.265
Wat doet gemeente Rhenen en de weging van beleidsvrijheid
Op dit taakveld is sprake van een redelijke beleidsvrijheid, dit is weergegeven in onderstaande tabel.
Gemeentelijke taken voor riolering zijn vastgelegd in de Waterwet en Wet Milieubeheer. De laatste
Taakveld 7.2. Riolering (x € 1.000)
wet verplicht een actueel Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP). Op basis van de Omgevingswet moet er ook een grondwaterbeleids- en beheerplan zijn. Het stedelijk waterbeheer draagt bij aan de
Algemene toelichting
volksgezondheid en leefbaarheid (droge voeten). Gemeenten moeten afvalwater, regenwater en
Primaire aard van de taak
Wettelijk
grondwater doelmatig inzamelen en transporteren. Het grootste deel van het systeem bestaat uit
Mate van beleidsvrijheid conform ROB
4-5
Administratieve deelproducten
Overige lasten Beleidsvrijheid eigen weging
riolering. De rest loopt via greppels en sloten. De gemeente heeft een wettelijke zorgplicht waarbij de beleidsvrijheid met name zit op de wijze waarop we hieraan invulling geven. Gedacht kan worden aan de wijze waarop we als gemeente het aantal overstortingen beperken en de regelmaat waarin
Beleidsvrijheid ROB
we het riool inspecteren en onderhouden.
E310501 Riool
€ 157
Belangrijk binnen dit taakveld om op te merken is dat er sprake is van een gesloten circuit, dat
E310502 Huishoudelijk en bedrijfsafvalwater
€ 335
betekent dat de baten die via de rioolheffing worden ontvangen gekoppeld zijn aan de totale lasten
E310503 HWA riolering
€ 32
die voortvloeien uit de taken die de gemeente verricht en mogen niet op een andere wijze worden
E310504 Watergangen en WADI
€6
gebruikt. De gemeente kan ervoor kiezen om niet alle lasten te verhalen op de inwoners. Een andere
E310998 Personeelslasten
invulling van deze taken zal daarmee over het algemeen resulteren in een toe- of afname van deze
Totaal van de overige materiële lasten
baten. Daarnaast kan de gemeente bepaalde kosten die bijvoorbeeld onder de overhead vallen toerekenen aan deze activiteit, hierdoor ontstaat aanvullende dekking voor deze kosten en heeft de gemeente enige beleidsvrijheid (binnen de wettelijke kaders). Een nadere duiding hiervan is opgenomen onder paragraaf Bestemmingsheffingen en leges in hoofdstuk 3.
69 H2 - Hoofdtaakveld 7. Volksgezondheid
€ 529
2
Afval Tot dit taakveld behoren taken op het gebied van de inzameling en verwerking van huishoudelijk afval, inclusief afvalpreventie en recycling. De nadere duiding van de baten en lasten is als volgt: Taakveld 7.3. Afval (x € 1.000)
Lasten 2026
Personeelslasten
Kapitaallasten
Toevoeging reserves
Doorbelastingen
Overige mat. kosten
Baten 2026
Taakveld 7.3. Afval
€ 2.756
€ 924
€ 203
€-
€-
€ 1.629
€ -3.774
Totaal taakveld
€ 2.756
€ 924
€ 203
€-
€-
€ 1.629
€ -3.774
Baten: met name afvalstoffenheffing en inkomsten van diverse afvalstromen zoals papier, textiel, matrassen e.d.
Wat doet gemeente Rhenen en de weging van beleidsvrijheid De gemeente is op grond van de Wet milieubeheer verantwoordelijk voor de inzameling van huis-
De beleidsvrijheid binnen dit taakveld zit met name in de wijze waarop de inzameling van afvalstro-
houdelijke afvalstromen (zoals restafval, glas en PMD). Deze verantwoordelijkheid wordt ingevuld
men wordt ingericht. Hierbij kan gedacht worden aan:
binnen de kaders van het Landelijk Afvalbeheerplan (LAP3).
• de keuze van inzamelmiddelen (bijvoorbeeld containers, zakken of verzamelvoorzieningen); • de inzamelfrequentie;
De verwerking van afvalstromen vindt plaats door externe verwerkers. De gemeente vervult hierbij
• de locatie en spreiding van brengvoorzieningen (zoals het aantal en de bereikbaarheid);
een regierol en blijft verantwoordelijk voor het functioneren van de afvalketen en het behalen van
• het dienstverleningsniveau richting inwoners (bijvoorbeeld toegankelijkheid, gebruiksgemak en
de landelijke doelstellingen.
serviceniveau); • de wijze waarop afvalscheiding wordt georganiseerd (bron- of nascheiding).
Binnen dit taakveld geldt het uitgangspunt van kostendekkendheid (artikel 229b Gemeentewet): de opbrengsten uit de afvalstoffenheffing zijn gekoppeld aan de kosten van de gemeentelijke afval-
Deze beleidsvrijheid is niet onbeperkt. De gemeente moet voldoen aan de wettelijke zorgplicht en
taken en mogen niet voor andere doeleinden worden gebruikt. De gemeente kan er daarbij voor
rekening houden met landelijke kaders en doelstellingen (zoals het programma VANG en het Cir-
kiezen om niet alle kosten volledig door te berekenen aan inwoners. Wijzigingen in de inrichting
culair Materialenplan), evenals met bestaande contracten en samenwerkingsverbanden. Daarmee
van deze taken leiden in de regel tot een verandering in de kosten en daarmee indirect tot aanpas-
ligt de beleidsvrijheid vooral in de wijze waarop de gemeente invulling geeft aan haar taken. Voor
sing van de afvalstoffenheffing. Wel kan de gemeente bepaalde kosten die bijvoorbeeld onder de
wettelijk gereguleerde stromen, zoals huishoudelijk afval, is deze ruimte beperkter dan voor overige
overhead vallen toe-rekenen aan deze activiteit, hierdoor ontstaat aanvullende dekking voor deze
stromen.
kosten en heeft de gemeente enige beleidsvrijheid (binnen de wettelijke kaders). Een nadere duiding hiervan is opgenomen onder paragraaf Bestemmingsheffingen en leges in hoofdstuk 3.
70 H2 - Hoofdtaakveld 7. Volksgezondheid
2
Afval Op dit taakveld is sprake van een geringe tot grote beleidsvrijheid. De analyse van de beleidsvrijheid van de verschillende categorieën resulteert in het volgende overzicht: Taakveld 7.3. Afval (x € 1.000) Algemene toelichting
Beleidsvrijheid ROB
Primaire aard van de taak
Wettelijk
Mate van beleidsvrijheid conform ROB
4-5
Administratieve deelproducten
Overige lasten Beleidsvrijheid eigen weging
E310702 Voertuigen en werkmaterieel (reiniging)
€ 151
E310401 Brengstation Remmerden
€ 150
E310402 Inzamelen huishoudelijk afval
€ 895
E310403 Inzamelen Glas
€ 53
E310404 Inzamelen PMD (plastic)
€ 51
E310405 Inzamelen Papier
€ 142
E310406 Ondergrondse containers
€ 73
E310408 Extra containers EXC
-
E310409 Inzamelen Textiel
-
E310410 Inzamelen Luiers
€ 100
E310411 Inzamelen Matrassen
€ 15
E310412 Inzamelen Witgoed
-
E310998 Personeelslasten
-
Totaal van de overige materiële lasten
€ 1.629
71 H2 - Hoofdtaakveld 7. Volksgezondheid
2
Milieubeheer Binnen dit taakveld vallen milieubeleid, duurzaamheid, energie, klimaatadaptatie en luchtkwaliteit. Taakveld 7.4. Milieubeheer (x € 1.000)
Lasten 2026
Personeelslasten
Kapitaallasten
Toevoeging reserves
Doorbelastingen
Overige mat. kosten
Baten 2026
Taakveld 7.4. Milieubeheer
€ 1.170
€ 929
€ 10
€ 157
€-
€ 74
€ -726
Totaal taakveld
€ 1.170
€ 929
€ 10
€ 157
€-
€ 74
€ -726
Baten: met name CDOKE. Tegenover deze inkomsten van € 726.000 staan direct gerelateerde lasten vaak in de vorm van personeelslasten en overhead
Wat doet gemeente Rhenen en de weging van beleidsvrijheid Gemeenten hebben een algemene zorgplicht voor een veilige en gezonde leefomgeving en hebben daarnaast specifieke plichten. Hier zijn verschillende wetten en regels van toepassing zoals de Omgevingswet, Klimaatwet en de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw). Er zijn specifieke eisen voor bijvoorbeeld lucht- en bodemkwaliteit, geluidhinder, geurhinder, trillinghinder of het transport en het bewerken en verwerken van gevaarlijke stoffen. De vergunningverlening, het toezicht en de handhaving hiervan wordt in opdracht van de gemeente uitgevoerd door de omgevingsdienst ODU (zie voor meer informatie paragraaf 2.8.6 Ruimtelijke Ordening). Daarnaast zijn er taken die minder specifiek zijn uitgeschreven voor een gemeente maar waar wel een inspanningsverplichting of een resultaatverplichting verder weg in de tijd op zit. De gemeente is wettelijk verplicht (Klimaatwet) om in 2050 energieneutraal te zijn. Dit betekent dat er op dat moment ook geen aardgas en andere fossiele brandstoffen meer worden gebruikt (energietransitie). Hier worden regionale afspraken met het Rijk over gemaakt. De gemeente heeft binnen de landelijke kaders vrijheid om te bepalen op welke manier zij deze energietransitie vormgeeft. De netcongestie waar we in Rhenen mee te maken hebben zal hier invloed op hebben.
Een belangrijk kader is de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw). Hierin staat dat de gemeente in 2050 aardgasvrij moet zijn. Alle gebieden die in 2050 nog zijn aangesloten op het aardgasnetwerk moeten op dat moment voorzien worden van duurzaam gas (waterstof of biogas). Over de weg daarnaar toe (het Warmteprogramma) heeft de gemeente beleidsvrijheid. De netcongestie waar we in Rhenen mee te maken hebben zal ook op dit onderdeel invloed hebben.
72 H2 - Hoofdtaakveld 7. Volksgezondheid
2
Milieubeheer Verder wordt ook van gemeentes verwacht dat zij een rol pakken bij het landelijke doel om in 2030
Op dit taakveld is sprake van een geringe tot grote beleidsvrijheid, dit is weergegeven in onder-
50% minder gebruik te maken van primaire grondstoffen en om in 2050 een 100% circulaire eco-
staande tabel.
nomie te hebben. Gemeentes hebben ruimte om te bepalen hoe zij dat gaan doen, een deel hiervan
Taakveld 7.4. Milieubeheer (x € 1.000)
komt terug bij het onderdeel afval. Ook heeft de gemeente een taak in het beperken en voorkomen van nadelige gevolgen van de klimaatverandering. Onderdeel hiervan is bijvoorbeeld waterbeheer
Algemene toelichting
(riolering, afkoppelen regenwater en dergelijke). Maar ook maatregelen met het oog op gezondheid
Primaire aard van de taak
Wettelijk
zoals het voorkomen van hittestress, bijvoorbeeld met behulp van een Lokaal Hitteplan.
Mate van beleidsvrijheid conform ROB
5
Administratieve deelproducten
Overige lasten Beleidsvrijheid eigen weging
In Rhenen zijn met verschillende beleidsplannen stappen gezet om de beleidsvrijheid concreet vorm te geven (bijvoorbeeld Routekaart Duurzaamheid).De personeels- en onderzoekskosten van deze
Beleidsvrijheid ROB
activiteiten worden voor een deel bekostigd vanuit middelen die Rijk verstrekt (regeling capaci-
E330112 Foodvalley Energie
€ 10
teit decentrale overheden voor klimaat-en energiebeleid ook wel CDOKE). Dit was tot 2026 een
E330107 Duurzaamheid
€ 56
Specifieke Uitkering met weinig beleidsvrijheid (SPUK). In 2026 zijn deze middelen verstrekt via een
E330109 Ongediertbestrijding
€9
Decentralisatie Uitkering (DU) met meer beleidsvrijheid. CDOKE middelen die niet worden gebruikt moeten terug naar het Rijk.Vanaf 2027 worden de middelen waarschijnlijk verstrekt via een Bijzondere Fonds Uitkering (BFU). In de septembercirculaire van 2026 is er waarschijnlijk meer duidelijk over deze beleidsvrijheid.
E330111 Geluid
-
E310998, E320998, E330998 en E620998 Personeelslasten
-
Totaal van de overige materiële lasten
73 H2 - Hoofdtaakveld 7. Volksgezondheid
€ 75
2
Begraafplaatsen Binnen dit taakveld vallen het beheer, onderhoud en de exploitatie van gemeentelijke begraafplaatsen en – indien van toepassing – crematoria. Het omvat ook het uitgeven van grafrechten, onderhoud van graven en de uitvoering van begrafenissen waarvoor de gemeente verantwoordelijk is. Taakveld 7.5. Begraafplaatsen en crematoria (x € 1.000)
Lasten 2026
Personeelslasten
Kapitaallasten
Toevoeging reserves
Doorbelastingen
Overige mat. kosten
Baten 2026
Taakveld 7.5. Begraafplaatsen en crematoria
€ 335
€ 111
€ 40
€-
€-
€ 184
€ -528
Totaal taakveld
€ 335
€ 111
€ 40
€-
€-
€ 184
€ -528
Baten: begrafenisrechten en opbrengst onderhoud graven. De verwachte meerjarige afkoopsommen onderhoud zijn toegevoegd aan de voorziening en vormen een correctie op de opbrengst. Verder bestaan de inkomsten uit de onttrekking van de in het verleden ontvangen meerjarige afkoopsommen onderhoud aan de voorziening.
Wat doet gemeente Rhenen en de weging van beleidsvrijheid
Op dit taakveld is sprake van een grote tot zeer grote beleidsvrijheid, dit is weergegeven in onder-
De gemeente heeft de plicht om minimaal één gemeentelijke begraafplaats te faciliteren vanuit de
staande tabel.
Wet op lijkbezorging. Tevens is er een wettelijke verplichting voor het bijhouden van de grafadmini-
Taakveld 7.5. Begraafplaatsen en crematoria (x € 1.000)
stratie.
Algemene toelichting
Beleidsvrijheid ROB
Belangrijk binnen dit taakveld om op te merken is dat er sprake is van een gesloten circuit, dat
Primaire aard van de taak
Wettelijk
betekent dat de baten die via de lijkbezorgingsrechten en het grafonderhoud worden ontvangen
Mate van beleidsvrijheid conform ROB
6-8
Administratieve deelproducten
Overige lasten Beleidsvrijheid eigen weging
gekoppeld zijn aan de totale lasten die voortvloeien uit de taken die de gemeente verricht en mogen niet op een andere wijze worden gebruikt. De gemeente kan ervoor kiezen om niet alle lasten te verhalen op de inwoners. Een andere invulling van deze taken zal daarmee over het algemeen resulteren in een toe- of afname van deze baten. De verdere invulling is grotendeels aan de gemeente en ziet toe op de wijze waarop de gemeente dit organiseert. Bijvoorbeeld in het aantal locaties, de hoeveelheid beschikbare graven, de duur
E310602 Aula Larikshof
€ 48
E310603 Berging begraafplaatsen Rhenen
€7
E310604 Berging begraafplaatsen Elst
€3
E310601 Begraafplaatsen
€ 126
de verdere inrichting alsmede het onderhoud daarvan. Daarnaast kan de gemeente bepaalde kosten
E310998 Personeelslasten
-
die bijvoorbeeld onder de overhead vallen toerekenen aan deze activiteit, hierdoor ontstaat aanvul-
Totaal van de overige materiële lasten
waarvoor graven beschikbaar worden gesteld, de opstallen bij een locatie (bijvoorbeeld een aula) en
lende dekking voor deze kosten en heeft de gemeente enige beleidsvrijheid (binnen de wettelijke kaders). Een nadere duiding hiervan is opgenomen onder paragraaf Bestemmingsheffingen en leges in hoofdstuk 3. De beleidsvrijheid is daarmee per saldo hoog.
74 H2 - Hoofdtaakveld 7. Volksgezondheid
€ 184
2
Hoofdtaakveld 8.0 Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing
Doel van dit hoofdtaakveld is om met een actief, of faciliterend, grondbeleid een bijdrage te leveren aan de inrichting van de publieke ruimte. Hiermee richt de gemeente zich op het behouden en versterken van het groene en cultuurhistorische karakter van Rhenen. Daarnaast wil de gemeente ook haar bedrage leveren aan het oplossen van het woningtekort. Hoofdtaakveld 8 - Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing (x € 1.000)
Lasten 2026
Baten 2026
€ 1.756
€ -308
€ -10
-
Taakveld 8.3. Wonen en bouwen
€ 1.691
€ -1.111
Totaal hoofdtaakveld
€ 3.437
€ -1.419
Taakveld 8.1. Ruimtelijke ordening Taakveld 8.2. Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen)
75 H2 - Hoofdtaakveld 8. Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing
2
Ruimtelijke ordening Tot dit taakveld behoren taken op het gebied van de ruimtelijke ordening en ontwikkeling en vergunningverlening. De nadere duiding van de baten en lasten is als volgt: Taakveld 8.1. Ruimtelijke ordening (x € 1.000)
Lasten 2026
Personeelslasten
Kapitaallasten
Toevoeging reserves
Doorbelastingen
Overige mat. kosten
Baten 2026
Taakveld 8.1. Ruimtelijke ordening
€ 1.756
€ 819
€-
€-
€ -17
€ 954
€ -308
Totaal taakveld
€ 1.756
€ 819
€-
€-
€ -17
€ 954
€ -308
Doorbelastingen: dekking personeelskosten en overhead ten laste van ruimtelijke projecten. Baten: exploitatiebijdragen faciliterende grondexploitaties zoals Achterberg West fase 2, Nieuwe Veenendaalseweg 55/Kerk, opbrengsten van bestemmingsplanwijzigingen en leges en heffingen.
Wat doet gemeente Rhenen en de weging van beleidsvrijheid
Voorbeelden hiervan zijn:
Omgevingsvisie en Omgevingsplan: De wettelijke verplichte taken van een gemeente voor het
•
Omgevingsvisie: 1000 woningen, bescherming van landschappelijke of natuurlijke waarden;
taakveld Ruimtelijke Ordening zijn dat deze een omgevingsvisie en een omgevingsplan vaststelt,
•
Volkshuisvestingsbeleid: realiseren van voldoende, passende en betaalbare woningen voor
deze actueel houdt of deze wijzigt, en besluit of ruimtelijke initiatieven passen binnen dit gestel-
iedereen.
de beleid. Voor de omgevingsvisie geldt dat deze vormvrij is, wat inhoudt dat een gemeente veel
Ook de recent in de raad vastgestelde randzonevisie, gebiedsverkenning en programma landelijk ge-
keuzevrijheid heeft wat betreft omvang en vorm. De gemeente Rhenen heeft reeds een vastgestelde
bied vallen hieronder. De vrijheid bestaat om dergelijk beleid niet meer op te stellen. Mogelijk leidt
Omgevingsvisie, de Visie op Rhenen 2035. Ook heeft het reeds een tijdelijk Omgevingsplan in wer-
dit tot een lagere capaciteitsbehoefte, maar dit heeft ook invloed op het behalen van de beleidsdoe-
king. Gemeenten zijn verplicht om voor 2032 een definitief Omgevingsplan in werking te hebben.
len en – ambities.
Het toewerken naar een definitief Omgevingsplan vraagt veel voorbereiding en capaciteit. Het is daarom raadzaam om de gehele periode tussen nu en 2032 hiervoor te gebruiken.
Anderzijds zijn er ruimtelijke beleidsstukken en visies. Deze kunnen een duidelijker kader geven voor het beoordelen van initiatieven, wat de besluitvorming en planbegeleiding ten goede kan komen.
Vergunningverlening: Op het gebied van vergunningverlening geldt dat het overgrote deel van
Ook deze beleidsstukken zijn niet wettelijk verplicht. Het ontbreken (of niet opstellen) van dit soort
het werk wettelijke taken betreft, namelijk: Het behandelen van aanvragen om een omgevingsver-
toetsingskaders leidt niet tot een lagere inzet van personeel, aangezien deze aanvragen en initiatie-
gunning. En het opstellen en actueel houden van de Uitvoerings- en Handhavingsstrategie en de
ven hoe dan ook moeten worden beoordeeld (wettelijke taak). Het is in de praktijk juist efficiënter
jaarlijkse uitvoeringsprogramma’s die daaruit voortvloeien. Keuzevrijheid is er eigenlijk alleen op het
om toetsingskaders (zoals een randzonevisie) te hebben.
gebied van vooroverleg en informatievoorziening. Ruimtelijke procedures: De ambtelijke kosten voor het doorlopen van de ruimtelijke procedures Ruimtelijk beleid: Grofweg kan worden gesteld dat alle beleidstaken, met uitzondering van de
van ruimtelijke plannen worden verhaald op de initiatiefnemer. Deze kosten zijn ondergebracht in
omgevingsvisie, niet-wettelijk zijn. Om twee redenen kan toch worden gekozen voor het opstellen
E320202 Faciliterende grondexploitatie.
van beleid. Enerzijds kan beleid helpen bij het behalen van doelen en ambities van gemeente Rhenen. Een aantal van die doelen en ambities kennen een uitwerking binnen het taakveld Ruimtelijke
Omgevingsdienst: Onder de post ‘E320101 Ruimtelijke Ordening Algemeen’ vallen de kosten voor
Ordening,
de Omgevingsdienst Utrecht (ODU). Voor een groot deel voert de Omgevingsdienst taken uit op
76 H2 - Hoofdtaakveld 8. Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing
2
Ruimtelijke ordening het gebied van ruimtelijke ordening, vergunningverlening en toezicht & handhaving die zijn vastgelegd in de Omgevingswet. Daarnaast wordt een deel van de toetsing van ruimtelijke initiatieven door de gemeente, op zichzelf een wettelijke taak, uitbesteed aan de ODU, omdat we deze expertises niet zelf binnen de organisatie hebben. Op dit taakveld is sprake van een geringe tot zeer grote beleidsvrijheid, dit is weergegeven in onderstaande tabel: Taakveld 8.1. Ruimtelijke ordening (x € 1.000) Algemene toelichting
Beleidsvrijheid ROB
Primaire aard van de taak
Wettelijk
Mate van beleidsvrijheid conform ROB
6-8
Administratieve deelproducten
Overige lasten Beleidsvrijheid eigen weging
E320101 Ruimtelijke ordening algemeen
€ 752
E320102 Foodvalley ruimtelijke ordening
€ 20
E320103 Opstellen omgevingsplannen
€ 100
E320111 Principeverzoeken en schetsplannen
-
E320113 Wijzigingen omgevingsplan
-
E320202 Faciliterende grondexploitatie
€ 82
E320998 en E620998 Personeelslasten
-
Totaal van de overige materiële lasten
€ 954
77 H2 - Hoofdtaakveld 8. Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing
2
Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) Tot dit taakveld behoren de taken op het gebied van de (actieve) gemeentelijke bouwgrondexploita-tie. Hierbij kan gedacht worden aan verwerving, ontwikkeling en verkopen van gronden ter facilitering van woningbouw. Daarnaast kan gedacht worden aan de verpachting van agrarische percelen door de gemeente Rhenen. De nadere duiding van de baten en lasten is als volgt: Taakveld 8.2. Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) (x € 1.000)
Lasten 2026
Personeelslasten
Kapitaallasten
Toevoeging reserves
Doorbelastingen
Overige mat. kosten Baten 2026
Taakveld 8.2. Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen)
€ -10
€ 87
€-
€-
€ -97
€-
€-
Totaal taakveld
€ -10
€ 87
€-
€-
€ -97
€-
€-
Doorbelastingen: toerekening van personeelslasten en overhead aan de faciliterende grondexploita-ties. Per saldo voordeel voor exploitatie van € 97.000.
Wat doet gemeente Rhenen en de weging van beleidsvrijheid
Omdat de beoordeling is gebaseerd op de overige materiële lasten, ontbreekt de weging van de
Gemeenten hebben geen wettelijke plicht om gronden te verwerven, te verpachten of te ontwik-
beleidsvrijheid in de tabel.
kelen voor het verwezenlijken van plannen en bestemmingen. Actief grondbeleid is een middel om beleidsdoelen te realiseren, geen doel op zichzelf. Daarmee is er sprake van een taak die grote
Taakveld 8.2. Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) (x € 1.000)
beleidsvrijheid kent. Hierbij moeten we wel rekening houden met de landelijke en regionaal vastge-
Algemene toelichting
stelde ambities, denk hierbij bijvoorbeeld aan de woningbouwopgave die in Foodvalley verband en in het eigen volkshuisvestingsprogramma is vastgelegd.
Beleidsvrijheid ROB
Primaire aard van de taak
Niet wettelijk
Mate van beleidsvrijheid conform ROB
7-9
Administratieve deelproducten
Overige lasten Beleidsvrijheid eigen weging
E320998 Personeelslasten
-
Totaal van de overige materiële lasten
-
78 H2 - Hoofdtaakveld 8. Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing
2
Wonen en bouwen Tot dit taakveld behoren de taken op het gebied van de behandeling en eventuele verstrekking van omgevingsvergunningen, het uitvoeren van bouwtoezicht en de Wet Kwaliteitsborging, het faciliteren van woningtoewijzing en het verstrekken van subsidies voor verduurzaming van woningen. De nadere duiding van de baten en lasten is als volgt: Taakveld 8.3. Wonen en bouwen (x € 1.000)
Lasten 2026
Personeelslasten
Kapitaallasten
Toevoeging reserves
Doorbelastingen
Overige mat. kosten
Baten 2026
Taakveld 8.3. Wonen en bouwen
€ 1.691
€ 743
€ 235
€-
€ 72
€ 641
€ -1.111
Totaal taakveld
€ 1.691
€ 743
€ 235
€-
€ 72
€ 641
€ -1.111
Doorbelastingen: toerekening van de personeelslasten en overhead van € 32.000 aan de specifieke uitkering (SPUK) opvang ontheemden. Verder is € 40.000 aan personeelslasten en overhead toegerekend aan het project verkoop locatie springplank. Baten: leges en heffingen omgevingsvergunningen, opbrengsten huur vastgoed zoals flexwoningen en woonwagenkamp en inkomsten specifieke uitkering (SPUK) lokale aanpak isolatie van € 286.000. Tegenover deze inkomsten van de SPUK staan direct gerelateerde lasten. Wat doet gemeente Rhenen en de weging van beleidsvrijheid Voldoende en passende woningen: Gemeenten hebben op grond van de Woningwet en de Huisvestingswet een zorgplicht voor voldoende en passende woningen. Gemeenten moeten beleid maken om te zorgen dat er genoeg woningen zijn voor hun inwoners, denk aan nieuwbouwplannen en afspraken met woningcorporaties. Gemeenten hebben geen plicht om zelf woningen te bouwen maar hebben op grond van de wet wel een regierol om te zorgen voor voldoende woningen. En dat deze woningen eerlijk worden verdeeld (bijvoorbeeld door het opstellen van een huisvestingsverordening met urgentieregels) en de gemeente moet erop toezien dat de kwaliteit op orde is.
Aandachtsgroepen: Gemeenten zijn via het programma ‘Een thuis voor iedereen’ en de (aankomende) Wetsvoorstel versterking regie op de volkshuisvesting verplicht huisvesting te bieden aan specifieke kwetsbare groepen, ook wel aandachtsgroepen. Dit betreft mensen die extra zorg, begeleiding of een stabiele woonplek nodig hebben om hun leven opnieuw op te bouwen. Het gaat hier bijvoorbeeld om: • medisch urgenten; • uitstromers uit beschermd wonen en GGZ en maatschappelijke opvang; • gezinnen met minderjarige kinderen in thuisloze situatie; • uitstromers uit vrouwenopvang en slachtoffers mensenhandel; • uitstromers uit jeugdzorg met verblijf; • uitstromers uit detentie; • mantelzorgers en -ontvangers; • uitstappende sekswerkers; • standplaatsen voor woonwagen. 79 H2 - Hoofdtaakveld 8. Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing
2
Wonen en bouwen Statushouders: Voor de huisvesting van statushouders krijgen gemeenten halfjaarlijks een
Op dit taakveld is sprake van een redelijke tot grote beleidsvrijheid, dit is weergegeven in onder-
wettelijke taakstelling.
staande tabel:
Activiteiten uit het programma Landelijk gebied: Ook valt de verdere uitwerking van het in
Taakveld 8.3. Wonen en bouwen (x € 1.000)
december 2025 vastgestelde programma Landelijk Gebied (deels) onder de toekomstige activiteiten
Algemene toelichting
die onder dit taakveld een plek zullen krijgen. De beleidsvrijheid zit daarmee vooral op de keuzes die reeds in dit programma zijn gemaakt.
Beleidsvrijheid ROB
Primaire aard van de taak
Niet wettelijk
Mate van beleidsvrijheid conform ROB
7-9
Administratieve deelproducten
Overige lasten Beleidsvrijheid eigen weging
Welstandstoezicht: De grootste beleidsvrijheid hierop zit vooral in het kader waarop getoetst moet worden (welke eisen zijn opgenomen in bijvoorbeeld het beeldkwaliteitsplan).
E320406 Flexwoningen
€ 79
werking binnen Foodvalley op ruimte en economie. Deze samenwerking is aangegaan vanwege de
E320407 Realisering tijdelijke woningen
€ 66
opgaven die gemeentegrens overstijgend zijn. De tendens is dat het Rijk met name in gesprek gaat
E320112 Overig omgevingsvergunning
-
met regio’s en in mindere mate met individuele gemeenten. Dit maakt dat in de strategische agen-
E320401 Omgevingsvergunning Bouwen
€ 61
E320402 Welstandstoezicht
€ 34
E320403 Wonen
€ 343
E320404 Woonwagenkamp
€ 49
E320405 Foodvalley Wonen
€ 10
Samenwerking Foodvalley op ruimte en economie: Tot slot valt onder dit taakveld de samen-
da thema’s zijn gedefinieerd die regionaal i.p.v. lokaal worden aangepast. In formele zin is er echter geen sprake van een wettelijke taak en is de commitment hieraan ingevuld via de jaarplannen van de regio waarmee deelname in de regio met name een lokaal besluit is.
E320998 en E620998 Personeelslasten.
-
Totaal van de overige materiële lasten
€ 641
80 H2 - Hoofdtaakveld 8. Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing
3
Overkoepelende thema’s
3
De analyse in voorgaand hoofdstuk is op het niveau van de administratieve deelproducten per
• Financieringsvormen: Kiezen voor gunstige financieringsvormen of het oversluiten van leningen
hoofdtaakveld uitgevoerd. Echter heeft de gemeente ook te maken met een aantal overkoepelende
om de rentelast te verminderen.
thema’s waarbij de beleidsvrijheid met name vanuit dat perspectief bekeken dient te worden. Deze
Overhead en personeelslasten
thema’s zijn in dit hoofdstuk nader uitgeschreven.
Door adviesbureau Berenschot is de benchmark ‘Formatie en kosten’ uitgevoerd voor de gemeente
Kapitaallasten
Rhenen. Deze benchmark bestaat uit een tweetal onderdelen, namelijk:
Kapitaallasten zijn kosten van investeringen en bestaan uit het totaal van afschrijvingslasten en ren-
1. Benchmark formatie en apparaatskosten
telasten. Deze kosten weerspiegelen de waardevermindering van activa door gebruik of veroudering
2. Benchmark totale kosten
en de financieringskosten van het geïnvesteerde kapitaal. De benchmark is opgenomen in deel 2 van deze rapportage waarin de samenvatting van de bevinNiet beïnvloedbaar op de korte termijn
dingen als volgt is:
Op korte termijn zijn deze lasten nauwelijks beïnvloedbaar. Als een investering is gedaan, liggen de
De totale apparaatskosten zijn conform het gemiddelde van de referentiegroep (1% lager -
lasten in beginsel voor de hele looptijd vast in de begroting. Kapitaallasten worden daarom vaak
€0,1 miljoen), op basis van de benchmark zijn individuele afwijkingen grotendeels te verklaren
de “sluipmoordenaar” van de begroting genoemd. Omdat ze voor lange tijd (soms 30 tot 60 jaar)
door werklastenindicatoren. De gemeente heeft een grotere formatieomvang, lagere overige
vastliggen, beperken ze de financiële flexibiliteit van een organisatie voor toekomstige keuzes.
relevante kosten (zoals materiële uitvoeringskosten, uitbestedingskosten, ICT kosten en huisves-
Op korte termijn kun je wel denken aan het optimaliseren van de voorgenomen investeringen.
tingskosten) en hogere begrote bovenformatieve inhuurkosten.
Dus kritisch kijken naar de noodzaak van vervanging en de omvang van investeringen. Daarnaast is In de rapportage is daarnaast een beeld per thema opgenomen, deze is als volgt:
het belangrijk om naar de aflossingsmogelijkheden te bekijken. Tevens kunnen gemeenten ervoor kiezen om reserves in te zetten voor de tijdelijke dekking van de kapitaallasten in de exploitatie. Tot slot is één extreme variant het afstoten van investeringen die zijn gedaan, veelal zal dit echter
Bedrijfsvoeringsthema’s zijn 5% lager dan gemiddeld per inwoner (-€ 0,4 miljoen).
betekenen dat de functie van deze investeringen op een andere wijze gefaciliteerd dient te worden.
Het aantal formatieplaatsen is de belangrijkste werklastindicator voor de bedrijfsvoering, indien we daar rekening mee houden, dan zijn deze kosten 7% lager dan gemiddeld
Wel beïnvloedbaar op de middellange en lange termijn
(-€ 0,6 miljoen). Op de onderliggende taken zien we hogere en lagere kosten die wij grotendeels
De kapitaallasten van de gerealiseerde investeringen staan vast, maar de omvang van de kapitaal-
kunnen verklaren.
lasten kunnen we naar de toekomst toe wel beïnvloeden via: Fysieke thema’s zijn 13% lager dan gemiddeld (-€ 1,6 miljoen). Op basis van de werklastindi-
• Investeringsstop of -vertraging: Door nieuwe investeringen uit te stellen of te schrappen,
catoren kunnen we de lagere kosten voor twee derde verklaren.
voorkom je de groei van toekomstige kapitaallasten. • Wijziging afschrijvingsbeleid: Door het verlengen van afschrijvingstermijnen of investeringen niet volledig af te schrijven dalen de jaarlijkse kapitaallasten. Hierbij dient wel rekening gehouden
Sociale thema’s zijn 33% hoger dan gemiddeld (+€ 1,7 miljoen). Op basis van de werklastindi-
te worden met de verwachte economische levensduur. Het is daarmee niet toegestaan om het
catoren kunnen we de hogere kosten voor de helft verklaren.
afschrijvingsbeleid continu te wijzigen. Algemene thema’s zijn 5% hoger dan gemiddeld (+€ 0,1 miljoen). Op de onderliggende taken
• Desinvesteringen: Het verkopen van vastgoed of kapitaalgoederen beëindigt de afschrijvings-
zien we hogere en lagere kosten die wij niet geheel kunnen verklaren.
lasten en verlaagt de rentelasten als de opbrengst wordt gebruikt om schuld af te lossen. Zoals aangegeven zal wel bepaald dienen te worden of de noodzakelijke functie van deze investeringen op een andere wijze geborgd moet worden. 82