Bijlage Beleidsinventarisatie gemeente 2020

54 Werkdocument, alleen voor intern gebruik gemeente Rhenen

Beleidsplan Maatschappelijke Ondersteuning Datum vaststelling: Augustus 2014 Horizon: 2017 Voor de vormgeving van ons beleid kiezen we voor het werken met drie deelprogramma’s, die aansluiten bij de opdracht van de Wmo 2015. 1. Vitalisering van sociaal kapitaal en zelf organiserend vermogen. Het gaat hier om het bevorderen van sociale samenhang, de ondersteuning van mantelzorg en vrijwilligers en het voorkomen en bestrijden van huiselijk geweld. 2. Zelfredzaamheid en participatie van personen met een beperking Het ondersteunen van de zelfredzaamheid en participatie van personen met een beperking of met chronische psychische of psychosociale problemen, zoveel mogelijk in de eigen leefomgeving. 3. Maatschappelijke opvang De zorg, ondersteuning en bescherming van mensen die niet in staat zijn zich zelfstandig te handhaven in de samenleving en die beschermd wonen of opvang behoeven in verband met psychische of psychosociale problemen of omdat zij de thuissituatie hebben verlaten, al dan niet in verband met risico’s voor hun veiligheid als gevolg van huiselijk geweld. De gemeente Rhenen wil dat haar inwoners zolang mogelijk de regie over hun dagelijks leven houden en kunnen participeren in de samenleving. Iedereen moet naar zijn of haar vermogen kunnen meedoen. Iedereen heeft het recht zich te ontwikkelen en ontplooien. De eigen kracht en mogelijkheden van mensen staan centraal.

Om ervoor te zorgen dat mensen hun zelfredzaamheid behouden, zien we toe op de volgende randvoorwaarden: • Bevorderen van leefbaarheid en veiligheid; • Beschikbaar stellen van algemene voorzieningen, die bereikbaar en toegankelijk zijn; • Adequate voorlichting, informatie en advies; • Stimuleren ontmoeting en contact tussen mensen; • Organiseren vroegsignalering. Beleidsprioriteiten 1. Buurtbewoners ontmoeten en kennen elkaar en ontplooien initiatieven voor een leefbare en veilige buurt. Ze helpen en ondersteunen elkaar. 2. Er is een ondersteuningstructuur passend bij de buurtgerichte aanpak in de kernen. Procesdoelen: 3. Vereenvoudigen van mogelijkheden om vrijwilligerswerk te doen, initiatief te nemen en elkaar te helpen 4. Inwoners van Rhenen worden actief betrokken bij de totstandkoming van (beleids)plannen binnen het sociaal domein. 5. Mantelzorgers worden niet overbelast. 6. Mensen zijn in staat om hun eigen netwerk in te schakelen en te verbreden. Procesdoelen 7. Voor mensen met regieverlies is er voldoende dagbesteding 8. Kwetsbare mensen mogen er op rekenen dat er direct bescherming en hulpverlening wordt ingezet in (dreigende) situaties van mishandeling en huiselijk geweld, ook als ze zelf geen melding of aangifte kunnen doen. Er wordt zo snel mogelijk ingegrepen en outreachend gewerkt vanuit een brede benadering van de problematiek. 1.

De Wmo ondersteuning vindt op een duurzame basis plaats; de gemeente biedt een samenhangend pakket van algemene voorzieningen; het inzetten van individuele voorzieningen wordt beperkt tot hetgeen noodzakelijk is. 2. Begeleiding is gericht op empowerment, dat wil zeggen het zoveel mogelijk herstellen van de zelfredzaamheid, de versterking van het eigen netwerk en het bevorderen van participatie. 3. Mensen blijven zo lang mogelijk als dat kwalitatief verantwoord en uit kostenoogpunt acceptabel is thuis in hun eigen omgeving wonen. 4. Er is sprake van gecoördineerde ondersteuning door professionals, vrijwilligers en mantelzorgers met oog voor ieders rol en kwaliteit en veerkracht. 55 Werkdocument, alleen voor intern gebruik gemeente Rhenen

5. Alle professionele en vrijwillige ondersteuning is gericht op het versterken van de eigen mogelijkheden en de zelfredzaamheid van mensen. Voorkomen dat mensen zorgafhankelijk worden of blijven. Wanneer mensen blijvend zorg en ondersteuning nodig hebben is de aanpak gericht op zoveel mogelijk zelfstandigheid. 1. Er is maatschappelijke opvang en begeleiding voor mensen die zich in sociaal kwetsbare situatie bevinden en dakloos zijn of dreigen te worden. 2. Er is continuïteit voor huidige cliënten(overgangsrecht) met een indicatie voor Beschermd wonen en er zijn toegangscriteria voor nieuwe cliënten vanaf 2015. 3. Er is een meldpunt zorg en overlast voor inwoners en organisaties om kwetsbare inwoners te melden. 4. Er is duidelijkheid over de samenwerking bij overlast door psychisch kwetsbare mensen. 5. Er is een laagdrempelige ambulante verslavingshulp, direct beschikbaar en allround inzetbaar voor vragen op het gebied van verslaving. 6. Kwetsbare inwoners komen vroegtijdig in beeld en worden bereikt en begeleid. Er is een ondersteuningsstructuur voor kwetsbare inwoners. Cliënten worden ondersteund om zelf –naar vermogen en draagkracht- bij te dragen. 7. Sociaal isolement wordt voorkomen en er wordt gewerkt aan meedoen aan de samenleving en een vorm van dagbesteding. 8. Huisuitzettingen worden voorkomen en er worden voldoende woningen voor deze doelgroep gecreëerd.

56 Werkdocument, alleen voor intern gebruik gemeente Rhenen

Integraal Beleidskader Sociaal Domein Datum vaststelling: Januari 2014 Horizon: 2020 Wij hebben als gemeenteraad op 12 november 2013 de Visie Sociaal Domein Rhenen vastgesteld. In deze visie is het streefbeeld van de vitale samenleving neergezet. In de visie wordt vooral de kernachtige aanpak van de menselijke maat in het sociaal domein benadrukt. Wij als raad willen met onze burgers de verworvenheden van de verzorgingsstaat in zijn juiste porporties doorvertalen naar meer sociaal doe-het-zelve. En dat zeker met gebruikmaking van de familie, vrienden en buurtbewoners in de eigen leefomgeving van onze inwoners Binnen het sociaal domein voor Rhenen staan wij een beleidsvorming voor, die dit ook echt mogelijk maakt. Bij de beleidskeuzes willen wij ons als lokale overheid vooral verplaatsen in de handelingsopties van onze burgers. Bij het opzetten en toepassen van het beleidsinstrumentarium gaat het dan vooral om procesmatig werken om te komen tot: één gezin, één plan en één regisseur. Tot het gezin rekenen wij ook de éénpersoons- of tweepersoonshuishouding Het integraal beleidskader vertaalt het streefbeeld van de vitale samenleving door naar het hoofdproces in het sociaal domein.

Dit betreft het proces vanaf signalering, vraagverheldering, informeren, toeleiding, ondersteuning op verschillende niveaus, specialistische hulp en het uitvoeren van het gezinsplan tot aan het evalueren gezinsplan. Dit om zoveel mogelijk rondom het gezin en het gezinsplan de ontschotting bij- eb integraliteit van de hulp en ondersteuning mogelijk te maken. Rondom dit hoofdproces zijn wij de komen de jaren met burgers, maatschappelijke organisaties en zorgaanbieders druk met de drie lokale opgaven: vraaggericht werken, nieuwe lokaal samenspel en de nieuwe werkwijze tussen de burgers en beroepskrachten. Op basis van dit integraal beleidskader bakenen wij de vragen, ambities, randvoorwaarden en beschikbare middelen af voor het sociaal domein. Om vervolgens binnen dit kader voldoende ruimte te creëren om de maatschappelijke ontwikkeling als een open leerproces met burgers, netwerken en andere maatschappelijke partijen invulling te geven. Wij gaan daarbij als raad de nodige impulsen geven die leiden tot meer preventie en innovatie. Volgend op dit integraal beleidskader worden nog drie beleidsplannen uitgewerkt. Dit om het beleid uit te werken, dat bij de uitvoering nodig is op het vlak van Jeugd, Maatschappelijke ondersteuning en Participatie.

Met deze beleidsplannen en de daarbij behorende verordeningen willen wij steeds aansluiten bij de maatschappelijke behoeften en de praktijk. Aan de ene kant voldoende borging van rechten en aan de andere kant met ruimte en prikkels om tot nieuwe werkpraktijken te komen.

57 Werkdocument, alleen voor intern gebruik gemeente Rhenen

Programma Sociaal Domein Datum vaststelling: 2016 Horizon: 2018 Het Programma Sociaal Domein kent twee strategische hoofdopgaven: • De vitale samenleving o Het vergroten van de betrokkenheid van de inwoners bij elkaar en hun leefomgeving, en de verantwoordelijkheid voor het eigen welzijn en zelfredzaamheid. • Maatwerkondersteuning o Het zorgen voor duurzaam beschikbare en betaalbare ondersteuning op maat, passend bij de persoonskenmerken en situatie van hen die daar een beroep op moeten doen.

Samenhangende ontwikkelopgaven zijn onder gebracht in een zogenaamd deelprogramma. Deze hebben we zodanig gekozen dat daarmee een belangrijke bijdrage wordt geleverd aan de beide strategische hoofdopgaven. We kennen er acht: 1. Deelprogramma infrastructuur Sociaal Domein 2. Deelprogramma Doe Mee in Rhenen 3. Deelprogramma Langer Zelfstandig Thuis 4. Deelprogramma: Tolerantie in de Openbare ruimte 5. Deelprogramma : Inwoners leven gezonder 6. Deelprogramma naar een eenduidige toegang voor maatwerk voor de inwoners van Rhenen 7. Deelprogramma Transformatie zorg en ondersteuning 8. Deelprogramma: Passend Onderwijs Om resultaatgericht en in verbinding met de inwoners te kunnen werken aan de complexe hoofdopgaven in het sociaal domein is gekozen voor programmasturing. Goed programmatisch werken vraagt een daarop toegesneden organisatie en cultuur. De huidige organisatiestructuur van de gemeente Rhenen is daarbij vertrekpunt. Het college is de bestuurlijke opdrachtgever van het programma. De directie is de ambtelijk opdrachtnemer van het bestuur en op haar beurt opdrachtgever richting de programmaorganisatie. Binnen de directie is de manager sociaal domein de eerstverantwoordelijke. De gemeente kan de hoofdopgaven in het sociaal domein niet alleen realiseren. De gewenste kwaliteit van de samenleving is een gedeelde verantwoordelijkheid.

In de vastgestelde Visie Sociaal Domein en de uitwerking daarvan in een Integraal Beleidskader heeft de gemeente deze gedeelde verantwoordelijkheid aangekondigd. De voorgestelde wijze van werken binnen het Programma Sociaal Domein trekt die lijn dan door: samen met bewoners en maatschappelijke partners wordt invulling gegeven aan de verdere uitwerking van het programma, maar ook het samen verantwoordelijkheid nemen in de uitvoering ervan. Dat betekent dat de gemeente op basis van haar wettelijke verantwoordelijkheid op hoofdlijnen de koers uitzet, maar dat de invulling van de deelprogramma’s door het bepalen van projecten en activiteiten in co-creatie gebeurt. De gemeente oefent daarin met zijn rol als regisseur -verbinder en zoekt in de samenwerking met bewoners en maatschappelijke partners het vertrouwen om de haar zo vertrouwde beleidsbepalende rol met besef van verantwoordelijkheid geleidelijk los te laten.

58 Werkdocument, alleen voor intern gebruik gemeente Rhenen

Beleidsplan Jeugd Datum vaststelling: Augustus 2014 Horizon: Hoofddoel: wij willen dat alle kinderen en jongeren in de gemeente Rhenen mee kunnen doen in de samenleving en gezond en veilig opgroeien. We vinden het belangrijk dat kinderen en jongeren kunnen zijn wie ze zijn en worden gestimuleerd om hun talenten te ontwikkelen. De gemeente Rhenen sluit zich aan bij de Jeugdbakens2van de Vereniging Nederlandse Gemeenten en het Rijk: 1. Kinderen en jongeren doen mee en groeien gezond en veilig op 2. De eigen kracht van jeugdigen, gezinnen en hun netwerk is de leidraad 3. De professional als onderdeel van het netwerk 4. De juiste zorg op de juiste plek en de juiste tijd Borging veiligheid van jeugdigen Prioriteit: De veiligheid van de jeugdige vormt een voorwaarde voor een gezonde ontwikkeling. Veiligheid heeft daarom altijd prioriteit. Versterken van gewoon opgroeien Prioriteit: We versterken het probleemoplossend vermogen van de jeugdige, zijn ouders en hun sociale netwerk. Daarbij moet het gewoon zijn om vragen over de opvoeding en ontwikkeling te stellen en te bespreken. Vroegtijdige signalering Prioriteit: Problemen in de opvoeding en ontwikkeling, psychische problemen en stoornissen voorkomen we zoveel mogelijk door een vroegtijdige signalering met bijpassende aanpak. Samenhang in zorg Prioriteit: Er is samenhang in de zorg.

Voor 2015 ligt daarbij het accent op de continuïteit van zorg. We bouwen verder op doorgaande lijnen en integraliteit van zorg.

59 Werkdocument, alleen voor intern gebruik gemeente Rhenen

Sport Sport- en beweegakkoord Rhenen 2019-2021 Datum vaststelling: 31 oktober 2019 Horizon: 2021 Meer mensen een leven lang laten genieten van sport en bewegen in Rhenen!: Dát is het hoofddoel van het sport- en beweegakkoord in Rhenen. Op een manier die past in iemands leven. Bij een club, met een groepje vrienden of op eigen houtje. Op vaste tijden, wanneer het uitkomt of alleen als de zon schijnt. De ondertekenaars van dit akkoord willen sport en bewegen voor iedereen in de gemeente aantrekkelijk en toegankelijk maken. Echt iedereen, nu en in de toekomst. Sportaanbieders, maatschappelijke organisaties, bedrijfsleven en de gemeente samen in op veranderingen en ontwikkelingen in de samenleving. Daarom zijn met een groot aantal partijen en betrokken inwoners ambities geformuleerd: deze afspraken vormen het Rhenense Sport- en beweegakkoord. Met het Sport- en beweegakkoord Rhenen willen de ondertekenaars van dit akkoord zorgen dat alle mensen in de stad en in Achterberg en Elst kunnen kiezen uit een gevarieerd sporten beweegaanbod dat aansluit bij hun behoeften. Waar het om gaat is dat we sporten en bewegen mogelijk en aantrekkelijk maken. Voor iedereen, een leven lang. Nu en in de toekomst. Ieder op zijn eigen niveau en met zijn eigen motief: of dat nu presteren is of genieten, ontspannen, ontmoeting, gezelligheid, uitdaging of gezondheid.

In het Rhenense sport- en beweegakkoord zijn ambities geformuleerd op 4 thema’s: 1. Sport en bewegen voor iedereen 2. Kinderen in beweging 3. Vitale sportaanbieders 4. Toekomstbestendige sportvoorzieningen

60 Werkdocument, alleen voor intern gebruik gemeente Rhenen

Sportbeleid 2019-2023 Actief op weg naar een vitale samenleving Landelijke trends en ontwikkelingen Sporten wordt steeds vaker ingezet in het sociale domein om preventief de gezondheid te verbeteren. Er zullen de komende jaren ongeveer evenveel mensen blijven sporten. Het aantal mensen dat individueler gaat sporten wordt groter, maar dat wil niet meteen zeggen dat het aantal sporters bij een vereniging evenredig afneemt. Sportfoto van Rhenen De foto van Rhenen laat zien dat sport in de gemeente Rhenen een verspreid beleid is over verschillende beleidsterreinen. De gemeente investeert jaarlijks €750.000,- in sport wat neerkomt op ongeveer €40,- per inwoner. Onder andere openbare ruimte, welzijn en onderwijs hebben de afgelopen jaren mooie initiatieven genomen, die ook aansluiten bij de landelijke trends waarbij sport steeds meer een middel in het sociaal domein is geworden. De grote sportcomplexen (binnen en buiten) worden zoveel mogelijk zelfstandig beheerd met zo min mogelijk bemoeienis van de gemeente. De verenigingen in Rhenen en de exploitant van ’t Gastland hebben een grote mate van zelfstandigheid en eigen verantwoordelijkheid voor hun accommodatievragen. De beheerdersol vanuit het convenant met de voetbalverenigingen staat pas net en vraagt nog regelmatig ondersteuning en overleg.

Wat gaan we de komende jaren doen? Sport is een belangrijk middel in hert sociaal domein en de financiële middelen voor sport als middel zijn dan ook afhankelijk van keuzes die worden gemaakt in het sociaal domein. Het huisvesten van sportverenigingen en activiteiten heeft als uitgangspunt dat wij de buitensportcomplexen conforme de afspraken in het convenant ondersteunen. Binnensportaccommodaties worden naast de scholen ook gebruikt door verenigingen en bij de bouw van de complexen wordt waar mogelijk rekening gehouden met de wensen van de verenigingen, maar de gebouwen hebben wel een multifunctioneel karakter. Begroting De begroting voor de komende jaren ziet er als volgt uit: Sport als middel Omschrijving Ambtelijk inzet 0,1 fte Buurtsportcoaches Schoolzwemmen Minimaregeling sport Vastgoed sport

Omschrijving Buitensportaccommodaties Binnensportaccommodaties Advies en onderzoekskosten

Bedrag (€) 8.000 80.000 52.000 30.000 Bedrag (€) 160.000 315.000 11.000

Voor investeringen in ’t Gastland en Westpoort zij een aantal varianten ontwikkeld Aanbevelingen/wensen • Ondersteun de zwemmogelijkheden voor inwoners binnen de gemeente of daarbuiten. • Vergroot de oppervlakte binnensportruimte met 50% om te voldoen aan de verwachte groei. • Ondersteun de mogelijkheden voor sporten en bewegen door de buitensportaccommodaties ook in te richten voor nieuwe vormen van sport en de buitenruimte waar mogelijk in te richten voor spelen, bewegen en sport. • Bekijk in overleg met de gebruikers hoe de exploitatie van binnensportaccommodaties het beste vormgegeven kan worden

61 Werkdocument, alleen voor intern gebruik gemeente Rhenen

Participatie Participatiestatuut 1. Dit participatiestatuut heeft betrekking op die onderwerpen waarbij besluitvorming uiteindelijk in de gemeenteraad plaatsvindt. 2. De gemeente nodigt inwoners, ondernemers, partners en leden van belangenorganisaties uit hun inbreng en bijdrage te leveren. De uitnodiging kan gelden vanaf het agenderen van een onderwerp tot en met het in de praktijk brengen van een besluit. 3. Het besturen van de gemeente wordt zo een gezamenlijke activiteit waarbij er wel duidelijke verschillen zijn in verantwoordelijkheden en rollen. Dit statuut geeft hier inzicht in. 4. De gemeenteraad is er alert op dat iedereen in de gemeenschap kan meedoen. De raad heeft daarom het college van burgemeester en wethouders verzocht om: a. per participatietraject in principe meerdere communicatie- en participatievormen in te zetten, zodat mensen kunnen meedoen op de manier die hen past. b. het initiatief te nemen om nieuwe vormen te blijven ontwikkelen. c. raadsvoorstellen te voorzien van een communicatie-/ participatieparagraaf met daaraan gekoppeld een begroting, omdat participatie geld en ambtelijke tijd kost. d. tussentijds de raad en de inwoners van Rhenen te informeren over de voortgang van het participatietraject. De voortgang is te vinden op de gemeentewebsite. 5.

De gemeente vindt de samenwerking met inwoners, ondernemers, partners en leden van belangenorganisaties belangrijk, omdat a. kennis van zaken overal zit b. ervaringen, meningen en gevoelens tegenwoordig ook belangrijk zijn voor beleid en besluiten c. de onderlinge verhoudingen in de samenleving horizontaler zijn geworden; er is gelijkwaardigheid én gevoel voor verhoudingen. 6. Mensen willen meedoen en hun bijdrage leveren. De gemeente verwelkomt dit. 7. Aan de andere kant, mensen willen ook weten waar zij aan toe zijn. Het college en de raad zijn helder in de kaders die worden gehanteerd. Kaders geven stellig aan wat belangrijk is voor de gemeente en waar de beperkingen zitten, ook financieel en in de tijd gezien. 8. Van alle mogelijke participatievormen, hecht de gemeente in het bijzonder aan bijeenkomsten en digitale enquêtes. 9. Bijeenkomsten zijn belangrijk om deelnemers de gelegenheid te geven a. zich nader te informeren, ook mondeling naast schriftelijke informatie b. hun ideeën door middel van dialoog nader te ontwikkelen c. te vertellen over goede en slechte ervaringen d. van elkaar te horen hoe zij verschillend denken over onderwerpen en er verschillend tegenover staan e. een stemming te laten ervaren van ‘we verkennen samen en doen samen’. 10. Raadsleden worden altijd uitgenodigd voor deze bijeenkomsten.

Zij zijn toehoorder; een vraag ter verduidelijking stellen, mag. Raadsleden laten zich op deze wijze adviseren en horen zo uit eerste hand wat er leeft in de samenleving. 11. Van iedere bijeenkomst wordt een verslag gemaakt. Het concept wordt binnen 14 dagen naar deelnemers gemaild. Deelnemers kunnen correcties doorgeven en deze worden in het eindverslag verwerkt. 12. Digitale enquêtes bieden de gelegenheid om ongeacht locatie of tijdstip, mee te doen. Het invullen van een enquête is ook snel. Enquêtes zullen met regelmaat worden voorgelegd aan het digitale burgerpanel. Via de gemeentewebsite kunnen ook anderen de enquête invullen. Bovendien kunnen zij zich aanmelden voor het digitale burgerpanel. De enquêtes bieden inzicht in wat er leeft onder de bevolking. De resultaten van de enquêtes worden gepubliceerd op de gemeentewebsite en verwerkt in raadsvoorstellen. 62 Werkdocument, alleen voor intern gebruik gemeente Rhenen

13. De raad laat de uitkomsten van het gehele participatieproces zwaar wegen én zal zelfstandig afwegingen moeten maken in relatie tot andere keuzes en kwesties uit het verleden, in het heden en voor de toekomst. Teneinde de raad hiertoe goed de gelegenheid te geven, worden de inhoudelijke resultaten van het gehele participatieproces verwerkt in een aparte tekst. Op basis van deze tekst kan de raad de inhoudelijke resultaten zelfstandig beoordelen en zelf tot conclusies komen. Deze aparte tekst kan onderdeel zijn van het voorstel dat in de raad wordt besproken (een hoofdstuk of bijlage bijvoorbeeld). 14. Dit participatiestatuut is een toevoeging en staat los van de formele inspraakrechten die burgers hebben. 15. Tot slot. De bedoeling van dit participatiestatuut is om samen verkennen en samen doen – oftewel waarderend vernieuwen - zo veel en zo goed als mogelijk uit te dragen als gemeente. a. Er kan altijd mee worden begonnen en de eerste stap is altijd verkennen. b. Verkennen gaat uit van oprechte interesse in de ander en de ander uitnodigen om zijn of haar inbreng te geven. c. Typische verkenningsvragen zijn: Waar hebben we het over? Wie wil wat graag en waarom? Waar hebben we rekening mee te houden? Wat is er al en wat weten we al waar we op voort kunnen bouwen? d. Verkennen vraagt vertrouwen; gefaseerd maar gestaag bereiken we met elkaar een goed resultaat. e.

Alle pijn, zorgen en kritiek mogen op tafel komen; we luisteren er rustig naar en reageren er op. Maar we stellen ook altijd de vraag: hoe gaan we constructief verder met elkaar en waar willen we met elkaar uitkomen? Het doel is immers om iets met elkaar te vernieuwen. f. We vertrouwen op ieders goede intentie.

63 Werkdocument, alleen voor intern gebruik gemeente Rhenen

Organisatieontwikkeling Bestuursprogramma gemeente Rhenen 2018-2022 Vastgesteld: 2018 Horizon: 2022 Inleiding De wereld om ons heen verandert snel. En dat heeft gevolgen voor ons allemaal. Denk maar aan de zorg voor ouderen of de veiligheid van inwoners. Maar ook aan langere perioden van droogte, wateroverlast en het zoeken naar andere energiebronnen. Ook wij als gemeentebestuur houden daar rekening mee. En we stemmen onze plannen daarop af. We geloven in de kracht van de Rhenense samenleving. Vanuit dit vertrouwen werkt het bestuur van de gemeente Rhenen aan plannen, beleid en de uitvoering daarvan. We doen dat steeds samen met inwoners, ondernemers, de kerken en lokale organisaties. We maken gebruik van elkaars inzichten en deskundigheid en we denken in mogelijkheden. Zo geven wij antwoord op de vraagstukken van deze tijd en verhogen we de kwaliteit van onze gemeente. In dit bestuursprogramma leest u wat onze plannen zijn voor de komende vier jaar.

Waar gaan we de komende vier jaar aan werken? (bestuurlijke opgaven) 1. een duurzamer en klimaatbestendiger Rhenen; Wij willen dat Rhenen in 2040 energieneutraal is. Hoe we dat gaan doen, leggen we vast op de Routekaart Duurzaamheid. Onze doelen zijn: o

evenveel energie op te wekken dan we gebruiken (energieneutraal zijn in 2040);

o

materialen opnieuw te gebruiken (circulair zijn in 2050 á la rijksprogramma);

o

onze gemeente goed aan te passen aan de gevolgen van het veranderende klimaat (klimaatbestendig zijn).

2. vitale samenleving sterker maken; Wij willen dat onze inwoners gezond en veilig kunnen leven in onze kernen Rhenen, Elst en Achterberg. Elke kern heeft zijn eigen karakter en eigen vragen. Daar besteden we aandacht aan. We pakken de vragen op en problemen in de kernen in samenhang aan, op basis van de volgende doelen: o

de basisinfrastructuur versterken, met nadruk op accommodaties

o

Rhenen Hoog en de dorpskern Elst leefbaarder maken

o

overgaan op nieuwe energievormen bij nieuwe en bestaande woningen

o

leefomgeving in de kernen groener maken

o

ondermijnende criminaliteit aanpakken

o

onze leefomgeving veiliger maken

o

betere voorzieningen voor jongeren

o

goede schoolgebouwen en veiligere routes naar scholen

3. slimmer gebruikmaken van de ruimte én daarbij keuzes maken; 4. meer economisch rendement en versterking van de Rhenense identiteit; Wonen, werken en recreëren in een groene leefomgeving. Een buitengebied dat verandert plus een plek voor alle sociaal maatschappelijke voorzieningen. We bedenken hoe we dat allemaal mogelijk maken. En welke keuzes we maken. Dat noemen we een ruimtelijke visie. Hierin komt te staan hoe wij de ruimte goed en ook slim willen gebruiken. En hoe we aansluiten op de nieuwe Omgevingswet van 2021. Daarbij werken we aan de volgende doelen: o

het buitengebied inrichten voor de toekomst (visie buitengebied schrijven)

64 Werkdocument, alleen voor intern gebruik gemeente Rhenen

o

agrarisch ondernemers stimuleren op een duurzame manier voedsel te produceren

o

woningen bouwen in de sociale en middel-dure huur. Doel: een vriendelijk economisch klimaat voor onze ondernemers

o

recreatie en toerisme verder ontwikkelen

5. betere doorstroming van verkeer met aandacht voor veiligheid, duurzaamheid en leefbaarheid; Er is veel verkeer in Rhenen en dat verkeer stroomt moeilijk door. Dat komt vooral doordat lokale wegen niet goed aansluiten op de provinciale wegen en de Rijnbrug. Daar moet een oplossing voor komen. Daarbij werken we aan de volgende doelen: o

zorgen dat we ons ook in de toekomst veilig kunnen verplaatsen

o

stimuleren dat we ons duurzaam verplaatsen

o

oplossingen vinden voor de N233 en N225

o

het gebruik van de fiets stimuleren

6. betere balans tussen kostenbeheersing en goede voorzieningen in het sociaal domein. We werken aan een gemeente en samenleving waar iedereen mee kan doen. Waar kinderen veilig en gezond opgroeien. En waar mensen zichzelf zo veel mogelijk kunnen redden en elkaar helpen. Lukt dat niet? Dan bieden we zorg en ondersteuning. o

een gezonder Rhenen

o

vrijwilligers op een goede manier ondersteunen

o

mantelzorgers op een goede manier ondersteunen

o

inwoners (dichter bij huis) helpen met vragen over werk en inkomen

o de zorgkosten beter in de hand houden Wij noemen deze zes thema’s onze bestuurlijke opgaven. We houden daarbij goed rekening met het totale belang van Rhenen. Zo kunnen we het beschikbare geld goed verdelen over alles wat belangrijk is. En kunnen we steeds kiezen wat nu en in de toekomst het beste is voor de gemeente. Ondersteunen wat in de samenleving gebeurt Inwoners, bedrijfsleven, verenigingen en instellingen maken samen onze samenleving. De gemeente wil hen daarbij ondersteunen. Daarom: • zorgen we dat onze (digitale) dienstverlening uitstekend is; • werken we met u samen als we iets veranderen. We vinden het belangrijk dat we behouden wat u al goed vindt. Dat noemen we ‘waarderend vernieuwen’. • sluiten we vooral aan bij uw vragen en wensen. Dat vinden we belangrijker dan alleen maar werken volgens de regels. We noemen dat ‘werken vanuit de bedoeling’. Wij werken samen met onze inwoners. Dit betekent dat we hen uitnodigen om mee te denken en mee te doen. Dat noemen we participatie. Financiën We willen ons geld goed verdelen over de doelen waaraan we werken. Het belangrijkste daarvan is dat de zorg betaalbaar blijft. Toekomstvisie 2040: We gaan vanaf 2020 nadenken over hoe we de toekomst voor Rhenen voor ons zien. Samen met inwoners en partners. Wat daaruit komt, schrijven we op in een toekomstvisie.

65 Werkdocument, alleen voor intern gebruik gemeente Rhenen

Werken vanuit de bedoeling ‘Werken vanuit de bedoeling’ en ‘waarderend vernieuwen’ zijn de pijlers van onze organisatieontwikkeling. Aan de hand van deze methodes werken we samen met onze inwoners aan een mooi Rhenen. Als organisatie leren we iedere dag opnieuw. We experimenteren en proberen uit. Als management coachen we en geven we vertrouwen, verantwoordelijkheid en professionele ruimte aan onze medewerkers. Zij pakken hun eigenaarschap en voegen waarde toe. Natuurlijk gaat het niet allemaal in één keer goed. Dat mag ook en daar leren we van. Ik ben ontzettend trots op wat we tot nu toe hebben bereikt! Thema 1: Ja-cultuur: Wat kan er wel

DIT DOE IK WEL • Denken in mogelijkheden • Plezier en positiviteit uitstralen • Luisteren, doorvragen, meedenken • ‘Nee’ zeggen kan, maar wel goed gemotiveerd

DIT DOE IK NIET • Regels voorop stellen • Waan van de dag laten regeren • Op alles ‘ja’ zeggen • Vooraf oordelen

Thema 2: Samen verkennen: Vooraf investeren voorkomt achteraf incasseren

DIT DOE IK WEL • Eropuit gaan / de ander opzoeken • Persoonlijk contact leggen • Vraag achter de vraag verkennen • Respect en begrip tonen

DIT DOE IK NIET • Vooraf oplossen • Afschuiven / ‘over de schutting gooien’ • Voor de ander invullen • Informatie achterhouden

Thema 3: Meer experimenteren: Ik heb het nog nooit gedaan, dus ik denk dat ik het wel kan

DIT DOE IK WEL • Lef tonen • Openstaan voor iets nieuws • Anders durven denken en doen • Ruimte blijven zoeken

DIT DOE IK NIET • Verschuilen achter de regels • Bang zijn voor veranderingen • Het goede dat er is kwijtraken • ‘Zo doen we dat nu eenmaal’

Thema 4: Waarde toevoegen: Het verschil willen maken

DIT DOE IK WEL • Een stapje extra doen • Begrijpelijk communiceren • Succes delen en vieren • Positief verrassen

DIT DOE IK NIET • Van ‘kastje naar de muur’ sturen • Geen betrokkenheid tonen • Eigen belang of oplossing voorop stellen • Starre houding hebben

66 Werkdocument, alleen voor intern gebruik gemeente Rhenen

Wat is Waarderend Vernieuwen? Sinds 2014 hanteert het college van burgemeester en wethouders waarderend vernieuwen als bestuursstijl. Ook het participatiestatuut dat de onderlinge verhoudingen regelt tussen raad, college/ambtelijke organisatie en samenleving is gebaseerd op waarderend vernieuwen. Bij waarderend vernieuwen wordt er vanaf het begin van een proces samen opgetrokken waarbij ieder zijn rol vervult. De gemeenteraad geeft richting aan door een beperkt aantal kaders te formuleren. Het college nodigt vervolgens inwoners, ondernemers, vrijwilligers en professionals uit om mee te doen. Het college nodigt vroegtijdig uit op basis van wat de raad en het college van belang vinden. Op deze wijze is er veel ruimte om samen – gemeente en gemeenschap - te verkennen wat er belangrijk is en waar al op kan worden voortgebouwd. Op deze manier kunnen inwoners en anderen van substantiële invloed zijn op voorstellen van het gemeentebestuur. Dit komt de stemming in de gemeente en de betrokkenheid van inwoners bij hun leefomgeving ten goede. In het samen optrekken, gaan bestuurders naast inwoners staan in plaats van boven of tegenover hen. Er is een oprechte interesse in elkaars ervaringen en kennis. Met elkaar wordt gezocht waar het gezamenlijke verlangen naar uitgaat.

Wat is het waard om met elkaar naartoe te werken? Bij waarderend vernieuwen presenteert een gemeentebestuur dus geen oplossingen waar eventueel nog tussen kan worden gekozen; bij waarderend vernieuwen worden nieuwe plannen samen ontwikkeld. Waarderend vernieuwen biedt een methodische manier van werken – stap voor stap maar gestaag wordt toegewerkt naar een resultaat dat van betekenis is - vanuit de grondhouding: laten wij beginnen met het leren kennen van elkaars positieve kanten en die van de zaak.

67 Werkdocument, alleen voor intern gebruik gemeente Rhenen

Afval Afval- en grondstoffenplan Gemeente Rhenen 2020-2030 Vastgesteld: 2020 Horizon: 2030 Het Rijk heeft de ambitie dat Nederland in 2050 circulair is. Hierbij wordt afval gezien als nieuwe grondstof. Om dit te bereiken heeft het Rijk een aantal programma’s en doelstellingen opgesteld. Zo staan in het Landelijk Afvalbeheerplan 3 (LAP3) regels en doelstellingen omtrent het ontstaan en verwerken van afvalstoffen. Via het programma Van Afval Naar Grondstof (VANG) worden gemeenten gestimuleerd om ambitieuze doelen te formuleren. In het programma staat de doelstelling om in 2020 75% bronscheiding en 100 kilogram restafval per inwoner per jaar te behalen in elke gemeente. Het Rijk probeert deze doelstellingen te stimuleren door bijvoorbeeld het verhogen van de verbrandingsbelasting. Samen op weg naar minder afval’ is de visie die wij als gemeente Rhenen op afval hebben. Het doel achter de visie is om in het algemeen minder afval te produceren. Dit middels een duurzame ontwikkeling waar niet alleen rekening wordt gehouden met de huidige behoeften, maar ook met die van de toekomstige generaties. De gemeente Rhenen wil op de korte termijn de schone leefomgeving behouden. We willen dit doel behalen in samenwerking met de inwoners. Het afval en grondstoffenplan is ook een plan voor onze inwoners.

De gemeente Rhenen heeft de doelstelling om in 2050 circulair te zijn opgenomen in het eigen bestuursprogramma. Deze doelstelling is weer onderverdeeld in de volgende actiepunten: - Onderzoek frequentieverhoging ophalen PMD. - Voorlichtingscampagne afvalscheiding. - Bronscheiding verhogen van 69% naar 75%. - Ondergronds inzamelen restafval. - Meedoen pilot luierinzameling. Deze landelijke en gemeentelijke doelstellingen vragen om een overzichtelijk beleidsplan. Dit had de gemeente Rhenen hiervoor nog niet. Er is voor gekozen om het beleidsplan op te stellen aan de hand van de Afvaldriehoek. De driehoek bestaat uit de onderdelen: Milieu, Service en Kosten. Onder ‘Milieu’ wordt de situatie rondom het restafval en bronscheiding besproken. De gemeente Rhenen heeft op dit moment een bronscheiding van 69,3% en het restafval bedraagt 184 kilogram per inwoner per jaar. Het doel is om in 2021 te voldoen aan de VANG-doelstelling van 75% bronscheiding. Daarnaast richt de gemeente Rhenen zich op het behalen van 30 kilogram restafval per inwoner per jaar in 2030. In het hoofdstuk ‘Service’ wordt de inzamelstructuur en het afvalbrengstation van de gemeente Rhenen besproken. Zo blijkt dat de inwoners van de gemeente Rhenen over het algemeen tevreden zijn over de inzameling.

We willen het serviceniveau zo hoog mogelijk houden, maar er gaan aanpassingen plaatsvinden om aan de landelijke doelstellingen te voldoen. De gemeente kan alleen invloed uitoefenen op de hoeveelheid afval en daar gaan dus ook de maatregelen plaatsvinden. Voor het onderwerp ‘Kosten’ is er gekeken naar de afvalstoffenheffing. Deze is in 2020 met 30% toegenomen, van €215 naar €279,19. Dit komt door de toename van de verbrandingsbelasting en de prijsdaling van afvalstromen, zoals papier. Daarnaast kon de gemeente Rhenen in 2019 en de 68 Werkdocument, alleen voor intern gebruik gemeente Rhenen

jaren daarvoor de afvalstoffenheffing drukken middels een voorziening. Dit houdt in dat zonder de voorziening de kosten in 2019 ook al waren gestegen. In omliggende gemeenten is de afvalstoffenheffing ook gestegen. De afvalstoffenheffing van de gemeente Rhenen is gemiddeld ten opzichte van de omliggende gemeenten. Wij hebben ons als doel gesteld om de afvalstoffenheffing de komende jaren zo beperkt mogelijk te houden. De gemeente Rhenen kiest voor een uitvoeringsprogramma met drie fasen. Hier is voor gekozen om de overgang zo comfortbal mogelijk te maken voor inwoners. Binnen de drie fasen ligt de focus op het verlagen van de service rondom restafval. Met dit uitvoeringsprogramma wil de gemeente Rhenen in 2030 nog maar 30 kilogram restafval per inwoner per jaar hebben.

69 Werkdocument, alleen voor intern gebruik gemeente Rhenen

Vastgoed Kadernota Accommodatiebeleid en vastgoedbeleid Vastgesteld: 2018 Horizon: ?? De kaders voor het accommodatie- en vastgoedbeleid in zeven uitgangspunten, zijn: 1. Een accommodatie is vastgoed dat een maatschappelijke functie ondersteunt; 2. Vastgoed is een faciliterend middel voor beleid en strategie; 3. We maken expliciete beleidskeuzes over te faciliteren functies; 4. We werken toe naar een slank, functioneel en financieel gezond vastgoedbestand; 5. Een functie kan ook worden gefaciliteerd in vastgoed van een ander; 6. We zetten ons vastgoed – meetbaar – doelmatig en doeltreffend in; 7. Wat we niet nodig hebben, stoten we af. De vijf doelen van ons accommodatie- en vastgoedbeleid: 1. Adequate sturing op beleidsdoelstellingen en strategische doelen; 2. Fundamentele besluitvorming; 3. Heldere rolverdeling; 4. Werkbaar afwegingskader voor de aanpak van huisvestingsvragen; 5. Professionaliseren van ons vastgoedmanagement.

70 Werkdocument, alleen voor intern gebruik gemeente Rhenen

Accommodatiebeleid: Sterke accommodaties voor Rhenense samenleving Vastgesteld: 2019 Horizon: ?? In 2018 stelde de raad de Kadernota Accommodatiebeleid en Vastgoedbeleid vast. In de kadernota zijn de spelregels voor een integrale afstemming tussen de accommodatievragen uit de diverse gemeentelijke beleidsvelden, de besluitvorming daarover en de professionalisering van het vastgoedmanagement vastgesteld. Daarmee vormt de nota het fundament onder het voorliggende accommodatiebeleid en separate vastgoedbeleid. Om deze reden herhalen we een aantal onderdelen kort in dit hoofdstuk. Om huisvestingsvragen transparant en goed gemotiveerd te laten verlopen is het volgende afwegingskader (doel 4) voor huisvestingsvragen opgenomen in de kadernota: In het afwegingskader voor huisvestingsvragen (figuur 4) is de eerste vraag of wij beleid hebben waaruit blijkt dat we het initiatief waarvoor ruimte gevraagd wordt, willen faciliteren. Deze behoefte aan het formuleren van een huisvestingsvraag in het beleid werd ook al opgenomen in de Kadernota als randvoorwaarde om te kunnen functioneren volgens de vastgoeddriehoek (figuur 3). Volledigheidshalve verwijzen wij voor alle uitgangspunten naar de Kadernota Accommodatiebeleid en Vastgoedbeleid (2018). In het afwegingskader komen achtereenvolgens de volgende vragen aan de orde: 1.

Hebben wij een beleidsbeslissing dat we de huisvestingsvraag bij deze functie faciliteren? 2. Zo nee, willen we die beleidsbeslissing alsnog nemen? 3. Willen wij faciliteren met een gebouw, of op een alternatieve manier (bijv. vervoer)? 4. Indien met een gebouw: hebben wij een geschikte accommodatie voor deze functie? 5. Zo nee, heeft een derde een geschikt pand voor deze functie? 6. Zo nee, wat zijn de scenario’s om een geschikt pand te realiseren (kopen, huren, bouwen)

71 Werkdocument, alleen voor intern gebruik gemeente Rhenen

Vastgoedbeleid: Efficiënt en effectief faciliteren vanuit goed eigenaarschap Vastgesteld: 2019 Horizon: Bij de professionalisering van ons vastgoedmanagement hanteren we de volgende doelstellingen: 1. Efficiënt en effectief sturen op beleidsdoelstellingen en strategische doelen; 2. Toewerken naar een goed onderhouden en slank vastgoedbestand; 3. Portefeuille indelen naar de te onderscheiden doelen; 4. Periodieke evaluatie van de portefeuille aan de hand van concrete criteria; 5. Beperken van financiële en andere risico’s tot een minimum; 6. Aanschaf en inrichting vastgoedinformatiesysteem; 7. Werken aan verduurzaming conform routekaart Duurzaamheid (buiten de scope); 8. Gereguleerd en weloverwogen verkopen van vastgoed.

72 Werkdocument, alleen voor intern gebruik gemeente Rhenen

Externe beleidsdocumenten

73 Werkdocument, alleen voor intern gebruik gemeente Rhenen

Mobiliteit Bereikbaarheidsagenda Regio FoodValley: Slim, duurzaam en gezond Datum/jaartal van vaststelling: augustus 2019 Horizon (tot welk jaar geldig): 2030 → Programma aanpak 2018-2022 De bereikbaarheidsagenda voor Regio FoodValley is een richtinggevend kader voor 2030. Daarbij heeft de regio een duidelijke aanpak gekozen: • Slimmer: we benutten onze netwerken optimaal met inzet van gedragsmaatregelen en slimme verkeerstechnieken; alleen voor specifieke situaties zetten we in op uitbreiding of zelfs nieuwe aanleg van infrastructuur, met efficiënt ruimtebeslag en een goede kosten-baten analyse. • Duurzamer: we kiezen die maatregelen die zorgen voor minder CO2-uitstoot en verbetering van de luchtkwaliteit. Dit kan door minder te reizen/samen te reizen, bewust te kiezen voor schonere transportmiddelen (fiets, spoor, hoogwaardig OV) en duurzaam autogebruik (auto delen, zero-emissie auto’s). • Gezonder: Regio Foodvalley heeft ook het imago van een gezonde regio. Ook in onze agenda voor een betere bereikbaarheid willen we werken aan toename van het fiets/e-bike-gebruik en een goede leefomgeving (luchtkwaliteit, veiligheid). Onze bereikbaarheidsagenda is vertaald in vier samenhangende programmalijnen 2018-2022. 1. Regio Foodvalley is in 2030 (inter)nationaal bereikbaar en regionaal toegankelijk.

Reizigers hebben daarbij keuzes in de modaliteit (snelfietsroutes-spoor-HOV-auto) om van en naar Regio Foodvalley te komen. Binnen de regio zijn de (toegangs)poorten (o.a Rhenen) optimaal ingericht met een multimodaal aanbod voor de verdere toegankelijkheid in de regio. Voor de (inter)nationale bereikbaarheid beschikt Regio Foodvalley in 2030 over een herkenbaar netwerk van corridors, verbindingen en poorten op basis van een breed pakket aan maatregelen ter verbetering van de bereikbaarheid per fiets, OV en auto (smart mobility). 2. Economische hotspots zijn in 2030 optimaal bereikbaar en comfortabel ontsloten. De centra, WUR, kenniscampus Ede, grote bedrijventerreinen, toeristische attracties en ziekenhuizen en de kernen) van Regio Foodvalley zijn in 2030 optimaal bereikbaar en comfortabel ontsloten door een samenhangend basisnetwerk voor fiets/e-bike, collectief vervoer, spoor, (smartmobility) en auto. Als vangnet voor de bereikbaarheid van de kleine kernen en het buitengebied is een Regio Foodvalley-breed netwerk van OV/MaaS gerealiseerd, waarmee elke inwoner vervoer binnen bereik (30 min) heeft. 3. Regio Foodvalley in 2030 gezond en duurzaam bereikbaar. • De 8 gemeenten stimuleren gezonde en duurzame mobiliteit via mobiliteitsmanagement voor de eigen organisaties.

De overige partners in de Triple Helix leveren via gedragsverandering en duurzame modaliteiten ook een bijdrage. • Op basis van voorgaande heeft Regio Foodvalley een aantoonbare bijdrage geleverd aan de reductie van de CO2-uitstoot door wegverkeer als onderdeel van de klimaataanpak. • In 2030 heeft dit geleid tot substantieel meer actieve vormen van mobiliteit met als graadmeter de stijging van het gemiddeld aantal kilometers dat per fiets wordt afgelegd. • Een uitstekend netwerk en de resultaten van de beoogde gedragsverandering vormen de basis voor de profilering van Regio Foodvalley als FietsValley. 4. In 2030 is Regio Foodvalley slim, innovatief en veilig bereikbaar. In 2030 is Regio Foodvalley voor alle reizigers slim en veilig bereikbaar, met name door het toepassen van nieuwe technieken (smart mobility, c-its, ISA). Het aantal verkeersslachtoffers en sluipverkeer is tot een minimum beperkt door deze innovatieve technieken en een veilig basisnetwerk (auto, fiets). Het vertrekpunt voor de toekomst van het basisnetwerk is goede basisinformatie over het gebruik van het bestaande netwerk (intensiteiten/herkomst/bestemming, ongevallen). 74 Werkdocument, alleen voor intern gebruik gemeente Rhenen

Wonen Regionale woonagenda, werken aan kwaliteit (2018) Uitgangspunten: 1. Per gemeente de Gelderse 2016-Primosprognose voor de Gelderse gemeenten (gemiddelde prognose Rhenen 2017-2027 505 woningen) de basis wordt voor de verdeling van woningbouw. Aan de prognoses wordt een bandbreedte toegevoegd van +10% en -10%. De bandbreedte wordt voor de hele periode 2017-2027 genomen en niet per jaar bezien (productiecijfers per jaar fluctueren in de praktijk). Om te voorzien in de te verwachten extra overloop vanuit de regio’s Utrecht en Amersfoort wordt voor de regio gerekend met een extra vestigingsoverschot van 830 huishoudens, te verdelen over de individuele gemeenten op de in het bijgevoegde advies aangegeven wijze. 2. a. Regio Foodvalley en provincie Gelderland op basis van het onder 1) genomen besluit voor 1 januari 2018 nieuwe woningbouwafspraken maken. Onderdeel van de woningbouwafspraken zijn een actualisering van de met provincie Gelderland afgesproken prijsgrenzen in de koopsector. b. Er jaarlijks in het portefeuillehoudersoverleg tussen de provincies Gelderland en Utrecht en de regio gesproken wordt over de voortgang en verwachtingen van woningbouw in de regio en de individuele gemeenten, mede aan de hand van monitoringsuitkomsten en ontwikkelingen in Regio Foodvalley en de ons omliggende regio’s. Dit overleg kan leiden tot het besluit de woningbouwafspraken te herijken. 3.

Regio Foodvalley gaat in overleg met de Stichting Vastgoedmonitor om frequenter te monitoren (kwantitatief maar vooral kwalitatief) ten aanzien van met name bouwproductie, het planaanbod van nieuwe woningen (hard/zacht/vrije ruimte), afzet, vestiging en vertrek van en naar de regio, de doorstroming in en vanuit de bestaande voorraad a.g.v. nieuwbouw. 4. Regio Foodvalley onderzoekt de mogelijkheden om als gemeenten in het kader van kwalitatief programmeren flexibeler en adaptiever te worden, om sneller te kunnen inspelen op kwalitatieve en kwantitatieve ontwikkelingen in de woningmarkt. 5. Elke gemeente één van de kwaliteitsthema’s uit de position paper adopteert voor verdere regionale uitwerking, om daarmee in 2018 te komen tot een integrale visie op kwalitatief programmeren en een visie op wonen in Regio Foodvalley. De thema’s zijn • Vergroten flexibliteit en differentiëren van de kwaliteit van de uitleglocaties in Foodvalley. • Stimuleren van meer middeldure huur in Foodvalley voor doorstroming vanuit sociale huur en kansen voor middeninkomens. • Kansen en bedreigingen van de bestaande voorraad in beeld brengen, inclusief meer gevoel krijgen bij de (toekomstige) transformatiemogelijkheden. Belangrijk is daarbij aandacht voor de onderwerpen wonen, zorg en welzijn.

• Stimuleren van een eenduidig regionaal beleid voor energieneutraliteit/gasloos bouwen voor nieuwbouw en bestaande woningvoorraad. • Ontwikkelen van een regionale visie op transformaties en andere binnenstedelijke ontwikkelingen. • Regelmatig actualiseren van gerealiseerde woningen, afzet, planning en programmering. De visie op kwalitatief programmeren/visie op wonen vormt de basis voor het formuleren van een nieuwe regionale woonagenda (woonagenda 2.0)

75 Werkdocument, alleen voor intern gebruik gemeente Rhenen

Uitvoeringplan Regionale Woonagenda 2.0 • •

Datum/jaartal van vaststelling: augustus 2018 Horizon (tot welk jaar geldig): 2021 → Uitvoeringsplan 2018-2021

De doelstelling van de regionale woonagenda uit 2014 blijft luidt: Het vergroten van de aantrekkelijkheid, wervingskracht en betaalbaarheid van het wonen in de Foodvalley regio, uitgewerkt in het toekomstbestendig maken van de bestaande woningvoorraad (energiezuinigheid/duurzaamheid, levensloopbestendigheid, leefbaarheid) en voorzien in de (nieuwe) woningbehoefte van starters, ouderen, studenten, kenniswerkers en doorstromers. Kwalitatief zijn 7 thema’s benoemd die uitwerking behoeven en op basis waarvan de regio ook afspraken wil maken. Die uitwerking en afspraken vormen de kern van wat wij willen noemen de regionale woonagenda 2.0. De planhorizon van de nieuwe woonagenda is 2021. De doelstelling uit 2014 blijft gehandhaafd. Met de regionale woonagenda 2.0 willen we deze met nieuwe ideeën en afspraken verwezenlijken! De regionale woonagenda 2.0 bestaat uit 7 thema’s. In samenspraak heeft elke gemeente één of meerdere thema’s ‘geadopteerd’. De adoptie-gemeente is inhoudelijk verantwoordelijk voor de uitwerking van het thema. De andere regiogemeenten dragen bij. Bij een aantal thema’s zijn meerdere adoptie-gemeenten genoemd (o.b.v. expertise en ambtelijke capaciteit). In dat geval zijn de genoemde gemeenten gezamenlijk verantwoordelijk. Thema

Flexibiliteit en differentiatie in woningbouw

Middenhuur

Duurzaamheid

Bestaande woningvoorraad: wonen welzijn en zorg/kwetsbare en bijzondere doelgroepen. Kansen

Transformatie en herontwikkeling

Leefbaarheid / na-oorlogse wijken

Monitoring

Omschrijving

Adoptie-gemeente(n)

Vergroten flexibiliteit en differentiëren van de kwaliteit van de uitleglocaties in FoodValley. D.m.v. intervisie van regiogemeenten en eventueel marktpartijen (‘gluren bij de buren’). Stimuleren van meer middenhuur in Regio FoodValley in nieuwbouw en bestaande voorraad Stimuleren van eenduidig regionaal beleid voor energieneutraliteit/gasloos bouwen voor nieuwbouw én bestaande voorraad. Inzicht in vormen van gewenste samenwerking voor wonen, welzijn, zorg incl. kwetsbare en bijzondere doelgroepen als arbeidsmigranten, AMV’ers, studenten. Ontwikkelen van regionale afspraken/tools voor transformaties en binnenstedelijke (her-) ontwikkelingen. Ontwikkelen van regionale afspraken/tools voor versterking van leefbaarheid in jaren ’50-’70 wijken. Regelmatig actualiseren van gerealiseerde woningen, afzet en verhuur, doorstroming en planvoorraad

Gemeente Barneveld

Gemeente Wageningen Gemeente Barneveld Gemeente Veenendaal Gemeente Renswoude Gemeente Veenendaal Gemeente Rhenen Gemeente Scherpenzeel Gemeente Ede

Gemeente Nijkerk

Alle partijen in Regio Foodvalley

76 Werkdocument, alleen voor intern gebruik gemeente Rhenen

Verstedelijkingsstrategie Arnhem-Nijmegen- FoodValley De verstedelijkingsstrategie is het onderzoek naar hoe de beide regio’s Arnhem- Nijmegen en FoodValley samen toe kunnen groeien naar het gewenste beeld: de groene metropool. De verstedelijkingsstrategie hanteert als horizon 2040. Voor de komende decennia worden scenario’s ontwikkelt in adaptieve ontwikkelpaden, zodat het mogelijk is de komende jaren in te spelen op veranderingen zoals demografie, marktontwikkelingen, beleid en technologische ontwikkelingen. Door te werken met scenario’s hebben we de kans de komende jaren te zoeken naar de juiste balans tussen stads en landschap, economie en kwaliteit van de leefomgeving. Die scenario’s beschrijven de lange termijn, maar bieten ook uitwerkingen voor de middellange termijn en de zogenaamde no-regret maatregelen. De contourennota voor de verstedelijkingsstrategie bevat ook een mooi overzicht van relevant beleid waar de strategie op inhaakt. De verstedelijkingsstrategie wordt opgebouwd aan de hand van vier bouwstenen. Dit zijn:

Per bouwsteen zijn uitgangspunten geformuleerd zoals: Leefomgeving • Zoveel mogelijk binnenstedelijk bouwen • Verstedelijking en vergroening hand in hand 77 Werkdocument, alleen voor intern gebruik gemeente Rhenen

• • • • • • •

Bouwen in de open ruimte vraagt een extra investering in biodiversiteit, klimaat en ruimtelijke kwaliteit Het landschappelijke patroon vormt de leidraad voor ontwikkelingen Vrijkomende agrarische bebouwing wordt ingezet om verstedelijking te versterken of de agrarische sector/natuur Afstemming op regionale energiestrategieën Regionale waterhuishouding is de basis voor de ruimtelijke ordening Circulaire economie en circulair en CO2 neutraal bouwen Slim omgaan met ruimte en middelen

Wonen • Terugdringen van het woningtekort door versneld bouwen van 40.000 woningen in FoodValley • Waar mogelijk binnenstedelijk, concentreren rondom OV-knooppunten • Aandacht voor de jaren 60 en 70 wijken en de opgave die daar ligt • Tot 2030 werken aan een planvoorraad van 130% • Kwalitatieve uitgangspunten betaalbaar, bereikbaar en verschillende woonmilieus. • 50% wordt gerealiseerd in het betaalbare segment • Maak een volledige wooncarrière mogelijk om werknemers aan de regio te binden. Economie • Netwerkkracht en agglomeratiekracht versterken • Inzetten op campussen, werklocaties en onderlinge verbindingen • Inzetten op een brede kenniseconomie • Inzetten op aanpak van leegstand, herstructurering en verdichting van bedrijventerreinen • Voor de regio FoodValley is de raming 140-200 ha voor de periode 2019-2030 en 225-300 voor de periode 2030-2050 • Logistiek zet de regio in op behoud van de XXL cluster zoals Rhine-Alpine en Baltic-Northsea en de knooppunten Tiel, Nijmegen, Emmerich/Montferland/Zevenaar) • Inzet op behoud van werkgelegenheid nabij aandachtswijken.

Bereikbaarheid • Nieuwe woningen zoveel mogelijk nabij (H)OV • Nieuwe woningen zoveel mogelijk binnenstedelijk, in de stadsranden of tegen te randen • De inzet is slim, schoon, gezond, veilig en duurzaam reizen • Tegengaan van vervoersarmoede in wijken en landelijk gebied • Internationale bereikbaarheid per trein is cruciaal • Economische en logistieke corridors scheiden van stedelijke centra en knooppunten • Inzetten op duurzame stadslogistiek • Een locatie wordt alleen benoemd voor wonen of werken als er een mobiliteitsoplossing ligt. De uitgangspunten zijn vertaald in de volgende scenario’s • Geconcentreerde stedelijke ontwikkeling • Verstedelijking in/rond economische polen • Regionale spreiding

78 Werkdocument, alleen voor intern gebruik gemeente Rhenen

Actie Agenda Woningmarkt Datum vaststelling: maart 2018 Horizon: 2021 Hoofdambitie Het realiseren van een woningbouwproductie van 7.000 woningen per jaar de komende drie jaar met een bij de woningmarktbehoefte passende differentiatie, met name binnenstedelijk en van een goede en duurzame kwaliteit. Ambitie Versnellen plancapaciteit In 2021 is er concreet zicht op de realisatie van het resterende woningbouwprogramma uit de PRS vóór 2028. Dit wordt vastgelegd in publiekrechtelijke instrumenten en/of privaatrechtelijke afspraken. Ambitie Inbreiding en Transformatie Tot en met 2021 jaarlijks 1.750 woningen realiseren d.m.v. transformatie of sloop/nieuwbouw van leegstaande gebouwen, waarmee invulling wordt geven aan de kwantitatieve en kwalitatieve behoefte van binnenstedelijk wonen. In beginsel wordt de woningbouwopgave binnenstedelijk ingevuld. Ambitie Sociale huur In 2021 worden er meer sociale huurwoningen aangeboden en zijn de slaagkansen voor sociale huur vergroot. Ambitie Middenhuur De voorraad middenhuurwoningen is met 7.000 woningen toegenomen in 2028. Ambitie Doorstroming In 2021 is er meer beweging op de provinciale woningmarkt gekomen door verhuizing van senioren en mensen vanuit een sociale huurwoning naar een meer passende woning.

79 Werkdocument, alleen voor intern gebruik gemeente Rhenen

Groeidocument Regio FoodValley Provincie Utrecht Dit groeidocument schetst de kaders en ambities voor regionaal en adaptief programmeren in de regio Foodvalley. Het groeidocument vormt de basis voor het gesprek tussen provincie en regiogemeenten, om samen te komen tot een gedragen regionale programmering en bijbehorende (proces)afspraken. Dit groeidocument is (tot nu toe) gevuld met de reeds beschikbare informatie en input uit de eerste (bestuurlijke) gesprekken die gevoerd zijn met gemeenten in de regio. Het is een dynamisch document wat samen met u verder aangescherpt zal worden de komende weken. Het groeidocument vormt in feite de basis voor de regionale programmering en afspraken voor wonen en werken in de regio Foodvalley. In dit document worden diverse thema’s beschreven die belangrijk zijn voor de regionale programmering in de regio Foodvalley. Hierin zitten procesmatige en organisatorische onderwerpen (denk aan afstemmingsstructuren, rollen, evaluatie, monitoring) en inhoudelijke onderwerpen (zoals inzicht in de behoefte aan en plannen voor woningbouw en bedrijventerreinen). Maar we staan ook stil bij het belang van kwalitatieve thema’s zoals de noodzaak van mengen tussen wonen en werken, betaalbaarheid en beschikbaarheid, hoge dichtheden rond knooppunten, bevorderen van de vitaliteit van kernen, sociale spreiding en allerlei kwalitatieve aspecten.

Beoogd resultaat van dit traject De komende maanden werken we gezamenlijk toe naar een regionale programmering voor wonen en werken in de regio Foodvalley. Het beoogde resultaat van dit traject zijn afspraken over toe te voegen (aantallen) woningen en (hectares) bedrijventerrein. Daarnaast maken we afspraken over kwalitatieve thema’s, besluitvorming en monitoring. De diepgang en het ambitieniveau van deze afspraken bepalen we samen. Deze krijgen ter zijner tijd een plek in de regionale programmering.

80 Werkdocument, alleen voor intern gebruik gemeente Rhenen

Economie Strategische agenda FoodValley 2020-2025 Datum/jaartal van vaststelling: Concept oktober 2019 Horizon (tot welk jaar geldig): 2020-2025 De visie is als volgt samen te vatten: Regio Foodvalley is een topregio op het gebied van landbouw en voeding, ingebed in een omgeving waar het goed wonen, werken en ondernemen is. Vanuit ervaring en kennis, innovatiekracht, betrokkenheid en onderlinge verbinding zetten we gericht in op het duurzaam realiseren van brede welvaart. We zijn trots op onze regio en we zijn een voorbeeld in het combineren en verbinden van economische welvaart, fijne leefomstandigheden, gezondheid, natuurwaarden en het bijdragen aan mondiale voedseloplossingen. Van de 17 SDG’s (VN) zijn er drie waar we een onderscheidende bijdrage aan kunnen leveren: het mondiale voedselvraagstuk (‘Geen honger’, SDG 2), gezondheid door gezonde voeding (‘Goede gezondheid en welzijn’, SDG 3) en verantwoorde consumptie en productie (SDG 12). Door de manier waarop we dat doen, sluiten we aan bij SDG 17: ‘Partnerschap om doelen te bereiken’. Bij de realisatie van de strategische agenda zet de regio in op drie strategische kernbegrippen, gezond, circulair en in connectie. De regio hanteert daarbij de volgende prioritaire thema’s: 1. Landbouwtransitie en vitaal platteland. Regio Foodvalley gaat voor een toekomstbestendige AgriFood keten en een vitaal platteland. 2.

Voeding voor een gezond leven. Regio Foodvalley wil een omgeving realiseren waarin gezond en duurzaam voedsel bijdraagt aan een gezond leven van haar inwoners. De overige kernthema’s zijn: 3. Energietransitie. Regio Foodvalley werkt aan de energietransitie vanuit het regionaal DNA en op een manier die haar kracht versterkt. 4. Human Capital. Regio Foodvalley maakt werk van een optimaal functionerende arbeidsmarkt met aandacht voor de volle breedte: voor elk talent en in elke levensfase. 5. Innovatie, clustervorming en circulaire economie. De regio bouwt aan een toekomstbestendige regionale economie door stimulering van innovatie, clustervorming en circulair ondernemen. Om als regio toekomstbestendig te zijn, onze uitdagingen te adresseren, onze brede welvaart te borgen en om op de prioritaire en kernthema’s het verschil te kunnen maken, moet ook een aantal randvoorwaarden op orde zijn. 6. Fysieke randvoorwaarden. Hierbij gaat het om het zorgen voor balans tussen economische activiteiten en woon- en leefomgeving. Een bloeiende economie vraagt om goede fysieke bereikbaarheid van de regio en binnen de regio (via OV, fiets en auto), evenals digitale ontsluiting van de regio. 7. Quality of living. Dit is gericht op de vraag hoe we als regio een aantrekkelijker woon- en leefomgeving kunnen bieden, als belangrijke voorwaarde om werknemers naar dit gebied te trekken en behouden.

De uitvoeringsparagraaf was in de concept-strategische agenda nog niet uitgewerkt.

81 Werkdocument, alleen voor intern gebruik gemeente Rhenen

Kantorenvisie Foodvalley 2019-2027 (inclusief afsprakenkader 2019-2024) Datum/jaartal van vaststelling: juli 2019 Horizon (tot welk jaar geldig): 2019-2027 Uit de vraag-aanbodconfrontatie trekken we de volgende kwantitatieve conclusies : •

Vraag en aanbod kwantitatief niet in balans: de voorraad neemt fors toe, de vraag niet. De huidige kantorenvoorraad in Foodvalley is ca 920.000 m2. Daarvan staat nu zo’n 107.000 m2leeg (ca. 11,6%). De verwachting is dat de voorraad in de toekomst met ca. 48.000m2 toeneemt naar ruim 968.000m2.

•

We verwachten tekorten in het campusmilieu en in het centrummilieu (zowel in het lage als in het hoge scenario). Daarnaast verwachten we juist een fors overschot aan de milieus zicht-en snelweglocaties, bovenlokale kantorenparken en kantoren op bedrijventerreinen, zowel in het lage als het hoge scenario. Gezien deze conclusies lijkt het verstandig in de regio plancapaciteit te gaan schrappen op bepaalde locaties en daarbij eerst te kijken naar kantoren op bedrijventerreinen, bovenlokale kantorenparken en zicht- en snelweglocaties.

•

Vervangingsvraag kan ingezet worden om vraag en aanbod beter in balans te brengen. Toch betekent een voldoende grote voorraad, of een krimpende kantorenmarkt, niet per sé dat er geen nieuwe kantoren kunnen worden gebouwd. Een (conservatieve) inschatting van de vervangingsvraag komt uit op ca. 23.000 m² per jaar.