Bijlage 5 Jaarrekening 2021 digitaal zonder contrverkl

31-12-2021

31-12-2020

Eigen vermogen

801

696

Vreemd vermogen

20.805

23.790

2021

2020

44.643 V

33.257 V

106 V

165 V

Exploitatie (x € 1.000) Omvang baten (excl. reserves) Gerealiseerd resultaat

Begroting 2021

(concept) jaarrekening 2021 41

Deelprogramma verkeer en openbare ruimte

H 2.3.1

Wat heeft het gekost? Jaarrekening 2021

Begroting na vastgestelde wijzigingen

Jaarrekening 2020

Jaarrekening 2019

Baten

5.251 V

5.072 V

4.694 V

4.826 V

Lasten

7.312 N

7.768 N

8.491 N

7.846 N

Saldo van baten en lasten (A)

2.061 N

2.696 N

3.796 N

3.021 N

Onttrekking uit reserves

269 V

235 V

1.724 V

752 V

Toevoeging aan reserves

34 N

24 N

77 N

86 N

Mutaties reserves (B)

235 V

211 V

1.647 V

666 V

1.826 N

2.485 N

2.149 N

2.355 N

(x € 1.000)

Gerealiseerd resultaat (A+B)

42

43

3.2 Deelprogramma

RUIMTELIJKE ONTWIKKELING

Wat wilden we bereiken? Beleidsdoel Een aantrekkelijke, veilige, efficiënte, duurzame en goed functionerende ruimtelijke omgeving, zoals het toekomstbestendig inrichten van het buitengebied. 2.3.2.1 Het ontwerp van de openbare ruimte is het resultaat van een zorgvuldige afweging om het welzijn van inwoners, bedrijven, werkenden, bezoekers en recreanten te vergroten. Het streven is een groenere leefomgeving in de kernen. 2.3.2.2 Rhenen realiseert ruimtelijke projecten die bijdragen aan het algemeen maatschappelijk doel. 2.3.2.3 Middels grondbeleid geeft de gemeente mede uitvoering aan andere gemeentelijke doelen op het gebied van wonen, werken, welzijn, infrastructuur, recreatie, milieu en landschapsontwikkeling.

2.3.2.4 Er zijn voldoende woningen die aansluiten bij de woonbehoeften in verschillende levensfasen. In het volkshuisvestingsbeleid leggen we de verbinding met de ontwikkeling naar de participatiesamenleving (zelfredzaamheid/zelfstandigheid). Energietransitie vormgeven bij nieuwe en bestaande woningen en woningen bouwen in sociale en middeldure huur. Wat hebben we er voor gedaan? Tot de reguliere activiteiten behoren onder meer: principeverzoeken, omgevingsvergunningen, bestemmingswijzigingen, bouwgrondexploitaties en faciliterende grondexploitaties. Onder dit deelprogramma vallen ook wonen, het woonwagenkamp en de direct betrokken medewerkers. Daarnaast is er in 2021 voor de onderstaande onderwerpen speciale aandacht geweest. 44

Deelprogramma ruimtelijke ontwikkeling

Implementatie Omgevingswet De datum van inwerkingtreding van de Omgevingswet stond gepland op 1 juli 2022. Inmiddels is bekend geworden dat er wederom is uitgesteld naar 1 januari 2023. De gemeente Rhenen heeft de benodigde software aangeschaft om omgevingsplannen (Nedomgeving) en toepasbare regels (Regeldienst) te kunnen beheren en publiceren. Jnet BV zorgt voor de aansluiting op het digitaal stelsel Omgevingswet (DSO). Aansluiting met het DSO is gepland in maart 2022. Ons zaaksysteem is ingericht voor de nieuwe ruimtelijke processen onder de Omgevingswet. De raad heeft een aantal besluiten genomen, namelijk het bindend adviesrecht bij buitenplanse omgevingsplanactiviteiten, het delegatiebesluit aan het college en de integrale adviescommissie Omgevingswet. De integrale adviescommissie Omgevingskwaliteit is ingesteld. Alle drie de besluiten zijn verplicht voordat de Omgevingswet in werking treedt. Daarnaast is nieuw participatiebeleid opgesteld bij ruimtelijke ontwikkelingen. Het uitgangspunt bij de implementatie in Rhenen is beleidsneutraal overgaan. Het participatiebeleid gaat echter verder. Vaststelling hiervan gebeurd vóór inwerkingtreding van de wet. Vervolg In 2022 wordt geoefend met het opstellen van omgevingsplannen, het doorlopen van het integrale vergunningenstelsel en het maken van toepasbare regels (waaronder vragenbomen).

Verder worden alle processen digitaal ingericht. De legesverordening en standaardsjablonen voor brieven en besluiten worden aangepast. En er wordt beleid geschreven voor het toepassen van de uitgebreide procedure.

H 2.3.2

Pas wanneer de datum van inwerkingtreding vaststaat worden de nieuwe werkprocessen uitgerold in de organisatie. Eerder is niet zinvol omdat opgedane kennis wegzakt wanneer we deze niet toepassen. De publieksbalie wordt geïnformeerd over de nieuwe processen. De website wordt aangepast. We gaan meer informeren en inwoners stimuleren het juiste proces te doorlopen. Voortgang visie buitengebied In 2021 is onderzoek verricht naar de agrarische sector in de gemeente met betrekking tot de huidige situatie en het toekomstperspectief van de ondernemingen. Deze deelopgave valt onder het doel ’het toekomstbestendig inrichten van het buitengebied’ uit het bestuursprogramma. Het onderzoek heeft bestaan uit twee delen: een data-analyse en keukentafelgesprekken met agrarische ondernemers. Het onderzoek gaat in op verschillende thema’s van bedrijfsontwikkeling als bedreigingen/innovatie, bedrijfsopvolging, groei/ontwikkeling, leegstand en verduurzaming. De resultaten van het onderzoek zijn input voor de Visie op Rhenen, de regionale gebiedsvisie buitengebied en de Economische Agenda. De visie op het buitengebied maakt integraal onderdeel uit van de Visie op Rhenen. Verstedelijkingsstrategie De verstedelijkingsstrategie is een samenwerking tussen het Rijk, de provincies Utrecht en Gelderland, de waterschappen en de 26 gemeenten uit de regio’s Arnhem-Nijmegen en Foodvalley.

Gemeente Rhenen is één van die 26 gemeenten. De verstedelijkingsstrategie beschrijft welke voorwaarden en principes er zijn om te komen tot nieuwe locaties voor wonen en wer-

45

Deelprogramma ruimtelijke ontwikkeling

ken. Het geeft verder aan op welke wijze de betrokken overheden met elkaar gaan samenwerken. Voor de regio Foodvalley is de uitdaging om 40.000 woningen te bouwen. Het doel van de verstedelijkingsstrategie is om de groei voor wonen en werken op een goede manier mogelijk te maken. Tegelijkertijd versterken we landschappelijke waarden en samenhang. De verstedelijkingsstrategie bestaat uit vier bouwstenen: leefomgeving, mobiliteit, economie en wonen. Het deelnemen aan de verstedelijkingsstrategie maakt het mogelijk om grote ruimtelijke opgaven integraal en in nauwere samenwerking met andere partijen te realiseren. Waarbij gemeente Rhenen haar eigen identiteit kan houden. Via regionale raadsbijeenkomsten, een webinar en een presentatie is de gemeenteraad geïnformeerd over de voortgang op dit traject. Op 14 april 2021 heeft in de gemeenteraad een consultatieronde plaatsgevonden. In september 2021 heeft de gemeenteraad het verstedelijkingsconcept vastgesteld. Hierin staan de eerste uitwerkingen van de acht betrokken gebieden. Wij zijn samen met gemeenten Wageningen, Ede en Veenendaal onderdeel van het gebied Foodvalley Zuid. Samen met twee andere gebieden is Foodvalley Zuid een sleutelgebied. In 2022 gaan we verder met de gebiedsuitwerkingen en de wijze waarop gemeenten, provincies en Rijk gaan samenwerken.

Die samenwerking zal vastgelegd worden in een akkoord, het verstedelijkingsakkoord genoemd. In het akkoord staan de voorwaarden voor de samenwerking en welke fases de uitvoering kent. De principes van de verstedelijkingsstrategie en uitgangspunten vertalen wij door naar lokaal

H 2.3.2

beleid, waaronder de visie op Rhenen. Door de verstedelijkingsstrategie te gebruiken bij de Visie op Rhenen kunnen we zelf invulling geven aan de ontwerpprincipes. Voor de gemeente Rhenen heeft het verstedelijkingsconcept drie topprioriteiten, namelijk: 1. de nieuwe Meent, 2. het gebiedsproces Binnenveld en 3. Rhenen als zuidelijke toegang voor de regio Foodvalley (met name de Rijnbrug). Actualisatie van de woonvisie We hebben in 2021 de Woonvisie “Kiezen voor Rhenen” uit 2018 geactualiseerd. Hiervoor hebben we met verschillende betrokken partijen, zoals ontwikkelaars, architecten, makelaars, zorgaanbieders, de woningcorporatie, inwoners en diverse betrokken ambtenaren gesproken over recente ontwikkelingen op het gebied van de woningmarkt. Uiteindelijk heeft dit geresulteerd in een vaststelling door de gemeenteraad op 8 juni 2021 van de notitie “Actualisatie Woonvisie Rhenen”. De belangrijkste wijziging in de actualisatie betreft de verhoging van het aantal te bouwen woningen naar zo’n 85-90 woningen per jaar (in plaats van 50-55 woningen per jaar voorheen) en de verhoging van het totale percentage betaalbare woningen naar 50%, te weten 25% sociale huurwoningen, 10% middeldure huurwoningen en 15% sociale koopwoningen (in plaats van in totaal 40% betaalbare woningen voorheen, te weten 25% sociale huurwoningen en 15% middeldure huurwoningen en/of sociale koopwoningen).

Daarnaast zetten we in op levens-

46

Deelprogramma ruimtelijke ontwikkeling

loopbestendigheid van de nieuw te bouwen woningen. In gesprekken met ontwikkelaars en de woningcorporatie hanteren we sinds de vaststelling van de geactualiseerde woonvisie deze gewijzigde uitgangspunten. Ook voor wat betreft de bestaande woningvoorraad hebben we duurzame, toekomstgerichte aanpassingen gestimuleerd door publicatie hierover in de lokale media en door het aanbieden van de lening Duurzaam Wonen. Met de woningcorporatie hebben we nieuwe prestatieafspraken gemaakt die aansluiten bij de uitgangspunten van de geactualiseerde woonvisie. Verder hebben we in 2021 verder gewerkt aan de uitvoering van de woonvisie. Zo zijn we bezig met de voorbereiding van het uitvoeren van een kernrandenstudie om extra benodigde ruimte voor nieuwbouw te vinden. We zijn in gesprek met de provincie Utrecht over mogelijkheden buiten de rode contour. We hebben gesprekken gevoerd met partijen over mogelijkheden om te voorzien in woonruimte voor spoedzoekers/statushouders. We hebben, samen met collega’s uit het sociaal domein, mogelijkheden van een magic-mix project (een wooncombinatie van vragende en dragende bewoners) en een kamertrainingsproject in een vrijkomende groepswoning van woningcorporatie Rhenam Wonen onderzocht. Tot op heden hebben de genoemde zoektochten nog niet geleid tot een kansrijk project.

H 2.3.2

Wonen en zorg Voor wat betreft de opgave uit de geactualiseerde woonvisie voor wonen en zorg hebben we ondersteuning via de Taskforce Wonen en Zorg vanuit het Rijk gevraagd. De ondersteuning betreft de rol van de gemeente en het vorm geven van de opgave. Ambtelijk (met collega’s uit fysiek en sociaal domein) werken we samen met een expert aan een uitwerking van de opgave zodat we hier in 2022 mee aan de slag kunnen. Woningbouwlocaties Op ambtelijk niveau is de geactualiseerde Woonvisie vertaald naar een woonprogramma. Hierbij zijn de potentiële ontwikkellocaties (eigen gronden en gronden van derden) in beeld gebracht en is gekeken naar mogelijke verdeling van woonopgaven. Op basis hiervan wordt duidelijk in welke mate kan worden voldaan aan de gemeentelijke opgave van de huisvesting van maatschappelijke doelgroepen binnen de komende 10 jaar. Wat hebben we gemeten?

Nieuw gebouwde woningen

Rhenen <25.000 Nederland

2017 10 9 8

2018 14 9 9

2019 10 9 9

2020 7 10 9

2021 3 -

Definitie: Nieuw gebouwde woningen, exclusief overige toevoegingen, zoals transformaties per 1.000 woningen. Toelichting: Het aantal woningen muteert niet alleen door nieuwbouw, maar ook door sloop en overige toevoegingen en onttrekkingen. Hierdoor kan het totaal aantal woningen afwijken van het aantal nieuwbouwwoningen. Daarnaast is er de laatste jaren sprake van hoge bouwkosten en strengere bouweisen, waardoor vertragingen optreden bij bouwprojecten. Zowel lokaal als binnen de regio wordt extra inspanning geleverd om te komen tot voldoende nieuwbouwlocaties. 47

Deelprogramma ruimtelijke ontwikkeling

H 2.3.2

Wie hadden we daarbij nodig? Verbonden partij

Gevestigd

Rechtsvorm

Webadres

Wettelijke verplichting

Omgevingsdienst Regio Utrecht

Utrecht

GR

www.odru.nl

Nee

Openbaar belang

Maatschappelijk doel Rhenen

De Omgevingsdienst regio Utrecht (OdrU) ondersteunt vijftien gemeenten en andere overheden in de regio Midden-Nederland bij de uitvoering van milieu- en omgevingstaken waaronder vergunningverlening, toezicht en advies.

In Rhenen streven we naar een aantrekkelijke, veilige, efficiënte, duurzame en goed functionerende ruimtelijke omgeving.

Wat willen we bereiken?

Belang en bijdrage Rhenen

De OdrU wil samen met de aangesloten gemeenten werken aan een veilige, duurzame en gezonde fysieke leefomgeving. De ambities zijn in zes speerpunten vastgelegd in de strategische Koers 2019-2022.

Bestuurlijk belang Wethouder De Rooij vertegenwoordigt de gemeente Rhenen in het Algemeen Bestuur van de OdrU.

Wat is ervoor gedaan? In 2021 hebben specifiek de ontwikkelingen bij de omgevingswet aandacht gehad. Inmiddels is de invoering hiervan uitgesteld naar 1 januari 2023. Verder is er in 2021 binnen drie thema's gewerkt aan duurzaamheid klimaat en energietransitie. De OdrU is in 2021 een intentieovereenkomst aangegaan met de RUD Utrecht over samenwerking. Dit mede naar aanleiding van de aanbevelingen uit het adviesrapport van de Commissie van Aartsen

Financieel belang Het stemrecht is opgenomen in artikel 8 van de gemeenschappelijke regeling. Gemeente Rhenen vertegenwoordigd één stem.

Weerstandsvermogen en risicobeheersing

Financiële bijdrage (x € 1.000)

De beschikbare weerstandscapaciteit om de geïnventariseerde restrisico's van de OdrU te kunnen opvangen bedraagt € 703.500. De omvang van de restrisico's benodigde weerstandscapaciteit bedraagt 809.000. De ratio weerstandsvermogen komt hiermee uit op 0,87 en valt buiten de bandbreedte tussen 1,0 en 1,4. Als wordt ingestemd met de voorgestelde resultaat bestemming wordt de ratio 1.0. De mogelijke risico's van de uitvoering van de omgevingswet en de inwerkingtreding van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) zijn hier niet in meegenomen.

Jaarlijkse bijdrage gemeente Rhenen

2021

2020

483* N

434 N

*Van het jaarresultaat 2021 van de OdrU wordt waarschijnlijk € 189.000 terugbetaald aan de deelnemende gemeenten

Financiën Bron : jaarstukken 2020 en 2021 Balans (x € 1.000)

31-12-2021

31-12-2020

Eigen vermogen

1.708

1.158

Vreemd vermogen

3.334

7.863

Exploitatie (x € 1.000)

2021

2020

18.773 V

18.857 V

769 V

126 V

Omvang baten (excl. reserves) Gerealiseerd resultaat

Begroting 2021

(concept) jaarrekening 2021 48

Deelprogramma ruimtelijke ontwikkeling

H 2.3.2

Wat heeft het gekost? Jaarrekening 2021

Begroting na vastgestelde wijzigingen

Jaarrekening 2020

Jaarrekening 2019

Baten

1.808 V

2.267 V

1.436 V

1.343 V

Lasten

2.272 N

3.264 N

2.563 N

1.934 N

Saldo van baten en lasten (A)

465 N

997 N

1.127 N

590 N

Onttrekking uit reserves

306 V

462 V

763 V

9V

Toevoeging aan reserves

0N

0N

230 N

40 N

Mutaties reserves (B)

306 V

462 V

533 V

31 N

Gerealiseerd resultaat (A+B)

159 N

535 N

594 N

622 N

(x € 1.000)

49

3.3 Deelprogramma

DUURZAAMHEID

Wat wilden we bereiken? Beleidsdoel Rhenen is een duurzame, klimaatbestendige en gezonde gemeente. Rhenen is circulair in 2050, energieneutraal in 2040 en klimaatbestendig en water robuust in 2050. 2.3.3.1 Rhenen is een gemeente met een gezonde, stille en veilige leefomgeving. We besparen energie en wekken energie duurzaam op. Wat hebben we er voor gedaan? Tot de reguliere activiteiten behoren onder meer: de energietransitie, klimaatbestendigheid en de circulaire economie alsook de direct betrokken medewerkers. Daarnaast is er in 2021 voor de onderstaande onderwerpen speciale aandacht geweest.

Duurzaamheid: speerpunten pijler energie Door de CO₂ uitstoot te verminderen willen we de opwarming van de aarde tegen gaan. Hier werken we ook in Rhenen aan. Het jaar 2021 stond voor een groot deel in het teken van het opstellen en vaststellen van beleid. Beleid dat uiteindelijk moet bijdragen aan het realiseren van energiebesparing, het duurzaam opwekken van energie en het verwarmen van onze huizen zonder gebruik te maken van aardgas. Met het vaststellen van dit beleid, hebben we invulling gegeven aan het realiseren van landelijke opgaven en aan onze eigen lokale route op weg naar een energieneutraal Rhenen in 2040. Door het vastgestelde beleidskader voor zonnepanelen op land kunnen initiatieven getoetst worden aan beleid. Hierdoor komen er meer mogelijkheden voor het realiseren van klein- en grootschalige zonneveld projecten. Met een beleidskader houden we als gemeente grip op de 50

Deelprogramma duurzaamheid

voorwaarden waaronder iets mogelijk is. Eén van die voorwaarden is een eerlijke verdeling van de lusten en de lasten van een energieproject. Een oplossing voor zo’n eerlijke verdeling is lokaal eigenaarschap. In 2021 is een begin gemaakt met het definiëren van het begrip lokaal eigenaarschap. We gaan hier begin 2022 mee verder. Naast het opstellen van beleid stond 2021 ook in het teken van twee initiatieven voor het realiseren van een zonneveld. Voor de gemeente Rhenen zijn dit nieuwe ontwikkelingen, die ervoor zorgen dat het beleid meteen in de praktijk kan worden getoetst. Daarom zijn we nauw betrokken bij de werkzaamheden van de nieuw opgerichte Energie Coöperatie Rhenen en het bedrijf Solarfields. Met de inzichten die we nu opdoen kunnen we begin 2022 het beleidskader voor zonnepanelen op land evalueren en zo nodig aanpassen. In 2021 is ook de transitievisie warmte vastgesteld. Hierdoor hebben we inzicht gekregen in de manier waarop de wijken in Rhenen verwarmd kunnen worden, zonder gebruik te maken van aardgas. Er zijn twee startwijken aangewezen met verschillende mogelijke oplossingen. Er is bewust gekozen voor twee verschillende mogelijke oplossingen om ervaring op te doen. In Achterberg zal in eerste instantie vooral worden ingezet op het beperken van de energievraag door (verdere) isolatie.

Pas dan kan met een (hybride) warmtepomp de hoeveelheid aardgas verder worden teruggebracht. Op Remmerden wordt de mogelijkheid voor een warmtenet gevoed door de rioolwaterzuivering onderzocht. In 2022 starten we met de participatie in deze twee wijken.

H 2.3.3

Wat heeft het gekost?

(x € 1.000)

Begroting na Jaarrekening vastgestelde Jaarrekening Jaarrekening 2021 wijzigingen 2020 2019

Baten

114 V

1V

180 V

171 V

Lasten

402 N

442 N

413 N

326 N

Saldo van baten en lasten (A)

288 N

441 N

233 N

155 N

Onttrekking uit reserves

17 V

185 V

24 V

12 V

Toevoeging aan reserves

0N

0N

19 N

0N

Mutaties reserves (B)

17 V

185 V

5V

12 V

271 N

256 N

228 N

143 N

Gerealiseerd resultaat (A+B)

Om daadwerkelijk energieneutraal te worden, moet opgesteld beleid ook uitgevoerd worden. Dit kunnen we niet alleen. We hebben hier al onze inwoners en ondernemers bij nodig. Een belangrijke stap hierbij is het communiceren over de nut en noodzaak van de energietransitie en over de mogelijkheden die er zijn. Begin 2022 starten we daarom met een isolatiecampagne voor alle inwoners, in samenwerking met ons Energieloket. Want alle energie die we besparen, hoeven we niet duurzaam op te wekken. De ontwikkelingen met betrekking tot de pijlers klimaatbestendig en circulair zijn opgenomen in de paragraaf duurzaamheid. Wat hebben we gemeten? Voor de ontwikkeling van de wettelijk voorgeschreven indicatoren op gebied van duurzaamheid druk op de link hiernaast.

Link naar wettelijke indicatoren 51

4Programma

SOCIAAL MAATSCHAPPELIJK

52

Programma sociaal maatschappelijk

Inleiding De gemeenteraad heeft twee hoofdopgaven voor het sociaal domein benoemd: 1. De vitale samenleving Het vergroten van de betrokkenheid van de inwoners bij elkaar en hun leefomgeving, en het vergroten van de verantwoordelijkheid voor het eigen welzijn en zelfredzaamheid. 2. Maatwerkondersteuning Het zorgen voor duurzaam beschikbare en betaalbare ondersteuning op maat, passend bij de persoonskenmerken en situatie van hen die daar een beroep op moeten doen. Alle werkzaamheden in het sociaal domein dragen bij aan deze hoofdopgaven. Het programma Sociaal maatschappelijk kent de deelprogramma’s sociaal domein, jeugd preventief, jeugd maatwerk, maatschappelijke ondersteuning preventief, maatschappelijke ondersteuning maatwerk, participatie preventief en participatie maatwerk.

H 2.4

Wat heeft het gekost?

(x € 1.000)

Begroting na Jaarrekening vastgestelde Jaarrekening Jaarrekening 2021 wijzigingen 2020 2019

Baten

6.825 V

5.744 V

7.476 V

5.405 V

Lasten

25.841 N

24.749 N

25.639 N

22.657 N

Saldo van baten en lasten (A)

19.016 N

19.005 N

18.163 N

17.252 N

Onttrekking uit reserves

452 V

610 V

401 V

468 V

Toevoeging aan reserves

197 N

27 N

125 N

117 N

Mutaties reserves (B)

254 V

583 V

276 V

351 V

18.761 N

18.422 N

17.888 N

16.901 N

Gerealiseerd resultaat (A+B)

Wat wilden we bereiken? Maatschappelijk doel Rhenen is een vitale gemeente met een effectieve maatwerkondersteuning voor inwoners met een ondersteuningsbehoefte.

53

4.0 Deelprogramma

SOCIAAL DOMEIN Het deelprogramma sociaal domein is ontstaan in 2018 toen gewerkt ging worden met een programmatische opzet binnen het sociaal domein. Inmiddels is de programmatisch opzet uitgevoerd en losgelaten. In 2021 zijn binnen dit deelprogramma de voorbereidende kosten en de kosten van de aanbesteding van het MFC Rhenen verantwoord.

Wat heeft het gekost?

(x € 1.000)

Begroting na Jaarrekening vastgestelde Jaarrekening Jaarrekening 2021 wijzigingen 2020 2019

Baten

0N

0N

0N

0N

Lasten

109 N

92 N

67 N

138 N

Saldo van baten en lasten (A)

109 N

92 N

67 N

138 N

Onttrekking uit reserves

85 V

85 V

67 V

126 V

Toevoeging aan reserves

0N

0N

0N

0N

Mutaties reserves (B)

85 V

85 V

67 V

126 V

Gerealiseerd resultaat (A+B)

24 N

7N

0N

12 N 54

4.1 Deelprogramma JEUGD PREVENTIEF

Wat wilden we bereiken? Beleidsdoel Een leefbare en aantrekkelijke gemeente waarin jonge inwoners opgroeien onder gezonde en veilige omstandigheden en in staat zijn zich te ontwikkelen en ontplooien. 2.4.1.1 Jonge inwoners leven gezonder en krijgen optimale ontwikkelingskansen en ontplooiingsmogelijkheden. 2.4.1.2 Jonge inwoners groeien zo veilig mogelijk op, zowel thuis als in hun leefomgeving. Wat hebben we er voor gedaan? Tot de reguliere activiteiten behoren onder meer: onderwijshuisvesting, peuteropvang, onderwijsachterstandenbeleid, jeugd-/jongerenwerk en de direct betrokken medewerkers. Daarnaast is er in 2021 speciale aandacht geweest voor de onderwerpen die hierna volgen.

Jeugdpreventie Jeugdpreventie gaat over het bevorderen van het welzijn van de jeugd. In een vroegtijdig stadium investeren in preventie, om ervoor te zorgen dat de jeugd zich positief en sterk ontwikkelen en de zelfredzaamheid groot is. Er ligt een directe relatie tussen onderstaande items: het preventieakkoord, elkaar ontmoeten en jeugd aan zet. Een belangrijk thema in het preventieakkoord is ‘mentale gezondheid’. Door activiteiten voor en door jongeren te organiseren met behulp van jeugd aan zet, krijgen jongeren de kans om elkaar te ontmoeten. En bieden we een stuk ontspanning en dus stress vermindering wat ten goede komt aan hun mentale gezondheid. Lokaal preventie-akkoord In augustus 2021 hebben we subsidie van het ministerie VWS gekregen om samen met 33 partijen het lokaal Preventieakkoord Elst Achterberg Rhenen uit te voeren. De partijen zijn 55

Deelprogramma jeugd preventief

maatschappelijke organisaties, welzijn, (sport-) verenigingen, scholen, kerken, zorgaanbieders en (zelfstandig) ondernemers (zoals supermarkten, voedingsdeskundigen en leefstijlcoaches). Deze partijen dragen met elkaar de verantwoordelijkheid om te werken aan de hieronder genoemde thema’s van het preventieakkoord. Gaandeweg kunnen nieuwe partijen aansluiten. Het lokaal Preventieakkoord is een actie-akkoord, gericht op doen! Gezamenlijk hebben we de thema’s bepaald waar we met elkaar aan willen werken de komende drie jaar: mentale gezondheid & eenzaamheid, gezond gewicht, middelengebruik (alcohol, drugs en roken) en social media gebruik/gamen. Met als hoofddoel een gezonder en gelukkiger Rhenen. De eerste subsidieaanvragen zijn gehonoreerd. En er zijn ‘Lekker in je vel markten’ georganiseerd om meer bekendheid te geven aan het Preventieakkoord bij de inwoners. Het lokale preventie-akkoord heeft een uitvoeringstermijn van drie jaar (tot en met 2023). We kunnen deze drie achtereenvolgende jaren € 10.000 subsidie per jaar aanvragen bij het ministerie van VWS. Ontmoeten Ontmoeting binnen Medio 2021 is het Talenthouse Elst geëvalueerd met de Raad. We zijn positief over de eerste ervaringen. Er was een opkomst van gemiddeld 45-55 jongeren per keer. In totaal waren er 148 unieke bezoekers.

De tieners en jongeren ervaren het Talenthouse als een meerwaarde om activiteiten met elkaar te ondernemen, leeftijdsgenoten te ontmoeten, te ontspannen en talenten te kunnen ontwikkelen. De pilot Talenthouse Elst is met een jaar verlengd tot en met in ieder geval 2022. Gedurende de meeste lockdowns kon jongerenwerk haar activiteiten gelukkig voortzetten. Hierdoor hadden de tieners en jongeren een blijvende plek in het Bestegoed

H 2.4.1

waar ze twee dagdelen per week welkom zijn om aan activiteiten mee te doen of te helpen organiseren. De activiteiten zijn gericht op ontmoeting, vorming en motivatie. De gemiddelde opkomst is 40-45 jongeren per openstelling. Medio 2022 zullen de resultaten van de pilot opnieuw geëvalueerd worden met de Raad, waarna bij de Perspectiefnota 2023 het besluit wordt genomen of Talenthouse Elst een structureel aanbod gaat worden. Op dit moment voert het jongerenwerk een behoefteonderzoek uit onder tieners en jongeren uit Achterberg en Rhenen. Onderzocht wordt of zij behoefte hebben aan een plek waar ze samen activiteiten kunnen ondernemen en zo ja welke type activiteiten en op welke locatie. In het eerste kwartaal van 2022 zal dit onderzoek worden afgerond. Ontmoeting buiten Er is een interne projectleider aangesteld die de regie voert over de leefbaarheid in Elst, waaronder ontmoetingsplekken voor iedereen. Dit past binnen het grotere plan inzake leefbaarheid in Elst. Op dit moment bevindt dit proces zich in de verkennende fase. Jeugd aan zet Het ministerie heeft in het kader van corona subsidie beschikbaar gesteld, genaamd Jeugd aan Zet. Door deze extra gelden kon het jongerenwerk samen met de buurtsportcoaches in alle kernen extra activiteiten organiseren om de kinderen en jongeren aan de gang te houden, te motiveren en samen leuke dingen te doen.

In 2021 zijn er in Achterberg succesvolle zomer activiteiten georganiseerd door een groepje Achterbergse jongeren onder begeleiding van de jongerenwerker. Er was een grote opkomst van 70 kinderen. In Rhenen en Elst zijn er verschil-

56

Deelprogramma jeugd preventief

lende kleinschaliger activiteiten georganiseerd zoals: clinics freestyle voetbal, kickboks clinic, DJ workshop, meiden make up middag, graffiti streetart workshop en FIFA spel toernooi. In de kerstvakantie zijn een voetbal pannakooi toernooi, oliebollen bakken, spelmiddag en freestyle clinic georganiseerd, een groep uit Achterberg gaat mountainbiken bij Kwintelooijen. Het programma in de voorjaarsvakantie 2022 bestaat uit een workshop lasergamen, een clinic freerunning, een clinic dans, een clinic kickboks/jiujitsu, mountainbiken en een spelletjesmiddag. De clinics worden in samenwerking met de lokale (sport-)verenigingen georganiseerd door de jongerenwerkers en de buurtsportcoaches. Nieuwbouw kindcentrum (KC) In het Bestuursprogramma 2018-2022 staat dat we streven naar goede onderwijshuisvesting en KC vorming stimuleren. Dat zien we terug bij de nieuwbouw van het KC aan de Bantuinweg. Voor het nieuwbouwproject stond 2021 in het teken van de bouw en het laatste stuk van de sloop. Na de eerste sloop eind 2020 startte de bouw in december 2020. Op 1 september 2021 is gebouw opgeleverd en zijn alle bijbehorende contacten (huur, ingebruikgeving, beheer, et cetera) ondertekend. Ondanks corona en het tekort aan personeel en grondstoffen in de bouw in Nederland is het gebouw binnen het bouwbudget en sneller dan gepland gerealiseerd.

Bij de oplevering kreeg het gebouw de naam ‘KC De Horizon’. De kinderopvang heeft als eerste van de gebruikers in september 2021 zijn intrek in het nieuwe KC genomen. Het bestuursbureau van PPO De Link volgde enige tijd later en als laatste is de school in december terugverhuisd van de Acacialaan naar de Bantuinweg. De school nam als laatste zijn intrek, omdat het laatste deel van de oudbouw gesloopt moest worden en het schoolterrein verder ingericht.

H 2.4.1

De gemeente heeft de basis van het schoolterrein gerealiseerd. De school en de opvang hebben zelf gezorgd voor de aanleg van een ‘groen schoolplein’. Omdat dat aansluit bij onze ambities voor ruimtelijke adaptatie, heeft de gemeente ondersteund door de procesaanpak ‘Werkplaats Groene Schoolpleinen’ te financieren. Zo kregen de gebruikers hulp van een procesbegeleider en een ontwerper. Omdat de sloop eind 2020 nogal wat overlast voor de buurt heeft gegeven, hebben we voor de tweede fase van de sloop in 2021 extra toezicht ingezet. Niet alleen om de sloop te controleren, maar zeker ook om het contact met de omwonenden te onderhouden. Dat lijkt zijn vruchten te hebben afgeworpen, aangezien bij de gemeente minder klachten binnen zijn gekomen. In het bestuursprogramma 2018-2022 staat het realiseren van veilige schoolzones genoemd en dit is ook gemeentelijk beleid. Daarom wordt een schoolzone gerealiseerd in de openbare ruimte. Aansluitend aan eerdere participatie konden bewoners in het voorjaar van 2021 reageren op het voorlopig ontwerp. Vanwege de coronaregels gebeurde dat telefonisch, per mail en in een digitale bijeenkomst. Het college heeft medio 2021 het definitief ontwerp voor de schoolzone goedgekeurd. Vervolgens is het bestek uitgewerkt. Begin 2022 staat de aanbesteding gepland, waarna in overleg met de aannemer de planning van de realisatie bepaald zal worden.

Wat hebben we gemeten? Voor de ontwikkeling van de wettelijk voorgeschreven indicatoren op gebied van jeugd preventief druk op de link hiernaast. Link naar wettelijke indicatoren

57

Deelprogramma jeugd preventief

H 2.4.1

Wie hadden we daarbij nodig? Verbonden partij

Gevestigd

Rechtsvorm

Webadres

Wettelijke verplichting

GGD regio Utrecht

Zeist

GR

www.ggdru.nl

Ja

Openbaar belang

Maatschappelijk doel Rhenen

Gemeentelijke Gezondheidsdienst regio Utrecht (GGDrU) behartigt de belangen van 26 aangesloten gemeenten bij het beschermen en bevorderen van de volksgezondheid.

Gezinnen in Rhenen voelen zich passend en efficiënt ondersteund in hun ondersteuningsbehoefte.

Wat willen we bereiken?

Belang en bijdrage Rhenen

Het doel en de ambitie van de GGDrU is een veilige omgeving waar aandacht is voor gezondheid en voor elkaar of dit nu gaat om wonen leven, naar school gaan of werken. Een gezonde en veilige start voor elk kind. Iedereen moet zich kunnen ontwikkelen en ontplooien. Iedereen kan meedoen. Bedreigingen van de publieke gezondheid worden bestreden.

Bestuurlijk belang Wethouder Van Eeten vertegenwoordigt de gemeente Rhenen in het Algemeen Bestuur van de GGDrU.

Wat is ervoor gedaan?

Financieel belang Rhenen heeft in 1 van de 70 stemmen in het bestuur van de GGDrU.

Naast de uitvoering van de reguliere activiteiten blijkt uit het jaarverslag dat de taak van de GGDrU omtrent de bestrijding van het COVID-19 virus is uitgebreid ten opzichte van 2020 met onder andere de vaccinatiecampagnes en dat alle activiteiten die hieruit voortvloeien zijn onder gebracht in een aparte organisatie, het Coronabedrijf.

Financiële bijdrage (x € 1.000)

2021

2020

Jaarlijkse bijdrage gemeente Rhenen

785 N

753 N

Weerstandsvermogen en risicobeheersing De beschikbare weerstandscapaciteit om de geïnventariseerde risico's van de GGD te kunnen opvangen bedraagt € 2.592.203. De omvang van de geïnventariseerde GGD-brede risico's bedraagt € 1.128.000. Uit het laatste bestuurlijke gedeelde Ombuigingenplan blijkt dat het beschikbare weerstandscapaciteit zal teruglopen naar een saldo € 850.000 wat in de buurt komt van het minimum niveau van de benodigde weerstandscapaciteit op basis van de huidige risico-inventarisatie. De grootste risico's zijn een mogelijke nieuwe pandemie en benodigde ombuigingen welke niet worden uitgevoerd conform plan. Financiën Bron: jaarstukken 2020 en 2021 Balans (x € 1.000)

31-12-2021

31-12-2020

Eigen vermogen

4.113

5.143

Vreemd vermogen

49.258

35.524

2021

2020

229.703 V

101.602 V

565 V

2.264 V

Exploitatie (x € 1.000) Omvang baten (excl. reserves) Gerealiseerd resultaat

Begroting 2021

(concept) jaarrekening 2021 58

Deelprogramma jeugd preventief

H 2.4.1

Wat heeft het gekost?

(x € 1.000)

Begroting na Jaarrekening vastgestelde Jaarrekening Jaarrekening 2021 wijzigingen 2020 2019

Baten

631 V

736 V

491 V

321 V

Lasten

2.031 N

2.162 N

1.789 N

1.608 N

Saldo van baten en lasten (A)

1.400 N

1.426 N

1.298 N

1.287 N

Onttrekking uit reserves

43 V

66 V

48 V

49 V

Toevoeging aan reserves

0N

0N

0N

13 N

Mutaties reserves (B)

43 V

66 V

48 V

36 V

1.357 N

1.359 N

1.249 N

1.251 N

Gerealiseerd resultaat (A+B)

59

4.2 Deelprogramma

JEUGD MAATWERK Wat wilden we bereiken? Beleidsdoel Gezinnen voelen zich passend en efficiënt ondersteund in hun ondersteuningsbehoefte. 2.4.2.1 Wij zorgen ervoor dat voor iedere jeugdige tijdig passende (jeugd)hulp beschikbaar is. De hulpverlening die wij inzetten, sluit aan bij de mate van zelfredzaamheid van het gezin en hun netwerk. 2.4.2.2 Wij zorgen dat voor iedere jeugdige tijdig passende jeugdhulp beschikbaar is bij gezinnen waar de veiligheid in het geding is. 2.4.2.3 Betere balans tussen kostenbeheersing en goede voorzieningen in het Sociaal Domein.

ligheid en de direct betrokken medewerkers. Daarnaast is er in 2021 speciale aandacht geweest voor de onderwerpen die hierna volgen

Wat hebben we er voor gedaan? Tot de reguliere activiteiten behoren onder meer: leerlingenvervoer, de jeugdhulp, de jeugdvei-

De toenemende vraag naar (complexe) jeugdhulp en oplopende wachtlijsten bij de jeugdhulpaanbieders waren al een trend. Beide trends zijn versterkt door corona. De jeugd heeft moeite

Jeugdhulp: het jaar 2021 Naast 2020 was ook 2021 een turbulent jaar voor de uitvoering van de jeugdhulp. Onder andere door corona, wachtlijstenproblematiek en de toenemende vraag naar complexe jeugdhulp. De lockdowns hebben gevolgen voor de jeugd, zoals geen sport, dichte scholen, verminderde vrijetijdsbesteding en meer online pesten. Jongeren kunnen hierdoor in een sociaal isolement geraken dat weer gevolgen kan hebben op hun welzijn.

60

Deelprogramma jeugd maatwerk

om zich staande te houden in coronatijd en jeugdhulpaanbieders zijn uitgevallen door ziekte. Ook ons eigen jeugdteam is onderbezet geweest in 2021 als gevolg van ziekte en vacatures. Hierdoor hebben ook wij bij de aanvragen met wachtlijsten te maken gehad. De wachttijden bedroegen circa 1 tot 2 maanden. De wachtlijsten zijn uiteraard gescreend op urgentie en aan urgente aanmeldingen is voorrang gegeven. Er ligt een jaar achter ons waar een groot beroep is gedaan op de inzet en flexibiliteit van de jeugdteammedewerkers en waar gelukkig ook de dringende jeugdhulp doorgang kon vinden. En er ruimte werd gemaakt voor overbruggingszorg op het moment dat er een wachtlijst was bij de jeugdhulpaanbieder. De spreekuren waren boven gemiddeld druk met vragen van ouders en jongeren. Een jaar waarin ook de wijziging van het woonplaatsbeginsel heeft plaatsgevonden. Een hele operatie, waardoor bepaalde jeugdigen in verblijf en pleegzorg werden toegewezen aan een andere gemeente. Activiteiten Door de gevolgen van corona zijn activiteiten blijven liggen of zijn later opgestart. Voorbeelden hiervan zijn het opstarten van nieuwe transformatiedoelen en preventiemaatregelen. Zodra er weer ruimte is, zullen deze activiteiten weer (verder) worden opgepakt in 2022. Het cliënttevredenheidsonderzoek is per december 2021 opgestart met terugwerkende kracht over heel 2021.

In de loop van 2022 verwachten we de eerste resultaten. Naast de pilot van de Willem Teelinck school, samenwerking tussen gedragsspecialist en jeugd-

H 2.4.2

teammedewerkers ter bevordering van vroeg-signalering en normalisering, zouden we ook starten met een dergelijke pilot bij de Erikaschool. Echter, dit kon pas worden gestart vanaf september 2021. Een medewerker van het jeugdteam is enkele uren per week op de school aanwezig. Bestuursprogramma 2018-2022 Dit zijn de laatste jaarstukken van het huidige college. In het bestuursprogramma zijn als activiteiten voor jeugdhulp genoemd: • Agenderen tekort aan middelen bij VNG/Rijk/politiek Wethouder Jolanda de Heer heeft de afgelopen periode blijvend aandacht gevraagd voor dit probleem. Ook in regionaal verband is hier aandacht voor. De wethouders van Ede en Nijkerk maken deel uit van de adviescommissie voor het Rijk, de VNG Commissie Zorg, Jeugd en Onderwijs. Er hebben vele landelijke onderzoeken plaatsgevonden naar de budgettekorten voor jeugd bij gemeenten. De onderzoeken bevestigden dat de gemeenten te weinig budget hadden ontvangen. • Monitoren transformatieplan jeugd. Het jaar 2021 is het laatste jaar van de driejarige transformatieperiode 2019-2021. Voor de uitvoering van het transformatieplan jeugd had het Rijk regionaal budget beschikbaar gesteld.

De zes transformatieopgaven waren: (1) minder jeugdigen in verblijf, (2) samenwerking onderwijs en jeugdhulp, (3) minder uithuisplaatsingen na een crisis, (4) goede overgang 18-/18+, (5) van exclusieve omvang naar algemene voorzieningen en (6) uitvoeren actieve regie. Alle opgaven

61

Deelprogramma jeugd maatwerk

zijn gerealiseerd en geïntegreerd in de werkprocessen / werkwijze van het jeugdteam en de jeugdhulpregio voor wat betreft de gezamenlijk inkoop. De samenwerking tussen onderwijs en jeugdhulp krijgt zijn vervolg in de vastgestelde focusagenda onderwijs-jeugdhulp. De focuspunten zijn onder meer het verbeteren van de ondersteuning van kinderen in speciaal onderwijs, ook onderwijs voor kinderen met een (zwaar) autistische kwetsbaarheid (of problematiek). • Beheersmaatregelen bij jeugd. Efficiënt en effectief omgaan met de jeugdhulpbudgetten is in de werkprocessen geïntegreerd. Iedere jeugdteammedewerker is zich er van bewust dat de budgetten beperkt zijn. Alleen die jongeren die het echt nodig hebben, krijgen jeugdhulp. We hebben destijds een plan van aanpak terugdringen uitgaven jeugdhulp opgesteld. Veel van de daarin genoemde maatregelen om de uitgaven te beheersen, zoals termijnen stellen aan de jeugdhulpduur en invoeren werkwijze hoe om te gaan met complexe echtscheidingsproblematiek, zijn geïmplementeerd. Echter, het leidt niet tot drastische vermindering van de jeugdhulpuitgaven. Er is nog steeds een bepaald volume van jeugdhulp benodigd in Rhenen.

H 2.4.2

Wat heeft het gekost?

(x € 1.000)

Begroting na Jaarrekening vastgestelde Jaarrekening Jaarrekening 2021 wijzigingen 2020 2019

Baten

169 V

117 V

104 V

127 V

Lasten

5.764 N

5.883 N

5.844 N

5.439 N

Saldo van baten en lasten (A)

5.595 N

5.766 N

5.739 N

5.312 N

Onttrekking uit reserves

11 V

11 V

0N

0N

Toevoeging aan reserves

131 N

0N

0N

0N

Mutaties reserves (B)

120 N

11 V

0N

0N

5.715 N

5.755 N

5.739 N

5.312 N

Gerealiseerd resultaat (A+B)

Het jeugdteam voert actieve regie uit op circa 330 jeugdigen per jaar, die doorverwezen zijn naar de jeugdhulpaanbieders. De jeugdteammedewerkers geven ook zelf jeugdhulp dan wel overbruggingszorg bij wachtlijsten aan circa 90 jeugdigen per jaar. Daarnaast houden we (telefonisch) spreekuur. Die aantallen worden niet geregistreerd. Het aantal nieuwe aanmeldingen in 2021 was 261 (2020: 232). In het jaar 2021 zijn geen bezwaren ingediend. Wat hebben we gemeten? Voor de ontwikkeling van de wettelijk voorgeschreven indicatoren op gebied van jeugd maatwerk druk op onderstaande link. Link naar wettelijke indicatoren

62

4.3 Deelprogramma

MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING PREVENTIEF Wat wilden we bereiken? Beleidsdoel Een leefbare en aantrekkelijke gemeente met gezonde en zelfredzame inwoners, die onderling betrokken zijn en bereid zijn elkaar te helpen. 2.4.3.1 Inwoners leven gezonder, voelen zich veiliger, zijn zelfredzamer en kunnen zich ontplooien. 2.4.3.2 Inwoners en maatschappelijke organisaties voelen zich meer onderling betrokken en verbonden en dragen bij aan de leefbaarheid en veiligheid van hun buurt. Wat hebben we er voor gedaan? Tot de reguliere activiteiten behoren onder meer: maatschappelijke huisvesting (gezondheidscentra, sportaccommodaties en dorpshuizen, volksgezondheid), sport, bibliotheek, muziek,

welzijn, vrijwilligers, mantelzorg en buurtsportcoaches alsmede de direct betrokken medewerkers. Daarnaast is er in 2021 speciale aandacht geweest voor de onderwerpen die hierna volgen. Leefbaarheid Rhenen-Hoog In 2021 was de Buurtgarage op de Valleiweg het centrale punt in Rhenen-Hoog waar men elkaar – ondanks alle coronabeperkingen - kon ontmoeten en waar activiteiten plaatsvonden. Meerdere vrijwilligersorganisaties zoals het Taalhuis, de Formulierenbrigade, Jobhulpmaatje en Humanitas hebben een spreekuur of activiteiten in de Buurtgarage opgezet. Maar ook de Dierenvoedselbank, het Alzheimer trefpunt en lotgenotencontact dementie behoren tot de vaste gebruikers van de Buurtgarage. Daarnaast vinden er steeds meer kleinschalige activiteiten plaats in de Buurtgarage. Dit zorgt ervoor dat ook het aantal bezoekers verder toeneemt en er meer verbinding ontstaat in de wijk. Ondanks deze positieve ontwikkelingen zijn er in 63

Deelprogramma maatschappelijke ondersteuning preventief

Rhenen-Hoog ook nog steeds uitdagingen. In Rhenen-Hoog zijn in 2021 relatief veel casussen voor buurtbemiddeling geweest.

zodra dat weer kon zoveel mogelijk haar deuren open had. Hierdoor konden de meeste activiteiten weer opgestart worden.

Welzijnsvoorzieningen Het belang van welzijnsvoorzieningen is in het jaar 2021 steeds duidelijker geworden. Door de langdurende coronapandemie bleven beperkende maatregelen van kracht. De Westpoort, ’t Bestegoed en het Dorpshuis hebben lange tijd op slot gezeten. De activiteiten konden niet of in beperkte mate doorgaan. Kwetsbare inwoners kwamen in een nog kwetsbaardere positie. Vanaf maart was langzaam meer mogelijk en zijn activiteiten zoveel mogelijk opgestart. In de Westpoort zijn naast de reguliere activiteiten als de Formulierenhulp, Schuldhulpmaatje en het Taalhuis, ook de activiteiten van Werkplaats De Steiger weer opgestart. Door een goede samenwerking tussen De Steiger, Humanitas, het Sociaal Team en het welzijnswerk trekt de Steiger steeds meer deelnemers.

Bij MFG ’t Bestegoed hadden we in 2021 te maken met een extra uitdaging, omdat de beheerder halverwege het jaar met vervroegd pensioen ging. Het vinden van een (tijdelijke) vervanger bleek niet zo eenvoudig. Hierdoor is een groot beroep gedaan op de flexibiliteit en verantwoordelijkheid van de gebruikers. De kwartiermaker sociaal beheer heeft samen met de gebruikers geprobeerd ’t Bestegoed toch zoveel mogelijk open te stellen voor activiteiten. De vorige beheerder verzorgde ook het horecagedeelte, dat is met zijn vertrek niet opgevuld. Gebruikers hebben inmiddels zelf een aantal vrijwilligers bereid gevonden dit op zich te nemen voor hun eigen vereniging en soms ook voor elkaar. De komende tijd onderzoeken we samen met deze gebruikers hoe we hier in de toekomst verder invulling aan geven.

Sociaal beheer accommodaties Het sociaal beheer gaat over creëren van ‘sterke accommodaties’, waar mensen elkaar ontmoeten en tot (nieuwe) initiatieven en activiteiten komen. Om dit te bereiken vraagt iedere accommodatie een andere aanpak. Daarbij stond het jaar 2021 wederom in het teken van diverse maatregelen die er voor zorgden dat de deuren niet altijd open konden. In de Westpoort zorgde een poule van vrijwillige gastbeheerders, de kwartiermaker sociaal beheer en de regisseur van De Steiger voor een continue bezetting waarmee de accommodatie

H 2.4.3

Het Dorpshuis in Achterberg wordt volledig geëxploiteerd door de Vereniging Vrienden Dorpshuis Achterberg. In goed overleg met de gemeente zijn steeds afspraken gemaakt over de openstelling en de mogelijkheden waarop activiteiten doorgang konden vinden. Naast alle uitdagingen waar we mee te maken hadden zijn er stappen gezet om het sociaal beheer de komende jaren verder te ontwikkelen. Er is een facilitair beheerder geworven voor de accommodaties, deze begint in januari 2022. De facilitair beheerder is met name voor ’t Bestegoed belangrijk, zodat er weer een vast aanspreekpunt is voor alle facilitaire zaken. Maar ook voor de andere accommodaties zorgt een vast aanspreekpunt voor continuïteit. Er draait

64

Deelprogramma maatschappelijke ondersteuning preventief

een pilot voor de vrijwillige onkosten vergoeding voor de gastbeheerders in de Westpoort en de Buurtgarage. En er is een aanzet gedaan om de reservering van de ruimtes in het de MGF’s digitaal beschikbaar te maken. Al met al is 2021 een bijzonder jaar waarin veel is gebeurd en waarin het is gelukt de gebouwen beschikbaar te houden voor de inwoners van onze gemeenschap, daar waar het kon. Kunstgrasveld sportpark Candia De aanleiding voor voortijdige vervanging van het kunstgrasveld (begroot voor 2022) was de verharding van het veld door overschrijding van het aantal belastbare uren en daarmee de vergrote kans op blessures bij de spelers. Het verwijderen en afvoeren van de oude grasmat heeft in de buurt (Candialaan en Jacomettiweg) voor wat overlast gezorgd door de aanwezigheid van vrachtverkeer en het uitvallen van de rubber infill. Openbare werken heeft dit adequaat aangepakt en tot tevredenheid van de buurt opgelost. Tegelijkertijd met de vervanging van de kunstgrasmat zijn ook kantplanken en schoonlooproosters aangebracht die ervoor zorgen dat de rubber infill zoveel mogelijk op het veld blijft en zo min mogelijk schade aan het milieu toebrengt. De eindkeuring vond plaats in september 2021. Het project kon geheel tijdens de zomerstop worden gerealiseerd. Op zaterdag 18 september 2021 was de feestelijke ingebruikname van het hoofdveld door het eerste elftal van Candia.

De wethouder sport gaf daartoe de aftrap. Tijdens de oplevering is geconstateerd dat de aanleg naar volle tevredenheid is verlopen. Candia heeft zelf een onderhoudscontract met de leverancier afgesloten.

H 2.4.3

Wat hebben we gemeten? Voor de ontwikkeling van de wettelijk voorgeschreven indicatoren op gebied van maatschappelijke ondersteuning preventief druk op onderstaande link. Link naar wettelijke indicatoren

Wat heeft het gekost?

(x € 1.000)

Begroting na Jaarrekening vastgestelde Jaarrekening Jaarrekening 2021 wijzigingen 2020 2019

Baten

822 V

776 V

393 V

464 V

Lasten

4.833 N

4.259 N

3.495 N

3.458 N

Saldo van baten en lasten (A)

4.011 N

3.483 N

3.102 N

2.994 N

Onttrekking uit reserves

194 V

301 V

76 V

99 V

Toevoeging aan reserves

9N

9N

44 N

26 N

Mutaties reserves (B)

185 V

292 V

32 V

73 V

3.826 N

3.190 N

3.071 N

2.920 N

Gerealiseerd resultaat (A+B)

Nieuw MFC Rhenen In 2021 hebben we uitvoering gegeven aan het voorbereiden en uitvoeren van de aanbesteding zoals door de raad in december 2020 besloten. De voorbereiding was gericht op gesprekken met gebruikers van de huidige gebouwen, de raad en omwonenden. Op basis daarvan is een programma van eisen opgesteld dat in juli 2021 door het college is vastgesteld. In diezelfde maand zijn we begonnen met de uitvoering van de aanbesteding. In de tweede helft van 2021 hebben we bijeenkomsten gehad met de marktpartijen en hebben we een raadsvoorstel uitvoeringskosten MFC Rhenen voorgelegd. Uitgangspunt is en blijft dat de gemeentelijke bijdrage van € 700.000 voor de aanbesteding van de bouw leidend is. In het genoemde voorstel is daarnaast (extra) krediet aangevraagd voor de buitenruimte en voor de inzet van eigen personeel (gemeente) ten behoeve van dit belangrijke project voor de gemeente Rhenen. Eind december 2021 hebben we de plannen van de inschrijvende marktpartijen ontvangen. In het eerste kwartaal 2022 is de winnaar bekend gemaakt. Daarna is het proces van de voorbereidende werkzaamheden opgepakt. Onder andere de gezamenlijke planning, participatie en uitwerking naar een bestemmingsplan. 65

4.4 Deelprogramma

MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING MAATWERK Wat wilden we bereiken? Beleidsdoel De inwoners voelen zich passend en efficiënt ondersteund in hun ondersteuningsbehoefte. 2.4.4.1 De gemeente zorgt voor passende maatwerkondersteuning. Wat hebben we er voor gedaan? Tot de reguliere activiteiten behoren onder meer: de GGZ, de WMO en de direct betrokken medewerkers. Daarnaast is er in 2021 speciale aandacht geweest voor de onderwerpen die hierna volgen. Implementatie aanbesteding huishoudelijke ondersteuning (HO) na aanbesteding Per 1 april 2021 is het nieuwe contract met de HO aanbieders ingegaan, na de aanbesteding en gunning in 2020. In het eerste kwartaal van 2021 zijn alle indicaties vanuit resultaatfinanciering omgezet naar een p*q indicatie. Vanuit de omzetting van de indicaties waren er in totaal 5 bezwaren, waarvan er 3 zijn ingetrokken en 2 door de commissie behandeld. De commissie heeft beide bezwaren ongegrond verklaard.

Bewaken gevolgen abonnementstarief en beheersen kosten WMO Het ingevoerde abonnementstarief had naar verwachting vooral effect op huishoudelijke ondersteuning (HO) en individuele begeleiding. Er werd een aanzuigende werking voorzien, een toename van het aantal cliënten bij beide producten. De aanzuigende werking bij HO is beperkt gebleven: het aantal cliënten huishoudelijke ondersteuning is niet of nauwelijks gestegen. Begin 2021 waren het er 407 en per eind december 2021 410 cliënten. Dat het aantal cliënten minder is gestegen dan verwacht komt omdat hierop is geanticipeerd. Consulenten zijn al tijdens de telefoondienst of bij het keukentafelgesprek zeer alert om cliënten te wijzen op private mogelijkheden bij huishoudelijke ondersteuning. En hen te wijzen op het gebruik maken van de eigen kracht en eigen middelen, wanneer dit mogelijk is. Om de consulenten hierbij te ondersteunen hebben zij een training motiverende gespreksvoering gevolgd. Tijdens het teamoverleg binnen het sociaal team is meerdere malen aandacht gegeven aan dit thema bij het bespreken van casuïstiek. Een andere reden voor de zeer beperkte stijging van het aantal cliënten HO is dat er relatief meer mensen zijn overleden aan de gevolgen van corona. 66

Deelprogramma maatschappelijke ondersteuning maatwerk

De uitgaven van individuele begeleiding stijgen jaarlijks door een toename van het aantal cliënten. De stijging in 2020 (€ 918.209 ten opzichte van € 619.271 in 2019) was een uitschieter ten opzichte van de lineaire groei in de jaren ervoor. Echter, de kosten in 2021 evenaren bijna de uitgaven in 2020. De oorzaken van de stijging in 2020 gelden eveneens voor de uitgaven in 2021. Dit zijn: voortzetting van het cliëntenaantal van 2020, (tussentijdse) ophoging van de indicatie en een hoog verzilveringspercentage. Cliënten benutten hun indicatie meer door de veranderde leefomstandigheden als gevolg van corona. Zij hebben ook meer de gelegenheid om gebruik te maken van de indicatie doordat ze minder (langdurig) afwezig zijn vanwege vakantie, bezoeken elders of andere verplichtingen. Afspraken worden volledig benut. Er zijn maatregelen genomen om de kosten te beheersen. In het sociaal team is in 2021 een thema bijeenkomst gehouden over het (eenduidig) indiceren van dagbesteding en begeleiding. En er is een format ontwikkeld voor zorgaanbieders waarin de begeleider moet motiveren waarom het aantal geïndiceerde uren bij bestaande cliënten opgehoogd zou moeten worden. Dit werpt een drempel op. Wanneer uitbreiding nodig is vormt het format onderwerp van gesprek tussen consulent, begeleider en cliënt.

H 2.4.4

lefoon, videobellen of tijdens een wandeling. De locaties van de dagbesteding zijn een tijd dicht geweest. En het algemeen gevoel van welbevinden is voor veel mensen negatief beïnvloed door de corona-maatregelen. Wat betreft de door Rhenen toegevoegde vragen wordt zichtbaar dat onafhankelijke cliëntondersteuning ongeveer bij de helft van de mensen bekend is. Trend De VNG pleit voor afschaffing van het abonnementstarief voor HO. Er zou weer een inkomensafhankelijke eigen bijdrage moeten worden ingevoerd. Daarnaast wil de VNG dat gemeenten vanaf 2022 volledig worden gecompenseerd voor de extra uitgaven die zij vanwege het abonnementstarief maken.

Wachtlijsten sociaal team In het voorjaar van 2021 is er een wachtlijst ontstaan bij het sociaal team. Hiervoor zijn verschillende oorzaken aan te wijzen. De omzetting van de indicaties HO heeft extra tijd gevraagd. Daarnaast zijn er consulenten minder of niet inzetbaar geweest vanwege ziekte of zwangerschapsverlof. En er zijn in totaal meer meldingen gekomen (779 in 2021 ten opzichte van 724 in 2020), waarbij de meldingen over het algemeen complex zijn en veel tijd kosten. Na de zomer is extra formatie ingezet om de wachtlijsten weg te werken. De volledige wachtlijst is per 31 december 2021 niet weggewerkt, maar is te overzien met een maximum van rond de 20 meldingen. Hoeveel mensen hebben we geholpen? Per 1 januari 2021 waren er 1.094 unieke cliënten en 2.080 voorzieningen. Per 31 december 2021 waren er 1.082 unieke cliënten en 1.951 voorzieningen. Cliëntervaring onderzoek De resultaten van 2020 zijn in de loop van 2021 bekend geworden. Net als vorige jaren zijn de scores op de verplichte vragen hoog: 81% tot 91% tevredenheid over het contact met de gemeente, 85%-92% tevredenheid over de kwaliteit en 76%-83% tevredenheid over het resultaat. Er zijn lichte verschillen met 2019, welke niet geanalyseerd zijn. Het lagere resultaat op de bijdrage van de ondersteuning aan een betere kwaliteit van leven wordt mogelijk veroorzaakt door de corona-maatregelen.

De begeleiding thuis is vaak vervangen door begeleiding via de te67

Deelprogramma maatschappelijke ondersteuning maatwerk

H 2.4.4

Wie hadden we daarbij nodig? Verbonden partij

Gevestigd

Rechtsvorm

Webadres

Wettelijke verplichting

Valleihopper

Barneveld

GR

www.valleihopper.nl

Ja

Openbaar belang

Maatschappelijk doel Rhenen

Valleihopper behartigd de belangen van 8 deelnemende gemeenten. De regeling is aangegaan ten behoeve van het Vraagafhankelijk vervoer en het OV-vangnet.

De gemeente zorgt voor passende maatwerkondersteuning.

Wat willen we bereiken?

Belang en bijdrage Rhenen

Het doel is om middels de samenwerking de volgende gezamelijke doelen te realiseren: - de kosten beter te beheersen; - de kwaliteit van de dienstverlening te verhogen; - de kwetsbaarheid van ondersteuning te verminderen; - de regionale samenwerking te verbeteren; - meer kansen te bieden aan medewerkers.

Bestuurlijk belang Wethouder Boerkamp maakt deel uit van het bestuur.

Wat is ervoor gedaan?

Financiële bijdrage (x € 1.000)

2021

2020

Per 1 januari 2021 is de Valleihopper formeel overgegaan vanuit de GR Foodvalley naar GR Bedrijfsvoeringsorganisatie Valleihopper, gefacaliteerd door de gemeente Barneveld. Het eerste half jaar 2021 heeft in het teken gestaan van de (fysieke) overgang van de organisatie vanuit de Regio Foodvalley naar de gemeente Barneveld. De overgang is succesvol verlopen.

Jaarlijkse bijdrage gemeente Rhenen

117 N

n.v.t.

Financieel belang Het stemrecht van Rhenen is 1 van de in totaal 8 stemmen.

Weerstandsvermogen en risicobeheersing Bij het opstellen van deze jaarstukken waren de jaarstukken 2021 van de Valleihopper nog niet beschikbaar. Financiën Bron : Voorlopig jaarverslag 2021, hierin zijn geen balansgegevens opgenomen Balans (x € 1.000)

31-12-2021

31-12-2020

Eigen vermogen

-

n.v.t.

Vreemd vermogen

-

n.v.t.

2021

2020

3.865 V

n.v.t.

-

n.v.t.

Exploitatie (x € 1.000) Omvang baten (excl. reserves) Gerealiseerd resultaat

Begroting 2021

Jaarrekening 2021

68

Deelprogramma maatschappelijke ondersteuning maatwerk

H 2.4.4

Wat heeft het gekost?

(x € 1.000)

Begroting na Jaarrekening vastgestelde Jaarrekening Jaarrekening 2021 wijzigingen 2020 2019

Baten

328 V

160 V

212 V

243 V

Lasten

4.550 N

4.596 N

4.650 N

4.329 N

Saldo van baten en lasten (A)

4.222 N

4.436 N

4.439 N

4.086 N

Onttrekking uit reserves

0N

37 V

148 V

22 V

Toevoeging aan reserves

0N

0N

7N

0N

Mutaties reserves (B)

0N

37 V

141 V

22 V

4.222 N

4.399 N

4.298 N

4.064 N

Gerealiseerd resultaat (A+B)

69

4.5 Deelprogramma

PARTICIPATIE PREVENTIEF Wat wilden we bereiken? Beleidsdoel Inwoners kunnen zelfstandig in hun levensonderhoud voorzien. 2.4.5.1 Meer inwoners kunnen bijstandsafhankelijkheid voorkomen door het vinden of behouden van betaald werk. 2.4.5.2 Minder inwoners krijgen te maken met problematische schulden. Wat hebben we er voor gedaan? Tot de reguliere activiteiten behoren onder meer: vluchtelingenwerk, nieuwkomers, maatschappelijke begeleiding en de direct betrokken medewerkers. Daarnaast is er in 2021 speciale aandacht geweest voor de onderwerpen die hierna volgen.

Wet inburgering Op 1 januari 2022 treedt de Wet inburgering 2021 in werking. Het jaar 2021 heeft daarom in het teken gestaan van de implementatie van de uitvoering. Met de wet komt de regie op de inburgering weer bij gemeenten te liggen. De gemeenteraad heeft in december 2019 het college opdracht gegeven om de uitvoering van deze wettelijke taak uit te besteden aan de gemeente Veenendaal en op te nemen in de nieuwe dienstverleningsovereenkomst Sociale Zaken en Werkgelegenheid. De gemeente Veenendaal heeft, in afstemming met de gemeente Rhenen, vorm gegeven aan de uitvoering en zoek daarbij samenwerking met het sociaal team en jeugdteam, Vluchtelingenwerk en andere (lokale) partners.

70

Deelprogramma participatie preventief

Routes en modules De inburgering kan onder de nieuwe wet worden geboden in drie routes: de reguliere route, de zelfredzaamheidsroute en de onderwijsroute. Voor de reguliere route en de zelfredzaamheidsroute (Z-route) hebben we in 2021 met de arbeidsmarktregio een aanbieder gecontracteerd. De onderwijsroute is niet aanbesteed, om dat de beschikbare budgetten niet toereikend waren. Dit is een landelijk probleem geweest. Inmiddels zijn er aanvullende budgetten toegekend voor de komende twee jaar en wordt gewerkt aan nieuwe, structurele financiële afspraken tussen het Rijk en de VNG. Samen met de regio zal Rhenen een nieuw aanbestedingstraject volgen voor de onderwijsroute. De aanbesteding wordt in 2022 gerealiseerd. Naast de leerroutes kent de wet nog een aantal andere modules. Deze hebben we voor een deel middels een subsidierelatie onder gebracht bij Vluchtelingenwerk. De overige modules zijn conform het collegebesluit door Veenendaal meegenomen in hun aanbesteding.

H 2.4.5

Wat heeft het gekost?

(x € 1.000)

Begroting na Jaarrekening vastgestelde Jaarrekening Jaarrekening 2021 wijzigingen 2020 2019

Baten

0N

0N

19 V

75 V

Lasten

130 N

190 N

169 N

310 N

Saldo van baten en lasten (A)

130 N

190 N

150 N

234 N

Onttrekking uit reserves

14 V

30 V

25 V

43 V

Toevoeging aan reserves

46 N

0N

40 N

0N

Mutaties reserves (B)

32 N

30 V

15 N

43 V

Gerealiseerd resultaat (A+B)

162 N

160 N

165 N

192 N

Financieel Nu we vorm hebben kunnen geven aan de uitvoering kunnen we de contractafspraken met Veenendaal formaliseren. Deze zullen in het eerste halfjaar van 2022 worden voorgelegd aan het college.

71

4.6 Deelprogramma

PARTICIPATIE MAATWERK Wat wilden we bereiken? Beleidsdoel Inwoners doen mee naar vermogen en zijn zoveel als mogelijk financieel zelfredzaam. Inwoners (dichter bij huis) helpen rondom werk en inkomen. 2.4.6.1 Meer inwoners verrichten betaald werk. 2.4.6.2 Meer inwoners zijn financieel zelfredzaam. Voor inwoners die daar niet toe in staat zijn biedt de gemeente een vangnet in de vorm van een participatiewet-uitkering. Wat hebben we er voor gedaan? Tot de reguliere activiteiten behoren onder meer: sociale werkvoorziening (WSW-IW4), de gebundelde uitkering (BUIG: uitkeringen in het kader van Participatiewet, IOAW, IOAZ, Bbz2004 en loonkostensubsidie), het minimabeleid, de schuldhulpverlening en de direct betrokken me-

dewerkers. Daarnaast is er in 2021 speciale aandacht geweest voor de onderwerpen die hierna volgen. Participatie In 2021 is veel ambtelijke capaciteit nodig geweest voor de bestrijding van de gevolgen van de coronacrisis. Desondanks hebben we in de uitvoering van bestaand beleid, maar ook in nieuwe ontwikkelingen veel bereikt. We hebben ingezet op meer preventie, laagdrempelige oplossingen, samenwerking in de sociale basis en innovatie. De zorgen over de gevolgen van de crisis voor de arbeidsmarkt en daarmee indirect voor het aantal bijstandsgerechtigden zijn onterecht gebleken. De steunmaatregelen van het Rijk om de gevolgen van de Coronacrisis op te vangen hebben hier ongetwijfeld in bijgedragen. Het aantal bijstandsgerechtigden is dit jaar slechts licht gestegen ten opzichte van eind 2020 (1,9% per 30 november 2021). Met de arbeidsmarkt72

Deelprogramma participatie maatwerk

regio Foodvalley is gewerkt aan een regionaal mobiliteitsteam dat inzet op het voorkomen van werkloosheid en het bevorderen van mobiliteit op de arbeidsmarkt met van-werk-naar-werktrajecten en scholing. Bijstand Ongeveer 40% van de bijstandsgerechtigden heeft een vrijstelling van arbeidsverplichtingen. We registreren goed en beoordelen de actualiteit van de vrijstelling tijdig. De meeste mensen, die in de huidige arbeidsmarkt bemiddelbaar zijn, zijn ook echt aan het werk. Voor de groep die nu niet aan het werk kan kijken we integraal naar de ondersteuningsvraag. Klantmanagers en consulenten van het sociaal team weten elkaar hierin goed te vinden. Er wordt steeds beter gebruik gemaakt van ondersteuningsmogelijkheden van bijvoorbeeld Jobhulpmaatje. Per 31 december 2021 had Rhenen 220 uitkeringsrelaties, waarvan 8 IOAZ. Dat is een stijging van 6 ten opzichte van 2020. In de Poort hebben we voor 42 mensen gezorgd dat bijstand niet nodig was (18) of maar voor korte duur (24). Er zijn 45 mensen ingestroomd in de bijstand en 42 uitgestroomd, waarvan 23 naar werk en 2 naar school. Van de 62 inwoners met een doelgroep-indicatie zijn er 34 met een dienstverband. Opvallend is dat de instroom lager was dan in 2020, maar de uitstroom ook. We vreesden vooraf dat de instroom door de coronacrisis fors zou stijgen en de uitstroom sterk zou dalen.