Bijlage 5 Jaarrekening 2021 digitaal zonder contrverkl

Jaarstukken 2021

2

INHOUDSOPGAVE 4. Jaarrekening

1. Inleiding 1.0

De gemeente Rhenen in het kort

6

4.0

Inleiding jaarrekening

161

1.1

Bestuur van de gemeente Rhenen

8

4.1

Financieel beeld 2021

162

1.2

Bericht van het college

12

4.1.1

Resultaat

162

1.3

Financieel beeld op hoofdlijnen

16

4.1.2

Financiële positie

165

4.2

2. Jaarverslag

Exploitatie

169

4.2.1

Waarderingsgrondslagen exploitatie

170

2.0

Inleiding programma’s

20

4.2.2

Exploitatie

171

2.1

Programma Bedrijfsvoering

22

4.2.3

Toelichting op de exploitatie

172

2.2

Programma Dienstverlening

32

4.2.4

Overige exploitatie onderdelen

190

2.3

Programma Fysiek

36

2.4

Programma Sociaal maatschappelijk

52

2.5

Programma Economie & Toerisme

2.6 2.7

4.3

Balans

193

4.3.1

Waarderingsgrondslagen balans

194

78

4.3.2

Balanspositie

196

Programma Veiligheid & Handhaving

86

4.3.3

Toelichting op de balanspositie

198

Programma Dekkingsmiddelen

94

4.3.4

Overige balans onderdelen

220

5. Bijlagen

3. Paragrafen 3.0

Inleiding paragrafen

101

A

Overzicht QR codes

235

3.1

Lokale heffingen

102

B

Controleverklaring

240

3.2

Weerstandsvermogen & risicobeheersing

112

3.3

Onderhoud kapitaalgoederen

118

3.4

Financiering

130

3.5

Bedrijfsvoering

134

3.6

Verbonden partijen

144

3.7

Grondbeleid

146

3.8

Subsidieverlening

152

3.9

Duurzaamheid

156 3

PERSPECTIEFNOTA 2021–2024

Planning en Control cyclus 2021

BEGROTING 2021–2024

VOORJAARSRAPPORTAGE 2021

NAJAARSRAPPORTAGE 2021

JAARSTUKKEN 2021

De raad heeft in juni 2020 de kaders voor de begroting 2021 vastgesteld

De raad heeft in november 2020 het beleid en de bijbehorende middelen voor het begrotingsjaar 2021 vastgesteld.

De raad is in het 2e kwartaal 2021 geïnformeerd over de voortgang van het bestuursprogramma en heeft de aangepaste budgetten uit de begroting 2021 vastgesteld.

De raad is in het 4e kwartaal 2021 geïnformeerd over de voortgang van het bestuursprogramma en heeft de aangepaste budgetten uit de begroting 2021 vastgesteld.

Het college legt in het 2e kwartaal van 2022 verantwoording af aan de raad over begrotingsjaar 2021. 4

H1 INLEIDING 5

DE GEMEENTE RHENEN IN HET KORT Algemeen Rhenen is een historische stad aan de Neder-Rijn, in de bosrijke omgeving van de Utrechtse Heuvelrug. Als u Rhenen vanuit de Betuwe binnenrijdt waant u zich een beetje in het buitenland door de hoogteverschillen in het landschap. ‘s Avonds in het donker geven de vele lichtjes tegen de heuvels en de verlichte Cuneratoren een prachtig schouwspel. In de historische benedenstad van Rhenen voelt u zich terug in de tijd. Hier vindt u, naast smalle pittoreske straatjes en pleintjes en restanten van de eeuwenoude stadswallen, de markante Cunerakerk met toren. Een laat-Gotische kerk, gebouwd tussen 1492 en 1531. Door velen beschouwd als de mooiste van Nederland. Rhenen is dus een stad en gemeente in de provincie Utrecht. De gemeente Rhenen telt op 1 januari 2021 20.203 inwoners, waarvan er 4.656 in Elst, 1.673 in Achterberg en 13.874 in Rhenen wonen. De gemeente heeft een oppervlakte van circa 43 km², waarvan circa 3 km² water. Rhenen ligt op de zuidoostpunt van de Utrechtse Heuvelrug. De oostelijk gelegen

en tot de gemeente behorende Grebbeberg is de laatste heuvel van deze stuwwal. De gemeente Rhenen bestaat uit de woonkernen Rhenen, Elst en Achterberg.

Gemeentewapen De elementen uit het wapen van Rhenen zijn zo oud als de toekenning van het stadsrecht door de bisschop van Utrecht. Het wapen is afgeleid van de oude stadszegels. Het oudst bekende stadszegel dateert uit 1258. Er is in de loop van de tijd wel wat aan veranderd en het huidige wapen gaat terug op het stadszegel van 1483. Het bestaat uit een zilveren achtergrond met daarop een rood kasteel. Je zou er ook de stad zelf in kunnen herkennen met haar muur en drie poorten. De torens / poorten hebben blauwe daken. Bovenin zweeft een sleutel, die kan worden opgevat als symbool voor het zelfbestuur van de stad maar ook als verwijzing naar de apostel Petrus als sleutelbewaarder. Net als in de stad Utrecht zou de oudste kerk van Rhenen gewijd zijn aan St. Pieter, hoewel dat twijfelachtig is. Het wapenschild wordt vastgehouden door twee gouden leeuwen en “bekroond” met een gouden kroon.

De wapens van Achterberg en Elst zijn van jongere datum en geen echte gemeentewapens. Het wapen van Achterberg maakt wel gebruik van twee oudere wapens, namelijk dat van de dijkgraaf en heemraadschap van de Rhenense Neude en Achterbergse Hooilanden. Het kasteel lijkt afkomstig van het wapen van Rhenen, maar kan ook staan voor het kasteel dat ooit in Achterberg stond: De Horst. Het scheepje in de onderste helft is afkomstig van het wapen van het Veenraadschap in Veenendaal, dat in 1563 werd opgericht. Het heemraadschap en het Veenraadschap dekken samen het bijna volledige dorpsgebied van Achterberg.

6

De gemeente Rhenen in het kort

Het wapen van Elst is een ontwerp van Ad de Jong, geboren te Rhenen en actief in de historische vereniging van Rhenen. Hij maakte een “sprekend” wapen op grond van oude elementen en overwegingen, die al eeuwenlang worden gevolgd bij het ontwerpen van wapens. Boven is een uitgerukte elzenboom zichtbaar. De natuurlijke begroeiing van de omgeving van Elst bestond uit uitgestrekte elzenbossen, dat daaraan wellicht haar naam dankt. In de onderste helft komt de sleutel van St. Pieter terug en verder de lelie. Het Utrechtse kapittel van St. Pieter bezat omvangrijke landerijen rond Elst. Het westelijke deel van Elst viel tot de gemeentelijke herindeling van 2006 onder Amerongen. Het symbool van Amerongen is de lelie. Het wapen wordt nog gebruikt in officiële aktes, in een uittreksel van de burgerlijke stand en in de ambtsketen van de burgemeester.

H1

1940-1945. Het monument bij de ingang van het oude gemeentehuis aan de Herenstraat is een herinnering aan deze verwoesting en aan de wederopbouw.

Elst In Elst leefde men vroeger van de tabaksteelt. U vindt er ook nu nog tabaksschuren, die echter niet meer als zodanig dienst doen. Ook vinden we in Elst een Aardkundig Monument en wel het sneeuwsmeltwaterdal op de Plantage Willem III. Een Aardkundig Monument is een gebied waarin je de ontwikkeling van de aarde over honderden, duizenden of zelfs tienduizenden jaren met eigen ogen kunt zien.

Achterberg De kern Achterberg is vooral agrarisch getint met prachtige (monumentale) boerderijen. In de Middeleeuwen bezaten de landsheren, de bisschoppen van Utrecht, een slot in Achterberg, genaamd De Horst. Aan verschillende van deze vorsten zijn herinneringen bewaard gebleven. Zo bestaan er nog brieven en oorkonden die op De Horst geschreven zijn en door de bisschoppen getekend.

Rhenen Rhenen is van oorsprong een vestingstad. Bij herhaling fungeerde ze als voorpost: in vroeger eeuwen van het Sticht van Utrecht, tegen de dreiging uit het Gelderse hertogdom en in de recente geschiedenis van de Vesting Holland. Rhenen is daardoor vaak en vergaand verwoest. Het laatst in de jaren

Veenendaal Elst

Neder-Rijn (Bedrijventerrein) Remmerden

Achterberg

Rhenen 7

H 1.1

Het bestuur van de gemeente Rhenen

1.1 HET BESTUUR VAN DE GEMEENTE RHENEN Organisatieschema De inrichting van de organisatie is een van de bouwstenen om de doelen die de gemeente heeft te bereiken. In de afbeelding hieronder is het organisatieschema van de gemeente Rhenen weergegeven.

RAADSGRIFFIE

COMMISSIE RUIMTE & ECONOMIE

COLLEGE VAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS

GEMEENTERAAD RHENEN REKENKAMER

8

COMMISSIE BESTUUR & FINANCIËN

COMMISSIE SAMENLEVING

CLUSTER FYSIEK

CLUSTER DIENSTVERLENING

CLUSTER SOCIAAL MAATSCHAPPELIJK

CLUSTER BEDRIJFSVOERING

INTEGRAAL MANAGEMENT TEAM

8

Het bestuur van de gemeente Rhenen

H 1.1

1.1.1 College van burgemeester en wethouders Het bestuur van de gemeente wordt gevormd door het college van burgemeester en wethouders en de gemeenteraad (1.1.2). Het college van burgemeester en wethouders (college van B&W) is vergelijkbaar met het kabinet. Het college regeert en vormt het dagelijks bestuur van een gemeente. Hieronder volgt een overzicht van de samenstelling van het college van B&W conform de samenstelling op 1 maart 2022:

Burgemeester Hans van der Pas Portefeuille: openbare orde en veiligheid, kabinetszaken, coördinatie bestuur en beleid, bedrijfsvoering (communicatie inclusief website, ICT, juridische zaken en P&O), handhaving, grondbeleid, recreatie & toerisme, regio Foodvalley (Eiwittransitie). Project Portefeuille: museumkwartier, Kwintelooijen, slag om de Grebbeberg.

Wethouder Barth van Eeten (Progressieve combinatie) Portefeuille: sociaal domein (WMO, welzijn), sport en cultuur, volksgezondheid/ GGD, kerngericht werken, wonen, dienstverlening (inclusief Rhenense publieksbalie). Project Portefeuille: accommodatie- en vastgoedbeleid.

Wethouder Hans Boerkamp (D66) Portefeuille: financiën (inclusief belastingen), onderwijs en kinderopvang, mobiliteit en bereikbaarheid (inclusief weginrichting, openbaar vervoer, fietsveiligheid en parkeerbeleid), nutsbedrijven, basismobiliteit, cultuurhistorie (Grebbelinie, collectiebeheer museum, archeologie, monumentencommissie).

Wethouder Jolanda de Heer-Verheij (ChristenUnie) Portefeuille: sociaal domein (Jeugd, Participatiewet), duurzaamheid, economie.

Wethouder Peter de Rooij (SGP) † In memoriam Portefeuille: ruimtelijke ordening, Omgevingswet, ruimtelijke projecten, vergunningen, openbare werken (uitvoering), afvalinzameling, natuur/landschap/agrarische zaken, milieu, vastgoedbeheer. Project Portefeuille: bedrijventerrein, Thijmseberg (uitbreiding) en MOB-complex.

Project Portefeuille: KC Bantuinweg, Rijnbrug. 9

H1.1

10

het bestuur van de gemeente Rhenen

10

Het bestuur van de gemeente Rhenen

H 1.1

1.1.2 Gemeenteraad De gemeenteraad is het hoogste orgaan in een gemeente en is te vergelijken met de Tweede Kamer: - de gemeenteraad bepaalt de hoofdlijnen van het beleid en ziet toe op de uitvoering daarvan door het college van B&W rekening houdend met signalen en informatie uit de samenleving; en - de gemeenteraad stelt de begroting en jaarrekening vast en benoemt en ontslaat wethouders. De gemeenteraad van Rhenen is samengesteld uit 17 raadsleden. Op deze pagina het overzicht van de gemeenteraad conform de samenstelling op 1 maart 2022. Gert van Laar

Gert Hovestad

Leo Schenk

Arjen Bonnema

Richard Salari

Hans Hoksbergen

Olaf Ostendorf

Gabriëlle Geerts

Marco Mulder

Nico Drost

Astrid Rooseboom

Mirjam Rijnsburger

Rikki Dijksman

Geertje Wiesenekker

Willem Oorschot

Rik ter Horst

Eef Brouwer 11

H1.2

bericht van het college

1.2 BERICHT VAN HET COLLEGE 12

Bericht van het college

H 1.2

Beste lezer, De verwachting was dat we in een jaar terecht zouden komen van herstel na corona. Er waren zorgen over de financiële ontwikkelingen en de verwachting was dat we de begroting begin 2021 al weer fors zouden moeten bijstellen. Er lagen al een aantal scenario’s voor op tafel. Daar kwam het echter niet van, omdat we in een tweede coronajaar terecht kwamen. Effecten van corona De verlenging van de steunmaatregelen door het Rijk dempte de negatieve effecten. Het had echter opnieuw forse impact op vooral mensen in een kwetsbare positie en ondernemers in de horeca en detailhandel die te maken kregen met nieuwe periode van sluiting. De voortdurende pandemie betekende voor de gemeente dat we ook dit jaar op een andere manier moesten organiseren. Dat is gebeurd met veel creativiteit en vooral ook flexibiliteit van iedereen. Het heeft ons ondanks alles ook veel nieuwe inzichten opgeleverd. We zijn begonnen met het werken aan een Visie op Rhenen voor 2035, waar we dit traject het jaar ervoor nog hadden opgeschort vanwege corona. In tegenstelling tot 2020 waren zorginstellingen en onderwijs nu - tegen wil en dank - ingespeeld op de situatie. Daardoor wisten we samen beter wat mogelijk was en hoe we op de veranderde situatie konden inspelen in het belang van onze jeugd, ouderen en mensen die hulp nodig hadden.

Investeren in lokale voorzieningen We zijn door de onzekerheden niet stilgevallen, maar zijn juist doorgegaan met investeren in goede voorzieningen. Er is gebouwd aan het nieuwe Kindcentrum de Horizon aan de Bantuinweg voor kinderen van 0 tot 12 jaar. Er ligt een beter plan voor een nieuw gezondheidscentrum en de gemeenteraad heeft een besluit genomen over een nieuw sportcomplex met zwembad. In Elst is er gewerkt aan een plan om een echt centrum te creëren. Andere burgerinitiatieven voor een nieuwe passentenhaven en behoud van de Gedachteniskerk zijn ook op de agenda gekomen. De vernieuwing van parkeerplaats de Brakken is in 2020 uitgevoerd, zodat de hinder in het centrum grotendeels tijdens de lockdown viel. Woningbouw Het afgelopen jaar zijn in totaal 24 nieuwe woningen opgeleverd, verdeeld over Rhenen, Elst en Achterberg. De woonvisie is geactualiseerd en is de opgave om met name nog meer betaalbare woningen te bouwen. Er is in overleg met woningbouwcorporatie en ontwikkelaars gewerkt aan nieuwe projecten om dit doel de komende jaren te realiseren. De bouw van de 42 appartementen bij de entree van Vogelenzang is in volle gang. Er ligt een concreet plan voor het voormalige 13

Bericht van het college

H 1.2

Damkroterrein in Elst en in de ontwikkeling van het gezondheidscentrum in Rhenen, dat voorziet in 26 woningen. Daarnaast vindt planvorming plaats voor meer dan 100 woningen in Achterberg en is de bouw gestart van het appartementencomplex aan de Lijsterberg in Rhenen. Dit complex voorziet in 20 appartementen. Daarnaast is de procedure gestart voor het transformeren van een schoolgebouw tot maximaal 23 appartementen aan de Mispel. Infrastructuur Op verschillende plaatsen is gewerkt aan verbetering van de weg, met extra aandacht voor veiligheid van de voetganger en fietser. Zo is de herinrichting van de Beukenlaan afgerond met een schoolzone rondom de Ericaschool. De toegang naar Kwintelooijen is aangepast met de verandering van de Oude Veensegrindweg in een fietsstraat. Samen met de inwoners en gebruikers is er een mooi plan gemaakt voor een gefaseerde aanpak van de Nieuwe Veenendaalseweg. Grote tegenvaller was wel de aankondiging dat provincie Gelderland niet het door hen nodig geachte extra geld wil investeren in de Rijnbrug, waardoor dit project tot stilstand komt. Glasvezel Door het thuiswerken is duidelijk geworden hoe belangrijk snel internet is. Ook ondernemers zitten hierom te springen. Na de succesvolle vraagbundeling is in 2021 gestart met de uitrol van glasvezel in Achterberg, Elst en Rhenen. Intussen hebben zij plannen voor aanleg van glasvezel op Remmerden.

Daarnaast zijn er afspraken gemaakt met een volgende partij die naar verluid volgend jaar glasvezel wil aanleggen. Duurzaamheid en klimaatadaptatie Op het terrein van duurzaamheid en klimaat liggen er grote opgaven. Het afgelopen jaar is er een plan gemaakt over hoe we in de toekomst onze huizen en bedrijven willen verwarmen. We hebben een eerste versie van de regionale energiestrategie opgesteld over de opwek van duurzame energie in 2030. Er is een beleidskader opgesteld voor zonnepanelen en een plankaart voor de plaatsing van openbare laadpalen. De gemeente heeft nu een beleidsplan over de manier waarop wij om willen gaan met de verandering in het klimaat, zoals heftiger regenbuien en hittestress, met als voorbeeld de inrichting van de heuvelrugtuin aan de Herenstraat.

14

Bericht van het college

H 1.2

Afval We zijn aan het werk gegaan met het nieuwe afvalbeleidsplan. De campagne voor het beter scheiden van afval is gestart. Er is een convenant met alle scholen gesloten voor de afvalscheiding en de ondersteuning door de gemeente hierbij. Inmiddels weten we dat er niet alleen afval beter wordt gescheiden in de gemeente, maar dat er ook daadwerkelijk minder afval hoeft te worden verwerkt. Dat is de grootste winst van afval naar hergebruik en die levert financieel ook echt effect op, wat zich mogelijk kan doorvertalen in de lasten voor volgend jaar. Sociaal Domein We hebben nieuwe regelingen om mensen met een minimum inkomen en bijstand verder te ondersteunen. We zijn met het netwerk tegen armoede gestart met een pilot om 25 gezinnen met een plan uit de armoede te helpen. De Cunerapas is ingevoerd. Door deze pas kunnen inwoners met een laag inkomen eenvoudiger gebruik maken van alle regelingen: financiële hulp voor sporten, schoolspullen, kleding, ontspanning et cetera. Ook hebben we geregeld dat als je af en toe steun krijgt van anderen in de vorm van een boodschappentas, dat dit niet zo maar gekort wordt op je uitkering. We zijn gestart met de pilot Time-out voor Tieners, in samenwerking met Buurtgezinnen. Ook zijn we eind 2021 gestart met de Menstruatie-uitgiftepunten.

Kinderburgemeester en kunstwerk koning Dan was 2021 niet alleen het jaar van herbenoeming van burgemeester Hans van der Pas, maar ook van de benoeming van kinderburgemeester Waled, de start van Omroep Rhenen en de keuze van het nieuwe schilderij voor de Raadszaal. Daar hangt nu een kunstwerk van onze koning mét baard, gemaakt door een lokale kunstenares. Financiële terugblik Financieel heeft het jaar behoorlijk anders uitgepakt dan verwacht, in positieve zin. Dat is voor een groot deel te danken aan het Rijk dat eindelijk extra middelen beschikbaar stelt voor de overdracht naar gemeenten van de jeugdhulp, maar ook door compensatieregelingen. Andere belangrijke punten zijn de lagere kosten van afval, het voordeel bij de WMO maatwerkvoorzieningen en een voordeel bij de projecten waaronder de winstneming bij de grondexploitaties. Wilt u meer weten? U bent van harte welkom, we vertellen het u graag. Hartelijke groet, Het college van Burgemeester & Wethouders 15

1.3 FINANCIEEL BEELD OP HOOFDLIJNEN Financiële positie De financiële positie van de gemeente is goed te noemen. Naar de toekomst toe zijn er wel aandachtspunten. Deze conclusie is de uitkomst van een analyse op de pijlers onder het financieel beleid, aangevuld met een analyse van wettelijk voorgeschreven financiële kengetallen. De structurele exploitatieruimte, de schuldquotes en het weerstandsvermogen bevinden zich allemaal in de categorie minst risicovol. Enige relativering is hierbij op zijn plaats. Het gepresenteerde beeld is een momentopname. Ook is de uitkomst van diverse kengetallen afhankelijk van de omvang van de baten. De baten zijn in 2021 aanzienlijk hoger door de corona steunpakketten van het Rijk. Dit zorgt dat de kengetallen een gunstiger beeld laten zien dan verwacht. Voor de toekomst blijven we aandacht vragen voor de ontwikkeling van de structurele exploitatieruimte en de oplopende schuldpositie. Naast de hoge inflatie is het risico van een economische recessie door de oorlog in de Oekraïne aanwezig. Ook de grote opgaven waar onze gemeente voor staat zoals duurzaamheid en woningbouw en de omvangrijke investeringen waaronder die in het MFC Rhenen zullen een wissel trekken op de beschikbare structurele exploitatieruimte en de schuldpositie. Het is belangrijk om daar voldoende aandacht voor te hebben en te blijven houden.

Een uitgebreidere toelichting op de financiële positie is opgenomen in de jaarrekening.

Resultaat 2021 Het resultaat 2021 bedraagt € 2.832.000 voordelig. Het resultaat is daarmee ruim € 1.300.000 hoger dan was voorzien bij de budgetbeoordeling op 1 oktober (addendum Najaarsrapportage 2021). Het resultaat 2021 heeft zich als volgt ontwikkeld: Nr.

Ontwikkeling resultaten 2021 (x € 1.000)

Bedrag

1.

Perspectiefnota 2021

820 N

2.

Begroting 2021

88 N

3.

Voorjaarsrapportage 2021

460 V

4.

Najaarsrapportage 2021

514 V

5.

Addendum Najaarsrapportage 2021 (peildatum 1 oktober)

1.495 V

6.

Jaarstukken 2021

2.832 V

Het college is niet gelukkig met het financiële verschil tussen het verwachte resultaat bij de budgetbeoordeling op 1 oktober en het resultaat bij de jaarrekening. Aan de andere kant biedt het extra voordelige resultaat mogelijkheden voor eenmalige investeringen in de samenleving of het incidenteel verlagen van de lasten voor onze inwoners. 16

Financieel beeld op hoofdlijnen

Het aanzienlijke verschil bij de jaarrekening vraagt in de nabije toekomst om een strakkere monitoring van de (risico)budgetten en een extra inspanning om het specifieke karakter van de financiële regelgeving van gemeenten goed voor het voetlicht te brengen. Verschillen van deze omvang dienen in het vervolg voorkomen te worden. Toelichting verschillen Een korte inhoudelijke toelichting van de verschillen tussen de vastgestelde begroting 2021 en de budgetten na het addendum bij de najaarsrapportage 2021 zijn beschikbaar via de hyperlinks op pagina 174. Vanaf deze pagina zijn ook de verschillen na 1 oktober toegelicht. De grootste verschillen zijn hieronder weergegeven. Ook is de reden vermeld waarom deze verschillen niet bij de budgetbeoordeling op 1 oktober in beeld waren. Overzicht grootste verschillen 1.Exploitatievoordeel afval € 422 V De financiële wet en regelgeving heeft ervoor gezorgd dat het exploitatievoordeel bij afval ten gunste is gekomen van het jaarrekeningresultaat. Tot en met 2020 werden deze efficiencyvoordelen toegevoegd aan de voorziening. Volgens de wet- en regelgeving dient dit voordeel te worden toegevoegd aan een bestemmingsreserve. Over het instellen van een bestemmingsreserve dient de raad eerst een besluit te nemen. Het voorstel van het college is opgenomen in het raadsvoorstel bij de jaarstukken 2021.

Het voordeel bij afval was op 1 oktober te voorzien, maar de wijzigingen in de wet- en regelgeving waren te laat in beeld. 2. Voordeel projecten € 339 V Het voordeel bij de projecten bestaat voor € 154.000 uit een winstneming bij de grondexploitaties. De levering van de grond bij het project Rhenen Noord/LVA eind december kon bij de budgetbeoordeling op 1 oktober niet worden voorzien. De levering van de grond in 2021 is bepalend geweest voor het moment waarop de winst moest worden genomen. Bij de jaarrekening 2020 is een voorziening gevormd voor de afrondende werkzaamheden bij de projecten Het Bosje en de Buitenwal. De kosten van de werkzaamheden vallen in 2021 mee waardoor bij de jaarrekening ruim € 80.000 is vrijgevallen ten gunste van het resultaat. Bij de budgetbeoordeling op 1 oktober is onvoldoende de relatie gelegd tussen de beschikbare middelen in de voorziening en de verwachte kosten. Dit geldt ook voor het project trottoir Cuneraweg. Hiervoor was in de reserve projecten een bedrag van € 100.000 beschikbaar. Het project is gerealiseerd ten laste van de vervangingsinvesteringen wegen. Het bedrag in de reserve projecten valt daarom in 2021 vrij ten gunste van het jaarrekeningresultaat.

H 1.3

3. WMO maatwerkvoorzieningen € 219 V Het voordeel bij de WMO maatwerkvoorzieningen bestaat uit meerdere onderdelen. We verwijzen daarom naar de toelichting op pagina 180 van de jaarrekening. Een aantal voordelen hangen nadrukkelijk samen met de terughoudendheid om budgetten te verlagen tijdens de coronapandemie. 4. Uitkering gemeentefonds € 198 V In december 2021 is de decembercirculaire van het Rijk gepubliceerd. Dit leverde samen met andere bijstellingen een voordeel op van € 198.000. Dit voordeel kon bij de budgetbeoordeling op 1 oktober niet worden voorzien. 5. Projectplan Impuls (post-)Covid19 € 339 V De raad heeft in januari 2022 besloten om de restant middelen uit het impulsfonds corona per 31 december 2021 in te zetten voor het project Impuls (post-)Covid19. De middelen hiervoor bestaan vooral uit de steunpakketten die het Rijk via de circulaires gemeentefonds beschikbaar heeft gesteld. Het bedrag van € 339.000 is onderdeel van de besluitvorming over jaarstukken 2021. Omdat de besluitvorming door de raad in januari 2022 heeft plaatsgevonden kon de begroting 2021 niet meer worden aangepast. 6. Voorziening Het Gastland € 656 N Bij de jaarrekening 2021 is een voorziening gevormd voor de verplichting die de gemeente op basis van de contractuele afspraken heeft met de huidige exploitant.

Daarnaast dient de investering die de gemeente heeft gedaan in de entree versneld te worden afgeschreven. Bij de budgetbeoordeling op 1 oktober was nog niet bekend of een nieuwe MFC gerealiseerd kon worden binnen het beschikbare budget.

17

Belangrijke documenten en websites Als bestuur is het soms fijn om aanvullend op de jaarstukken andere relevante (financiële) informatie beschikbaar te hebben. Deze informatie is opgenomen in het overzicht van de QR codes. Deze kunt u vinden in de bijlage vanaf pag 234. 18

Financieel en inhoudelijk beeld op hoofdlijnen

H 1.3

H2 JAARVERSLAG 19

0 Inleiding

JAARVERSLAG 20

inleiding jaarverslag

Het jaarverslag bestaat uit de programmaverantwoording en de paragrafen. De programmaverantwoording is onderverdeeld in zeven programma’s. Programma’s De zeven programma’s zijn een vast onderdeel van de jaarstukken. Een programma is een samenhangende verzameling van activiteiten. Deze worden uitgevoerd om de beoogde bestuurlijke doelen binnen het programma te realiseren. Ieder (deel)programma is opgebouwd uit de 3 W-vragen die op grond van de BBV verplicht zijn: 1. Wat wilden we bereiken? 2. Wat hebben we er voor gedaan? 3. Wat heeft het gekost? Aanvullend op de verplichte W-vragen zijn twee extra W-vragen toegevoegd: 4. Wat hebben we gemeten? 5. Wie hadden we daarbij nodig? Paragrafen De paragrafen vormen een belangrijke informatiebron en beogen een”dwarsdoorsnede” van

H 2.0

de programma’s te geven. Het doel van de paragrafen is om informatie die voorheen op meerdere plekken stond bijeen te brengen. Hierdoor is het mogelijk om beter inzicht en overzicht te krijgen in deze onderwerpen. De raad heeft hiermee een extra instrument in handen om beleidskaders vast te stellen en de uitvoering te kunnen controleren LEESWIJZER Programma Ieder programma begint met een korte inleiding. Daarna gevolgd door het maatschappelijk doel. We sluiten ieder programma af met het onderdeel ‘wat heeft het gekost’. Deelprogramma Ieder deelprogramma start met een beschrijving van de beleidsdoelen. Daarna volgen de politiek/bestuurlijk relevante activiteiten en ontwikkelingen uit 2021. Indien van toepassing gaan we daarna in op de wettelijk verplichte (BBV) indicatoren. Daarna volgt een financieel overzicht van de baten en lasten per deelprogramma. We sluiten het deelprogramma af met het onderdeel “Wie hadden we daarbij nodig?”. Hierin verantwoorden we de bijdrage van de gemeentelijke partners (verbonden partij) aan onze doelstellingen en activiteiten.

21

1 Programma

BEDRIJFSVOERING 22

Programma Bedrijfsvoering

H 2.1

Inleiding Het programma Bedrijfsvoering bestaat uit de deelprogramma’s bestuur, organisatie en facilitair. Bedrijfsvoering is erop gericht om het bestuur en de gemeentelijke organisatie te ondersteunen bij het op een effectieve en efficiënte manier realiseren van de doelstellingen die in de programma’s zijn opgenomen. Wat wilden we bereiken? Maatschappelijk doel Het ondersteunen van het bestuur en de organisatie bij het uitvoeren van de gemeentelijke taken voor inwoners, bedrijven en instellingen. Wat heeft het gekost? Jaarrekening 2021

Begroting na vastgestelde wijzigingen

Jaarrekening 2020

Jaarrekening 2019

Baten

47 V

45 V

72 V

285 V

Lasten

7.680 N

8.132 N

7.895 N

7.816 N

Saldo van baten en lasten (A)

7.6734 N

8.087 N

7.823 N

7.531 N

Onttrekking uit reserves

255 V

566 V

334 V

162 V

Toevoeging aan reserves

144 N

0N

270 N

54 N

Mutaties reserves (B)

111 V

566 V

64 V

108 V

7.523 N

7.521 N

7.759 N

7.423 N

(x € 1.000)

Gerealiseerd resultaat (A+B)

23

1.1 Deelprogramma BESTUUR

Het gemeentebestuur van Rhenen bestaat uit de raad, de burgemeester en het college van burgemeester en wethouders (college van B&W). Zij geven samen invulling aan een lokaal democratisch besluitvormingsproces, dat transparant en zorgvuldig plaatsvindt. Het college van B&W is belast met de uitvoering van het vastgestelde beleid door de raad. Vanuit de plicht tot actieve informatievoorziening zorgt het college voor terugkoppeling aan de raad. Hierdoor kan de raad toetsen of de gestelde doelen uit het bestuursprogramma en het overige vastgestelde beleid gehaald zijn. Bij het opstellen en de uitvoering van het beleid betrekt het college zoveel mogelijk de inwoners, ondernemers, en de maatschappelijke organisaties. Wat wilden we bereiken? Beleidsdoel Het goed functioneren en faciliteren van de formele gemeentelijke organen: gemeenteraad, college van burgemeester en wethouders, burgemeester en de rekenkamer. 2.1.1.1 De raad toezicht kan houden op de doelrealisatie van de gemeente. Het college van B&W voert het vastgestelde beleid uit.

2.1.1.2 Het adequaat faciliteren van de bestuursorganen door de organisatie en de griffie. 2.1.1.3 Het behartigen van de Rhenense belangen buiten de gemeentegrenzen en het versterken van de bestuurlijke samenwerking. 2.1.1.4 Inwoners, ondernemers en maatschappelijke instellingen binnen het participatiestatuut meedoen bij de planvorming, beleidsontwikkeling en de uitvoering. Wat hebben we er voor gedaan? Tot de reguliere activiteiten behoren onder meer de werkzaamheden van de gemeenteraad, het college van burgemeester en wethouders en de rekenkamer. Binnen dit deelprogramma vallen ook de toekomst- en omgevingsvisie en de bestuurlijke samenwerkingen zoals Foodvalley. Daarnaast is er in 2021 voor de onderstaande onderwerpen speciale aandacht geweest. Voortgang Visie op Rhenen Op 8 juni 2021 stelde de gemeenteraad de geamendeerde ‘Kadernota participatieproces Visie op Rhenen’ vast. Hiermee startte het proces voor de Visie op Rhenen 2035. Tijdens het schrijven van de visie op Rhenen vroegen we inwoners op verschillende manieren hun mening. De corona-maatregelen dwongen ons om bijeenkomsten op andere wijze te organiseren. 24

Deelprogramma bestuur

Het proces om voor de visie op Rhenen bestaat uit 4 stappen: 1. Onderzoeken: wat gebeurt er al in Rhenen en wat willen we bewaren? 2. Visies vormen: hoe kan de toekomst van Rhenen eruit zien? 3. Toetsen: hoe haalbaar zijn de visies? 4. Kiezen: de gemeenteraad kiest een visie? Stap 1: Onderzoeken De toekomst bouwt voort op wat er nu al is en gebeurt. De kennis hierover is aanwezig in de samenleving: bij bedrijven, maatschappelijke organisaties, ondernemers en inwoners. Ook de gemeente heeft kennis. Allemaal leverden zij een eigen bijdrage aan het onderzoek van stap 1. Deze stap bestond uit drie onderdelen: schatten van Rhenen; onderzoek trends en ontwikkelingen; onderzoek ruimtelijke kenmerken, beleid en regelgeving. Schatten van Rhenen De eerste vraag die centraal stond in stap 1 luidde: wat van Achterberg, Elst en/of het Rhenen van nu wilt u bewaren voor de toekomst en waarom? Deze vraag stelden wij op 4 verschillende manieren.

-

-

H 2.1.1

Een week na vaststelling van de kadernota ontvingen alle adressen in de gemeente Rhenen een ansichtkaart. Dit waren 8600 adressen. Op 1 juli was de startbijeenkomst. Vanwege de coronamaatregelen was deze digitaal te volgen. De studiogasten vertelden over wat zij zagen als het beste van Achterberg, Elst en Rhenen van nu en wat zij wilden voor de toekomst. Tijdens de zomerperiode konden alle inwoners een digitale enquête invullen. Na de zomervakantie stond het projectteam twee keer in elk van de drie kernen, iedere keer op een andere plek. Doel was om bekendheid te geven aan de Visie op Rhenen en om in gesprek te gaan met inwoners en passanten.

Onderzoek van trends en ontwikkelingen Het tweede onderdeel van stap 1 was het trendonderzoek. Het doel van dit onderzoek is om te weten voor welke opgaven wij in de toekomst staan. Het onderzoek geeft inzicht in hoe zeker of onzeker ontwikkelingen zijn en hoe groot of klein hun invloed is. Dit maakt duidelijk waarmee rekening gehouden moet houden bij het nadenken over Rhenen in 2035. Onderzoek ruimtelijke kenmerken, beleid en regelgeving Naast het trendonderzoek is als derde onderdeel van stap 1 het ruimtelijk beleid van de gemeente Rhenen en de provincie Utrecht geanalyseerd. Een expert op het gebied van de omgevingswet

25

Deelprogramma bestuur

voerde dit onderzoek uit. Met het onderzoek hebben we inzicht in het bestaande ruimtelijk beleid. Bovendien zijn er verschillende deelgebieden van gemeente Rhenen gedefinieerd. Per deelgebied zijn karakteristieke kenmerken en specifieke regelgeving beschreven. Wanneer de voorlopige visies worden gecombineerd met de deelgebieden, wordt inzichtelijk wat de gevolgen zijn van iedere voorlopige visie op een bepaald deelgebied. Dit gebeurt bij stap 3: toetsen.

Drie voorlopige visies Sinds 21 december 2021 staan de drie voorlopige visies op de website van de gemeente. Visie 1 “Natuur en water zijn onze belangrijkste bezittingen” Visie 2 “Behoud ons Rhenen en maak het nog mooier” Visie 3 “Innoveer en geef ruimte aan de jeugd”

Stap 2: Visies vormen De centrale vraag bij stap 2 is “hoe willen wij dat de toekomst van Rhenen eruit ziet, wanneer wij voortbouwen op het goede dat wij al hebben en rekening houden met de uitkomsten van de twee onderzoeken?” Om hier antwoord op te krijgen zijn een aantal bijeenkomsten georganiseerd. Bij deze bijeenkomsten waren inwoners, professionals van maatschappelijke organisaties, ambtenaren en raadsleden aanwezig. Al deze bijeenkomsten leverden ons streefbeelden op.

Stap 3: Toetsen voorlopige visies De drie voorlopige visies gaan we toetsen op haalbaarheid en correctheid. Dit gebeurt aan de hand van het trendonderzoek en het onderzoek naar de kenmerken van de deelgebieden uit stap 1, feitelijke kennis en contextscenario’s.

Het participatieproces, vanaf stap 1, leverde vele uitspraken op over de toekomst van Rhenen. Een werkgroep van inwoners en ambtenaren kreeg al deze uitspraken op papier. Vervolgens bekeek de werkgroep ten eerste in hoeverre de uitspraken per onderwerp in verschillende richtingen wezen en ten tweede in hoeverre dit dezelfde richtingen waren bij verschillende onderwerpen. Uit dit werkproces van ordenen en herordenen van uitspraken ontstonden drie voorlopige visies.

H 2.1.1

Stap 4: Kiezen Half januari van 2022 zijn de drie voorlopige visies getoetst en op onderdelen herschreven. We leggen de herschreven drie visies voor aan de inwoners van de gemeente. De vraag die we aan inwoners stellen is om het gemeentebestuur te adviseren: naar welke van de drie visies gaat de voorkeur van de inwoners uit? Met gesprekken op locaties in de gemeente en een digitale enquête (die iedere inwoner kan invullen) kunnen inwoners aangeven waar hun voorkeur naar uitgaat.

26

Deelprogramma bestuur

Versterking veerkracht tijdens en na corona Op 24 augustus 2021 heeft het college opdracht gegeven om een plan uit te werken en uit te voeren om een nieuwe impuls te geven aan de Rhenense samenleving, waar deze het hardst geraakt is door de coronacrisis. Het plan sluit aan bij de actualiteit van de voortdurende coronacrisis, het huidige beleid en de volgende doelstellingen uit het bestuursprogramma: - de vitale samenleving sterker maken, - meer economisch rendement en versterking van de Rhenense identiteit. De opdracht voor dit plan is op 21 september 2021 ter consultatie voorgelegd aan de commissie Samenleving. De commissie heeft enkele suggesties meegegeven, deze zijn meegenomen bij de voorbereiding en uitwerking van het plan. Bij de uitwerking van het plan is breed en integraal samengewerkt: binnen de gemeente en buiten de gemeente, met veel verschillende partners uit de samenleving. Ook is er gesproken met inwoners uit diverse kernen en van diverse achtergronden en leeftijden. Er is samengewerkt met het participatietraject van de visieontwikkeling voor de gemeente Rhenen. Deze (interne en externe) samenwerking leidt tot verrijking en verdieping van het reguliere werk. Het resultaat is een paraplu-plan voor alle benodigde acties op het

H 2.1.1

gebied van jongeren, preventie, economie, arbeidsmarkt, onderwijs, armoede, welzijn en Wmo. Binnen het plan worden onder andere de volgende (maatschappelijke) effecten beoogd: - versterken van welbevinden en gezondheid van inwoners; - versterken van de sociale basisinfrastructuur; - tegengaan van eenzaamheid onder jongere en oudere inwoners en het versterken van sociale netwerken van inwoners; - verminderen van overlast en versterken van de sociale samenhang in de kernen en wijken; - bereiken van inwoners en ondernemers met geldzorgen als gevolg van de coronacrisis en creëren van passende oplossingen; - meer economisch rendement, door het versterken van de onderlinge samenwerking tussen ondernemers in Rhenen. De acties indit plan zijn specifiek gerichtop groepen,die extra geraaktwordendoorde coronacrisis. Defocus hierbij is een brede aanpak vanuit het perspectief en de mogelijkheden van de inwoner zelf en zijn leefomgeving. Uitgangspunt zijn de door het rijk beschikbaar gestelde middelen (corona steunpakketten). De verbinding wordt gelegd met regulier beleid en activiteiten. Met de acties uit het plan werken we vanuit een lange-termijn visie, zodat de samenleving versterkt uit de crisis kan komen. Op 21 december 2021 is het college akkoord gegaan met het plan. In januari 2022 is het plan ter besluitvorming voorgelegd aan de commissie (Ruimte en economie) en de gemeenteraad.

Daarna zal het plan worden uitgevoerd, samen met de betrokken partners.

Wat heeft het gekost? Jaarrekening 2021

Begroting na vastgestelde wijzigingen

Jaarrekening 2020

Jaarrekening 2019

Baten

0N

0N

0N

11 V

Lasten

1.637 N

1.678 N

1.753 N

1.378 N

Saldo van baten en lasten (A)

1.637 N

1.678 N

1.753 N

1.368 N

Onttrekking uit reserves

128 V

124 V

106 V

61 V

Toevoeging aan reserves

16 N

0N

20 N

0N

Mutaties reserves (B)

111 V

124 V

87 V

61 V

1.525 N

1.554 N

1.666 N

1.306 N

(x € 1.000)

Gerealiseerd resultaat (A+B)

27

Deelprogramma bestuur

H 2.1.1

Wie hadden we daarbij nodig? Verbonden partij

Gevestigd

Rechtsvorm

Webadres

Wettelijke verplichting

Regio FoodValley

Ede

GR

www.foodvalley.nl

Nee

Openbaar belang

Maatschappelijk doel Rhenen

Regio FoodValley behartigd de belangen van 8 gemeenten. Invloed op grootschalige ontwikkelingen door samenwerking in regio Foodvalley verband. Dit leidt tot bestuurlijke en financiële steun van de regio voor projecten die voor Rhenen van belang zijn, waarmee het openbaar belang wordt gediend.

Het behartigen van de Rhenense belangen buiten de gemeentegrenzen en het versterken van bestuurlijke samenwerking.

Wat wilden we bereiken?

Belang en bijdrage Rhenen

Regio Foodvalley is een regionale netwerkorganisatie. Samenwerking staat centraal om de topregio op het gebied van agrifood te zijn. En om een duurzame en aantrekkelijke regio voor bedrijven en inwoners te blijven. Alle projecten zijn opgenomen in de Strategische Agenda 2020-2025.

Bestuurlijk belang Burgemeester Van der Pas maakt deel uit van het (dagelijks) bestuur.

Wat is ervoor gedaan?

Financieel belang Het stemrecht van Rhenen is 2 van de in totaal 16 stemmen.

Bijna alle projecten vanuit de Strategische Agenda 2020-2025 lopen op schema. Voor de grote opgaven die gemeente hebben het gebied van verstedelijkingsstrategie, het landbouwbeleid en het opwekken van duurzame energie zijn de eerste uitgangspunten en ambities uitgewerkt. Per 1 januari 2021 is Valleihopper formeel overgedragen in een nieuwe GR.

Financiële bijdrage (x € 1.000)

2021

2020

Jaarlijkse bijdrage gemeente Rhenen

66 N

64 N

Weerstandsvermogen en risicobeheersing Volgens de paragraaf risicobeheersing en weerstandsvermogen zijn mogelijk risico's voortvloeiend uit het doen en/of nalaten van derden en niet te beïnvloeden risico's van loon- en prijsstijgingen. Er is voldoende weerstandscapaciteit aanwezig voor deze risico's. Financiën Bron: jaarstukken 2020 en 2021. Balans (x € 1.000)

31-12-2021

31-12-2020

Eigen vermogen

3.124

2.579

Vreemd vermogen

2.150

3.062

Exploitatie (x € 1.000)

2021

2020

4.366 V

10.388 V

192 V

214 V

Omvang baten (excl. reserves) Gerealiseerd resultaat

Begroting 2021

(concept) jaarrekening 2021

28

Deelprogramma Bestuur

H 2.1.1

Deelprogramma

1.2 ORGANISATIE Wat wilden we bereiken? Beleidsdoel Een organisatie die flexibel en wendbaar is, uitgaat van vertrouwen, loslaat wat kan en begeleidt wat moet, samenwerkt met anderen op een gelijkwaardige basis en verantwoordelijkheid neemt en krijgt met een hart voor Rhenen en de publieke zaak. 2.1.2.1 De organisatievisie implementeren bij alle onderdelen van de organisatie. 2.1.2.2 Het ondersteunen van het bestuur bij het realiseren van de gemeentelijke doelstellingen.

Wat hebben we gemeten? De wettelijk verplichte BBV indicatoren zijn opgenomen in de paragraaf bedrijfsvoering.

Baten

4V

0N

27 V

136 V

Wat hebben we er voor gedaan? Tot de reguliere activiteiten behoren onder meer: het ondersteunen van het bestuur door de medewerkers van de ondersteunende diensten personeel en organisatie, juridische zaken, communicatie, informatisering & automatisering, facilitaire zaken & documentaire informatievoorziening, financiën en receptie. Daarnaast is er in 2021 voor bepaalde onderwerpen speciale aandacht geweest. Zie voor een toelichting de paragraaf Bedrijfsvoering.

Lasten

3.583 N

3.739 N

3.638 N

3.762 N

Saldo van baten en lasten (A)

3.580 N

3.739 N

3.611 N

3.626 N

Onttrekking uit reserves

0N

100 V

11 V

11 V

Toevoeging aan reserves

15 N

0N

0N

0N

Mutaties reserves (B)

15 N

100 V

11 V

11 V

3.595 N

3.638 N

3.600 N

3.615 N

Wat heeft het gekost?

(x € 1.000)

Gerealiseerd resultaat (A+B)

Jaarrekening 2021

Begroting na vastgestelde Jaarrekening Jaarrekening wijzigingen 2020 2019

29

1.3 Deelprogramma FACILITAIR

Wat wilden we bereiken? Beleidsdoel Het ondersteunen van het primaire proces bij het behalen van de doelstellingen, het zorgen voor een fijn werkklimaat en het zorgen voor een prettig verblijf voor bezoekers van het Huis van de Gemeente en van de locatie op Remmerden. 2.1.3.1 Ambtenaren en klanten kunnen op een prettige, gebruiksvriendelijke en veilige manier gebruikmaken van het gemeentelijk vastgoed. 2.1.3.2 Het zorgdragen voor de beschikbaarheid van informatie- en communicatietechnologie (ICT) zodat de organisatie de geplande resultaten kan leveren. Wat hebben we er voor gedaan? Tot de reguliere activiteiten behoren onder meer: beheer gemeentelijk vastgoed voor eigen gebruik en het beheer van de buiten gebruik gestelde gebouwen. Binnen dit deelprogramma vallen ook de materiële componenten van informatisering & automatisering, personeel (waaronder opleidingen en arbodienst, archivering) en dergelijke. Daarnaast is er in 2021 voor bepaalde onderwerpen speciale aandacht geweest, zie voor een toelichting paragraaf bedrijfsvoering.

Wat heeft het gekost?

(x € 1.000)

Jaarrekening 2021

Begroting na vastgestelde Jaarrekening Jaarrekening wijzigingen 2020 2019

Baten

43 V

45 V

45 V

138 V

Lasten

2.460 N

2.715 N

2.504 N

2.675 N

Saldo van baten en lasten (A)

2.417 N

2.670 N

2.459 N

2.538 N

Onttrekking uit reserves

127 V

342 V

217 V

90 V

Toevoeging aan reserves

113 N

0N

251 N

54 N

Mutaties reserves (B)

14 V

342 V

34 N

36 V

2.403 N

2.328 N

2.493 N

2.502 N

Gerealiseerd resultaat (A+B)

30

Deelprogramma facilitair

H 2.1.3

Wie hadden we daarbij nodig? Verbonden partij

Gevestigd

Rechtsvorm

Webadres

Wettelijke verplichting

Regionaal Archief Zuid-Utrecht

Wijk bij Duurstede

GR

www.razu.nl

Ja

Openbaar belang

Maatschappelijk doel Rhenen

Behartigt voor gemeenten de belangen op het gebied van de kwaliteit en rechtmatigheid van het informatiebeheer. Voor de burgers is de RAZU een publieksgerichte erfgoedinstelling die met en voor hen historische informatie veiligstelt, verrijkt en laagdrempelig toegankelijk maakt en zo bijdraagt aan het vergroten van de regionaal-historische kennis.

Het ondersteunen van het bestuur en de organisatie bij het uitvoeren van de gemeentelijke taken voor inwoners, bedrijven en instellingen.

Wat willen we bereiken?

Bestuurlijk belang Burgemeester Van der Pas maakt deel uit van het (dagelijks) bestuur.

Het uitvoeren van de Archiefwet 1995 en het vervullen van de functie van regionaal kennis- en informatiecentrum op het gebied van de lokale en regionale geschiedenis. Wat is ervoor gedaan? Naast de uitvoering van de reguliere activiteiten blijkt uit de ontwerp jaarstukken: 1. dat in 2021 is ingezet op de uitvoering van het privacyprogramma, waardoor het RAZU beter voldoet aan de vereisten die vanuit de AVG worden gesteld; 2. dat het bestuur eind van 2021 een gemotiveerd besluit kon nemen om een e-depot te laten inrichten; 3. dat sinds januari 2019 een nieuw bezoekersregistratiesysteem is ingevoerd in 2021 de 1.000e nieuwe bezoeker in de studiezaal is ontvangen

Belang en bijdrage Rhenen

Financieel belang Het stemrecht is afhankelijk van het aantal inwoners op 1 januari van het voorafgaande jaar. Per 10.000 inwoners vertegenwoordigd een gemeente 1 stem (maximaal 7). Rhenen vertegenwoordigd 2 stemmen per 31 december 2021. Financiële bijdrage (x € 1.000)

2021

2020

Jaarlijkse bijdrage gemeente Rhenen

90 N

81 N

Weerstandsvermogen en risicobeheersing Het RAZU heeft op de balans geen eigendommen, zodat in dat opzicht geen risico aanwezig is. Een eventueel negatief exploitatiesaldo wordt door de deelnemende gemeenten afgewikkeld. De archieven en collecties die zich in de archiefbewaarplaats bevinden, zijn niet verzekerd. Financiën Bron: jaarstukken 2020 en de ontwerp jaarstukken 2021 uit april 2022. Balans (x € 1.000)

31-12-2021

31-12-2020

Eigen vermogen

275

230

Vreemd vermogen

644

1.007

Exploitatie (x € 1.000)

2021

2020

Omvang baten (excl. reserves)

996 V

926 V

Gerealiseerd resultaat

89 V

62 V

Begroting 2021

(concept) jaarstukken 2021 31

2 Programma

DIENSTVERLENING 32

Programma dienstverlening

H 2.2

Inleiding De gemeente voert een aantal wettelijke (dienstverlenende) taken uit op het gebied van burgerzaken, verkiezingen en de Wet Openbaarheid van Bestuur. De klant wordt bediend door één herkenbare ingang te bieden voor alle diensten en beleidsvelden. Invulling geven aan dit gastvrouwschap gemeentebreed maakt onderdeel uit van dit programma. De personeelskosten van specifieke dienstverlening - zoals bijvoorbeeld WMO en vergunningverlening - zijn opgenomen in het betreffende programma. De gemeente wil inwoners, bedrijven en instellingen een doeltreffende en doelmatige dienstverlening geven, zodat de gemeente een dienstbare, toegankelijke, betrouwbare, moderne en daadkrachtige overheid is. Het programma Dienstverlening bestaat uit het deelprogramma Rhenense publieksbalie Wat wilden we bereiken? Maatschappelijk doel Doeltreffende en doelmatige dienstverlening aan inwoners, instellingen en bedrijven. Wat heeft het gekost?

(x € 1.000)

Jaarrekening 2021

Begroting na vastgestelde Jaarrekening wijzigingen 2020

Jaarrekening 2019

Baten

283 V

215 V

263 V

303 V

Lasten

911 N

923 N

710 N

919 N

Saldo van baten en lasten (A)

628 N

708 N

447 N

617 N

Onttrekking uit reserves

53 V

53 V

0N

129 V

Toevoeging aan reserves

0N

0N

30 N

8N

Mutaties reserves (B)

53 V

53 V

30 N

122 V

575 N

655 N

477 N

495 N

Gerealiseerd resultaat (A+B)

33

2.1 Deelprogramma

RHENENSE PUBLIEKSBALIE

Wat wilden we bereiken? Beleidsdoel Goed bereikbaar voor inwoners, bedrijven en instellingen en open, deskundig en duidelijk in de wijze waarop wij gemeentelijke diensten verlenen. Onze inwoners weten zich gehoord en ondersteund in hun vragen aan de gemeente. 2.2.1.1 Vorm geven aan het programma Digitale Overheid 2020; burgers kunnen met al hun vragen zowel fysiek, telefonisch als digitaal bij de gemeente terecht. 2.2.1.2 Het beheren van betrouwbare basisregistraties, leveren van diensten en producten van burgerzaken en de burgerlijke stand. Daarnaast worden verkiezingen georganiseerd. Wat hebben we er voor gedaan? Tot de reguliere activiteiten behoren onder meer: de Rhenense publieksbalie, burgerzaken (zoals burgerlijke stand, rijbewijzen, reisdocumenten), verkiezingen en de uitvoering daarvan door de direct betrokken medewerkers.

Wat heeft het gekost?

(x € 1.000)

Jaarrekening 2021

Begroting na vastgestelde Jaarrekening Jaarrekening wijzigingen 2020 2019

Baten

283 V

215 V

263 V

303 V

Lasten

911 N

923 N

710 N

919 N

Saldo van baten en lasten (A)

628 N

708 N

447 N

617 N

Onttrekking uit reserves

53 V

53 V

0N

129 V

Toevoeging aan reserves

0N

0N

30 N

8N

Mutaties reserves (B)

53 V

53 V

30 N

122 V

575 N

655 N

477 N

495 N

Gerealiseerd resultaat (A+B)

34

35

3 Programma FYSIEK

36

Programma fysiek

Inleiding Het programma fysiek kent de deelprogramma’s verkeer en openbare ruimte, ruimtelijke ontwikkeling en duurzaamheid. Verkeer en openbare ruimte In dit deelprogramma zijn de twee belangrijkste aandachtspunten: het waarborgen van de bereikbaarheid van de stad en de kernen in onze gemeente en het beheren van de openbare ruimte. De bereikbaarheid van de stad en de kernen betreft niet alleen de bereikbaarheid per auto of bijvoorbeeld fiets, maar ook de bereikbaarheid per openbaar vervoer (spoor en bus). Dit deelprogramma omvat verkeer, verkeersveiligheid, openbaar vervoer, fietspaden en het parkeerbeleid. En het beheer van de openbare ruimte van wegen, openbaar groen (inclusief sportvelden), riolering, speelvoorzieningen, afvalinzameling en reiniging. Ruimtelijke ontwikkeling Dit deelprogramma omvat drie aandachtspunten: ruimtelijke ontwikkeling; ruimtelijke projecten; wonen en bouwen. Ruimtelijk ontwikkeling binnen de gemeente is met name gericht op het mogelijk maken van het comfortabel en betaalbaar wonen, nieuwbouw in inbreidingslocaties en nieuwe uitleg. Ook bestemmingsplannen vallen onder dit deelprogramma. Ruimtelijke projecten bevat onder andere de bouwgrondexploitaties. Bouwen en wonen is vooral gericht op de woningbehoefte van de inwoners. Het woonbeleid valt hieronder, maar ook de uitvoering en toetsing van vergunningaanvragen.

Tenslotte vallen onder dit deelprogramma ook de activiteiten met betrekking tot de Omgevingswet, de omgevingsvisie en het omgevingsplan.

H 2.3

Duurzaamheid Dit deelprogramma gaat over de drie pijlers van duurzaamheid: - energie (energieneutraal, opwekken duurzame energie) - circulariteit (afvalstromen, cradle to cradle) - klimaatbestendig (ruimtelijke adaptatie) Voor de pijler energie is de routekaart duurzaamheid leidend. Hierin staat welke stappen er ondernomen gaat worden in de tijd om energie te besparen en alternatieve energie op te wekken. Deze pijler is verweven met ruimtelijke ontwikkelingen die plaatsvinden in Rhenen maar ook met de regionale en landelijke afspraken. Met circulariteit wordt met name het beperken van verspilling bedoeld. Zo is een belangrijk onderwerp hierbij afval van huishoudens maar ook afval en hergebruik tijdens het bouwproces bijvoorbeeld. Met klimaatbestendig wordt het toekomstbestendig inrichten van de leefomgeving bedoeld. Hoe de gemeente Rhenen dit toe gaat passen wordt toegelicht in het beleidsplan ruimtelijke adaptatie. Deze pijler is verweven met ruimtelijke ontwikkelingen in Rhenen maar is ook van belang voor het sociale domein (gezondheid, leefbaarheid). Wat wilden we bereiken? Maatschappelijk doel Het bevorderen en instandhouden van een gezond en duurzaam leefmilieu / openbare ruimte en in het bijzonder de zorg voor milieu, reiniging, afvalstoffenverwijdering en riolering.

Wat heeft het gekost? Jaarrekening 2021

Begroting na vastgestelde wijzigingen

Jaarrekening 2020

Jaarrekening 2019

Baten

7.172 V

7.340 V

6.311 V

6.340 V

Lasten

9.986 N

11.475 N

11.467 N

10.106 N

Saldo van baten en lasten (A)

2.814 N

4.135 N

5.156 N

3.766 N

Onttrekking uit reserves

593 V

883 V

2.512 V

772 V

Toevoeging aan reserves

34 N

24 N

327 N

126 N

Mutaties reserves (B)

559 V

859 V

2.185 V

646 V

2.255 N

3.276 N

2.971 N

3.119 N

(x € 1.000)

Gerealiseerd resultaat (A+B)

37

3.1Deelprogramma

VERKEER EN OPENBARE RUIMTE Wat wilden we bereiken? Beleidsdoel Rhenen is een leefbare gemeente, met een goed onderhouden, aantrekkelijke en evenwichtige openbare ruimte met bereikbare voorzieningen. 2.3.1.1 Een gemeente die verkeersveilig is, een goede doorstroming kent en bereikbaar is op elk moment van de dag met aandacht voor leefbaarheid en duurzaamheid. Het fietsgebruik wordt gestimuleerd en er is aandacht voor toekomstgerichte en integrale mobiliteit. 2.3.1.2 Rhenen is een prachtig groene gemeente met een goed onderhouden openbare ruimte en een veilige, schone en aantrekkelijke leefomgeving, inclusief voldoende speelvoorzieningen. Dit nodigt uit tot sociaal gedrag, verblijven en bewegen. 2.3.1.3 Bescherming van het milieu door de zorg voor een doelmatig beheer van afvalstoffen en een doelmatig beheer van afvalwater (veilige en milieuvriendelijke afvoer).

2.3.1.4 Elke burger heeft de mogelijkheid om begraven te worden in de gemeente Rhenen. Wat hebben we er voor gedaan? Tot de reguliere activiteiten behoren onder meer: inrichting, aanleg, onderhouden/schoonhouden van wegen, riolering en openbaar groen. Onder dit deelprogramma vallen ook de afvalinzameling, de lijkbezorging, het parkeren, de openbare verlichting, speelvoorzieningen, de wijkonderkomens in Rhenen en Elst en de direct betrokken medewerkers. Daarnaast is er in 2021 voor de onderstaande onderwerpen speciale aandacht geweest. Mobiliteitsagenda In het laatste kwartaal 2021 is gewerkt aan het opstellen van de Mobiliteitsagenda. Het plan 38

Deelprogramma verkeer en openbare ruimte

bestaat uit een beleidsanalyse, een trendverkenning en inschatting van toekomstige ontwikkelingen en een visie voor het mobiliteitsbeeld van de toekomst. Dit wordt zoveel mogelijk gekoppeld aan de Visie op Rhenen 2035. Los van de keuze die gemaakt wordt voor de Visie op Rhenen 2035 zijn aanpassingen nodig aan het mobiliteitsbeleid. Belangrijk knelpunt is hierbij het gebrek aan ruimte in combinatie met hoge ambities vanuit het Rijk, de provincie, de regio Foodvalley en de gemeente Rhenen zelf. De mobiliteitsagenda wordt begin 2022 vertaald naar agendapunten waarvoor in de nieuwe bestuursperiode per thema plannen gemaakt moeten worden. Het gaat daarbij om de thema’s: - duurzame en slimme mobiliteit; - openbaar vervoer en knooppuntontwikkeling (station Rhenen); - fiets en fietsnetwerkontwikkeling; - ruimtelijke beleid en parkeren; - logistiek; - verkeersveiligheid.

H 2.3.1

Rijnbrug Het jaar 2021 was een bewogen jaar wat de Rijnbrug betreft. De provincies Gelderland en Utrecht hebben in 2021 een nieuwe raming gemaakt. Hieruit blijkt dat de kosten voor het realiseren van de nieuwe brug met € 60 miljoen zouden zijn toegenomen tot € 145 miljoen. De provincies Utrecht en Gelderland zouden elk € 30 miljoen extra moeten reserveren. De provincie Utrecht heeft aangegeven hiertoe bereid te zijn. De provincie Gelderland heeft aangegeven het extra benodigde krediet niet beschikbaar te willen stellen. In 2022 wordt gekeken of de verbreding anders gefinancierd kan worden. Ontwikkelingen op het gebied van mobiliteit in Regio Foodvalley • Er wordt in Foodvalley-verband gewerkt aan een nieuwe bereikbaarheidsagenda. Hierin zullen de nieuwe regionale opgaven komen te staan. Het doel is ook om tot uitvoering van plannen uit de huidige agenda over te gaan. • Er is een onderzoek uitgevoerd naar het ontwikkelen van Hubs in de regio, waarbij station Rhenen is geselecteerd als een locaties met veel potentie. Uit het onderzoek blijkt dat het station een regionale verbindende functie kan hebben. In opdracht van de Regio is een onderzoek uitgevoerd naar een toekomstig regionaal busnetwerk. Dit is input voor de nieuwe busconcessies en uitwerking van het landelijke toekomstbeeld openbaar vervoer.

39

Deelprogramma verkeer en openbare ruimte

• •

Vanuit Foodvalley wordt gewerkt aan een plan om de verkeerssituatie voor fietsers in het binnenveld te verbeteren. Hiervoor zitten we in de afrondende fase. Voor 2022 en 2023 is er een aanzienlijke digitaliseringopgave van een aantal data-items. In Foodvalley zijn we al begonnen. Enkele voorbeelden hiervan: 1. geplande- en actuele wegwerkzaamheden 2. maximum snelheden 3. dynamische parkeerdata 4. fietsdata (o.a. herkomst / bestemming, routes en snelheden, gebruik stallingen) 5. incidenten

Afval- en grondstoffenbeleid 2020-2030 In het kader van duurzaamheid en ter bevordering van de circulaire economie heeft scheiding van afval aan de bron waar dit mogelijk is prioriteit. In 2021 zijn we gestart met de uitrol van het nieuwe afval-grondstoffenbeleid. Door de maatregelen uit het nieuwe beleid hebben we 20% minder restafval opgehaald. Dat staat gelijk aan 800 ton of 80 volle vuilniswagens aan restafval wat we als gemeente minder hebben geproduceerd in het afgelopen jaar. De hoeveelheid restafval per inwoner is gedaald van 187 kg naar 140 kg restafval (doelstelling is 100 kg). Het bronscheidingspercentage is toegenomen naar 72% (doelstelling 75%). Aanstellen afvalcoach In 2021 heeft de gemeente Rhenen een afvalcoach aangesteld. Een afvalcoach adviseert inwoners en beantwoordde hun vragen over afvalscheiding. De afvalcoach heeft het project rondom afvalscheiding op scholen gecoördineerd. Dit project heeft geleid tot een afvalconvenant met alle scholen in de gemeente Rhenen en een meer intensieve samenwerking tussen de scholen en de gemeente op het gebied van afval. Zo stimuleert de gemeente het scheiden van afval op school door het afval apart op te halen en de scholen te voorzien van afvalbakken in de klas om het afval te scheiden. Samen met vrijwilligers van ZwerfAfval AdoptiePlan (ZAAP) is het al bestaande educatiepakket aangevuld.

Dit pakket bieden we bij de scholen aan. Afvalbrengstation Remmerden In 2021 is er een tweetal ontwikkelingen geweest die hebben geleid tot aanzienlijke vermindering van de hoeveelheid afval op het afvalbrengstation Remmerden. Als eerste ging het nieuwe afval-en grondstoffenbeleid in. Met ingang van 2021 kunnen inwoners van de gemeente Rhenen nog maximaal 8 keer per jaar gratis het afvalbrengstation bezoeken. Voorheen was er geen maximum aantal bezoeken per jaar. Als tweede is dit jaar een einde gekomen aan de

H 2.3.1

samenwerking met de gemeente Utrechtse Heuvelrug ten aanzien van het afvalbrengstation Remmerden. Vanaf 4 mei 2021 brengen de inwoners van de gemeente Utrechtse Heuvelrug hun afval niet langer naar het afvalbrengstation Remmerden. Remmerden heeft oog voor duurzaamheid • Aangezien het veegbusje binnen afzienbare tijd vervangen moet worden, is er in 2021 een proef gedaan met een elektrisch veegbusje. Deze proef is goed verlopen. Begin 2022 is het veegbusje vervangen door een volledig elektrisch voertuig. • Sinds begin 2021 rijden we met een tablet in de vuilniswagen. Op dit tablet is de route te zien die er die dag gereden moet worden voor het ophalen van het afval. Door dit real time inzichtelijk te maken voor de chauffeur kan er meer efficiënt worden gereden en maken we minder kilometers. Naast deze bijdragen aan de pijler energieneutraal hebben we aandacht voor de pijler circulair door betere bronscheiding en hergebruik. Wat hebben we gemeten?

Sterke daling omvang huishoudelijk restafval

Rhenen <25.000 Nederland

2017 192 138 180

2018 191 137 174

2019 182 126 161

2020 187 0 0

2021 140 0 0

Definitie: Niet gescheiden ingezameld huishoudelijk afval in kg. Toelichting: In 2021 zijn we gestart met de uitrol van het nieuwe afval-grondstoffenbeleid. Door de maatregelen uit het nieuwe beleid hebben we uiteindelijk 25% minder restafval opgehaald.

40

Deelprogramma verkeer en openbare ruimte

H 2.3.1

Wie hadden we daarbij nodig? Verbonden partij

Gevestigd

Rechtsvorm

Webadres

Wettelijke verplichting

Afvalverwijdering Utrecht

Soest

GR

www.avu.nl

Nee

Openbaar belang

Maatschappelijk doel Rhenen

De AVU behartigd te belangen van 25 gemeenten in de Provincie Utrecht op het zorgen van de overslag het transport en het verwerken van huishoudelijk afval.

Bescherming van het milieu door de zorg voor een doelmatig beheer van afvalstoffen en een doelmatig beheer van afvalwater (veilige en milieuvriendelijke afvoer).

Wat willen we bereiken?

Belang en bijdrage Rhenen

Het doel van de AVU is in het belang van de deelnemers een doelmatige en uit oogpunt van milieuhygiëne verantwoorde wijze van overslag, transport en verwerking van afval. Daarbij wordt gestreefd naar het bereiken van een zo gunstig mogelijk effect, tegen zo laag mogelijke kosten, wat een gunstig effect heeft op de tarieven.

Bestuurlijk belang Wethouder De Rooij vertegenwoordigt de gemeente Rhenen in het Dagelijks en Algemeen Bestuur van de AVU.

Wat is ervoor gedaan?

Financieel belang Zoals overeengekomen in artikel 10 van de statuten is de stemverhouding gebaseerd op het aantal inwoners per 31 december van het voorafgaande jaar. Rhenen vertegenwoordigd 1 stem.

Door de aanbesteding van de verwerking van brandbaar afval en gft-afval zijn de lasten in vergelijking met 2020 fors toegenomen. Een meevaller is de opbrengst van het oud papier. De marktprijs (=opbrengst) is ten opzichte van 2020 flink gestegen. De jaarrekening sluit behoudens de papieropbrengsten goed aan op de begroting van 2021. De gemeente Utrechtse Heuvelrug heeft de overeenkomst met de gemeente Rhenen per 1 mei 2021 opgezegd, waardoor de drie AVU-contracten ook zijn komen te vervallen. Weerstandsvermogen en risicobeheersing

Financiële bijdrage (x € 1.000)

2021

2020

Jaarlijkse bijdrage gemeente Rhenen

770 N

645 N

Risico's: in de voorlopige jaarrekening 2021 van de AVU wordt in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing op de risico's in gegaan. Financiën Bron: Voorlopige jaarstukken 2021 Balans (x € 1.000)