Bijlage 2 Jaarstukken 2023

Deelprogramma verkeer en openbare ruimte

De eerste fase van de Nieuwe Veenendaalseweg gaat starten Na vaststelling van een voorlopig ontwerp voor de weg is gewerkt aan het opstellen van het definitieve ontwerp. We werken volgens werk-met-werk. Daarom wordt de riolering en klimaat in het definitief ontwerp meegenomen. Maar ook hebben we aandacht voor de bouwplannen langs deze weg. En de bereikbaarheid van Rhenen tijdens de werkzaamheden. Daarom is de keuze gemaakt om in fases te werken. De omvang aan onderzoeken, afstemming en voorbereiding voor de eerste fase zijn in 2023 uitgevoerd. In 2024 start de uitvoering. Een groener plein voor het huis van de gemeente Om het klimaatbeleid uit te dragen willen we het plein voor het huis van de gemeente ombouwen. Een plein met zoveel mogelijk groen. Een plein om te verblijven, maar met een goede bereikbaarheid voor de bezoeker (te voet of op de fiets) van het huis van de gemeente. Voor de individu en voor groepen. De groene invulling boven op de 'berg' vraagt om een innovatieve manier van het omgaan en hergebruik van water. In 2023 is gezocht naar een economische oplossing hiervoor. In 2024 wordt het ontwerp gerealiseerd. De voortgang is mede afhankelijk van de herstelwerkzaamheden aan de gevel van het huis van de gemeente. Diverse herinrichtingsprojecten in voorbereiding In 2023 is de voorbereiding afgerond van de parallelweg Cuneraweg en de Achterbergs straatweg.

Beide projecten zijn klaar voor uitvoering. Bij de Achtbergesestraatweg is vertraging ontstaan door bezwaren op de kapvergunning. En uitstel van de werkzaamheden door Stedin. Daarnaast is gewerkt aan het opstellen van een ontwerp voor de Paardenveld en een gedeelte van de Bruine Engseweg. De omwonenden zijn bij deze projecten actief betrokken. Ook is verder gewerkt aan het ontwerp voor het centrum van Elst. Bewoners en ondernemers van het centrum werken hier met de gemeente aan een ontwerp voor de verbetering van het centrum. Eind van het jaar is een start gemaakt met de herinrichting van de Platanenlaan. Alle projecten lopen door tot 2024. Bij projecten waar de voorbereiding is afgerond in 2023, zal uitvoering in 2024 plaatsvinden.

Nieuwe Veenendaalseweg

Groener plein gemeentehuis

H 2.3.1

Vergunninghoudersparkeren Binnenstad een feit Om een bereikbare en ook leefbare binnenstad te krijgen is besloten tot het invoeren van vergunningshoudersparkeren in de benedenstad. De diverse bezwaren op het verkeersbesluit vertraagde de invoering. Vanaf het vierde kwartaal gelden de nieuwe regels. Een verkeersveilige oplossing voor de kruising in Achterberg. In 2023 hebben wij samen met de provincie Utrecht gewerkt aan een variantenrapportage. Er is gesproken over hoe dit een gezamenlijk project kan worden en hoe het kan worden gecombineerd met werk aan gemeentelijke wegen. Resultaten afvalscheiding in 2023 verbeterd Op 29 september 2020 is het Afval- en grondstoffenbeleid Gemeente Rhenen 2020-2030 door onze raad vastgesteld. De afvalambitie is om de bronscheiding te verhogen naar 75% (ambitie voor 2021) en het restafval in 2030 terug te brengen tot gemiddeld 30 kg per inwoner. In 2050 wil de gemeente Rhenen circulair zijn. Het beleid bestaat uit 3 fasen: • fase 1 stond gepland voor 2021 en is begin 2023 afgerond • fase 2 stond gepland voor 2022 en 2023, maar door uitloop Fase 1 is de uitvoering van Fase 2 opgeschoven naar 2023 - 2024 • fase 3 wordt naar verwachting in 2025 gestart Ondanks de vertraging lopen we op schema om het aantal kilo’s restafval te verminderen. In 2023 is 126 kilo restafval per inwoner ingezameld. Dit is een daling van 4 kilo ten opzichte van 2022.

De bronscheiding in 2023 is 76%. Dit betekent dat onze inwoners 76% van het totaal aangeboden afval gescheiden inleveren. Dat is een stijging van 2% ten opzichte van vorig jaar. Inwoners zijn hun afval dus beter gaan scheiden. Daarmee zijn we in 2023 weer een stapje dichter bij onze doelstellingen gekomen.

Kruising Achterberg veiliger

41

Deelprogramma verkeer en openbare ruimte

Mogelijke scenario's om afvalambitie te halen Met de huidige maatregelen halen we de doelstellingen vanuit het Rijk en ons eigen afval- en grondstoffenbeleid niet. Om deze wel te halen is een ander afvalinzamelsysteem nodig (fase 2 uit het afval- en grondstoffenbeleid). Ook is vanuit ons bestuursprogramma gevraagd om een nieuwe visie voor de verbetering van het afvalbrengstation op te stellen. Daarom zijn we in 2023 begonnen met een onderzoek naar de volgende 3 vragen: - Met welke inzamelsystemen kan gemeente Rhenen het restafval een stuk verder terugbrengen? - Wat zijn de effecten van de verschillende inzamelsystemen op de afvalscheiding, kosten, service en uitvoerbaarheid? - Welke mogelijkheden zijn er om het afvalbrengstation te verbeteren zodat het meer bijdraagt aan onze gestelde doelen voor afvalscheiding? In het onderzoek worden 3 mogelijke scenario’s uitgewerkt voor een nieuw inzamelsysteem en 2 mogelijke scenario's met verbeteringsmogelijkheden voor het afvalbrengstation. De resultaten van dit onderzoek leggen we in 2024 samen met een advies aan de raad voor. De raad kiest welke maatregelen we gaan uitvoeren. Afvalscheiding verbeteren door intensievere voorlichting Afgelopen jaar hebben we diverse berichten over afval scheiden geplaatst in de krant, AfvalWijzer en op onze sociale mediakanalen.

Inwoners geven de communicatie over afval scheiden en de afvalinzameling een 7,3 (bron: Tevredenheidsonderzoek afvalscheiding Rhenen 2023). Daarnaast hebben we een aanpak ontwikkeld om verkeerd aangeboden PMD-zakken terug te dringen. Bij een aantal ondergrondse verzamelcontainers wordt namelijk regelmatig afval naast de containers gezet. Dit vervuilt de omgeving en geeft irritatie bij omwonenden. Het afval dat naast de containers wordt gezet zijn verkeerd aangeboden PMD-zakken (zakken die te vroeg

Afvalambitie

Betere voorlichtin afvalscheiding

H 2.3.1

buiten staan en zakken met verkeerd afval erin), restafvalzakken en grof vuil. De aanpak om verkeerd aangeboden PMD-zakken terug te dringen, wordt begin 2024 uitgevoerd. Om bijplaatsingen van restafval en grof vuil verder aan te pakken gaan we in 2024 meer inzetten op communicatie. Wat hebben we gemeten?

Omvang huishoudelijk restafval

Rhenen <25.000 Nederland

2019 182 125 163

2020 187 129 171

2021 140 116 164

2022 130 108 148

2023 126 -

Definitie: Niet gescheiden ingezameld huishoudelijk afval. Toelichting: Niet alle gegevens voor 2023 zijn beschikbaar op ‘Waar staat je gemeente'. Over het hele jaar 2023 is gemiddeld 126 kg restafval per inwoner ingezameld. Dit is een daling van gemiddeld 4 kg restafval per inwoner vergeleken met 2022. Dit is te verklaren doordat de pilot van de luier-en incontinentiemateriaal inzameling goed gaat. In 2023 zorgde dit voor een vermindering van 1,3 kg restafval per inwoner. Ook GFT en textiel is in 2023 meer gescheiden

Luierinzameling

42

Deelprogramma verkeer en openbare ruimte

aangeleverd, dit verklaart ook deels de daling in het restafval. In 2024 wordt onderzocht hoe we het aantal kg restafval per inwoner nog verder omlaag kunnen krijgen, dit is fase 2 uit het afvalbeleidsplan. Peildatum 25 juni 2024. Door luierinzameling nu 2,2% reductie restafval Sinds 1 maart 2022 doen we mee aan de AVU-pilot luierinzameling. Op 10 plekken in onze gemeente staan luiercontainers. Hier kunnen inwoners hun luiers en incontinentiemateriaal in doen. Dit scheelt ruimte in hun eigen restafvalcontainer. En de ingeleverde luiers en incontinentiemateriaal worden deels gerecycled bij de luierrecycling installatie van de ARN in Nijmegen. Zij verwerken de gebruikte luiers en incontinentiemateriaal tot biogas, kunstmest en kunststofkorrels. De korrels worden gebruikt om nieuwe producten van te maken. Het inzamelen van luiers en incontinentiemateriaal verloopt goed. In 2023 is naar verwachting 49 ton luiers en incontinentiemateriaal gescheiden ingezameld. Dit betekent een vermindering van 2,2% van het restafval en is bijna een verdubbeling ten opzichte van 2022. De pilot luierinzameling loopt tot en met 2026.

Subsidieregeling afkoppelen hemelwater en groene daken is succesvol De subsidieregeling “afkoppelen hemelwater en groene daken: Rhenen 2023 – 2027” is op 23 september 2023 van start gegaan en in het laatste kwartaal van 2023 is hier al meerdere malen gebruik van gemaakt (7 subsidies toegekend, 2 nog in behandeling). De gemeente heeft het beleidsplan Ruimtelijke adaptatie voor de periode 2022-2027 vastgesteld en het Waterrioleringsplan voor de periode 2023 – 2027. Onderdeel hiervan is de zogenoemde groen- blauwe subsidieregeling (beschreven in het stimuleringsplan “Afkoppelen van hemelwater en groene daken”). Het doel van deze regeling is het stimuleren van het afkoppelen en het vasthouden van water op eigen terrein, waardoor minder hemelwater wordt afgevoerd

Afkoppelen hemelwater

H 2.3.1

naar de riolering. Bewoners dragen hiermee bij aan een klimaatadaptief Rhenen en kunnen subsidie aanvragen voor bijvoorbeeld het loskoppelen van de regenpijp en het verwerken van hemelwater in eigen tuin. Ook kan een groendak aangebracht worden, waardoor dit oppervlak niet tot afstroming komt en de biodiversiteit en leefbaarheid wordt bevorderd. Glasvezel in Rhenen De voorbereidingen zijn gestart voor de aanleg van het glasvezelnetwerk van KPN. De instemmingsbesluiten zijn verleend en de eerst bouwoverleggen hebben eind 2023 plaatsgevonden. Glaspoort B.V. neemt de aanleg van de kernen Elst en Achterberg voor haar rekening. Zij hebben in een laatste moment echter aangegeven deze aanleg uit te stellen. Tijdens het schrijven van de beleidsverantwoording is nog geen zekerheid over wanneer er wel wordt aangelegd in deze kernen. Verkeersluwer, veiliger en leefbaarder Binnenveld In 2023 hebben we gezamenlijk met de aan het Binnenveld gelegen gemeenten gewerkt aan de voorbereiding van een verkeersveiliger en leefbaarder Binnenveld. Hiervoor is een verkeersonderzoek gedaan en is er een plan gemaakt die moet zorgen voor een betere bewegwijzering. Daarnaast zijn we in het kader van verkeersveilig Binnenveld gestart met een participatieproces. Dit doen samen we met gemeente Ede.

Verdere uitvoering van dat participatieproces vindt in 2024 plaats.Dit betreft een actie uit het bestuursprogramma. Straks op de Fiets naar Utrecht Voor de voorbereiding van de doorfietsroute (DFR) is een bouwteam in het leven geroepen. Zij bereiden verder de uitvoering voor. Wij zijn agendalid van het bouwteam. De uitvoering ligt bij de provincie, omdat de provincie hiervoor capaciteit beschikbaar heeft. De verwachting is nog

Op de fiets naar Utrecht

Verkeersluwer Binnenveld

43

Deelprogramma verkeer en openbare ruimte

steeds dat dit in 2024 zal zijn. Dit onderwerp is opgenomen als actie in hoofdstuk 4.6 van het Bestuursprogramma. Bereikbaarheidsagenda Regio Foodvalley De bereikbaarheidsagenda Regio FoodValley is in februari 2023 vastgesteld. Als gemeente Rhenen hebben wij dit beleidsdocument mede ondertekend. Het stuk dient als overkoepelende visie op de bereikbaarheid van de regio, waarvanuit de regionale samenwerking op concrete projecten binnen dit thema kan worden vormgegeven. Hoofdthema's zijn het bereikbaar houden van de regio onder druk van de verstedelijkingsopgave (40.000 woningen erbij tot 2040) en het beperken van de uitstoot door verkeer (in het kader van het Klimaatakkoord en de stikstofcrisis). Het belang van de gemeente is goed vertegenwoordigd in het stuk: o.a. inzet op de Rijnbrug; ontwikkeling van een station Rhenen-Noord; frequentieverhoging op de Veenendaallijn; realisatie van HOV tussen Wageningen, Ede, Rhenen en Veenendaal; realisatie van een mobiliteitshub op station Rhenen en fietsen in het Binnenveld zijn in de regionale doelstellingen opgenomen. Dit is mede tot stand gekomen door de actieve inbreng van Rhenen bij het opstellen van het document.

Mobiliteitsagenda als thematische kapstok voor het mobiliteitsbeleid Met het verlopen van het verkeersstructuurplan uit 2015 was er behoefte aan een nieuwe, overkoepelende leidraad voor het Rhenens verkeersbeleid (beleidsdoel 3.11 begroting) die rekening houdt met actuele ontwikkelingen zoals duurzaamheid en de woningbouwopgave. Dit stuk heeft tevens een centrale rol in het uitwerken van de ambities uit hoofdstuk 4 van het bestuursprogramma. Het resulterende stuk is de nieuwe Mobiliteitsagenda 2023-2027, die in december 2023 door het college is vastgesteld. Het verkeersbeleid voor de komende vier jaar is uitgewerkt in vier

Doorfietsroute Utrecht

H 2.3.1

thema's: (1) duurzame mobiliteit en parkeerbeleid, (2) OV en knooppuntverbindingen, (3) fiets en (4) logistiek. In alle thema's is extra aandacht voor verkeersveiligheid vanuit het landelijk Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV). De vertaling van het beleid naar concrete projecten is gemaakt in een uitvoeringsprogramma, dat jaarlijks zal worden herijkt en aangevuld. Nieuwe aanknopingspunten in stikstofimpasse Rijnbrug Het proces rondom de verbreding van de Rijnbrug heeft een aantal jaar stilgelegen. Eerst vanwege de financiering, daarna vanwege stikstof. Het bestuursprogramma (4.1) zet in op een daadkrachtige oplossing van de Rijnbrugproblematiek. Daarom heeft de gemeente gedurende 2023 zoveel mogelijk druk op de ketel gehouden bij provincies, Rijk en Rijkswaterstaat om het proces op gang te houden. Eind 2023 hebben de provincies in een Statenbrief laten weten nieuwe mogelijkheden te zien om een doorbraak in de stikstofimpasse te forceren. In de eerste helft van 2024 zal de stikstofdepositie opnieuw worden berekend, op basis van de meest recente verkeersmodellen. Bij een positieve uitspraak op gebied van stikstof kan eind 2024 de ruimtelijke procedure opnieuw worden opgestart, met een mogelijke oplevering in 2028. Met Rijkswaterstaat is afgesproken dat zij tot die tijd noodzakelijk onderhoud zullen blijven uitvoeren en hierover met ons afstemmen.

Meer multifunctioneel groen Het Groenbeleidsplan Rhenen 2023-2028, multifunctioneel groen van waarde voor iedereen, is in januari vastgesteld door de gemeenteraad. Bij herinrichtingen van straten en pleinen wordt klimaatadaptief en leefbaar groen ingericht met veel diversiteit, waardoor de biodiversiteit toeneemt. De parkeervoorzieningen van de sportcomplexen zijn groener gemaakt en ook het pleintje achter het Dorpshuis Achterberg is groener ingericht.

Stikstofimpasse Rijnbrug 44

Deelprogramma verkeer en openbare ruimte

Het plein van het dorpshuis was toe aan onderhoud. Dat moment van onderhoud is gebruikt om het integraal aan te pakken. Het geheel verharde plein is veranderd in een plein waar plek is voor groen, een buitenterras en fietsparkeren. En de auto heeft een plek op een open waterdoorlatende verharding. Een groot deel van de verharding is aangebracht met stenen uit de Franseweg. Het materiaal was niet meer geschikt voor een rijbaan, maar nog wel toepasbaar in een plein. Als voorbeeld vertellen we hier graag wat meer over. Uitrol laadpalen minder dan vorig jaar In 2023 steeg het aantal laadpunten in onze gemeente van 92 naar 109 laadpunten. Dit is een minder grote stijging dan het jaar daarvoor. In 2022 steeg namelijk het aantal laadpunten van 61 naar 92. De minder sterke stijging van het aantal laadpunten komt voornamelijk doordat er een tekort was aan onderdelen en monteurs. Landelijk zien we dat de nationale doelstelling binnen de Nationale Agenda Laadinfrastructuur (NAL) 1,7 miljoen laadpunten in 2030 is. Op dit moment zijn het er ongeveer 120.000 in Nederland. Dus het aantal laadpunten moet de komende jaren nog sterk toenemen. We hebben eerder als gemeente een plankaart vastgesteld met daarop voorkeurslocaties voor laadpalen. Deze locaties zijn afgestemd met inwoners. We hebben voor deze locaties nu een verzamelverkeersbesluit opgesteld.

Als er een verzoek voor een laadpaal binnenkomt, kunnen we deze waar mogelijk koppelen aan een voorkeurslocatie en dan meteen doorzetten naar de uitvoerende partij. Hiermee hopen we het proces van plaatsing te versnellen. Verder zijn we als gemeente aangesloten bij de aanbesteding van de MRA-E rondom snelladers. Hiervoor hebben wij ook enkele voorkeurslocaties aangeboden. Op dit moment is het echter onduidelijk in hoeverre deze snelladers er kunnen komen. Recentelijk is gebleken dat er weinig

Uitrol laadpalen

H 2.3.1

ruimte is op het middenspanningsnet, waar snelladers op aangesloten worden. Er wordt gekeken naar slimme oplossingen. Op weg naar duurzamere mobiliteit Uit een bezoekersonderzoek van de provincie Utrecht uit 2022 kwam naar voren dat veel mensen nog altijd de auto pakken om recreatiegebieden te bezoeken. Ook op Kwintelooijen bleek dit percentage zeer hoog, terwijl de meeste bezoekers uit de nabije omgeving komen. In de Begroting en in de Beleidsvisie voor Toerisme en Recreatie staat beschreven dat we duurzame vormen van mobiliteit willen stimuleren. Dit is vooral belangrijk rondom onze natuur- en recreatiegebieden. In 2023 sprak het Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug (NPUH) de ambitie uit om, in samenwerking met de gemeenten Rhenen en Veenendaal, een pilotonderzoek naar duurzame mobiliteit uit te voeren op Kwintelooijen. Met als doel meer inzicht te krijgen in de beweegredenen van recreanten en de maatregelen die we als gemeente kunnen treffen om duurzame mobiliteit te stimuleren. In het laatste kwartaal van 2023 hebben masterstudenten van de Wageningen Universiteit onderzoek gedaan naar gedragsverandering van recreanten op Kwintelooijen, ter voorbereiding op een mogelijk pilotonderzoek van het NPUH. De uitkomsten hiervan hebben zij op 13 december 2023 gepresenteerd in het Huis van de Gemeente.

In 2024 zal het NPUH hun plannen voor dit pilotonderzoek verder uitwerken en met ons delen.

Wie hadden we daarbij nodig?

Voor een uitgebreid overzicht van de verbonden partij Avu verwijzen wij u naar de paragraaf Verbonden partijen op pagina 142.

Duurzame mobiliteit Kwintelooijen 45

Deelprogramma verkeer en openbare ruimte

H 2.3.1

heeft het gekost? (in € x 1.000) Wat heeft hetWat gekost? 2023

Begroting na vastgestelde wijzigingen

Jaarrekening 2022

Jaarrekening 2021

Baten

5.070 V

5.016 V

5.207 V

5.251 V

Lasten

7.238 N

7.656 N

7.235 N

7.312 N

Saldo van baten en lasten (A)

2.168 N

2.640 N

2.027 N

2.061 N

Onttrekking uit reserves

654 V

813 V

190 V

269 V

Toevoeging aan reserves

98 N

24 N

141 N

34 N

Mutaties reserves (B)

556 V

789 V

49 V

235 V

1.613 N

1.851 N

1.978 N

1.826 N

Gerealiseerd resultaat (A+B)

46

3.2 Deelprogramma

RUIMTELIJKE ONTWIKKELING

Wat wilden we bereiken? Beleidsdoel Een aantrekkelijke, veilige, efficiënte, duurzame en goed functionerende ruimtelijke omgeving, zoals het toekomstbestendig inrichten van het buitengebied. 3.2.1 Het ontwerp van de openbare ruimte is het resultaat van een zorgvuldige afweging om het welzijn van inwoners, bedrijven, werkenden, bezoekers en recreanten te vergroten. Het streven is een groenere leefomgeving in de kernen. 3.2.2 Rhenen realiseert ruimtelijke projecten die bijdragen aan het algemeen maatschappelijk doel. 3.2.3 Middels grondbeleid geeft de gemeente mede uitvoering aan andere gemeentelijke doelen op het gebied van wonen, werken, welzijn, infrastructuur, recreatie, milieu en landschapsontwikkeling.

3.2.4 Er zijn voldoende woningen die aansluiten bij de woonbehoeften in verschillende levensfasen. In het volkshuisvestingsbeleid leggen we de verbinding met de ontwikkeling naar de participatiesamenleving (zelfredzaamheid/ zelfstandigheid). Energietransitie vormgeven bij nieuwe en bestaande woningen en woningen bouwen in sociale en middel dure huur. De onderwerpen waar in 2023 speciale aandacht voor is geweest zijn hierna toegelicht. Wat hebben we ervoor gedaan?

De reguliere activiteiten in deelprogramma Ruimtelijke ontwikkeling richten zich op: Principeverzoeken, omgevingsvergunningen, bestemmingswijzigingen, bouwgrondexploitaties en faciliterende grondexploitaties, wonen en het woonwagenkamp. Daarnaast is er in 2023 voor de onderstaande onderwerpen speciale aandacht geweest. 47

H 2.3.2

Deelprogramma ruimtelijke ontwikkeling

Pachtbeleid vernieuwd Op 7 november 2023 is de nieuwe nota (erf)pachtbeleid vastgesteld. Deze vervangt het beleid uit 2013. Sinds 2013 is in Rhenen de vrijwillige kavelruil succesvol afgerond (2019) en zijn er diverse ontwikkelingen: in de landbouw, woningbouw, energie en natuur. Deze ontwikkelingen vroegen om een heroverweging van het huidige pachtbeleid. Tot slot moest het pachtbeleid worden aangepast op het Didam-arrest. In 2023 heeft uiteindelijk een mooi besluitvormingsproces plaatsgevonden waarbij alle belangen goed zijn afgewogen door alle partijen. De belanghebbenden kijken positief terug op het proces. Door nieuw systeem snellere afhandeling vergunningen mogelijk We zijn in 2022 op zoek gegaan naar een nieuw systeem voor het registreren van Toezichts-, Vergunning- en Handhavingszaken. Dit jaar hebben we dit nieuwe systeem genaamd RxMission in gebruik genomen. RxMission optimaliseert ons werkproces, waardoor we vergunningaanvragen sneller kunnen afhandelen. In 2023 zijn we voornamelijk bezig geweest met het inrichten van deze applicatie. Daarnaast hebben we alle betrokken collega's uitgelegd hoe het programma werkt. Ook hebben we volop met deze applicatie getest met ketenpartners zoals waterschappen en de Provincie Utrecht. Vanaf 2023 zijn we bezig geweest met de inrichting van de Wabo-processen in RxMission.

In augustus van 2023 ging de VTH-applicatie RxMission live en begonnen we ermee te werken in de praktijk. RxMission zal zorgen voor meer overzicht en, wanneer de inrichting ook voor handhaving is voltooid, een betere samenwerking tussen handhaving en vergunningen. Ook hebben we in 2023 voorbereidingen getroffen voor de implementatie van de omgevingswet. We hebben de processen hiervoor deels ingericht en we hebben externen ingehuurd om te helpen met de inrichting. RxMission draagt bij aan een snelle, overzichtelijke en kwalitatieve afhandeling van vergunningaanvragen. Nieuw (erf)pachtbeleid

Snelle afhandeling vergunningen

H 2.3.2

Nieuw, toekomstbestendig gezondheidscentrum - appartementencomplex voor Rhenen In 2023 is met de voorbereiding voor de bouw van een nieuw gezondheidscentrum gestart. Boven het gezondheidscentrum komen drie woonblokken met in totaal 38 appartementen. Het definitieve ontwerp is ingediend en een omgevingsvergunning aangevraagd en verstrekt. Een hoop tijd en energie is gestoken in het vinden van een oplossing voor de tijdelijke huisvesting van de zorgaanbieders in het oude gezondheidscentrum. Die zoektocht heeft uiteindelijk geresulteerd in het besluit om het gezondheidscentrum en de daaronder liggende parkeergarage in twee fasen te bouwen. Daardoor kunnen de zorgaanbieders op hun huidige werkplek blijven totdat de eerste fase is afgerond. Dan wordt het oude gezondheidscentrum gesloopt en kan het project worden afgerond. De start bouw is voorzien in april 2024, en de afronding van het project begin 2026. Samen aan de slag met wonen en zorg In 2023 is als antwoord op de toenemende vergrijzing in Rhenen een start gemaakt met het project ‘Samen bouwen aan wonen met welzijn en zorg’. Het project komt voort uit het bestuursprogramma en heeft als doel dat ouderen langer zelfstandig kunnen wonen. Het doel is om te zorgen voor een goede samenwerking tussen alle betrokken partijen en uiteindelijk ook daadwerkelijk de bouw van geclusterde woonvormen en 24-uurszorg.

Er is een begin gemaakt met het opstellen van een richtinggevend kader aan de hand waarvan in 2024 een locatiekeuze moet worden gemaakt. Gezamenlijke aanpak van het woningtekort Er is in Nederland sprake van meerdere complexe situaties zoals de toenemende woningnood, aandachtsgroepen die in het gedrang komen, stikstof- en netcongestieproblematiek. het Rijk Nieuw gezondheidscentrum

48

Deelprogramma ruimtelijke ontwikkeling

wil de regie op de Volkshuisvesting terug en heeft de Nationale Woon- en Bouwagenda opgesteld met daarin een programmatische aanpak van alle problematiek. Inmiddels zijn als gevolg hiervan woondeals opgesteld in alle regio’s. Op 8 maart 2023 hebben we samen met het Rijk, de provincies Utrecht en Gelderland en de overige FoodValley-gemeenten de “Woondeal 20222030 Regio FoodValley” ondertekend. Hiermee zijn we een langjarige samenwerking aangegaan om in de periode tot en met 2030 ruim 25.000 woningen te realiseren. In deze woondeal zijn met de partijen afspraken gemaakt over het versneld toevoegen van betaalbare woningen om daarmee gezamenlijk het woningtekort aan te pakken. Een belangrijk onderdeel van de uitwerking van de woondeal is het opstellen van een (regionaal afgestemde) woonzorgvisie en het maken van fairshare afspraken over de huisvesting van aandachtsgroepen met de regiogemeenten. De provincies Utrecht en Gelderland zijn in 2023 gestart met onderzoek naar de behoefte voor wonen met zorg voor alle aandachtsgroepen die de basis zal moeten gaan vormen voor de regionaal afgestemde woonzorgvisie en de te maken fairshare afspraken. Daarbij is afgesproken dat de gemeente Rhenen als Utrechtse FoodValley-gemeente voor het regionale woonzorgvisietraject wordt meegenomen in het onderzoek dat in opdracht van de provincie Gelderland wordt uitgevoerd.

Een nieuwe regionaal afgestemde Huisvestingsverordening In 2023 heeft een werkgroep met een afvaardiging vanuit elke FoodValley gemeente en een afvaardiging vanuit de woningcorporaties samengewerkt om te komen tot een regionaal gedragen, actuele en afgestemde nieuwe Huisvestingsverordening met daarin regels over de verdeling van met name sociale huurwoningen. Belangrijk voor zowel woningenzoekenden als voor de uitvoerders van het beleid woonruimteverdeling (voornamelijk corporaties). Omdat de Huisvestingsverordening op grond van de Huisvestingswet een werkingsduur heeft van vier jaar en deze termijn op 1 juli 2023 afliep, heeft de raad op 4 juli 2023 de werking van

H 2.3.2

de Huisvestingsverordening Rhenen 2019 verlengd tot 31 december 2023. De Raad heeft op 19 december 2023 de nieuwe regionaal afgestemde Huisvestingsverordening Rhenen 2024 vastgesteld. Tegengaan van ongewenste verhuurpraktijken Op 1 juli 2023 is de Wet goed verhuurderschap in werking getreden. De wet is er om ongewenste verhuurpraktijken tegen te gaan en zo woningzoekenden, huurders, arbeidsmigranten en de leefbaarheid te beschermen. Op grond van deze wet moeten we ten aanzien van private huurders handhaven op de 7 wettelijk vastgelegde algemene regels voor goed verhuurderschap. Deze algemene regels hebben betrekking op alle fases van het verhuurproces (werving, beoorde­ling, bezichtiging, selectie en de uiteindelijke verhuur). Daarom hebben we op www.rhenen.nl een meldpunt ingericht waar inwoners met vanaf 1 januari 2024 klachten over ongewenst verhuurgedrag kunnen melden. Deze meldingen worden voor afhandeling doorgezet naar Team handhaving. Start nieuwe woonvisie/woonzorgvisie De woonvisie 'kiezen voor Rhenen' is in 2018 vastgesteld door de raad. In 2021 heeft de raad deze woonvisie geactualiseerd. Sindsdien is er volop beweging rondom het domein wonen en zorg. Er is een woondeal ondertekend met Rijk, provincies en FoodValley gemeenten met daarin afspraken over het versneld bouwen van betaalbare woningen.

Er is gestart met onderzoek naar de behoefte voor wonen met zorg voor alle aandachtsgroepen. Dit onderzoek vormt de basis voor de regionaal afgestemde woonzorgvisie en de te maken fairshare afspraken. Om alle ontwikkelingen en gevolgen voor ons lokale beleid goed in beeld te krijgen zijn we eind 2023 gestart met een traject om een nieuwe woonvisie, inclusief lokale woonzorgvisie, op te stellen. We zijn dit proces gestart met een evaluatie van het huidige woonbeleid. Aanpak ongewenste verhuurpraktijken

Aanpak woningentekort

49

Deelprogramma ruimtelijke ontwikkeling

Realisatie van de huisvesting van statushouders Asielzoekers worden statushouders op het moment dat ze een verblijfsvergunning krijgen. De Rijksoverheid stelt elke 6 maanden vast hoeveel statushouders elke gemeente moet huisvesten, gebaseerd op het aantal inwoners. In 2023 was de taakstelling voor het huisvesten van statushouders 25 personen in de 1e helft en 21 personen in de 2e helft van 2023. Deze taakstelling hebben we met medewerking van woningcorporatie Rhenam Wonen en Vluchtelingenwerk grotendeels behaald. Daarnaast hebben we in het voormalige spreidingsbureau aan de Nieuwe Veenendaalseweg opvang voor 8 alleenstaande minderjarige vreemdelingen (AMV) onder begeleiding van het NIDOS kunnen realiseren. Aangezien ook deze AMV-ers meetelden bij de taakstelling hadden we aan het eind van het jaar in totaal een voorsprong op de taakstelling van 1 statushouder. Rhenen gaat voor bouwkwaliteit In de schaduw van de Omgevingswet die 1 januari in werking trad, staat de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb). Deze wet beoogt een grootschalige omslag in het systeem van bouwtechnische toetsing en bouwkwaliteit. In 2023 hebben we een aanpak geformuleerd om bij inwerkingtreding van de wet (ook 1 januari 2024) volgens de nieuwe systematiek te kunnen werken. Waar nodig zijn verordeningen aangepast om aan te sluiten op de nieuwe wet.

Daarnaast is een opzet gecreëerd voor de benodigde capaciteit om de taken uit te kunnen voeren en zijn taken (her)verdeeld over de betrokken teams. De werkprocessen zijn intussen verwerkt in ons VTH zaaksysteem RxMission. Maar door verregaande wijzigingen die in de laatste maanden van 2023 nog zijn doorgevoerd vanuit Den Haag, is de Wkb slechts in beperkte mate ingegaan. Zodoende zal 2024 een proefjaar zijn en zal de totale systematiek pas in de loop van de komende jaren volledig vorm krijgen. De gedachte achter het nieuwe systeem is dat private partijen (kwaliteitsborgers) kunnen zorgen voor goedkoper, sneller en kwalitatief beter toezicht op bouwtechnische regels. Overheden

Achterberg Zuid

H 2.3.2

zetten hierin dan een stap terug en laten meer over aan inwoners en bedrijven. De komende jaren zal de werking van het nieuwe systeem geëvalueerd moeten worden om te kijken of de bovenstaande doelen haalbaar blijken. Veel nieuwe woningen in voorbereiding Achterberg West fase 2: In 2023 is het bestemmingsplan voorbereid en ter inzage gelegd. Daartoe is het plan verder uitgewerkt. Het plan omvat 103 nieuwe grondgebonden woningen in verschillende types en prijscategorieën, inclusief zorgwoningen. In 2024 zal de anterieure overeenkomst worden afgerond en wordt het bestemmingsplan aan de gemeenteraad ter vaststelling aangeboden. Achterberg Zuid: Het college heeft een principebesluit genomen voor de ontwikkeling van maximaal 90 woningen in Achterberg Zuid. Er is een intentieovereenkomst gesloten met de projectontwikkelaar. De projectontwikkelaar heeft een participatiebijeenkomst georganiseerd. Op basis hiervan wordt het plan in 2024 verder uitgewerkt en getoetst. Boven het nieuwe gezondheidscentrum aan de Nieuwe Veenendaalseweg worden 38 appartementen gerealiseerd. De start bouw is voorzien in april 2024 en de oplevering van de eerste fase (22 appartementen) in februari 2025. De resterende 16 appartementen worden opgeleverd bij afronding van het project in februari 2026.

Dokter Wallerstraat: Voor de Dokter Wallerstraat en omgeving is gestart met een gebiedsvisie voor herontwikkeling van dit gebied. Het beoogd doel is om de sociale huurappartementen van Rhenam te herbouwen als duurzame woningen, de woonkwaliteit te verbeteren en zo mogelijk woningen toe te voegen. In 2023 is het gemeentelijke beleid geïnventariseerd en zijn verkennende gesprekken met Rhenam gevoerd. In 2024 zal participatie opgestart worden, om samen met de bewoners de visie op te stellen.

Appartementen Nieuwe Veendaalseweg 50

Deelprogramma ruimtelijke ontwikkeling

Dorpshuis Elst: De verkoopprocedure voor het Dorpshuis Elst is gestart in 2022. 13 biedingen zijn beoordeeld en in 2023 heeft het college de beoogd koper aangewezen. Eén van de deelnemers maakte bezwaar tegen dat besluit met een kort geding. Sinds het vonnis van juni 2023 heeft de gemeente geprobeerd om de opdracht van de kortgedingrechter binnen de kaders van het verkoopproces uit te voeren. Duidelijk is geworden dat de gemeente, binnen de huidige verkoopregels, niet kan garanderen dat alle partijen gelijk behandeld worden. Daarom heeft het college besloten het verkoopproces te stoppen. Tegen dat besluit is eind 2023 opnieuw een kort geding aangespannen. Gebiedsontwikkeling Vogelenzang is in 2023, met de ingebruikname van het Entreegebouw en inrichting van de publieke ruimte, afgerond. De resterende grondoverdrachten zijn in voorbereiding en zullen in 2024 worden afgesloten. Ook zal er nog een wandelroute met trap van de wijk Vogelenzang naar de hoger gelegen weg Vogelenzang worden aangelegd. Voor het woningbouwproject op het voormalige Damkro-terrein aan de Elsterstraatweg in Elst is in 2023 geen bestemmingsplan in procedure gebracht, zoals wel was gepland. Reden hiervoor is de buitendijkse ligging van het projectgebied waarvoor de regelgeving recent is aangescherpt.

De inzet voor 2024 wordt om dit proces vlot te trekken door noodzakelijke aanpassingen in het ontwerp door te voeren en alsnog de planologische procedure op te starten. Bestemmingsplannen: focus op woningbouw In de loop van 2023 kwam de nadruk meer en meer te liggen op de komst van de Omgevingswet en de voorbereidingen op de overgang van bestemmingsplan naar omgevingsplan. Desondanks zijn de nodige bestemmingsplannen vastgesteld of als ontwerp ter inzage gelegd. De meeste daarvan hadden betrekking op woningbouwprojecten. Overige ontwikkelingen woningbouw Van de in de begroting genoemde projecten van meer dan één woning verlopen de Populieren-

Gebiedsontwikkeling Vogelenzang

H 2.3.2

laan 2 en het project aan de Franseweg 95 volgens planning. Voor De Mispel is in 2023 geen vergunningaanvraag ingediend. Initiatiefnemer heeft aangegeven de exploitatie niet rond te krijgen. In 2024 wordt met initiatiefnemer gesproken over aanpassing van de plannen, waarbij woningen voor andere doelgroepen worden gebouwd. Daarnaast is de verwachting dat in 2024 enkele omgevingsplannen voor woningbouw, die in 2023 zijn voorbereid, in procedure kunnen worden gebracht.

Nieuw gebouwde woningen (per 1.000 woningen)

Rhenen <25.000 Nederland

2019 9,8 9,0 9,2

2020 7,3 9,5 8,9

2021 3,6 8,6 8,9

2022 8,7 8,9 9,3

2023 5,0 4,0

Definitie: Nieuw gebouwde woningen, exclusief overige toevoegingen, zoals transformaties. Toelichting: Niet alle gegevens voor 2023 zijn beschikbaar op ‘Waar staat je gemeente'. Als gevolg van beperkende wet- en regelgeving (zoals stikstofproblematiek, parkeernomen), stijgende bouwkosten en rente, personeelstekorten en gebrek aan locaties stagneert de woningbouwproductie, terwijl de vraag naar betaalbare woningen verder oploopt. Zowel lokaal als regionaal wordt extra inspanning geleverd om versneld betaalbare woningen toe te voegen. Peildatum 25 juni 2024.

Herontwikkeling Dokter Wallerstraat

Juridische tegenslag

51

Deelprogramma ruimtelijke ontwikkeling

De Omgevingswet: we zijn er klaar voor! 1 januari 2024 trad de Omgevingswet in werking. In 2023 rondden we de implementatiefase van de Omgevingswet af. In 2023 schreven wij een plan van aanpak implementatie Omgevingswet. Hierin staan 27 eisen en adviezen voor een goede implementatie van de Omgevingswet. Eind 2023 is aan alle eisen uit het plan van aanpak voldaan. De Visie op Rhenen is vastgesteld, dit is zowel een toekomst- en een omgevingsvisie. De raad stelde het participatiebeleid vast. Verschillende verordeningen zijn aangepast aan de Omgevingswet en vastgesteld door de raad. Het opleidingsplan is uitgevoerd. De Raad, het college en de medewerkers van de gemeente volgden de benodigde opleiding en trainingen. Onze website is aangepast zodat onze inwoners weten hoe ze straks een vergunning moeten aanvragen. Daarnaast pasten we verschillende werkprocessen voor vergunning, toezicht, handhaving en ruimtelijke ontwikkeling aan. Hiervoor zijn verschillende applicaties aangeschaft. Afgelopen half jaar is hard gewerkt zodat het vóór 1 januari werkte. Dit is gelukt. In 2024 werken we met de Omgevingswet en startten we de transitie van het tijdelijk naar het definitieve Omgevingsplan. Eind 2032 moet dit zijn afgerond.

Flexwoningen: zicht op 70 flexwoningen In 2023 is uitvoering gegeven aan het onderzoek voor het realiseren van 150 flexwoningen binnen de gemeente en binnen de huidige bestuursperiode. Hiertoe is een aparte opgave geformuleerd; de Versnelde Woonopgave. De Versnelde Woonopgave heeft tot doel om urgent woningzoekenden goede (tijdelijke) woonruimte te bieden waarbij de Rhenense samenleving trots is op het resultaat en de nieuwe inwoners zich welkom en betrokken voelen bij de samenleving. Onder urgent woningzoekenden worden onder andere reguliere woningzoekenden

Omgevingswet

H 2.3.2

verstaan, zoals woningzoekenden op de wachtlijst bij woningcorporatie Rhenam Wonen, maar ook spoedzoekers of statushouders. Het realiseren van flexwoningen is een van de belangrijkste instrumenten voor het behalen van de doelstelling van de Versnelde Woonopgave. Op 31-12023 heeft de raad een voorbereidingskrediet verleend om uitvoering te geven aan de Versnelde Woonopgave. Sindsdien is er uitgebreid onderzoek gedaan naar de mogelijkheden voor het realiseren van flexwoningen. Allereerst is een brede verkenning uitgevoerd naar geschikte locaties. Hier zijn meerdere locaties uit geselecteerd die nader onderzocht worden om meer duidelijkheid te verkrijgen of realisatie daadwerkelijk (planologisch) haalbaar is. Daarnaast is er grondig onderzoek gedaan naar de financiële haalbaarheid voor het realiseren van flexwoningen. In dat kader is er ook nauw samengewerkt met woningcorporatie Rhenam Wonen. Het onderzoek naar de financiële haalbaarheid heeft geresulteerd in een uitgebreid inzicht in de businesscase voor flexwoningen. Daarnaast heeft de gemeente een intentieovereenkomst met Rhenam Wonen ondertekend voor een investering van 50 flexwoningen door de woningcorporatie waarbij de gemeente zich inspant voor geschikte locaties. Ook heeft de gemeente Rhenen een rijkssubsidie van € 240.000 verleend gekregen voor de realisatie van 20 flexwoningen.

In 2023 zijn de meeste vorderingen bereikt voor de locatie Binnenweg. Het betreft een braakliggend perceel in eigendom van gemeente waarvoor een collegebesluit is genomen om flexwoningen te realiseren. Voor deze locatie is een ontheffing verkregen van de provincie Utrecht voor het realiseren van flexwoningen voor de duur van maximaal 10 jaar. De planvoorbereidingen zijn inmiddels in een vergevorderde fase; er is een ontwerp- en participatieproces doorlopen en

Flexwoningen

52

Deelprogramma ruimtelijke ontwikkeling

de ruimtelijke onderzoeken zijn in gang gezet. Het college heeft besloten om voor deze locatie zelf te investeren in de flexwoningen en Rhenam Wonen is bereid om het volledige beheer uit te voeren. Op 6 februari 2024 heeft de gemeenteraad vervolgens haar steun uitgesproken voor de investering in flexwoningen op de Binnenweg. Zij heeft een krediet beschikbaar gesteld voor 15 flexwoningen. Onderdeel worden van het nationaal park door aanleg van een heuvelrugtuin Wij hebben een voorbeeld-heuvelrugtuin in Elst aangelegd, waardoor nu elke kern een voorbeeld-heuvelrugtuin heeft in Rhenen. Er is 20 m² aan nieuwe Heuvelrugtuinen aangelegd in de vorm van kleine geveltuinen in het centrum van Rhenen. Ook is er een afkoppeldag bij de Ontmoetingskerk en een cursus tuinieren georganiseerd. Voortzetting financiële hulp bij verduurzaming In 2020 heeft de gemeenteraad de Verordening Duurzaam Wonen 2020 vastgesteld. Aanleiding hiervoor was de mogelijkheid die het SVn toen bood om bestaande leningen voor de verschillende beleidsdoelen van de gemeente aan te bieden op grond van één verordening. Het gaat hierbij om leningen voor het treffen van allerlei maatregelen in de eigen woning met als doel verduurzaming, levensloopgeschiktheid, asbestverwijdering en klimaatadaptatie.

Bij de vaststelling van de verordening in 2020 is € 500.000,- gestort op een nieuwe rekening-courant bij het SVn voor de lening Duurzaam Wonen. Daarnaast is het saldo van € 273.628,82 afkomstig van de voormalige duurzaamheidslening toegevoegd aan dit rekening-courant. Uit de evaluatie die we in 2023 hebben uitgevoerd is gebleken dat er een groeiende belangstelling is voor de lening, met name om woningen te verduurzamen. Ook bleek dat het beschikbare budget door deze groeiende belangstelling op

Hulp bij verduurzaming

H 2.3.2

korte termijn niet meer toereikend zou zijn. Omdat we het belangrijk vinden om met de enorme opgave in de energie- en warmtetransitie als gemeente naast advies en hulp bij uitvoering ook financiële hulp te blijven bieden, hebben we de raad voorgesteld om € 1.000.000.- toe te voegen aan de lopende rekening courant bij het SVn. Hierdoor verwachten we (inclusief aflossingen) de komende bestuursperiode voldoende budget te hebben om leningen te kunnen blijven verstrekken. Werken naar een integrale aanpak van de verschillende ruimtelijke opgaven Eerder heeft Regio FoodValley een Verstedelijkingsstrategie opgesteld samen met de regio's Arnhem en Nijmegen onder de naam Groene Metropoolregio. Hierbij ging het om een strategie om te komen tot extra woningen in de regio's en welke randvoorwaarden hiervoor nodig zijn. Regio FoodValley is nu vanuit het Rijk aangewezen als NOVEX-gebied (Nationale Omgevingsvisie Extra). Dit zijn gebieden waar verschillende grote opgaven samenkomen en dus een grote vraag op de ruimte gedaan wordt. Hierbij gaat het dus niet alleen om opgaven rondom de te realiseren schaalsprong in verstedelijking (wonen, economie, mobiliteit, leefomgeving en energietransitie), maar ook om een forse herstelopgave van natuur- en watersystemen en de transitie van de landbouw. Het Rijk heeft aangegeven dat elk NOVEX-gebied een ontwikkelperspectief moet opstellen.

FoodValley heeft dit ontwikkelperspectief weer samen met de regio's Arnhem en Nijmegen opgesteld. Het ontwikkelperspectief is een gezamenlijk beeld tot 2040. Het vormt de basis voor de ruimtelijke keuzes die uiteindelijk gemaakt moeten worden om de verschillende ruimtelijke opgaven aan te pakken. Vanuit FoodValley dienen de Verstedelijkingsstrategie, Regionaal Perspectief Landelijk Gebied en de Regionale Energiestrategie als input voor deze ruimtelijke

Ruimtelijke opgaven

53

Deelprogramma ruimtelijke ontwikkeling

opgaven. Door deze producten samen te brengen zorgt het ontwikkelperspectief ervoor dat we de opgaven ook integraal gaan bekijken. In november hebben de verschillende colleges het ontwikkelperspectief vastgesteld als bouwsteen voor een volgende versie van het ontwikkelperspectief en de NOVEX-uitvoeringsagenda. Hierin worden wel keuzes gemaakt voor de uitwerking van de verschillende opgaven. In de verdere uitwerking gebruiken wij de Visie op Rhenen als ons uitgangspunt. Hiermee houden we de regie als het proces verder vordert. Opvang Oekraïense vluchtelingen Met een beroep op het staatsnoodrecht zijn burgemeesters in Nederland verplicht de opvang van Oekraïense vluchtelingen te organiseren. Hiermee wordt uitvoering gegeven aan de EU-Richtlijn Tijdelijke Bescherming, die van kracht is tot 4 maart 2025. We vingen circa 80 Oekraïense ontheemden op in 2023. De Oekraïne ontheemden zijn gehuisvest in 17 gemeentelijke opvanglocaties met zelfstandige bewoning en in 5 particuliere opvanglocaties. De inzet van het kabinet en de gemeente Rhenen is het bevorderen van de zelfredzaamheid en participatie (werk en het leren van de Nederlandse taal) om de druk op voorzieningen te verlichten en bij te dragen aan het maatschappelijk draagvlak voor de opvang van deze groep. Het noodrecht wordt in 2024 vervangen door de Tijdelijke wet opvang ontheemden Oekraïne.

Met deze wet wordt de opvangtaak niet langer aan de burgemeester toegekend maar aan het college van burgemeester en wethouders. Met het oog op 4 maart 2025 werkt de Rijksoverheid aan beleidsopties voor een toekomstig verblijf en terugkeer van ontheemden uit Oekraïne.

H 2.3.2

Strategische aankopen De gemeente wil een actiever grondbeleid voeren als het strategische kansen biedt, waarbij we de financiële risico’s zo laag mogelijk houden. In 2023 heeft zich een dergelijke kans voor gedaan. De gemeente gaat een agrarisch object aan de Maatsteeg aankopen onder voorbehoud van goedkeuring door de gemeenteraad. Een meer actieve houding op de grondmarkt, waaronder de aankoop van dit object, biedt mogelijk kansen om te schuiven met de puzzelstukjes van de verschillende ruimteclaims binnen ons grondgebied. Daarbij kan het beweging creëren in de gemeentelijke opgaven op het gebied van onder andere de transitie van het landelijk gebied, de woningbouwopgave en de energiestrategie. Met deze aankoop vergroot de gemeente zijn uitvoeringskracht en vroegtijdige strategische regie over het grondgebruik. Ook in relatie tot de verschillende gebiedsprocessen en voor compensatie voor andere opgaven in onze gemeente. In 2024 wordt bezien voor welk doel het object het beste op de korte en middellange termijn kan worden ingezet.

Wat hebben we gemeten?

Link naar wettelijke indicatoren

Via de link/qr-code hiernaast vindt u de ontwikkeling van de wettelijk voorgeschreven indicatoren.

Aankoop Maatsteeg

Opvang Oekraïners 54

Deelprogramma ruimtelijke ontwikkeling

H 2.3.2 H 2.3.2

Wat heeft het gekost? (in € x 1.000)

Wie hadden we daarbij nodig?

Voor een uitgebreid overzicht van de verbonden partij Odru verwijzen wij u naar de paragraaf Verbonden partijen op pagina 142.

2023

Begroting na vastgestelde wijzigingen

Jaarrekening 2022

Jaarrekening 2021

Baten

1.685 V

1.693 V

1.371 V

1.808 V

Lasten

4.228 N

3.520 N

1.839 N

2.272 N

Saldo van baten en lasten (A)

2.543 N

1.827 N

468 N

464 N

Onttrekking uit reserves

1.077 V

1.133 V

88 V

306 V

Toevoeging aan reserves

1.502 N

1.349 N

473 N

0N

Mutaties reserves (B)

424 N

216 N

385 N

306 V

2.968 N

2.043 N

853 N

158 N

Gerealiseerd resultaat (A+B)

55

3.3 Deelprogramma DUURZAAMHEID Wat wilden we bereiken?

Wat hebben we ervoor gedaan?

Beleidsdoel Rhenen is een duurzame, klimaatbestendige en gezonde gemeente. Rhenen is circulair in 2050, energieneutraal in 2040 en klimaatbestendig en water robuust in 2050. 3.3.1 Rhenen is een gemeente met een gezonde, stille en veilige leefomgeving. We besparen energie en wekken energie duurzaam op.

De reguliere activiteiten in deelprogramma Duurzaamheid richten zich op: Energietransitie, klimaatbestendigheid en de circulaire economie. De onderwerpen waar in 2023 speciale aandacht voor is geweest zijn hierna toegelicht.

56

Deelprogramma duurzaamheid

Welke parkeerplaatsen zijn geschikt voor zonnepanelen? In de zonneladder gaat gebruik van restgronden voor zonnepanelen boven zon op landbouwgrond. Aan de Energie Coöperatie Rhenen is opdracht gegeven te onderzoeken welke parkeerplaatsen zich lenen voor een zonnedak. De resultaten komen in 2024. Zijn er alternatieve warmtebronnen die gas vervangen op Remmerden? Aan Buro Loo is opdracht gegeven te onderzoeken welke warmtebronnen zich lenen als basis om van het gas af te gaan op Remmerden. Onderzocht is o.a. het gebruik van bodemwarmte, warmte uit de Rijn en de warmte uit de RWZI. Deze laatste bron lijkt het meest op te leveren, dan wel het efficiënts te zijn. In 2024 komt het rapport. Voldoet het bestaande beleidskader Zon op Land? Het eerste Beleidskader Zonnepanelen op Land (2021) is geëvalueerd in de commissie van juni 2023. Er zijn veel verbeterpunten mogelijk. Ook zijn richtinggevende vragen gesteld en besproken. Dit is de basis van een nieuw beleidskader. Dat volgt nadat de hoofdlijnen van de nieuwe Routekaart in 2024 zijn vastgesteld.

H 2.3.3

Wat hebben we gemeten?

Link naar wettelijke indicatoren

Via de link/qr-code hiernaast vindt u de ontwikkeling van de wettelijk voorgeschreven indicatoren.

heeft het gekost? (in € x 1.000) Wat heeft hetWat gekost? 2023

Begroting na vastgestelde wijzigingen

Jaarrekening 2022

Jaarrekening 2021

Baten

153 V

49 V

15 V

114 V

Lasten

575 N

425 N

230 N

402 N

Saldo van baten en lasten (A)

422 N

377 N

215 N

288 N

Onttrekking uit reserves

58 V

61 V

29 V

17 V

Toevoeging aan reserves

0N

10 N

0N

0N

Mutaties reserves (B)

58 V

51 V

29 V

17 V

364 N

325 N

186 N

271 N

Gerealiseerd resultaat (A+B)

Hoe ver staan we met de Routekaart? De Routekaart Energietransitie (2019) is nog niet eerder geëvalueerd. In 2023 is een start gemaakt met een actualisatie. De stand van zaken is begin 2024 met de raad besproken. De raad bepaalt in welke vorm de routekaart een vervolg krijgt.

57

4

Programma SOCIAAL MAATSCHAPPELIJK 58

Programma sociaal maatschappelijk

Inleiding Het programma Sociaal maatschappelijk is gerelateerd aan de drie belangrijkste wetgevende kaders die dit domein beheersen: de Jeugdwet, de Wet maatschappelijke Ondersteuning (Wmo) en de Participatiewet. Deze wetten maken de gemeente (mede)verantwoordelijk voor zowel het voorkomen van zorg en ondersteuning, als het bieden van zorg en ondersteuning. Het programma sociaal maatschappelijk bestaat uit zeven deelprogramma’s.

4.4 Maatschappelijke ondersteuning maatwerk In dit deelprogramma staan de ontwikkelingen, beleidsdoelen en activiteiten centraal die zijn gericht op de beschikbaarheid, toekenning en levering van maatschappelijke ondersteuning. Het gaat daarbij om een breed scala aan oplossingen/voorzieningen in de vorm van hulpmiddelen, diensten, persoonlijke begeleiding en opvang afgestemd op de persoonlijke kenmerken en behoeften van de inwoner die daar een beroep op moet doen.

Overkoepelend deelprogramma 4.0. Sociaal domein integraal In dit deelprogramma wordt een plek gegeven aan de ontwikkelingen en doelen die overkoepelend zijn aan de deelprogramma’s in het sociaal domein (jeugd, maatschappelijke ondersteuning en participatie). Daar waar bij deze overkoepelende thema’s sprake is van subdoelen en deelactiviteiten worden deze wel ondergebracht in de deelprogramma’s. Dit deelprogramma behandelt ook de thema’s die overstijgend zijn aan de andere deelprogramma’s en daarnaast ook sterk gerelateerd zijn aan andere programma’s in de begroting.

Participatie 4.5 Participatie preventief In dit deelprogramma staan de ontwikkelingen, beleidsdoelen en activiteiten centraal die bijdragen aan het voorkomen dat inwoners blijvend niet meer zelfstandig in hun bestaan kunnen voorzien. Het gaat om het vinden en behouden van betaald werk, het voorkomen of oplossen van schulden, specifieke inkomensondersteuning voor mensen op het bestaansminimum of het integreren en participeren in de samenleving.

Jeugd 4.1 Jeugd preventief In dit deelprogramma staan de ontwikkelingen, beleidsdoelen en activiteiten centraal die betrekking hebben op de preventie in het jeugddomein. Vroeg signalering van problemen, het geven van (opvoed-) ondersteuning, goede basisvoorzieningen, het bestrijden van achterstanden en een op preventie gerichte professionele inzet. 4.2 Jeugd maatwerk In dit deelprogramma staan de ontwikkelingen, beleidsdoelen en activiteiten centraal die zorgen voor de beschikbaarheid, toekenning en levering van jeugdhulp, afgestemd op de individuele situatie van gezinnen die daar een beroep op moeten doen.

H 2.4

4.6 Participatie Maatwerk In dit deelprogramma staan de ontwikkelingen, beleidsdoelen en activiteiten centraal die een vangnet vormen voor inwoners die tijdelijk of langdurig niet meer zelfstandig in het bestaan kunnen voorzien. Dit vangnet krijgt vorm in wettelijk geregelde uitkeringen, loonkostensubsidies of beschut werk.

Wat wilden we bereiken? Maatschappelijk doel Rhenen is een vitale gemeente met een effectieve maatwerkondersteuning voor inwoners met een ondersteuningsbehoefte.

Maatschappelijke ondersteuning 4.3 Maatschappelijke ondersteuning preventief In dit deelprogramma staan de ontwikkelingen, beleidsdoelen en activiteiten centraal die zijn gericht op de vitalisering van de samenleving. Het gaat daarbij primair om de sociale aspecten van leefbaarheid, zoals elkaar ontmoeten, kennen en helpen. Het vergroten van de onderlinge betrokkenheid, zelfredzaamheid en veiligheid. Samen organiseren en bijdragen aan het vergroten van de leefbaarheid en veiligheid van de eigen woonomgeving.

59

Programma sociaal maatschappelijk

H 2.4

Wat heeft het gekost? Wat heeft het gekost? (in € x 1.000) 2023

Begroting na vastgestelde wijzigingen

Jaarrekening 2022

Jaarrekening 2021

Baten

9.395 V

9.780 V

7.761 V

6.825 V

Lasten

30.913 N

32.354 N

27.963 N

25.841 N

Saldo van baten en lasten (A)

21.518 N

22.573 N

20.203 N

19.016 N

Onttrekking uit reserves

880 V

799 V

634 V

452 V

Toevoeging aan reserves

309 N

9N

347 N

197 N

Mutaties reserves (B)

570 V

790 V

287 V

254 V

20.948 N

21.783 N

19.915 N

18.761 N

Gerealiseerd resultaat (A+B)

60

Programma sociaal maatschappelijk

H 2.4

4.0 Deelprogramma

SOCIAAL DOMEIN Wat wilden we bereiken? Beleidsdoel* Rhenen is een vitale gemeente met een effectieve maatwerkondersteuning voor inwoners met een ondersteuningsbehoefte. * Vanwege het overkoepelende karakter van dit deelprogramma is het beleidsdoel gelijk aan het maatschappelijk doel van het programma.

nu staan en in welke richting we ons op willen bewegen. En dan niet alleen over onze inwoners, maar juist mét onze inwoners. Inwoners en maatschappelijke partners hebben vervolgens samen met de gemeentelijke orgnisatie de inhoud van dit document vormgegeven. De Raad heeft de Visie omarmd: dit is de richting die ons beleid richting de einddatum krijgt. Nu is het zaak om van visie naar uitvoering te komen. Daar gaan we in 2024 mee aan de slag. Wat heeft het gekost? (in € x 1.000)

Wat hebben we ervoor gedaan?

De reguliere activiteiten in deelprogramma Sociaal domein integraal richten zich op de ontwikkelingen en doelen die overkoepelend zijn aan de deelprogramma’s in het sociaal domein (jeugd, maatschappelijke ondersteuning en participatie). De onderwerpen waar in 2023 speciale aandacht voor is geweest zijn hierna toegelicht. Visie Sociaal Rhenen 2023: participatie die werkt In mei 2023 is na een intensief participatietraject de Visie Sociaal Rhenen 2030 vastgesteld. De vorige visie was 10 jaar oud en aan vernieuwing toe. Bij de start van het traject in 2022 brak een nieuwe bestuursperiode aan en dat was het een goed moment om te inventariseren waar we

Begroting na vastgestelde 2023 wijzigingen

Jaarrekening Jaarrekening 2022 2021

Baten

0N

0N

1.921 V

0N

Lasten

32 N

193 N

638 N

109 N

Saldo van baten en lasten (A)

32 N

193 N

1.282 V

109 N

Onttrekking uit reserves

0N

0N

215 V

85 V

Toevoeging aan reserves

197 N

0N

0N

0N

Mutaties reserves (B)

197 N

0N

215 V

85 V

Gerealiseerd resultaat (A+B)

229 N

193 N

1.497 V

24 N

61

4.1 Deelprogramma

JEUGD PREVENTIEF Wat wilden we bereiken? Beleidsdoel Een leefbare en aantrekkelijke gemeente waarin jonge inwoners opgroeien onder gezonde en veilige omstandigheden en in staat zijn zich te ontwikkelen en ontplooien. 4.1.1 Jonge inwoners leven gezonder en krijgen optimale ontwikkelingskansen en ontplooiingsmogelijkheden. 4.1.2 Jonge inwoners groeien zo veilig mogelijk op, zowel thuis als op school, hun vrije tijd en in hun online leven. Wat hebben we ervoor gedaan?

De reguliere activiteiten in deelprogramma jeugd preventief richten zich op: onderwijshuisvesting, peuteropvang, onderwijsachterstandenbeleid, jeugd-/jongerenwerk en de direct betrokken medewerkers. De onderwerpen waar in 2023 speciale aandacht voor is geweest zijn hierna toegelicht.

Samenwerking Ontmoetingskerk, jongerenwerk en gemeente Rhenen voor Talenthouse Rhenen Vanuit het Bestuursprogramma thema Sterke Vitale samenleving is, door jongerenwerk in Elst en Rhenen, een sociale voorziening voor jeugd opgezet genaamd Talenthouse. Jongeren van 12-23 jaar gaven bij jongerenwerk aan daar behoefte aan te hebben. Het doel is dat jeugdigen elkaar kunnen ontmoeten, zich sociaal-emotioneel kunnen ontwikkelen en talentontwikkeling gestimuleerd wordt. Vanaf september 2023 is Talenthouse Rhenen in een nieuwe opzet gestart in de Ontmoetingskerk. De gemeente, jongerenwerk Mozaïek en de Ontmoetingskerk hebben de handen ineen geslagen. De locatie is de kelder van de Ontmoetingskerk, volledig toegerust voor jeugd met een eigen opgang, waar tevens jeugdleden van de kerk elkaar ontmoeten. Ze voelen zich daar op hun gemak, er is ruimte voor ontspanning, gezamenlijke activiteiten en ruimte voor het stellen van persoonlijke vragen. Jongeren uit o.a. het centrum, van de Dr. Wallerstraat en uit de Lijsterberg buurt geven aan zich zeer welkom te voelen op deze plek waar ze zichzelf kunnen zijn. Wekelijks komen zij samen met gemiddeld 18 tieners en jongeren in de leeftijd van 15-20 jaar. Er zijn middelen beschikbaar gesteld tot 2026. Jaarlijks vindt evaluatie plaats. Medio 2025 moet worden besloten of de Talenthouses structurele voorzieningen zullen worden. 62

Deelprogramma jeugd preventief

Werken aan kansengelijkheid voor jeugdigen In het bestuursprogramma 2022-2026 is opgenomen dat we de pilot vroegsignalering binnen het onderwijs verder uitbreiden. In 2023 hebben we de pilot uitgebreid naar alle scholen binnen het primair onderwijs. Het is een samenwerking tussen onderwijs en CJG, waarbij het CJG voor een aantal uur per week aansluit bij de scholen. Doel is het bieden van vroegtijdige en preventieve ondersteuning aan leerlingen/leerkrachten/ouders, het afstemmen van begeleiding op school en thuis en zodoende het voorkomen dat problematiek verdicht. Ook met de doorontwikkeling van Kansrijke start -waarmee we in 2023 zijn gestart- willen we vroegtijdige en preventief ondersteuning bieden aan kwetsbare (aanstaande) ouders om de kansengelijkheid te vergroten. Hiermee werken we aan het beleidsdoel: Jonge inwoners leven gezonder en krijgen optimale ontwikkelingskansen en ontplooiingsmogelijkheden. Door vroegsignalering kunnen kinderen met een onderwijsachterstand in aanmerking komen voor vroegschoolse educatie. Verder bestaat de vroegsignalering op het primair onderwijs uit logopedische en motorische screening. Het onderwijspersoneel wordt door een taalspecialist getraind en begeleid om kinderen met taal- en leesachterstanden uit te dagen.

Jong geleerd, oud gedaan Met de aanpak onderwijsachterstanden willen we problemen in de ontwikkeling van kinderen op jonge leeftijd zoveel mogelijk oplossen. Door vroegtijdige signalering en het bieden van passende ondersteuning worden onderwijsachterstanden op vroege leeftijd teruggedrongen. Met als gevolg dat een achterstand, op sociaal, motorische of emotioneel vlak, op latere leeftijd zo veel mogelijk wordt voorkomen. De subsidieregeling voor- en vroegschoolse educatie wordt jaarlijks door het College vastgesteld. het Rijk stelt hiervoor middelen beschikbaar. In 2023 hebben we in de gemeente nog meer kinderen weten te bereiken via ons onderwijsachterstandenbeleid. We zien een toename van het aantal kinderen dat gebruik maakt van de voorTalenthouse

H 2.4.1

en vroegschoolse educatie (vve). Gemiddeld hebben gedurende het jaar 30 kinderen gebruik gemaakt van de kindplaatsen. Zo zetten we ons maximaal in om de onderwijsachterstanden bij doelgroepkinderen (tussen de 2-4 jaar) terug te dringen. We hebben de kinderen beter weten te bereiken. Van een gesubsidieerde 4e dagdeel voor- en vroegschoolse educatie hebben gemiddeld 15 kinderen gebruik gemaakt. We hebben ten minste ieder kwartaal overleg gehad met de kinderopvang en het basisonderwijs om te inventariseren wat er speelt en waar de behoefte liggen. Met als resultaat een geïntensiveerde samenwerking en een effectievere inzet van de middelen onderwijsachterstandbeleid en onderwijsvertraging. De taalspecialist heeft, net als de logopedische screening, een prominentere rol gekregen bij de diverse organisaties. De intentie is ook om komend jaar de samenwerking te versterken. Openbaar onderwijs gewaarborgd Gemeenten hebben de taak om te zorgen voor voldoende openbare scholen. Twee keer per jaar bespreken we dit samen met Wageningen en Renkum in de Regiegroep. Zo toetsen we of de huidige openbare scholen in Rhenen kwalitatief voldoende zijn (inspectierapporten) en dat de continuïteit van de school nog gegarandeerd wordt (beoordeling jaarrekening en begrotingen). Voor 2023 is aan deze zorgplicht voldaan. Wat hebben we gemeten?

Link naar wettelijke indicatoren

Wonen met Zorg

Via de link/qr-code hiernaast vindt u de ontwikkeling van de wettelijk voorgeschreven indicatoren.

Waarborgen openbaar onderwijs

63

H 2.4.1

Deelprogramma jeugd preventief

Wie hadden we daarbij nodig?

Voor een uitgebreid overzicht van de verbonden partij GGD verwijzen wij u naar de paragraaf Verbonden partijen op pagina 142.