Bijlage 2 Jaarstukken 2023

heeft het gekost? (in € x 1.000) Wat heeft hetWat gekost? 2023

Begroting na vastgestelde wijzigingen

Jaarrekening 2022

Jaarrekening 2021

Baten

1.069 V

1.376 V

868 V

631 V

Lasten

2.389 N

2.808 N

2.219 N

2.031 N

Saldo van baten en lasten (A)

1.319 N

1.432 N

1.351 N

1.400 N

Onttrekking uit reserves

38 V

38 V

22 V

43 V

Toevoeging aan reserves

0N

0N

0N

0N

Mutaties reserves (B)

38 V

38 V

22 V

43 V

1.281 N

1.394 N

1.329 N

1.357 N

Gerealiseerd resultaat (A+B)

64

H 2.4.1

64

4.2 Deelprogramma

JEUGD MAATWERK Wat wilden we bereiken?

Wat hebben we ervoor gedaan?

Beleidsdoel Gezinnen voelen zich passend en efficiënt ondersteund in hun ondersteuningsbehoefte. 4.2.1 Wij zorgen ervoor dat voor iedere jeugdige tijdig passende (jeugd)hulp beschikbaar is. De hulpverlening die wij inzetten, sluit aan bij de mate van zelfredzaamheid van het gezin en zijn netwerk. 4.2.2 Wij zorgen dat voor iedere jeugdige tijdig passende jeugdhulp beschikbaar is bij gezinnen waar de veiligheid in het geding is. 4.2.3 Betere balans tussen kostenbeheersing en goede voorzieningen in het sociaal domein.

De reguliere activiteiten in deelprogramma jeugd maatwerk richten zich op: leerlingenvervoer, de jeugdhulp, de jeugdveiligheid en de direct betrokken medewerkers. De onderwerpen waar in 2023 speciale aandacht voor is geweest zijn hierna toegelicht.

65

Deelprogramma jeugd maatwerk

Proeftuin FoodValley is succesvol en wordt doorontwikkeld De Proeftuin concreet: bij casuïstiek waar veiligheid van kinderen in het geding is, wordt het Regionaal Veiligheidsteam (RVT) betrokken. Een RVT bestaat uit Veilig Thuis, Raad voor de Kinderbescherming en de GI (Gecertificeerde Instelling: SAVE, Jeugdbescherming Gelderland en de William Schrikkergroep). In de FoodValley zijn 2 RVT's actief: één voor Rhenen, Renswoude en Veenendaal (Utrechtse gemeenten), en één voor de overige (Gelderse) gemeenten. Het RVT voegt expertise toe aan het lokale team en kan processen versnellen. We trekken samen op in plaats van in estafette na elkaar. Het RVT gaat vanuit verbinding het contact aan met het gezin, niet vanuit autoriteit. In 2023 is het RVT bij bijna 200 casussen betrokken geweest in de FoodValley waarvan 9% uit Rhenen. Voor 2024 (vanaf Q2) is een vervolgsubsidie aangevraagd om de Proeftuin verder door te ontwikkelen. Uiteindelijk moet dit leiden tot één eenduidige werkwijze in de hele FoodValley en kan de term 'Proeftuin' er af. Zelfstandig(er) reizen in het leerlingenvervoer: het lukt! Na een pilot eind 2022 is per 1 augustus 2023 de verordening Leerlingenvervoer aangepast. Met iedere nieuwe aanvrager gaan we in gesprek over de beste manier om op school te komen.

Wat heeft de leerling nodig? Wat heeft het gezin nodig? Taxivervoer draagt weinig bij aan zelfstandigheid en eigen regie. Daarom kijken we per situatie wat de leerling zelf kan en wat ouders zelf kunnen. Financiën zijn daarbij niet leidend, zelfstandigheid betaalt zichzelf vroeg of laat terug. Sinds augustus 2023 reizen 10 leerlingen niet meer met de taxi. Ze fietsen zelf op een e-bike (5), gaan zelfstandig met het OV (2) of de ouders rijden (deels) zelf tegen een vergoeding (3). N.a.v. een interview in Binnenlands Bestuur met de wethouder over onze werkwijze is er landelijk interesse bij andere gemeenten. Proeftuin succesvol

Zelfstandig reizen

H 2.4.2

Beschikbaarheid jeugdhulp onder druk Landelijk, regionaal en lokaal staat de beschikbaarheid van hulp onder druk. De toename van zowel de aantallen hulpvragen als de complexiteit ervan, samen met de oplopende arbeidstekorten en de vastlopende veiligheidsketen, zorgde in 2023 voor een forse uitdaging. Dankzij de inzet en creativiteit van de toegangsmedewerkers zijn de wachtlijsten en wachttijden tot een minimum gebleven. We verwachten echter dat wachttijden en wachtlijsten een toenemend probleem worden. Dit heeft effect op het te realiseren beleidsdoel dat we zorgen voor de beschikbaarheid van tijdige en passende zorg. In 2023 heeft het jeugdteam haar werkproces verbeterd door te gaan werken met de verklarende analyse. Dit gaat meer uit van de bedoeling en de leefwereld van de inwoner en zorgt voor een meer duurzaam en integraal plan van aanpak. Forse overschrijding kosten jeugdhulp Het budget voor geïndiceerde jeugdhulp is ondanks de tussentijdse bijstelling in 2023 met € 327.000 fors overschreden vanwege een forse groei in de aantallen en complexiteit van de jeugdproblematiek. De veiligheidsketen loopt vast en de wachtlijsten bij aanbieders -door onder meer personeelskrapte- groeien. Al deze ontwikkelingen zorgen voor een zwaardere en grotere caseload bij de toegang met zwaardere geïndiceerde zorg en daardoor een forse toename in de kosten jeugdhulp.

Dat zien we met name in 2023 terug in de toegenomen aantallen verblijfsindicaties en gespecialiseerde ambulante begeleiding. Eind 2023 hebben we geïnventariseerd welke mogelijkheden, kansen en ideeën er zijn om de groei in de kosten af te remmen. Op basis van beïnvloeding, haalbaarheid, rendement en benodigde inzet hebben we deze maatregelen geprioriteerd. In 2024 starten we met een actieplan op basis van deze maatregelen. Hiermee werken we aan het beleidsdoel: betere balans tussen kostenbeheersing en goede voorzieningen in het sociaal domein. Overschrijding kosten jeugdhulp

66

Deelprogramma jeugd maatwerk

H 2.4.2

Vaststelling en uitwerking Hervormingsagenda later dan verwacht Het doel van de Hervormingsagenda is om besparingen te realiseren. De Hervormingsagenda Jeugd is later vastgesteld dan in de begroting was aangenomen, pas medio 2023. De uitwerking van de Hervormingsagenda, waaronder afbakening van de wet, moet nog plaatsvinden. Hierdoor is het nog altijd niet duidelijk welke gevolgen dit heeft voor Rhenen, en of dit leidt tot de genoemde uitgavenvermindering en de realisatie van de taakstelling. Regionale samenwerking jeugdhulp middels Gemeenschappelijke Regeling In 2023 zijn we regionaal gestart met de voorbereiding op het wetsvoorstel 'Wet verbetering beschikbaarheid zorg voor jeugdigen’. Hierin worden gemeenten verplicht een gemeenschappelijke regeling (GR) op te stellen voor de regionale samenwerking. Eind 2023 is in het regionaal bestuurlijk overleg gesproken over het gewenste takenpakket en de gewenste bestuurlijk/juridische vorm van de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdzorg.

Wat hebben we gemeten?

Link naar wettelijke indicatoren

Via de link/qr-code hiernaast vindt u de ontwikkeling van de wettelijk voorgeschreven indicatoren.

heeft het gekost? (in € x 1.000) Wat heeft hetWat gekost? 2023

Begroting na vast- Jaarrekening Jaarrekening gestelde wijzigingen 2022 2021

Baten

31 V

3N

69 V

169 V

Lasten

8.464 N

8.345 N

6.485 N

5.764 N

Saldo van baten en lasten (A)

8.433 N

8.348 N

6.417 N

5.595 N

Onttrekking uit reserves

34 V

50 V

158 V

11 V

Toevoeging aan reserves

0N

0N

17 N

131 N

Mutaties reserves (B)

34 V

50 V

141 V

120 N

8.399 N

8.298 N

6.276 N

5.715 N

Gerealiseerd resultaat (A+B)

67

67

4.3 Deelprogramma

MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING PREVENTIEF Wat wilden we bereiken?

Wat hebben we ervoor gedaan?

Beleidsdoel Een leefbare en aantrekkelijke gemeente met gezonde en zelfredzame inwoners, die onderling betrokken zijn en bereid zijn elkaar te helpen. 4.3.1 Inwoners leven gezonder, voelen zich veiliger, zijn zelfredzamer en kunnen zich ontplooien. 4.3.2 Inwoners en maatschappelijke organisaties voelen zich meer onderling betrokken en verbonden en dragen bij aan de leefbaarheid en veiligheid van hun buurt

De reguliere activiteiten in deelprogramma maatschappelijke ondersteuning preventief richten zich op: maatschappelijke huisvesting (gezondheidscentra, sportaccommodaties en dorpshuizen), sport, bibliotheek, muziek, welzijn, vrijwilligers, mantelzorg en buurtsportcoaches. De onderwerpen waar in 2023 speciale aandacht voor is geweest zijn hierna toegelicht.

68

Deelprogramma maatschappelijke ondersteuning preventief

(Post-) Covid impulsplan succesvol De eindconclusie van de rapportage is dat de projecten uit het (post) Covid impulsplan een positieve bijdrage hebben geleverd aan de doelstelling. Hierdoor zijn inwoners meer gaan bewegen (bijvoorbeeld door de inrichting van beweegroutes en de stoelgym voor ouderen), is het gevoel van eenzaamheid verminderd, zijn inwoners met geldzorgen ondersteund, is het verenigingsleven versterkt en zijn door de subsidieregeling verschillende evenementen georganiseerd die veel bezoekers trokken. Wonen en zorg Conform de ambities 2.10 en 2.11 uit het bestuursprogramma (en hoofdstuk 2.5 en 4.0 van de begroting 2023) is er een start gemaakt met het project Wonen met Zorg. Van het beschikbare budget is een projectleider aangetrokken. Er is een integrale projectgroep samengesteld met vertegenwoordigers uit het fysieke en sociale domein. Het college heeft het Plan van Aanpak goedgekeurd, waarna er stakeholdersbijeenkomsten zijn georganiseerd. Tijdens deze bijeenkomsten is opgehaald wat partijen belangrijk vinden voor wonen met zorg voor ouderen in de toekomst. De raad is hierover eind 2023 bijgepraat. Goed voor ouderen, goed voor iedereen Afgelopen jaar heeft de raad een initiatiefvoorstel behandeld over ouderen in Rhenen.

In de behandeling daarvan werd duidelijk dat het belangrijk is dat ook de ouder wordende Rhenenaren voldoende aandacht verdienen van de gemeente. Dat hebben we afgelopen jaar gedaan door de inventarisatienota voorzieningen en activiteiten voor ouderen in Rhenen te actualiseren, zodat we weer over een up-to-date overzicht beschikken van wat Rhenen te bieden heeft voor ouderen. Daarnaast is gestart met het project Wonen en Zorg, waar wonen voor de ouder wordende

Wonen en Zorg

H 2.4.3

Rhenenaar centraal staat. In ons lopende beleid zorgen we ervoor dat thema's die voor ouderen van belang kunnen zijn centraal te stellen (bijvoorbeeld mobiel zijn, vitaliteit, eenzaamheid). Eerste stappen om tot een Lokale Inclusie Agenda te komen In de tweede helft van 2023 hebben we de bestuursopdracht voor Inclusie vastgesteld. Daarmee geven we uitvoering aan de ambitie om tot een Inclusie Agenda te komen (5.7 bestuursprogramma). In 2024 stellen we de kaders vast en kunnen we vervolgens uitvoering geven aan dit onderwerp. In de perspectiefnota 2023 en vervolgens de begroting 2023 zijn hiervoor de middelen beschikbaar gekomen (4f). Om te zorgen voor een breedgedragen Inclusie Agenda gaan we in gesprek met onze organisatie en onze inwoners. Van Preventieakkoord naar GALA Preventieakkoord: scholen, kerken, sportverenigingen, welzijn, maatschappelijke partners en inwoners uit de 3 kernen hebben samen gewerkt aan 4 thema's: mentale gezondheid, gezond gewicht, veilig omgaan met sociale media en preventieve aanpak alcohol- en middelengebruik. Deze thema's en het Preventieakkoord zijn onderdeel geworden van GALA. Geslaagde activiteiten van het Preventieakkoord 2023 zijn: kinderen en leerkrachten zijn zich door voorlichting bewuster over wat online veiligheid is, wat je zelf kan doen en omgaan met groepsdruk.

Ouders en kinderen van verschillende kerkgemeenschappen en scholen zijn zich door voorlichting bewuster geworden van de risico's van alcohol- en middelengebruik. Andere mede gefinancierde activiteiten zijn: geslaagd dorpsfeest Elst, volwassenen voelen zich minder eenzaam door een terugkerende dansavond, kinderen hebben meegelopen met de avondvierdaagse in Rhenen en Elst, groepjes kinderen hebben gezond en lekker gekookt tijdens de kinderkookclubs en nieuwkomers konden leren fietsen bij het fietsproject.

Avondvierdaagse

69

Deelprogramma maatschappelijke ondersteuning preventief

Bouw MFG Rhenen is gestart Op 7 Maart 2023 is de omgevingsvergunning voor het MFG Rhenen verleend. Het uitvoeringsontwerp (het laatste ontwerpstadium) is goedgekeurd en de bouw is gestart. In september is het diepste punt gevierd. En in december werd het hoogste punt al bereikt. Het project is november 2022 geconfronteerd met netcongestie, waardoor begin 2023 duidelijk werd dat we voorlopig niet volledig kunnen beschikken over het benodigde aansluitvermogen. De raad heeft om deze reden in juli 2023 ingestemd met een extra investering. Er is een extra accu (energieopslag systeem EOS) aangeschaft om te zorgen dat het gebouw 24 uur per dag is voorzien van voldoende elektriciteit. In 2024 krijgt het ontwerp voor de buitenruimte verder aandacht, waarvan de realisatie staat gepland vanaf begin 2025. Ook zal de tijdelijke sportvoorziening opgeleverd worden. In juli 2024 wordt het eerste deel van het MFG Rhenen opgeleverd. Dit is het zwembad, de horeca en multifunctionele ruimten ter vervanging van de Westpoort. De verwachting is dat in juni 2025 het gehele gebouw inclusief buitenruimte in gebruik genomen kan worden.

is €100.000,- geraamd. Er hebben zich 25 organisaties gemeld en hiervan zijn 24 aanvragen gehonoreerd. Bij elkaar is ruim €30.000,- uitgekeerd. Het restant van het geraamde bedrag wordt gebruikt om in 2024 nogmaals een compensatie te bieden aan verenigingen die nog geen gebruik hebben gemaakt van deze regeling.

Wij ondersteunen onze vrijwilligers(organisaties) via subsidie impactmeting In het Bestuursprogramma 2022-2026 hebben we het belang van onze vrijwilligersorganisaties aangegeven: “We waarderen, stimuleren en faciliteren vrijwilligerswerk en werken samen.” De gemeente heeft een vrijwilligers-ondersteuningsbeleid. Als uitvloeisel hiervan hebben we in het voorjaar van 2023 een impactmeting gehouden onder vrijwilligersorganisaties om te onderzoeken welke problemen zij ervaren door de gestegen (energie)kosten. Het beeld dat uit deze analyse naar voren komt is heel wisselend: een aantal organisaties heeft het financieel moeilijk, er is een groep die het financieel nog redt en een groep die een zonnige toekomst voor zichzelf ziet. Op grond van deze meting heeft de raad een subsidieverordening vastgesteld om vrijwilligersorganisaties in 2023 eenmalig te compenseren voor gestegen kosten. Hiervoor

Heropening Werkplaats de Steiger In het bestuursprogramma staat dat iedereen gelijke kansen verdient en kan meedoen. Werkplaats de Steiger vervult hierin als voorliggende voorziening een belangrijke rol. Het beoogd effect is: - Participatie: inwoners ontmoeten elkaar, doen mee in de samenleving en ontwikkelen hun talenten, versterken van taalvaardigheden - Activering: opstap naar (vrijwilligers)werk en/of sociaal maatschappelijke activering en/of deelname aan verenigingsleven en/of werkervaringsplaats - Preventie: voorkomen van sociale problematiek bij inwoners, voorkomen van eenzaamheid, voorkomen van inzet van maatwerk vanuit de Wmo.

H 2.4.3

Driemaal waardering voor onze vrijwilligers(organisaties) Gemeente Rhenen waardeert haar vrijwilligers en verenigingen op verschillende manieren. In 2023 zijn Scouting Rhenen, Stadsmuseum Rhenen en Stichting Cuneradag extra in het zonnetje gezet voor al hun verdiensten voor de samenleving tijdens Cuneradag. Daarnaast is er traditioneel aan het einde van het jaar een vrijwilligersdag georganiseerd. Hier waren ruim 100 vrijwilligers bij aanwezig die zich lekker hebben laten verwennen met een high tea, manicure, massage, kleuradvies en een goed gesprek. Ook nomineerden inwoners bijzondere vrijwilligers die een extra verwenpakketje konden ophalen. Bij elkaar hebben we daarmee ruim 400 vrijwilligers weten te bereiken en weten te bedanken.

70

Deelprogramma maatschappelijke ondersteuning preventief

Om continuïteit en kwaliteit te borgen is er in 2023 gekozen om de professionele begeleiding van werkplaats de Steiger te gunnen aan Mozaïek Welzijn. Zij zijn per april gestart met het creëren van een veilige en prettige omgeving en gaan in 2024 verder met de ontwikkeling van De Steiger waarbij aandacht is voor het onderscheid met welzijnsactiviteiten en waarin de contacten met doorverwijzende partijen verstevigd worden.

en zorg zijn ondergebracht. In 2023 is het IZA regioplan Vitale Gelderse Vallei opgesteld. IZA heeft als doel om de zorg kwalitatief goed, toegankelijk en betaalbaar te houden. De focus ligt op curatieve zorg. Er worden regionale afspraken gemaakt tussen gemeenten, zorgverzekeraars, eerstelijns zorgaanbieders (huisartsen, wijkverpleging) en tweedelijns zorg (specialisten en geestelijke gezondheidszorg).

Integraal Plan van Aanpak GALA: Samen zetten we in op een gezonde generatie in 2040 In 2023 zijn het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en Sportakkoord II ondertekend. Stip op de horizon is een gezonde generatie in 2040. Het GALA is gericht op integrale inzet op preventie. Met specifieke aandacht voor mensen in kwetsbare situaties. Voor gemeenten zijn doelen opgesteld op het gebied van sport, bewegen, cultuur, gezondheid en versterken van de sociale basis. Het Rijk heeft budget beschikbaar gesteld. Hiervoor moesten gemeenten onder hoge tijdsdruk in 2023 een Integraal Plan van Aanpak indienen voor 15 thema’s. En een herijking van het Sportakkoord uitvoeren. Het Preventieakkoord moest onderdeel worden van het GALA plan. Hierin zijn we geslaagd. We ontvangen ruim € 1,2 miljoen subsidie voor 2023-2026. Voor sommige thema’s is meer budget dan voorheen, voor andere thema’s minder. 2023 was een overgangsjaar van plan naar uitvoering: zorgen dat lokale partijen aan de slag kunnen. In de uitvoering werken we samen met inwoners, verenigingen, scholen, kerken, sportclubs, welzijnsaanbieders, zorgaanbieders, cultuur- en buurtsportcoaches. GALA thema's zijn: terugdringen gezondheidsachterstanden (o.a. kansrijke start voor kinderen), gezonde fysieke leefomgeving, versterken sociale basis (o.a. één tegen eenzaamheid, welzijn op recept en mantelzorg), gezonde leefstijl (o.a.

aanpak overgewicht en bestrijden middelengebruik), versterken mentale gezondheid en vitaal ouder worden. De regionale aanpak krijgt mede vorm in het Integraal Zorg Akkoord (IZA), waar ook wonen

Van Sportakkoord naar GALA In 2023 is het Sportakkoord onderdeel geworden van het GALA. Dankzij subsidie uit het Sportakkoord konden sportclubs een plan uitwerken voor een Sport-, beweeg- en ontmoetingspark op Candia. Voor jonge kinderen is er SAM Multisport en zijn er outdoor activiteiten bij Scouting. Ouderen in de Tollekamp doen mee aan Bewegen vanuit de stoel. De Trimbaan is beter vindbaar, bekend en vernoemd naar Willem Sanders tijdens een feestelijke open dag. Daarnaast hebben 15 sportclubs een steuntje in de rug ontvangen.

H 2.4.3

Beleidskader sport- en beweegaccommodaties geeft duidelijkheid In september 2023 is het Beleidskader Sport en Beweegaccommodaties vastgesteld door de raad. Dit Beleidskader is in korte tijd opgesteld om bestuurlijke keuzes te kunnen maken over initiatieven vanuit de samenleving, zoals de sportclubs op Sportpark Candia. In het Beleidskader sport- en beweegaccommodaties staat in welke situaties en onder welke voorwaarden we ondersteuning bieden bij nieuwe sportaccommodaties of vervanging van bestaande. Dit geeft duidelijkheid. Sportclubs en inwoners kunnen bij het opstellen van plannen voor nieuwe sport- en beweegaccommodaties rekening houden met onze spelregels. De gemeenteraad kan nu plannen toetsen aan objectieve criteria. We kunnen niet alle plannen van alle sportclubs financieren. Het Beleidskader Sport- en beweegaccommodaties is ook een hulpmiddel om te besluiten hoe de schaarse middelen worden verdeeld.

Gezond en Actief Leven Akkoord

Vrijwilligersdag 71

Deelprogramma maatschappelijke ondersteuning preventief

Kunstgrasveld voor voetbalvereniging Candia '66 In november 2023 hebben sportverenigingen een plan ingediend voor een nieuw sport-, beweeg- en ontmoetingspark op Sportpark Candia. De voetbalvereniging heeft een plan uitgewerkt voor een nieuw kunstgrasveld vanwege een groei van het aantal leden en de status van het huidige natuurgrasveld. Dit plan hebben we getoetst aan het nieuwe Beleidskader sporten beweegaccommodaties gemeente Rhenen. In december 2023 hebben we in samenwerking met SV Candia '66 een raadsvoorstel geschreven voor het vervangen van een natuurgrasveld door een duurzaam kunstgrasveld. Op 6 februari 2024 is de raad hiermee akkoord gegaan. Regioplan met daarin de uitwerking van IZA is vastgesteld Het Integraal Zorg Akkoord pakken we op met de 7 gemeentes in de regio (Ede, Wageningen, Barneveld, Scherpenzeel, Renswoude, Veenendaal en Rhenen). De gemeente Ede is gemandateerd om de gemeenten in de Vallei te vertegenwoordigen. Ede ontvangt ook de SPUK IZA. In 2023 hebben zorgverzekeraar, zorgaanbieders en gemeenten met elkaar afspraken gemaakt over de manier waarop we met de doelen uit het IZA aan de slag gaan. Eerst werd in juni 2023 het regiobeeld vastgesteld met daarin de trends en ontwikkelingen voor onze regio en in december 2023 was onze regio de eerste in Nederland die het Regioplan heeft vastgesteld. Daarin staat een nadere uitwerking van de ambities.

Deze moeten nog verder worden uitgewerkt om tot concrete acties te kunnen komen: dat gebeurt in 2024.

H 2.4.3

Samenwerking voor één missie 'prettig en veilig wonen' In het bestuursprogramma staat beschreven 5.2 “We stimuleren en faciliteren een stevige sociale basis in alle kernen.” en 5.3 “We hebben extra aandacht voor wijken waar de leefbaarheid een grotere investering verdient.” De Dr. Wallerstraat is een wijk waar juist extra aandacht voor leefbaarheid nodig is. Met het oog op de toekomst van deze wijk hebben in 2023 de maatschappelijke partners Welzijn Rivierstroom, Mozaïek Welzijn, Sportservice, Cultuurcoach en de gemeente Rhenen de handen in elkaar geslagen. We werken samen aan 1 missie: Veilig en prettig wonen in de Dr. Wallerstraat. Stap voor stap kijken we samen met de inwoners hoe we deze missie kunnen uitvoeren en wat daarvoor nodig is. De ontmoetingsruimte is daarvoor opnieuw geopend tijdens Burendag in september en de sportactiviteiten bieden goede aanknopingspunten om met elkaar het gesprek te voeren. De behoefte van de inwoner van de Dr. Wallerstraat is en blijft leidend. Versteviging samenwerking bibliotheek De bibliotheek is sinds de zomer van 2023 weer bij een vaste beleidsmedewerker ondergebracht, samen met het Taalhuis/laaggeletterdheid. Dit komt de continuiteit in de samenwerking ten goede. In Q4 van 2023 speelden er een aantal belangrijke processen: de hercertificering van het Taalhuis en de aanvraag SPUK bibliotheekvoorziening.

De hercertificering is glansrijk behaald en het gezamenlijk optrekken in deze processen heeft al geresulteerd in een sterkere verbondenheid in visie tussen bibliotheek en gemeente.

72

Deelprogramma maatschappelijke ondersteuning preventief

Wat hebben we gemeten?

Link naar wettelijke indicatoren

Wat heeft het gekost? (in € x 1.000) Begroting na vastgestelde 2023 wijzigingen

Via de link/qr-code hiernaast vindt u de ontwikkeling van de wettelijk voorgeschreven indicatoren.

H 2.4.3

Jaarrekening 2022

Jaarrekening 2021

Baten

942 V

1.027 V

529 V

822 V

Lasten

4.265 N

4.945 N

3.908 N

4.833 N

Saldo van baten en lasten (A)

3.323 N

3.918 N

3.379 N

4.011 N

Onttrekking uit reserves

52 V

125 V

39 V

194 V

Toevoeging aan reserves

98 N

9N

9N

9N

Mutaties reserves (B)

46 N

116 V

30 V

185 V

3.369 N

3.802 N

3.349 N

3.826 N

Gerealiseerd resultaat (A+B)

73

4.4 Deelprogramma

MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING MAATWERK Wat wilden we bereiken? Beleidsdoel De inwoners voelen zich passend en efficiënt ondersteund in hun ondersteuningsbehoefte. 4.4.1 De gemeente zorgt voor passende maatwerkondersteuning

Wat hebben we ervoor gedaan?

De reguliere activiteiten in deelprogramma maatschappelijke ondersteuning maatwerk richten zich op: Individueel toegekende voorzieningen, de taken van de gemeente op het gebied van de Wet verplichte GGZ, de ondersteuning overbelaste mantelzorgers, individuele welzijnsvragen, bemoeizorg, huiselijk geweld, het Algemeen Maatschappelijk Werk en het (samen met de regio) regelen van beschermd wonen en maatschappelijke opvang. De onderwerpen waar in 2023 speciale aandacht voor is geweest zijn hierna toegelicht.

Ondanks personeelstekorten tevreden cliënten bij het sociaal team Het doel van het sociaal team is om Rhenense inwoners van 18 jaar en ouder te ondersteunen bij hun vragen op alle levensdomeinen, waardoor zij weer naar hun eigen vermogen mee kunnen doen in de samenleving en zolang mogelijk thuis kunnen blijven wonen. Rhenense inwoners jonger dan 18 jaar worden ondersteund wanneer zij hulpmiddelen nodig hebben om mee te kunnen doen of in huis te kunnen wonen. Het sociaal team voert onder andere de Wet maatschappelijke ondersteuning uit. Binnen bepaalde kaders maakt de gemeente eigen beleid. Dit ligt vast in de Verordening Wmo en de Nadere Regels Maatschappelijke Ondersteuning. Het aantal meldingen bij het sociaal team in 2023 is nagenoeg hetzelfde als in 2022, respectievelijk 754 en 753. We hadden gedurende het jaar een kleine wachtlijst van circa 20-25 meldingen. Dit betekent 1-2 weken vertraging. Deze wachtlijst fluctueert en hiermee komen de wettelijke termijnen van de Wmo niet in gevaar. Niet alleen wij hebben een wachtlijst, dit geldt ook voor de zorgaanbieders en dan specifiek bij de aanbieders huishoudelijke ondersteuning. Door personeelstekorten en een hoog ziekteverzuim in die branche, hebben alle vijf gecontracteerde aanbieders geen of nauwelijks ruimte om nieuwe cliënten op te nemen. Hiervoor houden wij een centrale wachtlijst aan en op het 74

Deelprogramma maatschappelijke ondersteuning maatwerk

moment dat er ruimte is bij een zorgaanbieder, gaat de bovenste op de wachtlijst naar die zorgaanbieder toe, rekening houdend met urgente situaties. Dit betekent dat de keuzevrijheid voor de cliënt wordt beperkt. Ondanks bovenstaande vindt 92% van de cliënten dat hij snel geholpen is door ons. Dit blijkt uit de voorlopige cijfers van het cliëntervaringsonderzoek 2023. De definitieve cijfers zullen pas eind Q1 2024 bekend zijn. 88% van de cliënten vindt de kwaliteit van de ondersteuning die zij ontvangen goed en passend bij de hulpvraag. En zelfs 94% is tevreden over de huishoudelijke hulp. De afgelopen jaren zien we een duidelijke stijging van de uitgaven individuele begeleiding. Hiervoor is in 2023 een analyse uitgevoerd. Wordt de problematiek bij cliënten complexer? Dit lijkt inderdaad het geval, doordat het aantal cliënten met begeleiding regulier gelijk blijft maar het aantal cliënten met begeleiding specialistisch stijgt. Zie tabel hieronder. Ook kwamen we, samen met het jeugdteam, voor nieuwe uitdagingen te staan zoals aanvragen voor een hulphond. Hoe past dit binnen de Wmo/Jeugdwet, wat is de jurisprudentie op dit gebied, wat is voorliggend?

H 2.4.4

Wat hebben we gemeten?

Link naar wettelijke indicatoren

Via de link/qr-code hiernaast vindt u de ontwikkeling van de wettelijk voorgeschreven indicatoren.

Wie hadden we daarbij nodig?

Voor een uitgebreid overzicht van de verbonden partij Valleihopper verwijzen wij u naar de paragraaf Verbonden partijen op pagina 142.

Aantallen per jaar begeleiding regulier + specialistisch 262

250 200

243

185

207

110

123

144

50 68

0

196

173 170

150 100

244

207 178

276

2017

62

63

2018

2019

Begeleiding regulier (02A16)

70

2020

74

2021

66

69

2022

2023

Begeleiding specialistisch (02A19)

Ondanks personeelstekorten tevreden cliënten bij het sociaal team

75

Deelprogramma maatschappelijke ondersteuning maatwerk

H 2.4.4

heeft het gekost? (in € x 1.000) Wat heeft hetWat gekost? Begroting na vastgestelde 2023 wijzigingen

Jaarrekening 2022

Jaarrekening 2021

Baten

365 V

186 V

238 V

328 V

Lasten

4.829 N

4.806 N

4.797 N

4.550 N

Saldo van baten en lasten (A)

4.463 N

4.620 N

4.559 N

4.222 N

Onttrekking uit reserves

0N

0N

0N

0N

Toevoeging aan reserves

0N

0N

0N

0N

Mutaties reserves (B)

0N

0N

0N

0N

4.463 N

4.620 N

4.559 N

4.222 N

Gerealiseerd resultaat (A+B)

76

Deelprogramma maatschappelijke ondersteuning maatwerk

H 2.4.4

4.5 Deelprogramma

PARTICIPATIE PREVENTIEF Wat wilden we bereiken?

Wat hebben we ervoor gedaan?

Beleidsdoel Inwoners kunnen zelfstandig in hun levensonderhoud voorzien. 4.5.1 Meer inwoners kunnen bijstandsafhankelijkheid voorkomen door het vinden of behouden van betaald werk. 4.5.2 Minder inwoners krijgen te maken met problematische schulden

De reguliere activiteiten in deelprogramma participatie preventief richten zich op: Vluchtelingenwerk, nieuwkomers en maatschappelijke begeleiding. De onderwerpen waar in 2023 speciale aandacht voor is geweest zijn hierna toegelicht.

77

Deelprogramma participatie preventief

H 2.4.5

Aanpak geldzorgen, armoede en schulden 2023 was een goed jaar voor het minimabeleid. Door de hoge inflatie en de energietoeslag is de Cunerapas/minimaregelingen bij meer inwoners bekend geworden. Er was de afgelopen jaren wel een lichte stijging in het aantal inwoners dat een pas had, maar we zaten rond de 50%. Nu is dat gestegen naar rond de 90%. Het gebruik van de regeling is toegenomen en we hebben een grote slag gemaakt in het vereenvoudigen en gebruikersvriendelijker maken van ons beleid. De vereenvoudiging van het beleid biedt inwoners meer mogelijkheden het budget passend te besteden, dus de hoop is dat we zullen zien dat er minder geld blijft liggen. We hebben dus de afgelopen 1,5 jaar een enorme slag gemaakt in de effectiviteit van ons minimabeleid. Dat leidt wel tot een flinke overschrijding op de bestaande budgetten, die nog uitgaan van de 'oude' situatie waarin de regelingen veel minder worden gebruikt. heeft het gekost? (in € x 1.000) Wat heeft hetWat gekost? 2023

Begroting na vastgestelde wijzigingen

Jaarrekening 2022

Jaarrekening 2021

Baten

2.360 V

2.618 V

32 V

0N

Lasten

664 N

1.292 N

354 N

130 N

Saldo van baten en lasten (A)

1.696 V

1.325 V

321 N

130 N

Onttrekking uit reserves

0N

0N

114 V

14 V

Toevoeging aan reserves

0N

0N

0N

46 N

Mutaties reserves (B)

0N

0N

114 V

32 N

1.696 V

1.325 V

208 N

162 N

Gerealiseerd resultaat (A+B)

78

Deelprogramma participatie preventief

H 2.4.5

4.6 Deelprogramma

PARTICIPATIE MAATWERK Wat wilden we bereiken?

Wat hebben we ervoor gedaan?

Beleidsdoel Inwoners doen mee naar vermogen en zijn zoveel als mogelijk financieel zelfredzaam. Inwoners (dichter bij huis) helpen rondom werk en inkomen. 4.6.1 Meer inwoners verrichten betaald werk. 4.6.2 Meer inwoners zijn financieel zelfredzaam. Voor inwoners die daar niet toe in staat zijn biedt de gemeente een vangnet in de vorm van een participatiewet-uitkering

De reguliere activiteiten in deelprogramma participatie maatwerk richten zich op: werken in de sociale werkvoorziening (WSW-IW4), de gebundelde uitkering (BUIG: uitke-ringen in het kader van Participatiewet, IOAW, IOAZ, Bbz2004 en loonkostensubsidie), het minimabeleid, de schuldhulpverlening, het tijdelijk overbruggingskrediet zelfstandige onder-nemers (Tozo) en de tijdelijke ondersteuning noodzakelijke kosten (TONK). De onderwerpen waar in 2023 speciale aandacht voor is geweest zijn hierna toegelicht. 79

Deelprogramma participatie maatwerk

Meedoen naar vermogen: Professioneel sociaal werkleerbedrijf We willen dat iedereen kan meedoen vanuit vermogen (visie sociaal Rhenen 2030), ook als het gaat om werk. IW4 is daarin een belangrijke voorziening. IW4 was eerst alleen een sociale werkvoorziening voor inwoners uit Rhenen met een (WSW-) indicatie hiervoor. Het is IW4 de afgelopen jaren goed gelukt om te transformeren naar een sociaal werkleerbedrijf. Daarmee hebben we én nog een sociale werkvoorziening voor onze inwoners met een WSW-indicatie. Én we hebben een belangrijke voorziening voor onze inwoners met een (grote) afstand tot de arbeidsmarkt. Een plek waar ze kunnen oefenen met arbeidsvaardigheden, leren in de praktijk, beschut werk kunnen uitvoeren of kunnen uitstromen naar een passende werkplek. IW4 is ook een partner in het ontwikkelen van een inclusieve arbeidsmarkt. In 2023 hebben we ook geconstateerd en besloten dat er, naast de rijksmiddelen, geen extra gemeentelijke bijdrage nodig is voor de WSW-voorziening Breed offensief: Stappen naar een inclusieve arbeidsmarkt We hebben als samenleving de opdracht om te werken aan een inclusieve arbeidsmarkt: zo veel mogelijk mensen aan het werk bij een reguliere werkgever (meedoen vanuit vermogen). Om dat te stimuleren is het Rijk gestart met het Breed offensief: een brede agenda om de arbeidsmarktkansen voor mensen met een arbeidsbeperking te vergroten.

Eind 2022 heeft het Rijk het wetsvoorstel "breed offensief" vastgesteld, met ingangsdatum 1 juli 2023. Gemeenten hebben ook een rol in deze brede agenda en de vastgestelde wetswijziging. In 2023 hebben we, samen met de andere gemeenten uit de arbeidsmarktregio, onze re-integratieverordening aangepast. Daardoor is voor werknemers en werkgevers duidelijker welke ondersteuning we als gemeente kunnen bieden.

H 2.4.6

Breed offensief gaat ook over wat “de meest passende plek is voor iemand met een beperking” en hoe we de wisseling tussen bijvoorbeeld Wmo (dagbesteding) en participatiewet (beschut werk) beter en eenvoudiger maken voor onze inwoners. Vanuit die gedachte hebben we in 2023 ook voorbereidingen getroffen om het instrument DOOR (van onder andere IW4) in te kunnen gaan zetten in 2024. DOOR is een instrument waarmee we nog beter kunnen bepalen of een inwoner meer op zijn plaats is bij dagbesteding (Wmo) of beschut werk (participatiewet). Lichte stijging aantal mensen in de Participatiewet, afstand arbeidsmarkt groter Bij het opstellen van de begroting 2023 (halverwege 2022) werd er, ook op basis van de macro-economische verkenningen, uitgegaan van een dalend aantal bijstandsuitkeringen. Begin 2023 hebben we deze verwachtingen moeten bijstellen zoals ook terug te lezen valt in de zomerrapportage 2023. We verwachtten vanaf dat moment juist een toename. We zagen in 2023 het aantal bijstandsuitkeringen inderdaad stijgen van ongeveer 220 aan het begin van 2023 tot ongeveer 230 eind 2023. Ondanks de gunstige arbeidsmarkt is er instroom geweest, voor een belangrijk deel door verhuizingen naar Rhenen en de instroom van statushouders. Er is ook uitstroom geweest vanuit de bijstand, maar deze was lager dan de instroom.

In een aantal gevallen is er uitstroom naar werk geweest, maar ook het behalen van de AOW-gerechtigde leeftijd en verhuizing naar een andere gemeente hebben gezorgd voor uitstroom. Veel van de inwoners die op dit moment gebruik moeten maken van een bijstandsuitkering hebben een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Dat betekent dat het langer duurt en er meer inzet moet worden gepleegd voordat er uitstroom mogelijk is. Volledige uitstroom is niet altijd mogelijk. Ook voor inwoners voor wie uitstroom naar betaald werk niet altijd (meteen) mogelijk Uitstroom bijstand

Inclusieve arbeidsmarkt 80

Deelprogramma participatie maatwerk

is, willen we meedoen vanuit vermogen stimuleren (Visie Sociaal Rhenen 2030). De Steiger is daarin een belangrijke lokale voorziening. Meer informatie over de Steiger vindt u in 4.3 maatschappelijke ondersteuning preventief, heropening Werkplaats de Steiger. Wet gemeentelijke schuldhulpverlening: dynamiek in wetgeving en uitvoer We weten inmiddels dat iedereen schulden kan krijgen én dat het hebben van schulden en de stress die daarmee samengaat leidt tot allerlei andere problemen. Het snel en goed oplossen van schulden is belangrijk voor mensen om weer goed mee te kunnen doen. De verwachting was dat het aantal inwoners met betalingsachterstanden toe zou nemen. We ontvangen via vroegsignalering wel iets meer signalen, maar vooralsnog lijken diverse maatregelen (zoals energietoeslag, noodfonds energie, hogere zorgtoeslag, hogere huurtoeslag, en hoger minimumloon) een dempend effect te hebben gehad. Wellicht samen met de CAO-stijgingen. Dat neemt niet weg dat we de situatie blijven monitoren. Om mensen sneller perspectief te bieden op een schuldenvrij leven heeft het Rijk de doorlooptijd van een wettelijk schuldentraject per 1 juli gehalveerd, van 3 jaar naar 18 maanden. Wij hebben als reactie daarop de doorlooptijd van onze gemeentelijke schuldregelingen ook per 1 juli gehalveerd, van 3 jaar naar 18 maanden. Het budgetloket heeft hard gewerkt om dit voor elkaar te krijgen.

Naast doorlooptijd speelt ook de manier van schuldregelen een rol. We kunnen als gemeente problematische schulden van inwoners op twee manieren regelen: of een schuldbemiddelingstraject of een saneringskrediet. Een saneringskrediet is voor alle partijen, waaronder ook de inwoner, gunstiger. We hebben in 2023 de regels voor het kunnen inzetten van een saneringskrediet verruimd, zodat we deze makkelijker en vaker kunnen inzetten. Afstand tot de arbeidsmarkt

H 2.4.6

Ook in 2023 hebben we actie ondernomen op basis van betaalachterstanden (vroegsignalering). Naast huisbezoeken en brieven zetten we nu ook sms-berichten in om contact te maken met inwoners met betaalachterstanden. Succesvol contact leggen met inwoners met betaalachterstanden blijft een uitdaging. Door deelname aan de landelijke monitor vroegsignalering hopen we steeds meer zicht te krijgen op wat wel goed werkt. Wat hebben we gemeten?

Personen met een bijstandsuitkering

Rhenen <25.000 Nederland

2019 198,6 187,7 381,7

2020 266,3 257,8 459,7

2021 232,6 215,6 431,2

2022 193,8 179,7 366,7

2023 205,4 173,7 344,8

Definitie: Het aantal personen per 10.000 inwoners tussen 15-75 jaar (beroepsbevolking) met een uitkering op grond van de Wet werk en bijstand (WWB, t/m 2014) en de Participatiewet (vanaf 2015). De uitkeringen (leefgeld) aan personen in een instelling, de elders verzorgden, zijn niet inbegrepen. Ook de uitkeringen aan dak- en thuislozen zijn niet inbegrepen. Toelichting: De cijfers uit 2023 laten een stijging zien. Dit past bij onze, aangepaste, verwachtingen. We zitten nog steeds lager dan het landelijk gemiddelde, maar wijken iets af van de trend bij andere gemeenten met inwoners tot 25.000. Omdat het bij kleinere gemeenten vaak om kleinere aantallen gaat heb je daar sneller ook afwijkingen in trends. Peildatum 25 juni 2024.

Link naar wettelijke indicatoren

Via de link/qr-code hiernaast vindt u de ontwikkeling van de wettelijk voorgeschreven indicatoren.

81

Deelprogramma participatie maatwerk

Wie hadden we daarbij nodig?

Voor een uitgebreid overzicht van de verbonden partij IW4 verwijzen wij u naar de paragraaf Verbonden partijen op pagina 142.

H 2.4.6

heeft het gekost? (in € x 1.000) Wat heeft hetWat gekost? Begroting na vast2023 gestelde wijzigingen

Jaarrekening 2022

Jaarrekening 2021

Baten

4.627 V

4.576 V

4.104 V

4.875 V

Lasten

10.270 N

9.964 N

9.562 N

8.425 N

Saldo van baten en lasten (A)

5.644 N

5.388 N

5.458 N

3.550 N

Onttrekking uit reserves

755 V

586 V

88 V

104 V

Toevoeging aan reserves

14 N

0N

321 N

11 N

Mutaties reserves (B)

741 V

586 V

233 N

93 V

4.902 N

4.802 N

5.691 N

3.457 N

Gerealiseerd resultaat (A+B)

82

83

5

Programma ECONOMIE EN TOERISME 84

Economie en toerisme

H 2.5

Inleiding Dit programma richt zich op de lokale economische ontwikkeling. Het doel is om tot een gezondere economie te komen in Rhenen. Tot deze economische ontwikkeling horen de economie, het vestigingsklimaat voor ondernemers, recreatie en toerisme, plattelandsontwikkeling en de regionale samenwerking. Het programma Economie & toerisme kent het deelprogramma economische zaken.

Wat wilden we bereiken? Maatschappelijk doel Gemeente Rhenen is een gemeente waar het goed ondernemen is waarbij de kwaliteit van de leefomgeving in acht wordt genomen. Wat heeft het gekost? Wat heeft het gekost? (in € x 1.000) Begroting na vast2023 gestelde wijzigingen

Jaarrekening 2022

Jaarrekening 2021

Baten

497 V

224 V

303 V

362 V

Lasten

1.705 N

1.635 N

1.357 N

1.439 N

Saldo van baten en lasten (A)

1.208 N

1.411 N

1.054 N

1.077 N

Onttrekking uit reserves

99 V

104 V

108 V

32 V

Toevoeging aan reserves

76 N

51 N

93 N

18 N

Mutaties reserves (B)

23 V

53 V

15 V

14 V

1.185 N

1.358 N

1.039 N

1.063 N

Gerealiseerd resultaat (A+B)

85

5.1 Deelprogramma

ECONOMISCHE ZAKEN Wat wilden we bereiken?

Wat hebben we ervoor gedaan?

Beleidsdoel De gemeente Rhenen streeft naar duurzame ontwikkelingen binnen economie en toerisme, zowel op lokaal als regionaal niveau. De schaal van Rhenen en de kwaliteit van de leefomgeving worden hierbij in acht genomen. De vele lokale mogelijkheden om te recreëren, dragen bij aan de leefbaarheid voor de inwoners. 5.1.1 Rhenen is en blijft een aantrekkelijke, duurzame en veilige vestigingsplaats voor onze kleine en middelgrote ondernemingen. 5.1.2 De gemeente geeft blijk van goed rentmeesterschap van de gemeentelijke gronden. Waar het kan willen we een actiever grondbeleid voeren, waarbij we de financiële risico’s zo laag mogelijk houden. 5.1.3 Het marktwezen in de gemeente wordt gefaciliteerd. 5.1.4 Rhenen is een aantrekkelijke gemeente voor dagrecreatie of voor een kort verblijf. Het lokale aanbod voor recreatieve, toeristische en culturele activiteiten bedient zowel de inwoners als regionale bezoekers

De reguliere activiteiten in deelprogramma Economische zaken richten zich onder meer op: het ondernemersklimaat, de agrarische sector, toerisme en recreatie, cultuur- en erfgoed en deelname aan reguliere overleggen in de regio over economische zaken en rondom landbouw. De onderwerpen waar in 2023 speciale aandacht voor is geweest zijn hierna toegelicht. Brede welvaart en welzijn voor de inwoner, student, werknemer en werkgever In februari 2023 heeft Regio FoodValley de Human Capital Agenda opgeleverd. De agenda moet bijdragen aan het structureel versterken van de arbeidsmarkt en de economie binnen de regio. Deze ambitie wordt in de agenda vertaald naar concrete doelen en projecten. In deze projecten worden werkgevers, werknemers en scholen bij elkaar gebracht om deze verschillende aspecten beter op elkaar af te stemmen. Hierbij ligt de focus op drie verschillende sectoren/arbeidsmarktopgaven, namelijk: energietransitie, landbouwtransitie en de grote zorgvraag. Dit zijn sectoren waar veel vraag is naar 86

Deelprogramma economische zaken

werknemers en dus veel kansen liggen. Op dit moment is er voornamelijk aandacht voor de energiesector. Voorbeelden hiervan zijn dat scholen opleidingen bieden voor omscholing naar monteur voor het plaatsen van zonnepanelen en warmtepompen. Doelen en ambities uit de Human Capital Agenda hebben wij zelf ook opgenomen in onze eigen Economische Agenda. Op weg naar een nieuwe stadshaven, kwaliteitsimpuls omliggend gebied Het afgelopen jaar hebben we met de belangrijkste stakeholders overeenstemming bereikt over de contouren van een integraal plan. Op basis van de uitgangspunten hebben we een integraal gebiedsplan uitgewerkt met inpassing van een nieuwe stadshaven. De huidige haven en omliggend gebied liggen er slecht bij, een kwaliteitsimpuls is hoognodig willen we de haven niet verliezen. Met het integraal plan willen we investeren in een nieuwe haven inclusief de faciliteiten om de aantrekkelijkheid van de haven voor passanten te verhogen. Onderdeel van het voorstel houdt ook een investering in de recreatieve en de natuurwaarden in het gebied in. Het zal gevolgen hebben voor het gebruik van de verkeersruimte door voorrang te bieden voor voetgangers en fietsers. Het autoverkeer in het gebied vanaf de Veerweg wordt gereguleerd zodat er meer rust komt wat onder andere ten goede komt aan de flora en fauna in het gebied. Het gaat hier tenslotte om kwetsbaar Natura 2000-gebied.

Met dit voorstel wordt het gebied aantrekkelijker voor de Rhenenaar, de watersporter en de recreant die Rhenen via de weg aandoet. Het integraal gebiedsplan ligt nu voor ter besluitvorming aan de raad. Conform de planning hopen we dat de raad in april 2024 over het hiervoor beschreven gebiedsplan een besluit neemt.

H 2.5.1

Economische agenda De economische agenda is in 2023 vastgesteld door de gemeenteraad, volgens planning vanuit bestuursprogramma. Verschillende acties uit deze economische agenda zijn uitgevoerd. Zo is er een Customer Relationship Management systeem aangeschaft, is een start gemaakt met het uitwerken van het 'verhaal van Rhenen' en zijn er op andere beleidsterreinen acties uitgevoerd ten behoeve van de economische agenda. Voorbeelden van dit laatste zijn de regelmatige gesprekken die we hebben met de provincie Utrecht voor het uitbreiden van Remmerden (zie ook brief van februari 2024 richting Gedeputeerde Staten), regelmatige bedrijfsbezoeken aan agrarische en niet agrarische ondernemers en ontwikkeling Stadshaven. Sommige acties uit de economische agenda zijn echter blijven liggen doordat we de vacature beleidsmedewerker economische zaken niet konden invullen. Bijvoorbeeld de acties voortkomend uit het onderzoek 'vitale kernen'. We verwachten in 2024 de vacature wel in te vullen. Jaarlijks wordt de economische agenda gemonitord. Borgen van erfgoed door vaststelling Erfgoedbeleid Met de vaststelling van de Erfgoedvisie in september 2023 is er voor het eerst beleid vastgesteld voor erfgoed. Na de vaststelling is een start gemaakt met de realisatie van de uitvoeringsagenda, met name de onderwerpen 7.9 en 7.10 uit het bestuursprogramma.

Begonnen is met de basis op orde te krijgen door een inventarisatie van de wederopbouwpanden, waarna de waardestellingen en redengeving van monumenten zal worden opgepakt. Het Project Erfgoed Educatie Rhenen (PEER) heeft met het uitbreiden van het programma naar de groepen 1 en 2 een basis gelegd voor een doorlopende leerlijn voor het gehele basisonderwijs. Het beleefbaar maken van erfgoed is opgepakt door de ontwikkeling van een erfgoedapp. Deze zal in Q2 2024

87

Deelprogramma economische zaken

live gaan zodat dit een bijdrage zal leveren aan de beleving en daarmee de kennis van erfgoed vergroot. Met de landgoedeigenaren gaat er elk kwartaal een overleg plaatsvinden op een van de betrokken landgoederen waarbij de eigenaren ervaringen en verbetertips delen om te leren van elkaars ervaringen. Cultuur draagt bij aan de leefbaarheid van inwoners en de ontwikkeling van kinderen In september hebben we het bestaande cultuurbeleid geëvalueerd en heeft de raad nieuwe kaders vastgesteld voor Cultuur in Rhenen. We gaan aan de slag met de vertaling hiervan in doelstellingen en acties. In 2024 zal hier een besluit over worden genomen. Er is aansluiting gevonden bij thema's uit het Sociaal Domein, educatie en jongeren preventief, zodat de beleidsterreinen ondersteunend aan elkaar kunnen werken. Financiële ondersteuning 19 evenementen In juli 2022 heeft de raad een motie aangenomen met het verzoek aan het college om incidenteel €150.000 vrij te maken voor een herstart van grotere evenementen na de coronaperiode. Dit is overgenomen in het bestuursprogramma en hier is in 2023 een subsidieregeling voor opgesteld. In mei 2023 is de regeling ook opengesteld voor andere evenementen. De helft van het beschikbare budget is aangevraagd door 18 organisaties.

Tijdens de laatste raadsvergadering in 2023 heeft de raad het resterende bedrag van €75.000 in zijn geheel toegekend aan de Rijnweek voor de organisatie van het festival in 2024. Behoud van een groen en agrarisch Rhenen De gemeente zet zich in voor het behoud van het groene en agrarische karakter van Rhenen. We zetten ons in op het voortbestaan van agrarische bedrijven in Rhenen met een gezonde, duurzame bedrijfsvoering én met aandacht voor de natuur. We nemen actief deel aan regionale en provinciale beleidsprocessen over Landelijk gebied, natuurherstel en stikstof. Denk hierbij

H 2.5.1

onder andere aan het Regionaal Perspectief Landelijk Gebied, de piekbelastersaanpak en de verschillende gebiedsprocessen (Utrechtse Vallei, Kromme Rijnstreek en Binnenveld). Verder ondersteunt en faciliteert de gemeente individuele agrarische ondernemers en belangenpartijen. Dat gaat onder andere over de toekomst van een bedrijf, het pachtbeleid, de piekbelastersaanpak, functiewisseling, natuur-inclusieve landbouw, de eiwittransitie en de zorgen rondom Blauwtong. Bij diverse gesprekken sloot de bestuurder aan. Gebiedsproces Binnenveld opgeschort Tijdens het bestuurlijk overleg Binnenveld van 5 juni 2023 is besloten het gebiedsproces tijdelijk op pauze te zetten en ruimte te bieden aan een externe analyse van het proces. Op 4 december 2023 is een bestuurlijk overleg Binnenveld geweest. Daar is door de provincies, de gemeenten en de betrokken gebiedspartijen gesproken over de aangereikte analyse en enkele handreikingen voor vervolg om te kunnen komen tot een goed gebiedsproces. We hebben met elkaar afgesproken om te onderzoeken wat nodig is voor een doorstart van het gebiedsproces in 2024. Piekbelastersaanpak Het Rijk wil op korte termijn een forse reductie van de stikstofneerslag realiseren. Zo kan de natuur herstellen en worden nieuwe economische ontwikkelingen mogelijk.

Belangrijk onderdeel van het kabinetsbeleid is het stimuleren van de vrijwillige beëindiging van de veehouderijtak. Hiervoor zijn twee subsidieregelingen opengesteld: de landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties met piekbelasting (Lbv-plus) en de landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties (Lbv). De Lbv-plus richt zich op veehouderijbedrijven met een hoge stikstofdepositie op omliggende Natura-2000 gebieden en kent een verhoogde vergoeding. De Lbv richt zich op veehouderijbedrijven die ook een aanzienlijke mate van stikstofneerslag op overbelaste Natura2000 gebieden veroorzaken. De impact van deze regelingen op onze agrarische sector en het landelijk gebied is groot. Onze

88

Deelprogramma economische zaken

gemeente heeft bijna 100 bestemmingen met agrarische activiteiten, waarvan zo’n 50 actieve veehouderijen van substantiële grootte. De andere bedrijven hebben agrarische activiteiten zonder vee, zijn zeer kleinschalig of woningen met hobbydieren. Inschatting is dat in onze gemeente een kleine 30 agrarische bedrijven piekbelasters (Lbv-plus) zijn, met daarnaast nog ongeveer 10 bedrijven die in aanmerking komen voor de Lbv-regeling. In 2023 hebben 3 Rhenense bedrijven subsidie aangevraagd. De gemeente is nauw betrokken bij de uitvoering van de piekbelastersaanpak om de Rhenense belangen en de individuele belangen van de agrarische ondernemers te borgen. De toekomst van de agrarische sector heeft onze nadrukkelijke aandacht. Utrechts Programma Landelijk Gebied (UPLG) Afgelopen jaar heeft de provincie Utrecht gewerkt aan het Utrechts Programma Landelijk Gebied (concept). Dit document beschrijft hoe Utrecht werkt aan een vitaal landelijk gebied, waarin een gezonde natuur, een klimaatbestendig landschap en een economisch rendabele en duurzame landbouw hand in hand gaan. De impact van het UPLG met bijbehorende Natuurdoelanalyses op het landelijk gebied van de gemeente Rhenen is groot. Daar maakt het college zich zorgen over.

Deze zorgen delen wij actief bij ambtelijke en bestuurlijke bijeenkomsten daarnaast hebben we op initiatief van gemeente Rhenen in regionaal verband tweemaal een schriftelijke reactie verstuurd (d.d. 15 juni 2023 en 14 november 2023). Ook in 2024 blijven wij deze zorgen uiten en focussen ons op een ondernemend en vitaal landelijk gebied met perspectief en het behouden en versterken van natuur en biodiversiteit. De verwachting is dat het ontwerp-programma (onder de Omgevingswet) ter inzage wordt gelegd in het najaar van 2024 en in het voorjaar van 2025 het definitieve UPLG wordt vastgesteld. Uitwerking van het UPLG vindt voor Rhenen plaats in het gebiedsproces Utrechts Vallei en het gebiedsproces Kromme Rijnstreek. Beide gebiedsprocessen bevonden zich eind 2023 in de startfase.

H 2.5.1

Regionaal Perspectief Landelijk Gebied Regio FoodValley (RPLG) Hoe ziet de toekomst van het landelijk gebied in Regio FoodValley eruit? En wat is er nodig om aan alle uitdagingen, onder meer op het gebied van stikstof en klimaat, tegemoet te komen? Regio FoodValley werkt samen met belangenorganisaties, provincies en waterschappen aan het Regionaal Perspectief Landelijk Gebied (RPLG). Zo zetten we in op een toekomstbestendig landelijk gebied en zijn we op zoek naar een nieuwe balans tussen natuur en voedselproductie, uitgaande van de identiteit van regio FoodValley. De uitdaging is het gebied ook voor de toekomst sociaal en economisch vitaal te houden. Maar natuur, landbouw en de ruimte in de regio staan onder druk. Als gemeenten willen we zelf aan het stuur zitten en er op tijd bij zijn. Het eindproduct was eind 2023 in concept af. Begin 2024 worden de laatste belanghebbenden geconsulteerd waarna het product ter besluitvorming in routing wordt gebracht. We verwachten dat de gemeenteraad vóór de zomer 2024 definitief over het RPLG kan besluiten. Actualiseren van Regionaal beleid vrijkomende agrarische bebouwing (vab) In 2022 is er vanuit de samenwerking binnen Regio FoodValley en met de Regio Amersfoort opdracht verleend aan een bureau om te komen tot een geactualiseerd regionaal functieveranderingsbeleid voor vrijkomende agrarische bebouwing.

In 2023 is een eerste ambtelijk tussenproduct opgeleverd. Naar verwachting volgt definitieve vaststelling van het eindproduct in de verschillende gemeenteraden in 2024. Vanuit de landelijke doelen bekijken we welke bedrijfsmogelijkheden passen bij onze ondernemers en bij de identiteit van het gebied. Duurzamere oversteek Rhenen/Buren voor wandelaars en fietsers Rhenen ligt op een bijzondere plek tussen de Heuvelrug en de Rijn. In de Beleidsvisie voor Toerisme en Recreatie staat beschreven dat wij ons als gemeente bewust zijn van onze natuur, en hier zuinig mee om willen gaan. Hierom trekken wij graag bezoekers aan die op een duurzame manier willen genieten van deze natuur, zoals fietsers en wandelaars. Deze groepen recreanten

89

Deelprogramma economische zaken

kunnen met het veerpontje makkelijk de rivier oversteken tussen Rhenen en Buren. Dit is een bijzondere belevenis voor de recreanten waarbij de identiteit van Rhenen, gelegen aan de Rijn, echt naar voren komt. Daarnaast stimuleert het fietsgebruik, wat ook een belangrijk doel is voor onze gemeente. Mede door onze inzet voor duurzaamheid vaart er sinds 27 april 2023 een nieuwe elektrische veerpont tussen Rhenen en Buren. Deze nieuwe veerpont is duurzamer, maar ook duurder dan de oude veerpont. Hierdoor is de jaarlijkse bijdrage vanuit de gemeente omhoog gegaan. Het jaar 2023 was een succesvol jaar voor deze nieuwe veerpont, zo zijn er in totaal 17.110 bezoekers (veelal wandelaars en fietsers) overgezet. Voor 2024 liggen er plannen om de veerstoep aan de Rhenense kant aan te passen, zodat de veerpont makkelijker en veiliger aan kan meren. Nieuw routenetwerk voor wandelaars bijna opgeleverd, fietsers volgen snel Rhenen ligt op een bijzondere locatie met hoogteverschillen in het landschap en spectaculaire uitzichten. Dit creëert prachtige wandelroutes waar veel wandelaars op af komen. In de Beleidsvisie voor Toerisme en Recreatie staat beschreven dat wij deze groep bezoekers graag aantrekken omdat zij op een duurzame manier genieten van onze natuur.

Om de mogelijkheden voor wandelaars uit te breiden heeft het college op 5 december 2023 het definitieve ontwerp voor het nieuwe Wandelroutenetwerk Utrecht Oost goedgekeurd. Dit is een initiatief van het Routebureau Utrecht, in samenwerking met de Provincie en de betrokken gemeentes. Het wandelroutenetwerk heeft als gevolg dat wandelaars meer opties hebben en beter gefaciliteerd worden om in Rhenen te komen wandelen. De gemeente zal een jaarlijkse financiële bijdrage leveren aan het Routebureau voor onderhoudswerkzaamheden aan het netwerk. De oplevering van het Wandelroutenetwerk staat momenteel gepland voor 4 april 2024. Door de

H 2.5.1

werkzaamheden aan het nieuwe Wandelroutenetwerk heeft de ambitie voor een fietsknooppuntennetwerk in 2023 op een laag pitje gestaan. Zodra het Wandelroutenetwerk in 2024 wordt opgeleverd zal de focus, in samenwerking met het Routebureau Utrecht, verschuiven naar het fietsknooppuntennetwerk. Nieuwe uitvalsbasis voor bezoekers Kwintelooijen De natuurlijke diversiteit van Rhenen is één van onze belangrijkste toeristische trekpleisters. Dit is terug te zien in onze Beleidsvisie Toerisme & Recreatie, waarin de verhaallijn Natuurlijk Rhenen beschreven wordt. In het beheerplan Kwintelooijen (vastgesteld in 2023) staat hoe we met het beheer van verschillende typen natuur omgaan. In de natuur van Rhenen is de laatste jaren geïnvesteerd, nu is het tijd voor bewoners en bezoekers om hiervan te gaan genieten. Tegelijk willen we bewustzijn creëren over het ontstaan en behoud van onze bijzondere natuur. Om deze twee doelen te helpen realiseren is er op 2 december 2023 een nieuw bezoekerscentrum geopend op Kwintelooijen. Bij de doorontwikkeling van Kwintelooijen zijn de parkeersituatie en duurzame mobiliteit belangrijke aandachtspunten.

Wat hebben we gemeten?

Link naar wettelijke indicatoren

Via de link/qr-code hiernaast vindt u de ontwikkeling van de wettelijk voorgeschreven indicatoren.

90

Deelprogramma economische zaken

H 2.5.1

Wat heeft het gekost? (in € x 1.000) 2023

Begroting na vastgestelde wijzigingen

Jaarrekening 2022

Jaarrekening 2021

Baten

497 V

224 V

303 V

362 V

Lasten

1.705 N

1.635 N

1.357 N

1.439 N

Saldo van baten en lasten (A)

1.208 N

1.411 N

1.054 N

1.077 N

Onttrekking uit reserves

99 V

104 V

108 V

32 V

Toevoeging aan reserves

76 N

51 N

93 N

18 N

Mutaties reserves (B)

23 V

53 V

15 V

14 V

1.185 N

1.358 N

1.039 N

1.063 N

Gerealiseerd resultaat (A+B)

91

6

Programma VEILIGHEID EN HANDHAVING 92

Veiligheid en handhaving

Inleiding Voor een leefbaar, gezond en veilig Rhenen, werken toezichthouders, boa’s, beleidsmedewerkers en juristen samen met interne en externe partners. Met toezicht en handhaving zetten we in op het vergroten van de naleving van regels en beleid. Dat is belangrijk, omdat we met de naleving van regels en beleid samen met onze inwoners zorgen voor een leefbaar, gezond en veilig Rhenen. Een Rhenen waar mensen veilig zijn en mensen zich ook veilig voelen. In ons nieuw op te stellen handhavingsbeleid besteden we hieraan nadrukkelijk aandacht. Hoewel uit politiecijfers niet per definitie blijkt dat er erg veel criminaliteit in onze wijken aanwezig is, kan het veiligheidsgevoel van onze inwoners iets heel anders zeggen. Een onderdeel hiervan is het netjes verzorgen van de openbare ruimte. Een nette leefomgeving geeft een veiliger gevoel dan een omgeving waarin het afval op straat ligt en het groen niet wordt onderhouden. In ons jaarlijkse handhavings-programma bepalen we vervolgens prioriteiten waarop we onze beschikbare handhavingscapaciteit inzetten. In het Integraal Veiligheidsbeleid en het daarbij behorende activiteitenplan staan de doelen die we op het terrein van veiligheid nastreven, de resultaten die daartoe binnen de looptijd van het plan worden beoogd en de inspanningen die de veiligheidspartners leveren om de doelen te bereiken.

Wij richten ons over het algemeen op de preventieve maatregelen en de bestuursrechtelijke aanpak. Hierbij heeft de bestuurlijke aanpak van ondermijning onze intensieve aandacht. Ook besteden we extra aandacht aan de digitale veiligheid en weerbaarheid van onze inwoners. Het Openbaar Ministerie (OM) en de politie richten zich op de repressieve maatregelen en de strafrechtelijke vervolging. Het gesprek voeren en daarmee het veranderen van ongewenst gedrag of ongewenste activiteiten is ons uitgangspunt. We zetten in op het vergroten van de weerbaarheid en verdraagzaamheid van onze inwoners. Elkaar aanspreken op gedrag lijkt de laatste jaren moeilijker geworden. Dat moet weer terugkomen. We willen onze inwoners hierbij een helpende hand bieden en zetten daarom in bepaalde gevallen in op buurtbemiddeling. We zagen van buurtbemiddeling afgelopen jaren

H 2.6

goede resultaten en we verwachten dat deze goede resultaten ook in de toekomst blijven aanhouden. Gedragsverandering kost echter tijd en vasthoudendheid. Dit houden we dan ook in het oog. Ongewenste situaties moeten ook gestopt kunnen worden en handhaving kan daarvoor een goed middel zijn. Het uitschrijven van boetes door onze buitengewone opsporingsambtenaren is geen doel op zich, het herstellen van de gewenste situatie wel. We schuwen het uitschrijven van boetes echter niet. Doorpakken is soms nodig om de orde en leefbaarheid in de openbare ruimte te herstellen en om zo gedragsverandering te bewerkstelligen. We zijn belast met de organisatie van de brandweerzorg, de crisisbeheersing en de geneeskundige hulpverlening. Gemeenten en Veiligheidsregio Utrecht werken samen aan het versterken van de (fysieke) veiligheid. Brandweerzorg is een belangrijke veiligheidsopgave en brandweervrijwilligers raken ook aan het belang van betrokkenheid en participatie van inwoners. Het programma Veiligheid en handhaving kent de deelprogramma's openbare orde en veiligheid en handhaving. Wat wilden we bereiken? Maatschappelijk doel Rhenen is een gemeente waar inwoners, bezoekers en ondernemers veilig zijn en zich veilig voelen. heeft het gekost? (in € x 1.000) Wat heeft hetWat gekost? 2023

Begroting na vastgestelde wijzigingen

Jaarrekening 2022

Jaarrekening 2021