Bijlage 1 Zomerrapportage 2023

Impactmeting vrijwilligersorganisaties In het Bestuursprogramma 2022-2026 hebben we het belang van onze vrijwilligersorganisaties aangegeven: “We waarderen, stimuleren en faciliteren vrijwilligerswerk en werken samen.” De gemeente Rhenen heeft een vrijwilligers-ondersteuningsbeleid. Als uitvloeisel hiervan hebben we in het voorjaar van 2023 een impactmeting gehouden onder vrijwilligersorganisaties om te onderzoeken welke problemen zij ervaren door de gestegen (energie)kosten. Het beeld dat uit deze analyse naar voren komt is heel wisselend: een aantal organisaties heeft het financieel moeilijk, een groep waar die het financieel nog redt en een groep die een zonnige toekomst voor zichzelf ziet. Op grond van deze meting heeft de raad een subsidieverordening vastgesteld om vrijwilligersorganisaties in 2023 eenmalig te compenseren voor gestegen kosten. Het is een manier voor vrijwilligersorganisaties om op een laagdrempelige manier een eenmalige tegemoetkoming in de gestegen kosten te ontvangen.

Beleidskader sportaccommodaties: Verantwoorde keuzes maken Vanaf 2023 is binnen gemeente Rhenen een Werkgroep Beleidskader Sportaccommodaties actief waarin beleidsadviseurs participeren vanuit het sociale domein en fysieke domein. Bereikte resultaten zijn: De opdracht is vastgesteld door het college; Voor de uitvoering is een extern bureau geselecteerd, namelijk ICS Adviseurs; Met de werkgroep is een eerste concept afwegingskader ontwikkeld; Het concept afwegingskader is aan beide wethouders uit het fysieke en sociale domein voorgelegd; Voor sportverenigingen is een participatiebijeenkomst georganiseerd; De resultaten van de participatiebijeenkomst zijn verwerkt in het concept afwegingskader; Het concept afwegingskader word in augustus ter besluitvorming aan het college en in 25

september 2023 aan de raad voorgelegd.

Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA): Integrale inzet op preventie In 2023 is het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) ondertekend door gemeenten, GDD-en, VWS en zorgverzekeraars. Stip op de horizon: een gezonde generatie in 2040, met weerbare, gezonde mensen die kunnen opgroeien, leven, werken en wonen in een gezonde leefomgeving, en waarin sprake is van een sterke sociale basis. Doelen zijn: a) Terugdringen van gezondheidsachterstanden, waaronder Kansrijke Start; b) Een gezonde fysieke leefomgeving die uitnodigt tot bewegen en ontmoeten; c) Versterken van de sociale basis; d) Een gezonde leefstijl; e) Versterken van de mentale gezondheid; f) Vitaal ouder worden; g) Domein overstijgende inzet vanuit een regionale preventie-infrastructuur. De financiering van gemeenten op het thema gezondheidsbevordering is nu grotendeels afhankelijk van tijdelijke middelen. In 2023 is vanuit de rijksoverheid één brede SPUK-regeling voor alle gemeenten beschikbaar gesteld voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en versterken van de sociale basis. In deze brede SPUK worden 15 bestaande gezondheidsthema’s en nieuwe interventies gebundeld en financiële middelen geoormerkt beschikbaar gesteld aan gemeenten voor de kabinetsperiode 2023 – 2026. In deze brede SPUK is ook budget opgenomen voor het Preventieakkoord en het Sportakkoord.

Eén van de subsidievoorwaarden is dat gemeenten voor 30 september 2023 een Integraal Plan van Aanpak indienen met speciale aandacht voor kwetsbare inwoners.

Integraal Zorgakkoord (IZA) In het najaar van 2022 is het Integraal Zorgakkoord ondertekend. Het IZA gaat over zorg die geregeld wordt in de Zorgverzekeringswet (Zvw). Daarin is vastgelegd wat er vanuit de basisverzekering wordt vergoed. In het akkoord maken de partijen afspraken over de kwaliteit, de toegankelijkheid en betaalbaarheid van de zorg in Nederland. Met de ondertekening van het IZA door de VNG zijn de gemeenten aan zet voor preventie, het opzetten van regionale preventieve voorzieningen en het verbeteren van de samenwerking tussen de eerstelijnszorg en het sociaal domein. Samen met de zorgverzekeraar Menzis, de zorg- en welzijnspartijen stellen we een regiobeeld en een regiovisie op. Deze zijn in 2023 klaar. Vervolgens gaan we aan de slag met de acties. De gemeenten in de Valleiregio overleggen met elkaar over wat zij belangrijk vinden voor de regiovisie. Zij hebben de gemeente Ede gemachtigd om hen te vertegenwoordigen in het overleg met de samenwerkingspartijen.

Beschermd wonen Beschermd Wonen is een centrumgemeentelijke taak. Ede voert dit uit voor de Valleiregio (Barneveld, Ede, Renswoude, Rhenen, Scherpenzeel en Wageningen). Ede ontvangt de financiële middelen van het Rijk. De verantwoordelijkheid voor Beschermd Wonen wordt verlegd van de centrumgemeenten naar alle gemeenten. Elke gemeente krijgt dan ook een eigen budget in plaats van dat de middelen naar de centrumgemeenten gaan. Het woonplaatsbeginsel betekent dat elke gemeente zelf verantwoordelijk wordt voor beschermd wonen voor haar eigen inwoners óók wanneer zij naar een andere gemeente verhuizen omdat daar de beste plek voor herstel is. De verantwoordelijkheid voor Beschermd Wonen wordt daarmee verlegd van de centrumgemeenten naar alle gemeenten. Elke gemeente krijgt dan ook een eigen budget in plaats van dat de middelen 26

naar de centrumgemeenten gaan. Het plan was om dit per 1 januari 2024 in te voeren. Staatssecretaris Maarten van Ooijen (VWS) maakte echter onlangs bekend dat de streefdatum voor het van kracht worden van de Wet Woonplaatsbeginsel nu 1 januari 2025 wordt, dat geldt dan ook voor het bijbehorende nieuwe financieel verdeelmodel voor gemeenten.

Participatiewet We verwachten dat het aantal personen met een uitkering eind 2023 hoger ligt dan het aantal personen met een uitkering eind 2022. Dit komt omdat we enerzijds verwachten dat de uitstroom laag zal zijn. De meeste mensen die enigszins kunnen werken, zijn al aan het werk in deze arbeidsmarkt. Een groot deel van de personen die nu gebruik moet maken van een uitkering heeft óf een langer traject nodig voordat ze kunnen instromen in de arbeidsmarkt óf kan (op termijn) wel een bijdrage leveren aan de samenleving, maar niet via betaald werk. Anderzijds verwachten we een hogere instroom omdat we meer statushouders moeten huisvesten en de meeste statushouders hebben gedurende hun eerste inburgeringsperiode ook ondersteuning nodig in de vorm van een uitkering. Op dit moment zijn de cijfers bekend tot en met april en daarin zien we ook een stijging. Als de verwachte stijging daadwerkelijk gerealiseerd wordt dan is het, op basis van de huidige informatie over het BUIG-budget, te verwachten dat we over 2023 een tekort gaan hebben op de BUIG. Het Rijk heeft toegezegd het macrobudget voor de BUIG te verhogen in verband met de hogere taakstelling huisvesting statushouders, maar of dit voldoende zal zijn is op dit moment nog niet duidelijk.

Uitvoer Wet inburgering We zijn als gemeente sinds 2022, naast huisvesting, ook verantwoordelijk voor het inburgeren van statushouders. De huisvesting voeren we lokaal uit, samen met Rhenam en Vluchtelingenwerk. Veenendaal draagt zorg voor de beleidsvoorbereiding en de uitvoer van het inburgeringsproces en schakelt daarbij met Rhenen en de lokale partijen zoals het Netwerk voor nieuwkomers. De verantwoordelijkheid voor het inburgeringsproces is een nieuwe taak voor gemeenten. De basis van het inburgeringsproces staat inmiddels, maar vanuit de dagelijkse uitvoerpraktijk zien we nog punten die om doorontwikkeling of verfijning van afspraken vragen. Dit is gebruikelijk bij het implementeren van een nieuwe taak en heeft de aandacht van Rhenen en Veenendaal. Daarnaast ervaren we in uitvoer knelpunten waar we relatief weinig invloed op hebben. Bijvoorbeeld het tekort aan docenten die onze inburgeraars de Nederlandse taal kunnen leren. Of de mate waarin vrijwilligers beschikbaar zijn om ondersteuning te bieden. Er worden over deze knelpunten gesprekken gevoerd met gecontracteerde partijen om naar oplossingen te zoeken. Het feit dat we de komende jaren meer statushouders zullen moeten huisvesten en ondersteunen bij hun inburgering maakt dat het belangrijk is om hier met elkaar aandacht voor te hebben. Dit is een uitdaging voor alle gemeenten in Nederland.

Nieuwkomers onderwijs -

Basisonderwijs:

Door het hoge aantal nieuwkomers heeft iedere gemeente de opdracht gekregen scholen te ondersteunen het voorzien van onderwijs aan deze doelgroep. Lokaal is de Taalklas daaruit ontstaan. Hier kunnen alle kinderen gebruik van maken, die minder dan een jaar in Nederland wonen. Schooljaar ’22 - ’23 bestond met name uit kinderen van Oekraïense afkomst. De Taalklas zal volgend schooljaar in Elst worden gecontinueerd. Van de 15 kinderen uit de huidige Taalklas zullen er na de zomervakantie een aantal doorstromen naar het ISK en het merendeel naar regulier basisonderwijs. Kinderen die nog extra ondersteuning nodig hebben ontvangen dit op maat. -

Inzet Ondersteuning in de klas:

Het tweede deel van het schooljaar is er ingezet op ondersteuning aan en voor Oekraïense kinderen. 27

Een Oekraïens sprekende coach is een aantal uur gekoppeld aan de school. Hierbij is o.a. ingezet op het ondersteunen van de groepsdynamiek en individuele ondersteuning. Tijdens de evaluatie bleek dit erg helpend voor de kinderen, ouders en de leerkrachten. -

Voortgezet onderwijs:

Het nieuwkomersonderwijs voor leerlingen in het VO maken we gebruik van samenwerking in de regio. Vanuit Rhenen gaan deze jongeren naar de Internationale schakelklas (ISK) in Wageningen. De situatie is dit schooljaar kritiek geweest. Door hoge toestroom van leerlingen en tekort aan onderwijzend personeel is er in de loop van het jaar op het ISK een wachtlijst ontstaan. De doelgroep uit Rhenen is hier niet door getroffen. Echter zal de situatie volgend schooljaar niet meteen opgelost zijn. Er wordt regionaal goed samengewerkt aan dit vraagstuk.

Breed Offensief De Eerste kamer heeft, in december 2022, de Wet Uitvoeren Breed Offensief vastgesteld. Deze wetswijziging heeft als doel het mogelijk maken om meer mensen met een (arbeids)beperking aan een baan te helpen en aan het te werk houden. Een aantal maatregelen is ingegaan per 1 januari 2023. En een aantal maatregelen gaat in per 1 juli 2023. Wij hebben besloten om de vier-weken zoektermijn voor jongeren (tussen de 18 en 27 jaar) met een arbeidsbeperking al per 1 april 2023 af te schaffen, zodat deze kwetsbare groep zonder vertraging geholpen kan worden vanuit de Participatiewet met werk en inkomen. We zullen in 2023 ook komen met voorstellen voor het aanpassen van de Re-integratieverordening. Naast het uitvoeren en invoeren van wettelijke wijzigingen verkennen we in 2023 de mogelijkheden om, vanuit de gedachte van het Breed Offensief en “Simpel Switchen”, de integrale samenwerking tussen bijvoorbeeld Wmo en Participatiewet te versterken met als doel om onze inwoners zo veel mogelijk kansen te bieden zich te ontwikkelen richting arbeidsmarkt (uiteraard binnen wat mogelijk is). En we verkennen de mogelijkheid die een voorziening als de Steiger hierin (nog meer) kan betekenen. Minimabeleid: Ongekende toename bereik In 2022 is het gebruik van de minimaregelingen door middel van de Cunerapas enorm gestegen.

Deze stijging is gedeeltelijk een gevolg van de energietoeslag, die onder meer via de Cunerapas kon worden aangevraagd, en gedeeltelijk door de communicatie over de pas. In 2022 zagen we een stijging in het gebruik van 50%. Naar verwachting zal het gebruik van de Cunerapas (+30%) en Langdurigheidstoeslag (+25%) ook in 2023 toenemen.

Plan van Aanpak Armoedebestrijding Het project Plan van Aanpak Armoedebestrijding liep tot 31 december 2022. Inmiddels is de evaluatie gemaakt, en daaruit komt een vervolg. Voor 2023 worden de kosten van het vervolg gedekt uit de Armoedereserve.

Wat kost het? Begroting 2023 (x € 1.000)

Saldo van baten en lasten (A) Mutaties reserves (B) Geraamd resultaat (A+B)

vastgesteld in november 2022

vastgestelde wijzigingen tot en met juni 2023

wijzigingen zomernota

na wijzigingen zomernota

Jaarrekening 2022

Jaarrekening 2021

werkelijk

werkelijk

19.294 N

1.284 N

2.708 N

23.285 N

20.203 N

42 V

482 V

288 V

812 V

287 V

19.016 N 254 V

19.252 N

802 N

2.420 N

22.473 N

19.915 N

18.761 N

28

2.1.5 Programma 5 Economie & Toerisme Maatschappelijk doel Gemeente Rhenen is een gemeente waar het goed ondernemen is waarbij de kwaliteit van de leefomgeving in acht wordt genomen

Wat doen we nu? De reguliere activiteiten in programma Economische zaken & Toerisme richten zich onder meer op: het ondernemersklimaat, de agrarische sector, toerisme en recreatie, cultuur- en erfgoed en deelname aan reguliere overleggen in de regio over economische zaken en rondom landbouw.

Wat zijn de (politiek) relevante ontwikkelingen?

Transitie landelijk gebied Onze centrale ligging, de cultuur, het landschap en de natuur zorgen ervoor dat mensen graag in onze gemeente willen wonen en werken. Gelijktijdig heeft de gemeente met grote uitdagingen te maken. Denk hierbij aan opgaven rond landbouw, natuur, water, de energietransitie, verstedelijking, mobiliteit en recreatie. Opgaven die ook gevolgen hebben voor het buitengebied. Daarom is het noodzakelijk om in te zetten op een integrale en toekomstbestendig buitengebied. De agrarische sector is belangrijk in onze gemeente. Agrariërs produceren niet alleen ons voedsel, maar zij zijn ook onze landschapsbeheerders. De laatste jaren staat de agrarische sector onder druk mede door maatregelen vanuit de Rijksoverheid. Dit zorgt voor veel onzekerheid onder agrariërs over hun toekomst. Het is onze ambitie dat het agrarisch bedrijf in onze gemeente blijft voortbestaan met een gezonde en duurzame bedrijfsvoering. Samen met onze agrarische ondernemers zoeken wij naar een goede balans tussen een gezonde natuur en een duurzame rendabele landbouw in ons buitengebied.

Beleidsadviseur Landelijk Gebied Als gemeente nemen we deel aan drie provinciale gebiedsprocessen (waaronder gebiedsproces Binnenveld), hebben we een actieve bijdrage aan de ontwikkeling van het Regionaal Perspectief Landelijk Gebied vanuit regio Foodvalley en heeft de Rijksoverheid de piekbelastersaanpak uitgerold. Om als gemeente betrokken te zijn bij deze processen en om onze agrariërs te ondersteunen hebben we sinds 1 april een adviseur landelijk gebied. Vanwege bovenstaande ontwikkelingen en om onze agrariërs te betrekken zijn er extra financiën nodig. Het gaat dan hier om (eigen) onderzoeken, beleidsvorming en -uitvoering, communicatie en participatie. Via de regio Foodvalley zijn we in gesprek met het ministerie van LNV om de extra kosten die de gemeenten maken gecompenseerd te krijgen. Op dit moment is daar nog geen uitsluitsel over te geven.

Verkoop pand Kerkstraat 1-3 Op 14 juni 2016 heeft de raad ingestemd met het voorstel om het rijksmonument “Het Rondeel” en ‘het Rode Kruisgebouw’ aan de Kerkstraat 1-3 en de Markt 20 in Rhenen te gebruiken ten behoeve van wonen en maatschappelijke/commerciële activiteiten. Waarbij een invulling moet worden gevonden die de rust, klasse en kwaliteit van het Museumkwartier respecteert en tegelijkertijd gepaste levendigheid creëert. Hierop heeft een initiatiefgroep van zelfstandige ondernemers zich verenigd in het collectief ’t Brandtweer en belangstelling getoond om de beoogde activiteiten op te zetten in beide panden. Op 24 september 2018 heeft het college besloten om de panden te verkopen 29

en aan te bieden aan stichting ’t Brandtweer en de raad hierover te informeren. De koopovereenkomst is op 28 augustus 2020 getekend. In de tussentijd is de planologische procedure doorlopen. Het bestemmingsplan en de omgevingsvergunning zijn op 16 november 2022 onherroepelijk geworden, waarna overdracht medio februari 2023 zou volgen. Een andere geïnteresseerde in het pand is een kort geding gestart tegen de gemeente om levering tegen te houden. Op 22 maart 2023 heeft de rechtbank uitspraak gedaan in het kort geding. De door eiser gevorderde verbod tot levering van de panden aan de Kerkstraat 1-3 aan Stichting ’t Brandtweer is toegewezen. Uitkomst van het kortgedingvonnis is dat er op dit moment rechtens geen geldige koopovereenkomst (meer) bestaat tussen de gemeente Rhenen en Stichting ’t Brandtweer. Het college heeft vervolgens besloten om geen juridische vervolgstappen te nemen tegen het vonnis en een proces tot een openbare verkoopprocedure in gang te zetten. Dit proces duurt minstens 1 jaar. Stichting ’t Brandtweer heeft de gemeente aansprakelijk gesteld. De gemeente heeft de aansprakelijkheid weerlegd. De financiële consequenties zijn op dit moment nog niet volledig te overzien.

Motie Evenementen Op basis van de motie grotere evenementen (Perspectiefnota 2023) is in de begroting 2023 een bedrag van € 150.000 ter beschikking gesteld voor het ondersteunen van grote bestaande evenementen. In februari 2023 heeft het college de subsidieregelingen Grote evenementen en Koningsdagen vastgesteld, zodat bestaande evenementen werden ondersteund. Voor deze regeling is totaal € 150.000 incidenteel voor 2023 beschikbaar gesteld met de volgende onderverdeling: -

Subsidieregeling Grote evenementen € 120.000 Subsidieregeling Koningsdagen € 30.000

Omdat de Rijnweek geen aanspraak maakt op de subsidie, bleef er een bedrag van bijna € 110.000 over voor grote evenementen. Daarom heeft het college in mei 2023 besloten om de subsidieregeling te verruimen, zodat we meer ondersteuning aan evenementenorganisatoren kunnen bieden. -

De regeling ook open te stellen voor nieuwe evenementen; Maximaal 25% (in plaats van 15%) van de begrote kosten als subsidie te bieden tot een maximum van € 20.000; Dit zowel voor reeds ingediende als nieuwe aanvragen te laten gelden; Ook B-evenementen en eenmalige evenementen op te nemen in subsidieregeling De aanvraagtermijn te verlengen tot 31 december 2023.

Inmiddels zijn er 13 aanvragen ingediend en 12 gehonoreerd voor een totaalbedrag van € 68.500. Als na deze verruiming van de subsidieregeling alsnog een restantbedrag overblijft, dan vloeit dit terug in de algemene reserve.

Integraal gebiedsplan stadshaven en omgeving College zet in op een integraal gebiedsplan stadshaven en omgeving, inclusief de Loswal, met een goede inpassing van een nieuw havenontwerp. Daarbij wil het college rekening houden met de natuurlandschappelijke waarde van het Uiterwaardegebied en de toegankelijkheid van het gebied. In januari 2023 is de raad via een raadsinformatienota geïnformeerd over de voortgang m.b.t. de vernieuwing van de stadshaven en het gebiedsplan. Vervolgens vond er op 25 april een werkbijeenkomst plaats met de raadscommissie Ruimte en Economie, waarbij twee concept scenario’s van het gebiedsplan werden gepresenteerd, inclusief het nieuwe havenontwerp. Tenslotte vond er op 17 mei een consulterende raadscommissie plaats waarbij de fracties zich konden uitspreken over de gepresenteerde scenario’s. De discussie in de raadscommissie heeft een duidelijke richting gegeven voor de inhoud van het plan en voor het verdere proces. Op 30 juni jl. is er een stakeholdersbijeenkomst gehouden met deelname van de initiatiefgroep, stichting Uiterwaarden Rhenen, deelnemers klankbordgroep, Utrechts 30

Landschap, Holding Moeke (CFO), ambtelijke delegatie, adviesbureau Arcadis en een verkeerskundige. Doel hiervan was te komen tot een gezamenlijk voorstel. Vervolgens zal dit voorstel worden uitgewerkt tot een collegevoorstel, inclusief investeringsbegroting. Het college streeft ernaar om in september een voorstel voor te leggen aan de raad, inclusief de investeringsbegroting.

Nieuw vergunningen-, toezicht- en handhavingsbeleid In 2023 schrijven we nieuw beleid voor vergunningen, toezicht en handhaving (VTH). Met ons bestaande VTH-beleid werken we inmiddels zeven jaar. Het beleid is nu aan vervanging toe. In het huidige beleid zijn de doelen onduidelijk en ruim geformuleerd, waardoor reflecteren en evalueren moeizaam gaat. Verder treden de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen op 1 januari 2024 in werking. Door deze veranderingen op te nemen in nieuw beleid, voldoen we aan de wettelijke eisen die aan VTH-beleid worden gesteld. We kiezen ervoor het VTH-beleid op te laten opstellen door een externe partij, waarbij wij de input voor het beleid leveren. We selecteren op dit moment een partij die ons hierbij helpt. Eind 2023 stellen we naast het VTH-beleid ook het daar bijbehorende jaarprogramma vast. Na de vaststelling van het beleid en het jaarprogramma sturen we deze stukken ter kennisname aan uw raad.

Wandel- en fietsknooppuntennetwerk We zetten de ingezette samenwerking met het Routebureau Utrecht voor een wandel- en fietsknooppuntennetwerk voort.

Bezoekerscentrum Kwintelooijen De bouw van het horecapaviljoen c.q. bezoekerscentrum op Kwintelooijen is gestart. De beoogde planning richt zich op een opening in het najaar. De initiatiefnemer heeft ook een exploitant bekend gemaakt voor de horecavoorziening. Daarnaast heeft de Bosgroep Midden Nederland een beheerplan voor Kwintelooijen in een conceptversie opgesteld.

Economische agenda In 2022 is de gemeenteraad geconsulteerd over de concept economische agenda. Hierdoor hebben alle partijen in de gemeenteraad kunnen aangeven waar voor hen de prioriteiten liggen op het gebied van economie in gemeente Rhenen. De terugkoppeling van de gemeenteraad heeft gezorgd voor een nieuwe versie van de Economische agenda. In tweede kwartaal is de Economische agenda verstuurd naar de raad ter besluitvorming. In de raadsvergadering van juli 2023 is de Economische agenda vastgesteld door de gemeenteraad.

Regio Foodvalley – Human Capital Agenda In november 2022 heeft het regiobestuur ingestemd met een voorstel rondom het concretiseren van de uitwerking van de Human Capital Agenda. En in 2023 is de Meerjaren Human Capital Agenda vastgesteld door het algemeen bestuur van Regio Foodvalley. De bedoeling van de Human Capital Agenda is te werken aan de grote uitdagingen rondom de krappe arbeidsmarkt. De uitwerking van de Human Capital gaat branchegericht werken en heeft drie focus opgaven. De eerste branche waar een programma voor is opgesteld is de branche energietransitie.

Elektrische veerpont In 2021 hebben beide oevergemeenten besloten de voet/fietsveerpont tussen Rhenen en Lienden (gemeente Buren) te verduurzamen. In 2023 is dit gerealiseerd. Op 20 april 2023 is de nieuwe elektrische veerpont gedoopt en op 27 april was de eerste vaart. De komst van een nieuwe 31

elektrische veerpont is een nauwe samenwerking met de beide gemeenten en Uiterwaarde tot standgekomen.

Wat kost het? Begroting 2023 (x € 1.000)

Saldo van baten en lasten (A) Mutaties reserves (B) Geraamd resultaat (A+B)

vastgesteld in november 2022

vastgestelde wijzigingen tot en met juni 2023

wijzigingen zomernota

na wijzigingen zomernota

Jaarrekening 2022

Jaarrekening 2021

werkelijk

werkelijk

1.230 N

45 N

402 N

1.677 N

1.054 N

33 V

0N

231 V

264 V

15 V

1.077 N 14 V

1.197 N

45 N

172 N

1.414 N

1.039 N

1.063 N

32

2.1.6 Veiligheid en Handhaving Maatschappelijk doel Rhenen is een gemeente waar inwoners, bezoekers en ondernemers veilig zijn en zich veilig voelen.

Wat doen we nu?

De reguliere activiteiten in deelprogramma Openbare orde en veiligheid richten zich op: Criminaliteitsaanpak, ondermijning, buurtbemiddeling, demonstraties, brandweerzorg, crisisbeheersing en geneeskundige zorg. De reguliere activiteiten in deelprogramma Handhaving richten zich op: toezicht, juridische en bestuurlijke handhaving en de taken van de boa’s.

Wat zijn de (politiek) relevante ontwikkelingen?

Aan de slag met de aanbevelingen evaluatie van de Jaarwisseling Na het onderzoek in 2022 naar de jaarwisseling in Achterberg heeft het COT (Instituut voor Veiligheids- en Crisismanagement) drie aanbevelingen gedaan. Deze aanbevelingen houden in dat er een duidelijk handelingskader moet worden geformuleerd, dat alternatieven voor de huidige traditie moeten worden verkend en dat er verbinding moet worden opgebouwd met buurtbewoners en jongeren. Om aan deze aanbevelingen te voldoen, is er afgelopen jaar hard gewerkt aan het versterken van het handelingskader en het bevorderen van verbinding. Een belangrijke stap hierin is het ontwikkelen van een communicatiestrategie in samenwerking met Bureau COEN. In het afgelopen jaar lag de focus voornamelijk op het communiceren van de regels met betrekking tot de jaarwisseling. Dit jaar zijn we actief aan het verkennen welke alternatieve initiatieven er georganiseerd kunnen worden. Zodat er niet alleen beperkingen worden opgelegd, maar ook iets positiefs kan worden geboden. We hebben de samenwerking met bureau COEN hierin doorgezet. Tot slot is er een bondgenotenoverleg gestart met sleutelfiguren in de gemeenschap van Achterberg.

Deze sleutelfiguren, die vanwege hun achterban, functie of rol een positieve invloed hebben op de omgeving, worden betrokken bij het proces om de verbinding te vergroten en samen te werken aan een veilige en positieve jaarwisseling in Achterberg.

Integraal Veiligheidsplan 2023-2026 & Uitvoeringsplan 2023-2024 Gezamenlijk met de gemeenten Veenendaal, Utrechtse Heuvelrug, Renswoude en Wijk bij Duurstede is er de afgelopen periode gewerkt aan de ontwikkeling van een vierjarig beleidskader, het Integraal Veiligheidsplan (IVP). Het doel van dit plan is het aanbrengen van gerichte focus en het maken van afspraken over onze inzet en prioriteiten voor de komende tijd. In het IVP staan drie gezamenlijke prioriteiten: ondermijning, digitale veiligheid en maatschappelijke onrust. Ook zijn er twee lokale prioriteiten: een veilige woon- en leefomgeving en zorg en veiligheid. Het integraal veiligheidsplan is in april 2023 definitief vastgesteld. Om het beleidskader daadwerkelijk te vertalen naar concrete acties, hebben we een tweejarig uitvoeringsplan (UVP) opgesteld. Dit uitvoeringsplan is in mei 2023 goedgekeurd door het college. Op dit moment voeren we de acties uit het plan uit, met als doel het bereiken van de gestelde doelstellingen uit het IVP.

33

Huisvesting VRU Op 4 juli 2022 heeft het algemeen bestuur van de VRU de opdrachtformulering ‘Huisvesting VRU’ vastgesteld. Samen met de VRU en andere gemeenten werken we aan het in kaart brengen van de huidige (financiële) situatie van de huisvesting, met name de brandweerkazernes. Een volgende stap is het ontwikkelen van scenario’s voor de toekomstige organisatie van de huisvesting van de VRU.

Opvang vluchtelingen oorlog Oekraïne We vangen circa 80 Oekraïense vluchtelingen op in de gemeente Rhenen. Basisbehoeften van vluchtelingen zijn huisvesting, geld voor dagelijkse benodigdheden, onderwijs en werk, contact met familie en vrienden en veiligheid. De focus ligt op participatie en integratie van Oekraïense vluchtelingen.

Huisvesting statushouders De opgave is om in de eerste helft van 2023, 19 statushouders te huisvesten in de gemeente Rhenen. De opgave voor de tweede helft van 2023 is om 32 statushouders te huisvesten. De verwachting is dat de opgave voor 2023 gerealiseerd wordt.

Wat kost het?

Begroting 2023 (x € 1.000)

Saldo van baten en lasten (A) Mutaties reserves (B) Geraamd resultaat (A+B)

vastgesteld in november 2022

vastgestelde wijzigingen tot en met juni 2023

wijzigingen zomernota

na wijzigingen zomernota

Jaarrekening 2022

Jaarrekening 2021

werkelijk

werkelijk

2.326 N

75 N

97 N

2.497 N

2.185 N

56 V

0N

0N

56 V

87 V

2.242 N 44 V

2.270 N

75 N

97 N

2.441 N

2.098 N

2.198 N

34

2.1.7 Algemene dekkingsmiddelen Inleiding In dit programma zijn de middelen verantwoord die vooraf geen bepaald bestedingsdoel hebben of niet toe te rekenen zijn aan de inhoudelijke programma’s. Voorbeelden hiervan zijn: belastingen, uitkeringen uit het gemeentefonds, treasury, dividend en onverdeelde lasten (stelposten).

Wat kost het? Begroting 2023 (x € 1.000)

Saldo van baten en lasten (A) Mutaties reserves (B) Geraamd resultaat (A+B)

vastgesteld in november 2022

vastgestelde wijzigingen tot en met juni 2023

wijzigingen zomernota

na wijzigingen zomernota

Jaarrekening 2022

Jaarrekening 2021

werkelijk

werkelijk

37.005 V

437 N

2.463 V

39.031 V

38.845 V

21 V

592 V

0N

613 V

449 N

35.280 V 72 N

37.026 V

155 V

2.463 V

39.644 V

38.396 V

35.207 V

35

H3 Financiële begroting

De financiële begroting bestaat uit (een toelichting op): (3.1) Het financieel beeld (3.2) De exploitatie 2023

3.1 Financieel beeld Het financieel beeld bestaat uit (een toelichting op): (3.1.1) Inleiding (3.1.2) Resultaat (3.1.3) Financiële positie

3.1.1 Inleiding Een gezonde financiële huishouding is cruciaal om te kunnen investeren in de samenleving. Het gemeentelijk huishoudboekje moet dus op orde zijn. De afgelopen jaren had de gemeente een solide financiële positie. Deze positie werd bevestigd door de provincie als toezichthouder en door de accountant. De financiële positie van onze gemeente is ondanks het verwachte negatieve resultaat in 2023 van € 1.092.000 redelijk tot goed te noemen. Voor een toelichting hierop verwijzen wij u naar onderdeel 3.1.3 Financiële positie. Zoals in de aanbieding is gemeld ontvangt u in november nog een bijstelling van het financieel perspectief 2023 – 2027. Evenals in 2022 zal dit alleen een financiële bijstellingsrapportage zijn. Vooruitlopend op de jaarstukken 2023 zal in die rapportage wel een oordeel over de ontwikkeling 36

van de financiële positie worden opgenomen. Uitgangspunt hiervoor vormen de landelijke verplichte kengetallen aangevuld met de ratio over het weerstandsvermogen.

3.1.2 Resultaat Op basis van de huidige inzichten komt het verwachte resultaat 2023 uit op € 1.092.000 nadelig. Ten opzichte van het laatste beeld* hierover is het (geraamd) resultaat met € 1.858.000 verslechterd. De grootste verschillen zijn hieronder toegelicht. Een uitgebreide analyse per programma treft u vanaf pagina 41 aan.

Nummer

Onderwerp

Bedrag x € 1.000

1.

Toename gebruik maatwerkzorg Jeugd

2.

Meerkosten inhuur/inkoop bedrijfsvoering exclusief inzet organisatie brede inhuurbudgetten zoals het knelpuntenbudget

631 N

3.

Verwachte overschrijding energietoeslag 2023

122 N

4.

Hogere kosten ICT ontvlechting

88 N

5.

Exploitatietekort bestemmingsheffingen afval/riolering ten laste van de algemene middelen**

117 N

Vrijval voorziening wegen n.a.v. controle jaarstukken

235 V

6.

1.100 N

*

Bijstelling van het financieel perspectief 2022 – 2026 uit 4e kwartaal 2022

**

Geen middelen meer beschikbaar in de bestemmingsreserve heffingen en egalisatievoorziening riolering.

Het hiervoor gepresenteerde geraamd resultaat van € 1.092.000 N heeft zich na het vaststellen van de begroting 2023 (november 2022) als volgt ontwikkeld:

Verloopoverzicht resultaat

Begroting 2023

A. Begroting 2023 vastgesteld B. Raad december: belastingverordeningen 2023 C. Doorwerking bijstelling financieel perspectief 2022 - 2026 D. Bijstellingen Zomernota 2023 Geraamd resultaat 2023

1.730 V 289 V 1.253 N 1.858 N 1.092 N

In het geraamd resultaat kan een onderscheid worden aangebracht tussen het saldo van baten en lasten en de mutaties aan de reserves. Dat onderscheid is van belang omdat de raad op grond van het budgetrecht ervoor kan kiezen om minder te onttrekken aan de reserves omdat bijvoorbeeld het saldo van baten en lasten voordelig is.

Uitsplitsting van het geraamd resultaat 2023 (€ x 1.000) Zomernota 2023

Geraamd resultaat 1.092 N

Saldo van baten en lasten 4.398 N

Mutatie reserves 3.306 V

37

3.1.3 Financiële positie De financiële positie van onze gemeente is ondanks het verwachte negatieve resultaat in 2023 van € 1.092.000 redelijk tot goed te noemen. Deze conclusie kunnen we trekken uit een analyse van de financiële positie zoals die bij de jaarstukken 2022 en in de begroting 2023 heeft plaatsgevonden. De afgelopen periode hebben zich geen significante ontwikkelingen plaatsgevonden die het beeld uit de jaarstukken en de begroting 2023 wezenlijk doen veranderen. Ten opzichte van de begroting 2023 zien we wel een toename van de vaste activa (gemeentelijk bezit). De vaste activa wordt doorgaans gefinancierd door het aantrekken van langlopende geldleningen op de kapitaalmarkt. Doordat de gemeente ultimo 2022 een financieringsoverschot heeft en de omvang van de eigen financieringsmiddelen ten opzichte van de begroting 2023 is toegenomen is het aantrekken van geldleningen nu niet nodig. Meer informatie hierover kunt u lezen in hoofdstuk 3.3 balansonderdelen. De financiële positie is door de val van het kabinet wel onzeker geworden. Wat de precieze betekenis hiervan is voor gemeenten en meer specifiek voor de gemeente Rhenen is nog niet bekend. Zodra wij hierover informatie ontvangen, zullen wij u informeren.

3.1.4 Op korte termijn geen ombuigingen verwacht Ondanks het verwachte negatieve resultaat over 2023 van bijna € 1,1 miljoen is het college niet van plan om nu een ombuigingsoperatie op te starten. Zo’n traject legt een fors beslag op de ambtelijk inzet. Hierdoor zal het een vertragend effect hebben op de uitvoering van het bestuursprogramma. Daarnaast is de verwachting dat het negatieve resultaat een incidenteel karakter heeft. Ook de voordelige jaarrekeningresultaten van de afgelopen jaren zijn bij de afweging om geen ombuigingsoperatie op te starten meegewogen. De laatste 2 jaren is hierdoor de omvang van de algemene reserve toegenomen met € 3 miljoen. Tenslotte zien we dat bij de jaarrekening het geprognosticeerde resultaat vaak gunstiger uitpakt dan eerder werd verwacht. Mogelijke voorbeelden hiervan in 2023 zijn: a. Meevaller circulaires uitkering gemeentefonds: de laatste jaren zien we dat de ontwikkeling van het gemeentefonds bij de jaarstukken voordeliger uitpakt dan onze prognose in de laatste budgetrapportage. b. Stelpost prijsinflatie: voor het opvangen van de prijsontwikkelingen 2023 resteert nog een bedrag van € 100.000. Als hierop geen of beperkt aanspraak wordt gemaakt dan leidt dit tot een voordeel in de jaarstukken 2023. Het voordeel heeft een structureel karakter. c.

Crisisopvang ontheemden Oekraïne: De verwachting is dat we in 2023 opnieuw geld zullen overhouden op de rijksuitkering. Het deel dat we ontvangen voor huisvestingskosten (circa 50%) zullen we na aftrek van de lasten 2023, conform de eerder geformuleerde beleidslijn, reserveren ten behoeve van de versnelde woningbouw. Van de overige 50% hebben we bij de jaarrekening 2022 € 660.000 overgehouden en middels het rekeningresultaat toegevoegd aan de algemene reserve. Over een mogelijk voordeel in 2023 informeren wij u in de oktoberrapportage. Of het voordeel een incidenteel dan wel structureel karakter heeft is nog moeilijk aan te geven. d. Vrijval voorziening onderhoud wegen: Bij investeringsprojecten in wegen zijn meestal bijdragen vanuit de voorziening onderhoud wegen beschikbaar. Deze worden in mindering gebracht op de investering. Bij de controle van de jaarrekening 2022 heeft de accountant aangegeven dat deze handelswijze niet is toegestaan. Dit is echter al jarenlang een gebruikelijke werkwijze in onze gemeente, maar ook in andere gemeenten. Omdat wij hierop nooit eerder geattendeerd zijn hebben wij hierover een vraag gesteld aan de commissie BBV. Op 14 augustus hebben wij een antwoord ontvangen. Ook de commissie is van mening dat dit niet is toegestaan. Dit betekent dat in de eerstvolgende rapportage nog een voordeel zal worden verwerkt. Het voordeel heeft een 38

incidenteel karakter. e. Niet ingevulde vacatureruimte: Van de nog openstaande vacatures is bij de zomernota een zo goed mogelijke inschatting gemaakt van het moment waarop deze vacatures naar verwachting worden ingevuld. Als dat moment zich later voordoet dan ontstaat vacaturevoordeel die, afhankelijk of en kan worden ingehuurd, tot een financieel voordeel leidt bij de jaarrekening 2023. Het voordeel is vooralsnog incidenteel van aard.

39

3.2 Exploitatie De exploitatie bestaat uit: (3.2.1) Inleiding (3.2.2) Exploitatie (3.2.3) Toelichting exploitatie

3.2.1 Inleiding De exploitatie van een gemeente bestaat uit de baten en lasten inclusief reserves van zeven programma's. Een programma is een samenhangende verzameling van activiteiten. Deze worden uitgevoerd om de beoogde bestuurlijke doelen binnen een programma te realiseren. Een belangrijk onderdeel van deze is het actualiseren van de baten en lasten uit de begroting 2023. Dit is nodig om tijdig te kunnen anticiperen op mogelijke tekorten of inzicht te krijgen in een positieve ontwikkeling van het resultaat. Extra (incidentele) financiële ruimte biedt de mogelijkheid om te investeren in bestuurlijke ambities of het versterken van de vermogenspositie. Om te komen tot een actuele prognose zijn alle budgetten in juni tegen het licht gehouden. Dit is gebeurd in gesprekken met de budgetverantwoordelijk medewerkers waarbij de laatste inzichten zijn verwerkt in de nieuwe prognose. Hierbij is ook rekening gehouden met de doorwerking van de jaarrekening 2022 en de realisatie 2023. Hoewel de nieuwe prognoses op een zorgvuldige manier tot stand is gekomen blijft het moeilijk om sommige budgetten vooraf goed te voorspellen. Denk bijvoorbeeld aan het gebruik van de open einde regelingen en de fluctuaties in de uitkering uit het gemeentefonds.

3.2.2 Exploitatie In onderstaande tabel is de ontwikkeling van het geraamd resultaat per programma in beeld gebracht. Het geraamd resultaat is gelijk aan het saldo van baten en laten na verrekening van de mutaties reserves. Het totaal geraamd resultaat van € 1.092.000 is gelijk aan het verwachte jaarrekeningresultaat over 2023.

40

Begroting 2023

Jaarrekening 2022

Jaarrekening 2021

werkelijk

werkelijk

vastgesteld in november 2022

vastgestelde wijzigingen tot en met juni 2023

wijzigingen zomernota

Programma 1 - Bedrijfsvoering

8.267 N

368 N

1.471 N

10.106 N

8.453 N

Programma 2 - Dienstverlening

659 N

15 N

112 V

562 N

653 N

575 N

Programma 3 – Fysiek

3.651 N

185 V

274 N

3.740 N

3.017 N

2.255 N

Programma 4 – Sociaal maatschappelijk

19.252 N

802 N

2.420 N

22.473 N

19.915 N

18.761 N

Programma 5 – Economie & toerisme

1.197 N

45 N

172 N

1.414 N

1.039 N

1.063 N

Programma 6 – Veiligheid & handhaving

2.270 N

75 N

97 N

2.441 N

2.098 N

2.198 N

Programma 7 – Algemene dekkingsmiddelen

37.026 V

155 V

2.463 V

39.644 V

38.396 V

35.207 V

Geraamd resultaat

1.730 V

965 N

1.857 N

1.092 N

3.221 V

2.832 V

(x € 1.000)

na wijzigingen zomernota

7.523 N

In tegenstelling tot wat u van ons gewend was zijn in deze rapportage geen digitale links opgenomen. Dit betekent dat de specificatie van de baten, lasten en de mutaties aan de reserves per deelprogramma en per product als bijlage in deze rapportage zijn opgenomen.

3.2.3 Toelichting op de exploitatie In dit onderdeel is het geraamd resultaat 2023 per programma (zie tabel op de vorige pagina) verder uitgewerkt. Ook zijn vergelijkende cijfers opgenomen van de jaarrekening 2022 en 2021. Verder zijn de financiële bijstellingen die in de Zomerrapportage hebben plaatsgevonden toegelicht.

Programma 1 - Bedrijfsvoering Begroting 2023 vastgesteld in november 2022

(x € 1.000)

vastgestelde wijzigingen tot en met juni 2023

wijzigingen zomernota

na wijzigingen zomernota

Jaarrekening 2022

Jaarrekening 2021

werkelijk

werkelijk

Baten Lasten Saldo van baten en lasten (A) Onttrekking uit reserves Toevoeging aan reserves Mutaties reserves (B)

47 V 8.357 N 8.310 N 42 V 0N 42 V

0N 368 N 368 N 0N 0N 0N

77 V 1.728 N 1.652 N 181 V 0N 181 V

124 V 10.453 N 10.330 N 223 V 0N 223 V

1.684 V 10.375 N 8.691 N 253 V 15 N 238 V

47 V 7.680 N 7.634 N 255 V 144 N 111 V

Geraamd resultaat (A+B)

8.267 N

368 N

1.471 N

10.106 N

8.453 N

7.523 N

Toelichting verschil saldo baten en lasten (A): € 1.652.000 N

1.1

Het saldo van baten en lasten van deelprogramma bestuur is € 128.000 (V)

1.1.1 Overige verschillen: € 128.000 V a)

De loonkosten van het bestuur zijn voor 2023 verlaagd met € 76.000 (V). Met het oog op de uitbreiding van het aantal raadsleden was de vergoeding in de begroting 2023 te hoog geraamd (€ 25.000 V). Ook heeft er een personele verschuiving plaatsgevonden naar de ondersteuning van het management.

b)

Van de gereserveerde middelen voor de uitvoering van de strategische agenda FoodValley is € 36.500 (V) toegekend aan de inhoudelijke programma's.

c)

Van het beschikbare WOO-budget is € 77.000 (V) overgeheveld naar deelprogramma 1.2 Personeelskosten organisatie. Dit budget is ingezet voor een projectleider en een WOOregisseur.

d)

Verder zijn de financiële gevolgen van de aanbesteding van de accountant verwerkt (€ 14.000 N). Dit geldt ook voor het benodigde budget voor het uitvoeren van onderzoeken door de rekenkamer (€ 15.000 N). Hiertegenover staat voor hetzelfde bedrag een onttrekking aan de reserve budgetoverheveling heet plaatsgevonden. 41

e)

Voor de afrondende werkzaamheden van het project toekomstvisie is een budget opgenomen van € 22.000 (N). Dekking vindt conform besluitvorming raad plaats ten laste van de algemene reserve. Ook is een budget opgenomen van de evaluatie van het participatiestatuut (€10.000 N). Dit is een van de voorgenomen activiteiten uit het bestuursprogramma. Het budget was in de begroting 2023 beschikbaar en is in deze rapportage overgeheveld naar het juiste deelprogramma.

f)

Tenslotte zijn er kleinere verschillen met een omvang van € 28.000 (N).

g)

Overige verschillen € 2.500 V.

1.2

Het saldo van baten en lasten van deelprogramma organisatie is € 1.094.000 (N)

1.2.1. Inhuur personeel bedrijfsvoering: € 962.000 (N) In 2023 is bij verschillende onderdelen van bedrijfsvoering ingehuurd. De belangrijkste onderdelen waarvoor is ingehuurd zijn: a)

Inhuur automatisering en informatisering (€ 450.500 N): project ICT ontvlechting, project informatiebeleid en data, project hybride werken, invulling openstaande vacature informatieadviseur, vervanging wegens ziekte vaste medewerkers en het op orde brengen van het digitale informatiebeheer inclusief het opstellen van een stappenplan.

b)

Inhuur Personeel en organisatie (€ 179.500 N): inhuur wegens ziekte, openstaande vacatures waaronder door pensionering.

c)

Inhuur juridische zaken (€ 90.000 N): vertrek juridische adviseur (intern doorgeschoven naar een andere functie).

d)

Projectleider WOO en WOO-regisseur: € 77.000 (N). Dekking uit het WOO budget in deelprogramma 1.1 Bestuur.

e)

Inhuur financiën (€ 180.500 N): inhuur wegens ziekte van twee medewerkers en openstaande vacature senior medewerker.

f)

Inhuur spelverdeler wegens zwangerschapsverlof (€ 47.500 N).

g)

Door een striktere scheiding tussen inhuur en inkoop van diensten is het jaarlijks beschikbare inhuurbudget financiën overgeheveld naar deelprogramma 1.3 Facilitair (€ 63.000 V). Betreft vooral de kosten voor het beheer van de verzekeringsportefeuille en het budget voor het opstellen van de planning en control documenten.

Voor de dekking van de inhuur en de inkoop diensten en ondersteuning bedrijfsvoering (deelprogramma 1.3 Facilitair) is het budget loonkosten verlaagd met € 768.000. De inhuur onder punt g. is gedekt uit de reserve bestuurs/collegeprogramma. Zie hiervoor het raadsvoorstel over de bestemming van het jaarrekeningresultaat 2022.

1.2.2. Ontwikkeling loonkosten 2023: € 157.000 N De loonkosten bedrijfsvoering zijn met € 925.000 N significant gestegen ten opzichte van het eerdere beeld. De nieuwe organisatievisie heeft ertoe geleid dat functies van medewerkers soms in een ander programma van de begroting zijn ondergebracht. Zo is de formatie bedrijfsvoering uitgebreid met de formatie van het vastgoed beleid en beheer. Dit geldt ook voor de formatie van de procesregisseurs accommodatiebeleid. Tenslotte is de formatie van de spelverdelers ondergebracht bij bedrijfsvoering. Tegenover deze nadelen staan in andere programma’s voordelen. Verder leidt de nieuwe CAO voor gemeenteambtenaren tot een verhoging van de loonkosten met gemiddeld 9%. Tenslotte is als gevolg van openstaande vacatures in 2023 € 768.000 V ingezet voor de dekking van inhuur en voor de inkoop van adviezen en ondersteuning op gebied van bedrijfsvoering. Zie hiervoor deelprogramma 1.3 Facilitair.

42

1.2.3. Overige verschillen: € 25.000 V

1.3

Het saldo van baten en lasten van deelprogramma facilitair is € 686.000 (N)

1.3.1. Gestegen kosten gas, water en elektra in 2023: € 174.000 (V) In september 2021 begon de energiecrisis. Doordat aan de coronacrisis een eind kwam raakte de wereldwijde economie weer langzaam op stoom. Dat leidde tot een grotere energievraag waaraan niet zo snel kon worden voldaan. De oorlog in Oekraïne maakte de energiecrisis vanaf februari 2022 nog veel erger. De schaarste en onzekerheid over toekomstige leveranties zorgde steeds weer voor stijgende energieprijzen. Dit had zowel gevolgen voor de prijs van gas als elektriciteit. De financiële gevolgen voor het gemeentelijk vastgoed werden structureel ingeschat op € 326.000. Het bedrag voor vastgoed is gereserveerd binnen programma bedrijfsvoering. In deze rapportage is het bedrag toegewezen aan de afzonderlijke vastgoedobjecten. Dit leidt tot een verlaging van de stelpost bij bedrijfsvoering van € 326.000 (V). Echter, een deel van de hogere energielasten heeft betrekking op het vastgoed van bedrijfsvoering. Voorbeelden hiervan zijn het gemeentehuis en locatie Remmerden. Dit leidt tot een nadeel van € 152.000 (N).

1.3.2. Inkoop van diensten bedrijfsvoering: € 370.500 N. a)

De bijstellingen komen vooral voort uit een striktere scheiding tussen inhuur en inkoop (inkoop van diensten en advisering). Hierdoor is het jaarlijks beschikbare budget voor de uitbesteding van de financiële dienstverlening overgeheveld van deelprogramma 1.2 Organisatie (€ 63.000 N). Betreft voornamelijk de financiële dienstverlening voor het beheer van de verzekeringsportefeuille en het opstellen van de planning en control documenten.

b)

Project 'Ontwikkelplan jaarrekening 2023' (€ 45.000 N): projectmatige opvolging van bevindingen n.a.v. jaarrekeningcontrole 2022.

c)

Uitbesteding verbijzonderde interne controle i.v.m. niet kunnen invullen van de vacature en fiscale dienstverlening (€ 183.000 N). De fiscale werkzaamheden zijn voor maximaal € 28.500 incidenteel in verband met BTW afrekeningen oude jaren.

d)

De functie van salarisadministrateur wordt alsnog ingekocht in plaats van ingevuld met vaste formatie. Dit betekent een verschuiving van het budget loonkosten uit deelprogramma 1.2 Organisatie naar 1.3 Facilitair (inkoop diensten bedrijfsvoering): € 49.500 (N).

e)

Toename juridische procedures. Budget in 2023 incidenteel verhoogd met € 30.000 (N).

1.3.3. Verkoop vastgoed Kerkstraat 1-3: € 0 De verkoop van het pand Kerkstraat 1-3 is door een gerechtelijke uitspraak te niet gedaan. We hebben besloten om geen juridische vervolgstappen te nemen tegen het vonnis en een proces tot een openbare verkoopprocedure te starten. Voor de verkoopprocedure maken we kosten voor inhuur van een projectleider (voor 2023 € 36.000 N) en verkoopkosten (€ 15.000 N). Daarnaast is er een WOO verzoek ingediend waar voor de afdoening een extern bureau wordt ingeschakeld (€ 17.000 N). De verkoop gaat op basis van inschrijving waarmee de verkoopopbrengst nog niet geraamd kan worden. Wel verwachten we de hier geraamde verkoopkosten te kunnen dekken uit de verkoopopbrengst. We verwerken deze kosten budgettair neutraal door een voorlopige verkoopopbrengst van € 68.000 te ramen.

43

1.3.4. Overige verschillen € 489.500 N a)

Voor de realisatie van een klimaat adaptief plein voor het gemeentehuis is in het bestuursprogramma een budget opgenomen van € 25.000 N. In deze rapportage is het centraal gereserveerde budget overgeheveld van deelprogramma 7.2 Overige algemene dekkingsmiddelen.

b)

Opstellen advies accommodatiebeleid. Als onderdeel van het vastgoed en accommodatiebeleid wordt ook een prijzenbeleid opgesteld. De kosten hiervan bedragen circa € 42.000 N. Deze lasten kunnen grotendeels gedekt worden uit de hiervoor beschikbare middelen in de reserve budgetoverheveling en uit vacatureruimte voor accommodatiebeleid.

c)

De ICT ontvlechting met de gemeente Veenendaal was beoogd op 1 januari. Op ontvlechting is een half jaar later gerealiseerd. Dit betekent dat de dienstverleningsovereenkomst met Veenendaal langer heeft doorgelopen. Ook zijn er meer kosten voor de ontvlechting gemaakt. Per saldo leidt dit tot een nadeel van € 88.000 N. Tenslotte is van het projectbudget € 48.500 V ingezet als dekking voor de inhuur van de projectleider. De kosten hiervan zijn verantwoord in deelprogramma 1.2 Organisatie.

d)

Structurele toename kosten telefonie en gebruik glasvezel: € 20.000 (N).

e)

Hogere bijdrage gemeenschappelijke regeling RAZU door uitbreiding van de formatie en de loonen prijsontwikkelingen: € 23.000 (N).

f)

Bijdrage aan slachtoffers Turkije en Syrië (€ 20.200 N). Dekking ten laste van de algemene reserve.

g)

Kosten recruitment (waaronder onderzoek naar andere wervingsmethoden) en hogere kosten werving en selectie. Budget incidenteel verhoogd met € 135.000 (N). Bedrag van € 80.000 gedekt uit resultaat jaarstukken 2022.

h)

Toevoeging aan de voorziening verlofsparen: € 59.000 (N).

i)

Door de personele krapte op de arbeidsmarkt en het knelpunt om geschikte inhuur te vinden nemen de kosten van overwerk toe. Budget incidenteel verhoogd met € 30.000 (N).

j)

Indexering schoonmaakkosten vastgoedobjecten bedrijfsvoering: € 15.000 (N)

k)

Overige verschillen € 80.800 N.

Toelichting verschil mutatie reserve (B): € 181.000 N 1.1

Het saldo van de reservemutaties van het deelprogramma bestuur is € 37.100 V

a)

Onttrekking reserve budgetoverheveling: onderzoeken rekenkamer 2023 (€ 15.100 V).

b)

Onttrekking algemene reserve: afrondende werkzaamheden toekomstvisie Rhenen (€ 22.000 V).

1.3

Het saldo van de reservemutaties van het deelprogramma facilitair is € 144.000 V

a)

Onttrekking reserve budgetoverheveling: opstellen van een prijzenbeleid in het kader van het accommodatie- en vastgoedbeleid (€ 13.700 V). Fiscale werkzaamheden: afrekening BTW oude jaren (€ 20.000 V).

b)

Onttrekking algemene reserve: bijdrage aan slachtoffers Turkije en Syrië (€ 20.000 V).

c)

Onttrekking reserve bestuurs-/collegeprogramma: jaarrekeningresultaat 2022 (€ 80.000 V).

d)

Overige verschillen: diverse kleinere onttrekkingen aan reserves: € 10.300 V.

Recruitment

HRM.

Dekking

uit

44

Programma 2 - Dienstverlening Begroting 2023 (x € 1.000)

vastgesteld in november 2022

vastgestelde wijzigingen tot en met juni 2023

wijzigingen zomernota

Jaarrekening 2022

Jaarrekening 2021

werkelijk

werkelijk

na wijzigingen zomernota

Baten

264 V

0N

62 V

326 V

298 V

283 V

Lasten

923 N

15 N

50 V

888 N

791 N

911 N

Saldo van baten en lasten (A)

659 N

15 N

112 V

562 N

493 N

628 N

Onttrekking uit reserves

0N

0N

0N

0N

0N

53 V

Toevoeging aan reserves

0N

0N

0N

0N

160 N

0N

Mutaties reserves (B)

0N

0N

0N

0N

160 N

53 V

659 N

15 N

112 V

562 N

653 N

575 N

Geraamd resultaat (A+B)

Toelichting verschil saldo baten en lasten (A): € 112.000 (V) 2.1 Het saldo van baten en lasten van deelprogramma Rhenense publieksbalie is € 112.000 (V)

2.1.1. Overige verschillen € 112.000 (V). a)

De loonkosten van deelprogramma Rhenense publieksbalie zijn afgenomen door het onderbrengen van medewerker begraafplaatsadministratie onder deelprogramma 3.1 (47.500 V) en de medewerker BAG/BGT onder deelprogramma 1.2 (40.000 V). Tevens is er een voordeel op inschaling van een aantal nieuwe medewerkers (23.000 V) en overige verschillen (38.500 V). Tot slot is er meer ingehuurd (24.000 N) wegens ziekte.

b)

Gestegen kosten (41.000 N) voor automatisering en applicaties door prijsstijging van licenties en noodzakelijke uitbreidingen, o.a. door de ontvlechting met Veenendaal.

c)

Bij het vaststellen van de legesverordeningen zijn de tarieven geïndexeerd. De hogere opbrengst is in de begroting op een stelpost geraamd en wordt nu functioneel geraamd onder gelijktijdige aframing van de stelpost (deelprogramma 7.2). Voor het deelprogramma Rhenense publieksbalie betreft het een bedrag van € 13.000 (V). Verder stijgt de verwachte legesopbrengst met € 23.000 (V) onder andere door een stijging in het aantal aanvragen van reisdocumenten.

d)

De kosten voor de verkiezingen op 15 maart 2023 zijn hoger (€ 24.000 (N) uitgevallen. Dit komt enerzijds doordat het een dubbele verkiezing was (Provinciale Staten en Waterschap), dit brengt dubbel zoveel drukwerk en portokosten met zich mee. Daarnaast is de Nieuwe Procedure Vaststelling Verkiezingsuitslag in werking getreden waardoor er meer stembureauleden ingezet moeten worden en de regels voor vervoer van stembiljetten zijn strenger, waardoor extra boxen aangeschaft zijn. Er was onverwacht veel werk op de stembureaus waardoor besloten is de stembureauleden een extra vergoeding te geven. In november 2023 zal de vervroegde verkiezing Tweede Kamer plaatsvinden. Het financiële effect van deze vervroegde verkiezing is op het moment van schrijven van de zomernota nog onvoldoende duidelijk. Ook is onbekend of extra compensatie verleend wordt vanuit het Rijk. Daarom wordt dit effect meegenomen bij de financiële bijstelling in het najaar.

e)

Tenslotte zijn er kleinere verschillen met een omvang van € 16.300 (V).

45

Programma 3 - Fysiek Begroting 2023 vastgesteld in november 2022

(x € 1.000)

vastgestelde wijzigingen tot en met juni 2023

wijzigingen zomernota

na wijzigingen zomernota

Jaarrekening 2022

Jaarrekening 2021

werkelijk

werkelijk

Baten

7.203 V

405 V

447 V

8.055 V

6.594 V

7.172 V

Lasten

10.990 N

814 N

1.329 N

13.133 N

9.304 N

9.986 N

Saldo van baten en lasten (A)

3.787 N

409 N

882 N

5.078 N

2.710 N

2.814 N

Onttrekking uit reserves

160 V

1.129 V

608 V

1.897 V

307 V

593 V

Toevoeging aan reserves

24 N

535 N

0N

559 N

614 N

34 N

Mutaties reserves (B)

136 V

594 V

608 V

1.338 V

307 N

559 V

Geraamd resultaat (A+B)

3.651 N

185 V

274 N

3.740 N

3.017 N

2.255 N

Toelichting verschil saldo baten en lasten (A): € 882.000 (N) 3.1

Het saldo van baten en lasten van deelprogramma verkeer en openbare ruimte is € 61.000 (N)

3.1.1 Afval € 147.500 (N) a)

Niet halen afval ambitie € 60.000 (N). In het bestuursprogramma heeft het college opgenomen dat ze het restafval in 2023 willen terugbrengen tot 110kg. Op dit moment is de verwachting dat de ambitie voor 2023 niet gehaald wordt. Er wordt verwacht dat de hoeveelheid restafval eind van het jaar is teruggebracht tot 115 à 120 kg. Verder is de verwachting dat het grof huishoudelijk afval wordt teruggebracht naar 15 kg in plaats van de 10 kg in de afvalambitie. Dit betekent dat de totale afvalkosten € 60.000 minder afnemen.

b)

Afronden traject uittreden Utrechtse Heuvelrug uit RAR € 35.000 (N). Vanaf 1 mei 2023 zijn er geen verplichtingen over en weer met betrekking tot de uittreding van de gemeente Utrechtse Heuvelrug uit het afvalbrengstation Remmerden. Conform het raadsbesluit is de voorgestelde bezuiniging op de onkostenvergoeding aan de Kringloop niet doorgevoerd. Er resteert ook nog de in het raadsvoorstel gepresenteerde niet te realiseren besparing. Met de afronding van het traject van uittreden van de gemeente Utrechtse Heuvelrug kunnen deze posten vervallen.

c)

Stimuleren afvalscheiding € 30.000 (N). Vanuit het bestuursprogramma is € 30.000 beschikbaar gesteld voor het stimuleren van afvalscheiding en voor het inzetten op communicatie en voorlichting over het afval- en grondstoffenbeleid Rhenen (2020 – 2030).

d)

Inhuur vanwege ziekte € 28.000 (N). Vanwege langdurige ziekte wordt er langer ingehuurd dan verwacht.

e)

Overige kleine verschillen € 5.500 (V).

3.1.2 Riolering €108.500 (N) a)

Subsidie afkoppelen regenwater € 12.500 (N). In het WRP (Waterrioolplan) 2023-2027 is de groenblauwe subsidieregeling opgenomen. Dit betreft te verstrekken subsidies voor het afkoppelen van regenwater. Structureel is de verwachting dat de kosten €50.000 bedragen. De subsidieregeling gaat het laatste kwartaal van 2023 in en daarom is voor 2023 de verwachting €12.500 (N) aan subsidies te verstrekken. Dit wordt gedekt uit de reserve heffingen.

b)

Lagere opbrengst rioolheffing € 56.000 (N). Uit de kwartaalrapportage over de belastingopbrengsten van Ede blijkt dat de verwachte opbrengst rioolheffing achterblijft bij de eerdere verwachtingen. Bij de berekening van het tarief is uitgegaan van een hoger aantal m3 waterverbruik dan bij de uiteindelijke aanslagoplegging. Het betreft een afwijking van ongeveer 3% van de verwachte opbrengst rioolheffing. 46

c)

Extra onderhoud rioolgemalen € 30.000 (N). Vanwege de ouderdom van de rioolgemalen is extra onderhoud nodig in 2023.

d)

Overige kleine verschillen € 10.000 (N).

3.1.3 Overige verschillen: € 195.000 (V) a)

Lonen en inhuur € 32.500 (V). Op de formatie is een voordeel van € 323.000 (V) door het onderbrengen van de functies voor vastgoed beleid en vastgoed beheer onder DP 1.2. De formatie van d e strategisch adviseur Fysiek domein is onder gebracht bij DP 5.1. Door nog openstaande vacatures is er een voordeel (€ 101.000 V). Hier staat inhuur tegenover voor € 150.500 (N).Er is extra formatie voor de projectleider infra en medewerker mobiliteit uit (€ 86.000 N). Ook wordt er vanuit het jaarrekeningresultaat 2022 een bedrag van € 80.000 (N) beschikbaar gesteld voor de vacature van senior medewerker mobiliteit en vanuit het bestuursprogramma is een bedrag van € 50.000 (N) beschikbaar voor de problematiek bij de kruising Achterbergsestraatweg. Tot slot zijn er overige kleine verschillen op de loonsom van totaal € 25.000 (N).

b)

Vrijval wegen van € 235.000 (V). In het erratum bij de jaarrekening 2022 is, op aangeven van de accountant, een aanpassing gebeurd voor het verwerken van de bijdrage vanuit de voorziening groot onderhoud wegen aan drie investeringen met een maatschappelijk nut. Hierdoor is de voorziening wegen € 235.000 te hoog. Dit bedrag laten we in deze zomernota vrijvallen.

c)

Overige verschillen € 72.500 (N).

3.2

Het saldo van baten en lasten van deelprogramma ruimtelijke ontwikkeling is € 695.000 (N)

3.2.1

Implementatie omgevingsweg € 150.000 (N)

Na enkele jaren uitstel wordt de omgevingswet per 1 januari 2024 van kracht. Voor de implementatie van de wet zijn incidentele budgetten nodig voor onder meer het participatietraject, het standaardiseren van regels, het opstellen van archeologiebeleid en het uitvoeren van het opgestelde opleidingsplan. De kosten ramen we op € 150.000 (N) Dekking kan plaatsvinden ten laste van de reserve uitvoering collegeprogramma. Bij de jaarrekening zijn de in 2022 ontvangen middelen uit het gemeentefonds ad € 219.000 aan deze reserve toegevoegd.

3.2.2. Begroting 2023 OdrU € 71.000 (N) a)

De begroting 2023 en bijgestelde begroting 2023 van de OdrU leiden tot hogere kosten ad € 121.500 (N) enerzijds als gevolg van meer uren dienstverlening en anderzijds als gevolg van een verhoging van het uurtarief met € 5. De gestegen kosten kunnen worden gedekt door een verhoging van de inkomsten uit anterieure overeenkomsten ad € 60.000 (V) en aanwending van de budgetten duurzaamheid (€ 5.000 deelprogramma 3.3) en ondermijning (€ 4.000 deelprogramma 6.1)). Een deel van de kostenstijging heeft een relatie met de omgevingswet en kan voor 2023 incidenteel gedekt worden ten laste van de algemene reserve (€ 25.500). De gevolgen van de prijsstijging kunnen tot een bedrag van € 41.500 worden gedekt ten laste van de stelpost prijsinflatie.

b)

Om de algemene reserve van de OdrU op het vastgestelde niveau te krijgen dient er een eenmalige aanvulling van de deelnemende gemeenten te komen. Voor Rhenen is dit een bedrag van € 9.500 (N).

47

3.2.3. Duurzaamheidsleningen € 20.000 (N) Vanaf 2020 verstrekt de gemeente Rhenen via het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten (Svn) duurzaamheidsleningen. Het voor deze leningen beschikbaar gestelde budget ad € 500.000 is nagenoeg volledig uitgeput. De lening is een succesvol instrument bij het behalen van de onze ambities op het gebied van duurzaamheid. Wij stellen voor om het budget met € 1.000.000 op te hogen. De hiermee gemoeide rentelasten van € 14.500 (N) worden gedekt door de ontvangen rente van € 15.000 (deelprogramma 7.2). Daarnaast betalen we een beheersvergoeding van € 5.500 (N). Deze kosten inclusief het voordeel op de rente wordt gedekt uit het budget duurzaamheid (€ 5.500 deelprogramma 3.3)

3.2.4. Beheer van de agrarische en overige gronden € 30.000 (N) a)

In april 2023 is het nieuwe (erf-)pachtbeleid aan de raad ter besluitvorming voorgelegd. De raad achtte het stuk nog niet beslisrijp. Het opstellen van de de nota is uitbesteed. De extra kosten voor het bijstellen van de nota ramen we op € 5.000 (N).

b)

Voor de verkoop en verhuur van stukjes restgroen worden kosten gemaakt. Hiervoor is geen budget beschikbaar in de begroting. De verwachte advies- en begeleidingskosten hiervoor bedragen naar verwachting € 25.000 (N). Dit bedrag kan tot een bedrag van € 13.000 worden gedekt uit een nog in de reserve projecten beschikbaar budget.

3.2.5. Projecten bestuursprogramma € 150.000 (N) Voor het programma Ruimtelijke Ontwikkeling zijn voor 2023 de volgende budgetten vanuit het bestuursprogramma geraamd: -