Bijlage 1 Zomerrapportage 2023

Zomerrapportage 2023

Inhoudsopgave H1

Inleiding .................................................................................................................. 3

AANBIEDING ...................................................................................................................... 3 1.1

Organogram en dagelijks bestuur van de gemeente ...................................................... 4 1.1.1

Organogram ...................................................................................................... 4

1.1.2

College van burgemeester en wethouders ............................................................. 4

1.2

Financieel beeld op hoofdlijnen ................................................................................... 5

H2

TUSSENTIJDSE BELEIDSVERANTWOORDING ................................................................ 6

Inleiding............................................................................................................................. 6 2.1.1

Programma 1 Bedrijfsvoering ............................................................................... 7

2.1.2

Programma 2 Dienstverlening ............................................................................. 11

2.1.3

Programma 3 Fysiek .......................................................................................... 12

2.1.4

Programma 4 Sociaal Maatschappelijk.................................................................. 22

2.1.5

Programma 5 Economie & Toerisme..................................................................... 29

2.1.6

Veiligheid en Handhaving ................................................................................... 33

2.1.7

Algemene dekkingsmiddelen ............................................................................... 35

H3

Financiële begroting ................................................................................................. 36

3.1

Financieel beeld ....................................................................................................... 36 3.1.1

Inleiding........................................................................................................... 36

3.1.2 Resultaat ............................................................................................................. 37 3.1.3 Financiële positie .................................................................................................. 38 3.1.4 Op korte termijn geen ombuigingen verwacht .......................................................... 38 3.2

Exploitatie ............................................................................................................... 40 3.2.1 Inleiding .............................................................................................................. 40 3.2.2 Exploitatie ........................................................................................................... 40 3.2.3 Toelichting op de exploitatie .................................................................................. 41

3.2

Balansonderdelen ..................................................................................................... 66 3.3.1

Inleiding........................................................................................................... 66

3.3.2

Balansonderdelen en toelichting .......................................................................... 66

Bijlagen – Exploitatie .......................................................................................................... 69 Bijlagen – Balans................................................................................................................ 79

2

H1 Inleiding

AANBIEDING Voor u ligt de zomerrapportage 2023. Deze rapportage is nieuw ten opzichte van wat u gewend bent, namelijk een voor- en najaarsrapportage. De zomerrapportage is de eerste tussentijdse verantwoordingsrapportage van 2023. In de zomerrapportage informeert het college u over de voortgang van de bestuurlijke ambities uit het bestuursprogramma en over de financiële bijstellingen. Naast deze rapportage ontvangt u in november nog een bijstelling van het financieel perspectief 2023 – 2027. Evenals in 2022 zal dit alleen een financiële bijstellingsrapportage zijn.

3

1.1 Organogram en dagelijks bestuur van de gemeente 1.1.1 Organogram De inrichting van de organisatie is één van de bouwstenen om de doelen die de gemeente heeft te bereiken. In de afbeelding hieronder is het organogram van de gemeente Rhenen weergegeven.

1.1.2 College van burgemeester en wethouders Het bestuur van de gemeente wordt gevormd door het college van burgemeester en wethouders en de gemeenteraad. Het college van burgemeester en wethouders (college van B&W) is vergelijkbaar met het kabinet. Het college regeert en vormt het dagelijks bestuur van een gemeente. Hieronder volgt de samenstelling van het college van B&W op 1 juli 2023.

4

1.2 Financieel beeld op hoofdlijnen Financiële positie De financiële positie van onze gemeente is ondanks het verwachte negatieve resultaat voor 2023 van € 1.092.000 redelijk tot goed te noemen. Deze conclusie kunnen we trekken uit een analyse van de financiële positie zoals die bij de jaarstukken 2022 en in de begroting 2023 heeft plaatsgevonden. De afgelopen periode hebben zich geen significante ontwikkelingen plaatsgevonden die het beeld uit de jaarstukken en de begroting 2023 wezenlijk doen veranderen. Zoals in de aanbieding is gemeld ontvangt u in november nog een bijstelling van het financieel perspectief 2023 – 2027. Evenals in 2022 zal dit alleen een financiële bijstellingsrapportage zijn. We zullen echter, vooruitlopend op de jaarstukken, in die rapportage wel een totaal oordeel opnemen over de ontwikkeling van de financiële positie. Uitgangspunt hiervoor vormen de landelijke verplichte kengetallen aangevuld met de ratio over het weerstandsvermogen.

Ontwikkeling resultaat 2023 Op basis van de huidige inzichten komt het verwachte resultaat 2023 uit op € 1.092.000 nadelig. Ten opzichte van het laatste beeld bij de bijstelling van het financieel perspectief 2022 – 2026 (4e kwartaal 2022) is het resultaat met € 1.858.000 verslechterd. Deze verslechtering is vooral het gevolg van de hogere kosten bij jeugd maatwerk (indicatief € 1,1 miljoen)* en de hogere kosten van inhuur en inkoop ten opzichte van de beschikbare dekking. * De Informatienota hierover is als bijlage toegevoegd aan het bestuurlijk voorstel.

5

H 2 TUSSENTIJDSE BELEIDSVERANTWOORDING Inleiding De tussentijdse beleidsverantwoording bestaat uit de verantwoording van de zeven reguliere programma’s. Ze zijn een vast onderdeel van de producten uit de planning en control cyclus. Een programma is een samenhangende verzameling van activiteiten. De activiteiten worden uitgevoerd om de bestuurlijke ambities te realiseren.

In de zomerrapportage zijn per programma de volgende onderdelen opgenomen; 1.

Wat willen we bereiken?

2.

Wat doen we nu?

3.

Wat zijn de politiek relevante ontwikkelingen?

4.

Wat kost het?

6

2.1.1 Programma 1 Bedrijfsvoering Maatschappelijk doel Inwoners en bedrijven hebben een slagvaardig en betrouwbaar bestuur en gemeentelijke organisatie en kunnen meedenken en meedoen om Rhenen nog mooier te maken. Wat doen we nu? Tot de reguliere activiteiten behoren onder meer: Bestuur: De reguliere activiteiten in deelprogramma Bestuur richten zich op: De gemeenteraad, het college van burgemeester en wethouders en de rekenkamer. Maar ook op de toekomst- en omgevingsvisie en de bestuurlijke samenwerking. Organisatie: De reguliere activiteiten in deelprogramma Organisatie richten zich op: Het ondersteunen van het bestuur door de medewerkers van de ondersteunende diensten personeel en organisatie, juridische zaken, communicatie, informatisering & automatisering, facilitaire zaken & documentaire informatievoorziening, financiën en receptie. Facilitair: De reguliere activiteiten in deelprogramma Facilitair richten zich op: Beheer gemeentelijk vastgoed voor eigen gebruik en het beheer van de buiten gebruik gestelde gebouwen. Binnen dit deelprogramma vallen ook de ondersteunende voorzieningen, zoals informatisering & automatisering, facilitaire zaken en personeelsvoorzieningen (waaronder opleidingen en arbodienst). Wat zijn de (politiek) relevante ontwikkelingen? Rol spelverdelers Sinds september 2022 jaar zijn we gestart met de nieuwe functie spelverdeler.

De spelverdelers hebben veel betekend in het ondersteunen van alle beleidsmedewerkers in de verbetering van de noodzakelijke interne en externe processen die komen kijken bij bestuurlijke besluitvorming, zoals het op tijd betrekken van externe partijen en de gemeenteraad. Er is een krappe arbeidsmarkt, waardoor de gemeente veel nieuwe mensen moet inwerken, vaak 7

ook medewerkers zonder gemeentelijke ervaring. Ook zijn er veel medewerkers gestart in de coronaperiode waardoor het lastig was om goed ingewerkt te raken op je eigen werkveld of om goed integraal samen te werken. Voor deze medewerkers zijn de spelverdelers een vraagbaak. Ook bewaken de spelverdelers de voortgang van het bestuursprogramma, de kwaliteit van de stukken en zorgen zij voor een betere samenwerking team- en domein overstijgend.

Ontwikkelingen arbeidsmarkt Een belangrijk aspect om de activiteiten en beleidsdoelen te realiseren is natuurlijk de personeelscapaciteit in de organisatie en de capaciteiten van de individuele medewerkers. In het eerste halfjaar is de instroom van medewerkers beduidend hoger dan de doorstroom/uitstroom. Het aantal vacatures vermindert en staan minder lang open. Vacatures staan minder lang open. Rhenen is een aantrekkelijk werkgever voor starters op de arbeidsmarkt en ervaren medewerkers die kiezen voor Rhenen vanwege de schaalgrootte, de organisatiecultuur, de uitdagingen en de mogelijkheden die dat biedt. De nieuwe medewerkers vinden hun weg in de organisatie. Een deel van de nieuwe medewerkers heeft ervaring in het werkveld en in een gemeentelijke organisatie. Een deel heeft enkele jaren werkervaring in het vakgebied van hun functie. En een deel van de nieuwe medewerkers heeft vooral kennis van het vakgebied en start met het opbouwen van werkervaring. Zij hebben echter allen de potentie om te groeien in de functie en zijn gemotiveerd en enthousiast aan de slag om de activiteiten op te pakken die nodig zijn om de beleidsdoelen van Rhenen samen te realiseren. De nieuwe medewerkers worden ingewerkt door de teamgenoten, dit vraagt ook veel van hen. Belangrijk om ook aandacht te houden voor hun belasting en belastbaarheid.

Niet elke vacature kan direct ingevuld worden met vast personeel. Inhuurkrachten vullen de capaciteit aan waar dat nodig is. Soms als aanvulling en vaak als invulling van de werkzaamheden. Dit blijft nodig en wordt zorgvuldig afgewogen. Gevolgen van de arbeidsmarkt zijn onder andere zichtbaar bij projecten. Sommige projecten lopen vertraging op of worden uitgesteld. Een ander voorbeeld is team financiën: daar zijn veel nieuwe medewerkers gestart maar heeft het team ook te maken met zieke medewerkers, wat zijn effect op de capaciteit. Bovengenoemde trends passen bij de landelijke trends zoals verwoord in de personeelsmonitor gemeenten 2022.

Participatie In 2023 hebben we inwoners en organisaties weer regelmatig uitgenodigd om hun kennis, ervaring en expertise te delen om zo samen aan maatschappelijke opgaves en beleidsontwikkelingen te werken. Voorbeelden zijn de start van de versnelde woonopgave, het toetsen van de concept visie Sociaal Rhenen 2030 en de ontwikkeling van de nieuwe cultuurnota, Project Bondgenoten. Dit is gedaan in de vorm van bijeenkomsten, nieuws- en informatiebrieven en enquêtes via Rhenen Spreekt. Ook is in de eerste helft van 2023 gewerkt aan de voorbereiding van participatietrajecten: herinrichting Paardenveld, Gebiedsvisie Dr. Wallerstraat, Fietsveiliger Binnenveld, Project N233Kruising Achterberg, Leefbaarheidsplan Elst, Sportaccommodatiebeleid, Participatiebeleid Omgevingswet.

Organisatieontwikkeling In 2022 maakten we een nieuwe organisatievisie 2027: Slim samenspel. Belangrijke pijlers zijn het werken met focus en samenwerken. Ondanks de ontwikkelingen in de arbeidsmarkt willen we een gezonde werklast voor onze medewerkers en resultaten voor onze inwoners. We zijn dit jaar daarom gestart met een nieuw samenspel waarin spelverdelers een grote rol hebben in integraliteit en het realiseren van het bestuursprogramma. Managers zich richten op teamontwikkeling richting zelforganiserende teams in 2027. Ook werken we met nieuwe kleinere teams die gestart zijn met teamplannen die zowel gaan over wat daadwerkelijk te realiseren is als ook over hoe we gaan 8

samenwerken in- en extern en hoe we onze talenten zo goed mogelijk benutten. We richten ons met de organisatievisie niet alleen naar binnen, maar we zorgen ervoor dat we klaar zijn voor de uitdagingen van de toekomst. Dit doen we onder andere door datagedreven werken verder te ontwikkelen binnen de organisatie. Bij de organisatievisie hoort een passend duurzaam huisvestingsconcept wat aansluit bij hybride werken en past bij modern en aantrekkelijk werkgeverschap. Het concept draagt bij aan het slimme samenspel. Je doet je werk waar en wanneer dat het beste kan en afhankelijk van wat je wilt bereiken en welke activiteiten je doet en wie je daarvoor nodig hebt bepaal je waar je het beste kunt werken. Dat kan thuis zijn maar ook bij de klant, op locatie of op een geschikte plek in het huis van de gemeente. In het voorjaar is een projectgroep Rhenen Hybride gestart. Het sociaal plein is vooruitlopend gerealiseerd en in gebruik genomen. Op dit plein kunnen inwoners terecht voor advies en hulp bij zowel GGD als gemeente. Een mooie samenwerking met voordelen voor de inwoners. Datagedreven werken Gebruik van data en indicatoren is nodig om de ambities waar te maken daarover verantwoording af te leggen. De data dienen goed te worden beheerd en geanalyseerd, zodat het informatie en kennis wordt die het bestuur kan gebruiken bij het maken van hun keuzes.

Ook is data nodig om de uitvoering van beleid te kunnen monitoren en evalueren, zodat de gemeente kan leren wat werkt en hierop kan bijsturen. Voorbeelden waarvoor data nodig is zijn: a) b) c)

Meer betaalbare woningen: hoeveel betaalbare woningen is de doelstelling; hoeveel hebben we er nu; wat is betaalbaar, nu en over 4 jaar? Afvalbeleid: hoeveel kilo restafval wordt er nu ingezameld per inwoner, hoe goed scheiden we ons afval, en heeft beleidswijziging effect? Zoveel mogelijk energie besparen: hoeveel energie gebruiken we; waar valt het meest besparen; welke maatregelen hebben het meeste/snelste effect?

De ambitie is om de data beschikbaar te stellen in overzichtelijke rapportages en op kaarten. De data die relevant is voor inwoners en bedrijven van de gemeente maken we openbaar toegankelijk. Voortgang project Wet Open Overheid De Wet open overheid (Woo) is op 1 mei 2022 in werking getreden. Dit is de opvolger van de Wet openbaarheid van bestuur (Wob). Het doel van deze wet is het waarborgen/realiseren van de toegang tot overheidsinformatie als essentieel onderdeel van onze democratische rechtstaat. Daarbij hebben we te maken met het passief openbaar maken van informatie op verzoek (de zogeheten Wooverzoeken) en het actief openbaar maken van overheidsinformatie. Het actief openbaar maken is nieuw. Hiervoor zou een landelijke website worden ingericht die gekoppeld wordt aan www.overheid.nl. De actieve openbaarmaking wordt gefaseerd ingevoerd om organisaties de tijd te geven om één en ander goed in te richten. Inmiddels is de stekker uit deze landelijke website getrokken en wordt gekeken naar een andere vorm. Het Ministerie van Binnenlandse zaken en Koninkrijkrelaties verwacht in de zomer 2023 over de wijze van bekendmaking meer duidelijkheid te verschaffen. In artikel 4.7 Woo is ook de verplichting opgenomen om, ter beantwoording van vragen over de beschikbaarheid van publieke informatie, één of meer contactpersonen aan te wijzen. De procedure hiervoor is inmiddels opgestart.

In de praktijk merken we dat Woo-verzoeken een groot beslag (kunnen) leggen op de bestaande capaciteit waardoor een goede/tijdige afdoening van deze verzoeken in het gedrag komt en een beroep op externe ondersteuning noodzakelijk/gewenst is.

ICT-ontvlechting en professionalisering ICT In 2024 en 2025 is tijdelijk extra capaciteit nodig voor noodzakelijke (en wettelijk vereiste) professionalisering en kwaliteitsverbetering. Daarnaast is structurele capaciteit vanaf 2024 nodig voor systeembeheer, voornamelijk gericht op beveiligingstaken. Indien we niet investeren in extra capaciteit lopen we het risico van uitval van en mogelijke inbraak in onze ICT-systemen. Daarnaast 9

lopen we ook een risico dat we niet voldoen aan de wettelijke eisen ten aanzien van informatieveiligheid. Het complete overzicht van het kostenplaatje voor de ontvlechting wordt na de definitieve knip van 23 juni opgesteld. Hierover wordt het college in september gerapporteerd. Naar alle waarschijnlijkheid kunnen de kosten voor de ontvlechting zelf binnen de begroting opgevangen worden.

CO² monitoring slim op weg Vanaf 2024 moeten alle grote werkgevers (>100 fte) in Nederland de CO² uitstoot van het wagenpark en de uitstoot van de werknemers die naar kantoor of afspraken rijden registreren. De provincie heeft iemand ingeschakeld om gemeenten hiermee op weg te helpen. Hoe dit vorm gaat krijgen moet nog worden bepaald.

Wat kost het? Begroting 2023 (x € 1.000)

Saldo van baten en lasten (A) Mutaties reserves (B) Geraamd resultaat (A+B)

vastgesteld in november 2022

vastgestelde wijzigingen tot en met juni 2023

wijzigingen zomernota

na wijzigingen zomernota

Jaarrekening 2022

Jaarrekening 2021

werkelijk

werkelijk

8.310 N

368 N

1.652 N

10.330 N

8.691 N

42 V

0N

181 V

223 V

238 V

7.634 N 111 V

8.267 N

368 N

1.471 N

10.106 N

8.453 N

7.523 N

10

2.1.2 Programma 2 Dienstverlening Maatschappelijk doel Moderne dienstverlening die aansluit bij de behoeften en verwachtingen van onze inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties. Wat doen we nu? Tot de reguliere activiteiten behoren onder meer: Rhenense publieksbalie De reguliere activiteiten in deelprogramma Rhenense publieksbalie richten zich op: Burgerzaken (zoals burgerlijke stand, rijbewijzen, reisdocumenten) en verkiezingen.

Wat zijn de (politiek) relevante ontwikkelingen? Visie op Dienstverlening In het Bestuursprogramma 2022-2026 is opgenomen dat we in 2023 aan de slag gaan met een Visie op Dienstverlening. We stellen een visie op de gemeentelijke dienstverlening op. Hierbij stellen we een uitvoeringsplan vast en voeren dat uit. In het derde kwartaal van 2023 informeren we de gemeenteraad over de beoogde aanpak.

Wat kost het? Begroting 2023 (x € 1.000)

Saldo van baten en lasten (A)

vastgesteld in november 2022

vastgestelde wijzigingen tot en met juni 2023

wijzigingen zomernota

na wijzigingen zomernota

Jaarrekening 2022

Jaarrekening 2021

werkelijk

werkelijk

659 N

15 N

112 V

562 N

493 N

Mutaties reserves (B)

0N

0N

0N

0N

160 N

628 N 53 V

Geraamd resultaat (A+B)

659 N

15 N

112 V

562 N

653 N

575 N

11

2.1.3 Programma 3 Fysiek Maatschappelijk doel Het bevorderen en in stand houden van een gezond en duurzaam leefmilieu/ openbare ruimte en in het bijzonder de zorg voor milieu, reiniging, afvalstoffenverwijdering en riolering. Wat doen we nu? Tot de reguliere activiteiten behoren onder meer: Verkeer en openbare ruimte De reguliere activiteiten in deelprogramma Verkeer en openbare ruimte richten zich op: Inrichting, aanleg, onderhouden/schoonhouden van wegen, riolering en openbaar groen, de afvalinzameling, de lijkbezorging, het parkeren, de openbare verlichting, speelvoorzieningen en de wijkonderkomens in Rhenen en Elst. Ruimtelijke ontwikkeling De reguliere activiteiten in deelprogramma Ruimtelijke ontwikkeling richten zich op: principeverzoeken, omgevingsvergunningen, bestemmingswijzigingen, bouwgrondexploitaties en faciliterende grondexploitaties, wonen en het woonwagenkamp. Duurzaamheid De reguliere activiteiten in deelprogramma Duurzaamheid richten zich op: Energietransitie, klimaatbestendigheid, grondstoffen en de circulaire economie.

Wat zijn de (politiek) relevante ontwikkelingen? Integrale projecten Voor 2023 staan de uitvoering van de volgende integrale projecten gepland: 1. Parallelweg Cuneraweg (van ambulancepost tot Kerkewijk); 2. Nieuwe Veenendaalseweg (rotonde Herenstraat tot Bantuinweg); 3. Achterbergsestraat (gedeelte J. van Arkelweg tot Valleiweg); 4. Autoweg (Larikshof tot Remmerden): oplossen wateroverlast en inrichting passend binnen 60 km en bedrijventerrein Remmerden. En in voorbereiding zijn: 5. Inrichting van het Utrechtsestraatweg);

Paardenveld

als

gebiedsontsluitingsweg

(inclusief

de

rotonde

6. Inrichting en rioolvervanging Platanenlaan; 7. Klimaatadaptieve inrichting Bruine Engseweg. Wisselingen in de formatie voor de integrale projecten leiden ertoe dat de planning uitloopt. De voortgang van projecten is met gemiddeld een half jaar vertraagd. Dit werkt door in de planning van 2023 en verder. Zo is de verwachting dat de uitvoering van de Autoweg en de voorbereiding van de Platanenlaan doorschuiven naar 2024.

12

Actualisatie Beeldkwaliteitsplan Met het actualiseren van het beeldkwaliteitsplan hopen we een start te maken in 2023, maar de concrete uitwerking zal in 2024 plaatsvinden.

Groenbeleidsplan Het groenbeleidsplan Rhenen, 2023-2028, multifunctioneel groen van waarde voor iedereen, is in januari vastgesteld door de gemeenteraad.

Glasvezel in de gemeente Rhenen Met het afronden van de aanleg van een glasvezelnetwerk op industriepark Remmerden medio december 2022 heeft Delta-Fiber de gemeente Rhenen voor een groot gedeelte verglaasd. Begin 2023 zijn er met het bouwteam van KPN kennismakingsgesprekken gevoerd. Dit in navolging op het convenant wat er is afgesloten in 2021. KPN heeft aangegeven om medio augustus 2023 te willen starten met de uitrol van hun glasvezelnetwerk. Er zal worden gestart in de kern van Rhenen en aansluitend zullen de kernen van Achterberg en Elst volgen. Met de aanleg van het glasvezelnetwerk van KPN zal er voor de inwoners van de Gemeente Rhenen een breder aanbod van providers komen. De kosten die worden gemaakt voor bijvoorbeeld toezicht op de werkzaamheden worden betaald door de provider die het netwerk gaat aanleggen.

Fietspad onderlangs de Grebbeberg Het ‘fietspad onderlangs’ is voor een groot deel als schelpenpad aangelegd. Er is een overeenkomst tussen de gemeente, eigenaar van de bovengrond en het Utrechts Landschap, eigenaar van de ondergrond waarin staat dat dit pad half-verhard moet blijven. Naast fietspad ontsluit dit pad ook enkele aanliggende woningen. Op het pad ontstaan veel gaten die het comfort voor de fietser negatief beïnvloeden. Herstel van de gaten is een intensief en herhalend onderhoud. De oplossing is gevonden in het volledig profileren van het pad en daarbij nieuw materiaal toevoegen. De kosten hiervan ad € 50.000 passen niet binnen de beschikbare onderhoudsbudgetten en dienen te worden bijgeraamd.

Mobiliteitsagenda De mobiliteitsagenda bestaat uit 4 thema’s: Duurzame mobiliteit en Parkeerbeleid, OV en knooppuntontwikkeling, Fiets en (regionale) fietsverbindingen en Logistiek. Uit deze mobiliteitsagenda komen na vaststelling een aantal activiteiten voort. Dit is bijvoorbeeld het ontwikkelen van nieuw parkeerbeleid, nieuw beleid voor deelmobiliteit en een plan voor het ontwikkelen van het stationsgebied. De uitvoerende maatregelen zijn nog niet bekend omdat er eerst nieuw mobiliteitsbeleid moet worden ontwikkeld. De mobiliteitsagenda vormt het kader voor het nog verder te ontwikkelen beleid. Vanwege de ambities, complexiteit, de omvangrijkheid en het ontbreken van voldoende ambtelijke capaciteit is het noodzakelijk om de komende jaren hiervoor extern capaciteit in te schakelen. Een goede zorgvuldige uitvraag is in voorbereiding. De genoemde bedragen, zoals in de concept mobiliteitsagenda zijn op dit moment niet realistisch. De bedragen zijn destijds de bedragen erg krap begroot, gezien d krapte op de arbeidsmarkt en de inflatie.

Verkeersluwer en verkeersveiliger Binnenveld We beogen met dit project het doorgaand gemotoriseerd sluipverkeer door het Binnenveld te weren. Dit is geen doel op zich maar een middel. Het hoofddoel is om het Binnenveld fietsvriendelijker te maken voor zowel recreatief verkeer, schoolgaande jeugd en als woon-werkverkeer. Dit project doen we in Food Valley verband samen met Wageningen.

13

Beheerplan Kwintelooijen 2023-2032 In samenspraak met de gebiedsraad Kwintelooijen is een beheerplan opgesteld. Deze wordt in de vergadering van de gebiedsraad en Club Kwintelooijen besproken en wordt ter besluitvorming aan het college aangeboden.

Doorfietsroute Utrecht Science park – Veenendaal De Provincie Utrecht werkt samen met een aantal gemeenten aan de doorfietsroute UtrechtVeenendaal. Een klein deel van de route ligt ook in onze gemeente. De doorfietsroute (DFR) is ruim 30 km lang en begint in Utrecht Science Park. De route loopt dan via Bunnik, Odijk, Driebergen, Doorn, Leersum, Amerongen, over de Heuvelrug via Rhenen (Veenseweg en Cuneraweg) en eindigt in Veenendaal op de Raadhuisstraat. Rhenen wil het gebruik van fietsen stimuleren om de bereikbaarheid van woon-en werklocaties te verbeteren, de gezondheid te bevorderen en om een bijdrage aan een beter milieu te leveren. Tussen de provincie Utrecht en de gemeenten zijn ondertussen een samenwerkingsovereenkomst en een realisatieovereenkomst gesloten. Binnen de aanbesteding vallen de tracés binnen de gemeente Utrechtse Heuvelrug en de gemeente Rhenen. De provincie bereidt voor en realiseert de trajectdelen in mandaat van onze gemeente.

Plein huis van de gemeente Voor het plein van het huis van de gemeente is een mooi en klimaatadaptief ontwerp gemaakt met minder stenen en meer groen. De puzzel om het hoogteverschil op te lossen is gelegd. In de tweede helft van het jaar gaat de schop in de grond.

Parkeergarage ’t Rhenense hof Gebruikers van parkeergarage ‘t Rhenense hof hebben de laatste jaren verschillende klachten ingediend bij vastgoedbeheer over de gladheid van de vloer tijdens regen en/of sneeuw. We vinden het belangrijk dat de garage onder alle weersomstandigheden veilig bereikbaar is. Bij het actualiseren van het meerjarenonderhoudsplan is er daarom voor gekozen om de dekvloer van de garage eerder te behandelen. De planning is om deze werkzaamheden het 2e deel van 2023 uit te voeren. Versnelde woonopgave Zo snel mogelijk tegemoetkomen aan de woningbehoefte Doel versnelde woonopgave: In 2026 is het, het team Versnelde Woonopgave van de gemeente Rhenen gelukt om urgent woningzoekenden goede (tijdelijke) woonruimte te bieden waarbij de Rhenense samenleving trots is op het resultaat en de nieuwe inwoners zich welkom en betrokken voelen bij de samenleving. Rhenen heeft de ambitie om 150 flexwoningen te bouwen. We onderzoeken verschillende locaties op geschiktheid. Het gaat om locaties waar reguliere woningbouw niet is toegestaan of waar binnen 5 jaar geen reguliere woningbouw mogelijk is. Voor de geschikte locaties werken we een businesscase uit met een analyse van de kosten en financiële risico’s. De locatie Binnenweg is de eerste locatie waar flexwoningen geplaatst kunnen worden. Voor 20 woningen is via de stimuleringsregeling van het Rijk een subsidie toegekend.

Volgens de huidige prognose kunnen deze woningen in 2023/2024 opgeleverd worden aan de locatie Binnenweg. De haalbaarheid van de overige 130 woningen wordt onderzocht. Daarnaast worden verschillende locaties met bestaand vastgoed onderzocht op de mogelijkheid voor transformatie naar tijdelijke woningen. De locatie Nieuwe Veenendaalseweg 177 (voormalig Verspreidingsburo) wordt deels voor 3 jaar gehuurd door de gemeente voor de opvang van Oekraïners en deels door Nidos voor de opvang van alleenstaande minderjarige statushouders. De verbouwing van dit pand start is gestart in juli. 14

Voor elke locatie wordt een participatietraject gevolgd. Voor de locaties Binnenweg en Rhenen-West zijn de eerste bijeenkomsten geweest. Daarnaast zijn gemeentebreed in elke kern algemene bijeenkomsten georganiseerd om inwoners te informeren over de voorgenomen plaatsing van flexwoningen en om op te halen wat inwoners ons willen meegeven.

Wonen Het tekort aan woningen is onverminderd groot. Met de Nationale woon- en bouwagenda heeft het Rijk in 2022 een start gemaakt met meer regie op de volkshuisvesting. Er zijn in het hele land te weinig passende woningen voor iedereen. In 2023 zijn vervolgens de eerste woondeals gesloten met het Rijk, wij zijn in dit verband aangesloten bij de woondeal vanuit de regio Foodvalley die op 8 maart met het Rijk is gesloten. Met het ondertekenen van deze woondeal hebben we ons geconformeerd aan het uitgangspunt om tot 2030 2/3 van alle woningen betaalbaar te bouwen. De komende tijd zullen er aanvullende afspraken worden gemaakt over diverse thema’s zoals flexwoningen, vakantieparken en ouderenhuisvesting. Daarnaast is op dit moment allerlei wetgeving in voorbereiding (zoals bijvoorbeeld de Wet Versterking regie Volkshuisvesting en de Huisvestingswet) die veel invloed hebben op ons lokale woonbeleid. Zodra de kaders vanuit het Rijk helder starten we met het opstellen van een nieuwe Woon(zorg)visie. De vaststelling van de nieuwe Huisvestingsverordening met daarin (voorrang)regels over de woonruimteverdeling hebben we onder andere met het oog op nieuwe wetgeving uitgesteld van 1 juli 2023 naar 1 januari 2024. We streven ernaar om samen met de andere Foodvalley gemeenten zoveel mogelijk gelijkluidende regels op te stellen.

Tegenvallende voortgang woningbouw Naast een aantal goed lopende woningbouwprojecten aan de Franseweg in Elst en de Populierenlaan in Rhenen verloopt ook de ontwikkeling van de locatie van het nieuwe gezondheidscentrum in Rhenen en de ontwikkeling van Achterberg-west volgens planning. De ontwikkeling van de locatie Mispel is vooralsnog stopgezet omdat de ontwikkelaar binnen de randvoorwaarden geen mogelijkheden zag. De doorgang van het project Damkro in Elst is op dit moment onzeker. Er zijn knelpunten op het gebied van stikstof en overstromingsrisico. Mogelijk vraagt dit om aanpassing van het ontwerp. De voortgang van het project Dorpshuis loopt op dit moment vertraging op als gevolg van een bezwarenprocedure.

Wet goed Verhuurderschap Op 1 juli 2023 is de Wet Goed Verhuurderschap in werking getreden. Met de invoering van deze wet krijgen gemeenten een belangrijk rol bij het bevorderen van goed verhuurderschap. Zo moet iedere gemeente een meldpunt inrichten voor klachten over ongewenst gedrag van verhuurders en moeten gemeenten deze wet gaan handhaven. Optioneel kunnen gemeenten daarnaast een vergunningstelsel instellen als er sprake is van een groep verhuurders met ongewenst verhuurgedrag of als er sprake is problemen rondom de huisvesting van arbeidsmigranten. Gemeenten krijgen tot 1 januari 2024 de tijd voor het zorgvuldig vormgeven van de wettelijke verplichtingen. Op dit moment denken we aan het zo spoedig mogelijk inrichten van een laagdrempelig meldpunt via de website van de gemeente. De verdere aanpak gaan we de komende periode uitwerken, waarbij we er op dit moment van uitgaan dat er geen aanleiding is om een vergunningstelstel in te voeren. Regionaal wordt besproken of een regionale aanpak van deze werkzaamheden (nu of in de toekomst) mogelijk zinvol is.

Implementatie Omgevingswet In maart 2023 besloot de Eerste Kamer dat de Omgevingswet op 1 januari 2024 in werking treedt. Deze datum is definitief. Begin 2023 gaven we opdracht alle gangbare vragenbomen voor Rhenen in 15

te richten. Hierdoor kunnen inwoners vanaf inwerkingtreding Omgevingswet een relevante vergunningcheck doen. In het derde en vierde kwartaal van 2023 zet de organisatie ‘de punten op de i’. Het nieuwe applicatiesysteem voor Vergunning Toezicht en Handhaving, RxMission, wordt ingericht overeenkomstig de procedures uit de Omgevingswet. Er wordt verder geoefend met het wijzigen van omgevingsplannen en het verder standaardiseren van de regels. Dit gebeurt in samenwerking met stedenbouwkundige bureaus. Daarnaast is het opleidingsplan afgerond. Medewerkers volgen in september, oktober 2023 de benodigde opleidingen. We bieden eind 2023 het participatiebeleid ter vaststelling aan. Het jaar 2024 wordt het jaar waarin we in de praktijk verder leren. Dit geldt niet alleen voor gemeenten maar ook voor ontwikkelaars, inwoners en andere partijen. Daarnaast is er druk om eind 2023 ingediende aanvragen van uitgebreide omgevingsvergunningen te verwerken. Dit zorgt voor een grotere werkdruk bij vergunningen, het kan zijn dat er extra capaciteit nodig is. Om aanvragen voor omgevingsvergunningen te kunnen ontvangen, leggen we de laatste hand aan de inrichting van ons nieuwe Vergunningen- Toezicht- en Handhavingssysteem. We streven ernaar om met dit nieuwe VTH-systeem in de tweede helft van dit jaar te gaan werken.

Ook de Wet Kwaliteitsborging (hierna: Wkb) voor het bouwen treedt naar verwachting op 1 januari 2024 in werking. We richten ons nieuwe systeem daarom zodanig in, dat ook het proces rondom de Wkb goed werkt. Daarnaast worden de huidige bestemmingsplannen omgezet naar het Omgevingsplan nieuwe stijl. Dit vergt een investering die gelijk is aan wat normaliter voor de herziening van onze bestemmingsplannen benodigd was. De schatting is dat dit gaat om € 100.000 per jaar waarbij 1-12029 de einddatum is. We starten hiermee in het derde kwartaal van 2024. De kosten voor de herzieningen van de bestemmingsplannen worden gedekt ten laste van de reserve ruimtelijke ordening.

Wonen en zorg In de (geactualiseerde) woonvisie is de opgave voor Wonen en Zorg beschreven. We hebben onlangs een projectgroep met medewerkers (uit zowel het fysieke als het sociale domein) in het leven geroepen en een extern projectleider ingehuurd met als doel om voortvarend aan de slag te gaan met deze opgave. Dit gaan we doen aan de hand van drie sporen: - Spoor 1 Bouwen/huisvesten voor ouderen met zorg (zoals beschreven in de Woonvisie), waarbij het gaat om 24-uurszorg en geclusterde woonvormen, bestaat uit 3 fasen: Fase 1: Inzichtelijk maken wat we al wel weten en welke dilemma's we bestuurlijk nog moeten voorleggen. Fase 2: Versnelling om vast 1 geschikte locatie te vinden en Fase 3: Samenwerken met Grondbeleid (ver- en aankoop). Maken van een afwegingskader. Om te komen tot meer geschikte locaties voor het bouwen en huisvesten voor ouderen met zorg. Spoor 2 Bouwen/huisvesten voor andere bijzondere doelgroepen die zorg nodig hebben. Hierbij gaat het in eerste instantie om een fasehuis voor kwetsbare jongvolwassenen. Samenwerking met het Opgaveteam Versnelde maatschappelijke woonopgave is van belang, de Visie Sociaal Domein het uitgangspunt. Afspraken en ambities die op regionaal niveau zijn uitgesproken vormen een belangrijke leidraad. Spoor 3. Gaat over het versterken van de samenwerking tussen alle partijen die bijdragen aan zorg voor ouderen.

Met alle (zorg)partijen samen willen we een actieplan op gaan stellen om de komende jaren in te kunnen spelen op de gevolgen van de toenemende vergrijzing en de verwachting dat het aantal mantelzorgers en professionele zorgverleners zal afnemen.

16

Kernrandenvisie In juni 2023 is de Visie op Rhenen vastgesteld. De Visie op Rhenen 2035 bestaat uit verschillende deelgebieden waaronder de randzones. Deze randzones willen we verder uitwerken in de (Kern)randenvisie. Uitgangspunt is om de kwaliteit van de randzones te verbeteren. Plan is dat het een integrale ontwikkelvisie wordt. De provincie Utrecht heeft hiervoor een leidraad opgesteld. Wanneer gemeente en de provincie overeenstemming bereiken over de ontwikkelvisie, kan deze door de gemeente worden gehanteerd als uitnodigend beleidskader. Planinitiatieven die hierbinnen passen, kunnen dan zonder nadere provinciale beoordeling worden uitgewerkt. Fase 1 van de opdracht is de verkenning en formulering van een projectplan. Het projectplan antwoordt op vragen als: welk participatieproces volgen we, wat wordt de rol van de raad en het college, op welke vragen moet de visie antwoord geven, in hoeverre is de visie bindend in hoeverre is het budget van € 100.000 voldoende. Hierna pas volgt fase 2. Fase 2 is het opstellen van de (Kern-)randenvisie overeenkomstig het vastgelegde proces. Het college heeft in haar bestuursprogramma een budget uitgetrokken van € 50.000 voor de kernrandenvisie. Daarna is extra budget van € 50.000 uitgetrokken. Dit bedrag wordt beschikbaar gesteld vanuit het positieve resultaat van de jaarrekening 2022.

In het vierde kwartaal van 2023 wordt gestart met fase 1. Daarna is zichtbaar in hoeverre het budget van € 100.000 toereikend is. Het kan zijn dat voor een goede uitwerking extra budget nodig is.

(Erf)pachtbeleid In de vergadering van 12 november 2013 heeft de raad van de gemeente Rhenen de ‘Nota (Erf)Pachtbeleid 2012’ vastgesteld. Deze nota geeft achtergronden en beleidskaders voor agrarische gebruiksrechten op gemeentelijke eigendommen. In 2019 is de vrijwillige kavelruil succesvol afgerond waardoor de noodzaak is ontstaan voor actualisatie van het pachtbeleid. Daarnaast zijn er sinds 2013 veel nieuwe ontwikkelingen in de landbouw. Ook deze ontwikkelingen vragen om een heroverweging van het huidige pachtbeleid. Tenslotte is de gemeente op grond van een uitspraak van de Hoge Raad van 26 november 2021 verplicht om de verkoop van onroerende zaken openbaar aan te bieden en selectiecriteria te hanteren als er meerdere gegadigden (kunnen) zijn. Hiervoor is in 2022 een handleiding geschreven. De handleiding is nu verwerkt in de Nota (erf-)pachtbeleid 2023. Het nieuwe (erf-)pachtbeleid is in de vergadering van 4 april 2023 voorgelegd aan de raad ter besluitvorming. De raad achtte het stuk niet beslisrijp. Om deze reden is er voor 2023 extra budget nodig van naar schatting € 5.000 om het nieuwe (erf-)pachtbeleid voor het einde van het jaar beslisrijp te maken.

Ruimtelijke projecten De stand van zaken ten aanzien van de verschillende ruimtelijke projecten is als volgt: Achterberg West 2 De ontwikkelaar en de gemeente zijn in overleg over de ruimtelijke invulling van het plangebied, passend binnen de kaders van de gemeente. Toegewerkt wordt naar een anterieure overeenkomst, grondverkoop gemeentelijke percelen en een aanvraag bestemmingsplanwijziging. Gezondheidscentrum Kerk Nieuwe Veenendaalseweg (herontwikkeling) De omgevingsvergunning voor de bouw van het nieuwe gezondheidscentrum / appartementencomplex aan de Nieuwe Veenendaalseweg is aangevraagd. Vóór de zomer wordt gestart met de voorverkoop van de koopwoningen. Afhankelijk van de voorverkoop is de start bouw verwacht eind 2023/begin 2024. De tijdelijke huisvesting van de zorgpraktijken wordt voorbereid. Vogelenzang In het 2e kwartaal van 2023 is de gebiedsontwikkeling Vogelenzang afgerond en is de financiële eindafrekening van de samenwerkingsovereenkomst tussen de gemeente en de ontwikkelaar, de VOF Vogelenzang, opgemaakt. U kunt in het najaar 2023 een uitgebreide informatienota tegemoetzien over de afronding van de wijk Vogelenzang.

17

Damkro Het plan bevat 26 woningen in het sociale, middeldure en dure segment, die voldoen aan de Woonvisie. We zijn in afwachting van de aanvraag om het bestemmingsplan te wijzigen. Voor dit plan liggen er grote uitdagingen op het gebied van stikstof en overstromingsrisico. Mogelijk vraagt dit om aanpassing van het ontwerp. - Vrijgekomen locaties MFG Elst – Dorpshuis De verkoopprocedure voor het voormalige Dorpshuis in Elst is tijdelijk stilgelegd. Nadat het college een beoogd koper had aangewezen, is een kort geding aangespannen. Na de uitspraak wordt duidelijk hoe het proces verder gaat. -

MFG Rhenen (zie deelprogramma 4.3) Haven Rhenen (zie deelprogramma 5.1) Kerkstraat 1-3 (zie deelprogramma 5.1)

Voortgang RES In juni is de voortgangsrapportage van de RES 1.0 afgerond. Deze rapportage laat zien dat overheden, inwoners, ondernemers en de netwerkbedrijven moeten versnellen om deze doelstelling te halen. Of we als Regio Foodvalley onze doelstelling van 0.75 TWH behalen is afhankelijk van alle betrokken partijen om projecten, van tekentafel tot en met vergund, gerealiseerd te krijgen. Inclusief alle te overwinnen obstakels zoals netcongestie, nieuwe milieunormen voor windparken en de wespendief die de komende jaren rondom de Veluwe tot beperkingen leidt. In Rhenen lopen twee initiatieven voor zon op land. Als deze daadwerkelijk gerealiseerd kunnen worden voldoen wij aan onze ambitie voor 2030. Nog in 2023 wordt de vergunningaanvraag voor Remmerden en een principeverzoek voor de Nude verwacht. Daarnaast zijn we samen met gemeente Wageningen gestart met een onderzoek in ons gezamenlijke zoekgebied uit de RES voor windenergie. We willen weten of het daadwerkelijk mogelijk zou zijn om in dit gebied windmolens te plaatsen. Begin juni is opdracht gegeven dit inzichtelijk te maken.

Laadpalen elektrische auto’s In 2023 zijn tot nog toe 2 openbare laadpalen voor elektrische auto’s geplaatst in de gemeente Rhenen. Dit heeft niet te maken met het tekort aan verzoeken vanuit inwoners, maar doordat er een groot tekort is aan laadpalen (en onderdelen) en monteurs bij de leveranciers. Voor de gemeente Rhenen zijn er op dit moment 10 locaties waar een verkeersbesluit voor is gemaakt, maar hier kan dus nog geen laadpaal geplaatst worden. Wij gebruiken deze tijd om een verzamelverkeersbesluit te maken voor de locaties die wij eerder hebben opgenomen in onze plankaart met voorkeurlocaties. Hierdoor kunnen verzoeken die bij deze locaties aansluiten meteen worden doorgezet en ontstaat er bij ons geen vertraging. Daarnaast zijn we bezig met nieuwe beleidsregels rondom elektrische laadpalen waarin staat geformuleerd hoe we omgaan met het plaatsen van een laadpaal van verzoek tot plaatsing. Ook hebben we ons als gemeente opgegeven voor een aanbesteding rondom snelladers die door de MRA-E wordt uitgezet. We verwachten dit jaar te horen of er binnen de gemeente Rhenen geschikte locaties zijn voor snelladers.

Voortgang afval- en grondstoffenbeleid Eind 2020 is het afval- en grondstoffenbeleid gemeente Rhenen 2020-2030 vastgesteld met als doel om de bronscheiding te verhogen en het restafval te verlagen. Met de eerste maatregelen uit het uitvoeringsprogramma van het afval- en grondstoffenbeleid is de bronscheiding met 5,5% gestegen tot 74% en het restafval is afgenomen van 187kg tot 130kg per inwoner per jaar. We zien echter dat de huidige maatregelen steeds minder effect hebben op het bevorderen van de bronscheiding en terugdringen van het restafval. In het bestuursprogramma heeft het college opgenomen dat ze het 18

restafval conform de doelstelling in 2023 willen terugbrengen tot 110kg en in 2026 tot 70kg per inwoner per jaar. De doelstelling voor 2022 hebben we destijds niet gehaald en de doelstelling van 110kg restafval in 2023 halen we waarschijnlijk ook niet met de huidige maatregelen. De verwachting is dat we eind 2023 op 115 tot 120 kg per inwoner uitkomen. Dit brengt ons bij fase 2 uit het uitvoeringsprogramma; een nieuw inzamelsysteem. We gaan een onderzoek laten uitvoeren met mogelijke scenario’s wat betreft een nieuw inzamelsysteem. Naast mogelijkheden voor een nieuw inzamelsysteem wordt in het onderzoek ook gekeken naar het afvalbrengstation. In de investeringsplanning 2024 is een vervangingsinvestering van € 500.000 voor het afvalbrengstation opgenomen. Deze zal worden betrokken bij de te onderzoeken scenario’s. Op het moment van schrijven zijn we voor het onderzoek een bureau aan het werven. De scenario’s die uit het onderzoek naar voren komen leggen we vervolgens voor aan de raad.

Afkoppelen Groenblauwe subsidie om inwoners te stimuleren Het opstellen van een subsidieregeling om inwoners te stimuleren hun woning af te koppelen, is onderdeel van het Waterrioolplan uit 2022. Het sluit aan bij een klimaatadaptieve inrichting en bij het faciliteren van inwoners en bedrijven op het gebied van duurzaamheid. Op 23 september 2023 is een afkoppeldag bij de ontmoetingskerk in Rhenen. Op deze dag wordt de subsidieregeling “afkoppelen hemelwater en groene daken: Rhenen 2023 – 2027” gelanceerd. Inwoners kunnen dan subsidie ontvangen voor het afkoppelen van hemelwater of het plaatsen van een groen dak. Omdat bekendheid van de regeling cruciaal is voor de effectiviteit, wordt ook ingezet op communicatie. Onder andere met behulp van een afkoppelcoach.

Ontstenen en Vergroenen ‘Ontstenen en vergroenen’ zijn projecten die voortkomen uit het Ruimtelijk Adaptatie Plan (RAP) en het Groenbeleidsplan. Dit jaar is een voorbeeld Heuvelrugtuin aangelegd aan de Christinastraat in Elst, hierin staat beplanting die de biodiversiteit verhogen en inheems is. Een voorbeeld voor bewoners die hun tuin willen vergroenen. Daarnaast zijn we bezig om weer een wijkactie voor te bereiden zoals we voorgaande jaren in Rhenen en Elst gedaan hebben. Het doel is om voortuinen te vergroenen door een plantenpakket in bepaalde straten aan te bieden. Deze acties deden we samen met Rhenam. Rhenam heeft aangegeven dit jaar niet mee te doen vanwege de vele vacatures die zij hebben. Op dit moment onderzoeken we of wij een wijkactie in het centrum van Rhenen kunnen organiseren met bijvoorbeeld geveltuinen. Daarnaast willen we volgend jaar deelnemen aan het NK Tegelwippen.

Isolatievouchers en Soorten Management Plan (SMP), Nationaal Isolatie Programma Rhenen doet mee met project Isolatievouchers van de provincie Utrecht. Woningeigenaren met een kleinere beurs krijgen de mogelijkheid met deze voucher hun woning te isoleren. Om mee te mogen doen moet Rhenen voldoen aan de Wet Natuurbescherming en natuurvriendelijk isoleren. Dit houdt in dat er een SMP moet worden opgesteld voor de hele gemeente. In juni wordt gestart met het aanbestedingstraject. In de tussentijd kunnen woningen via een pré-SMP met het nemen van eenvoudige maatregelen geïsoleerd worden. Provincie betaalt mee, gemeentelijke kosten worden gedekt uit de CDOKE (Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor uitvoer voor klimaaten energiebeleid). Naast het isolatievoucherproject van de provincie komt er ook een Nationaal Isolatie Programma (NIP), welke voor eind oktober aangevraagd gaat worden. Ook hierbij kunnen woningeigenaren met een woning met energielabel D, E, F of G, met een WOZ waarde onder de € 429.300 hun woning isoleren, waarmee de doelgroep groter is dan de isolatievouchers.

19

Verruiming budget Lening Duurzaam Wonen Sinds 2020 kennen we in de gemeente de mogelijkheid om via het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten (SVn) aantrekkelijke leningen te verstrekken aan inwoners om daarmee verschillende beleidsdoelen van de gemeente (met name verduurzaming, maar ook levensloopgeschiktheid, asbestverwijdering en klimaatadaptatie) te stimuleren. Uit een in het voorjaar uitgevoerde evaluatie is gebleken dat het saldo op de huidige lopende rekening binnenkort niet meer toereikend is om nog leningen te kunnen verstrekken. Omdat de lening een succesvol instrument is gebleken bij het behalen van onze ambities stellen wij voor om € 1.000.000 toe te voegen aan het bestaande fonds bij het SVn en om daarbij de kostenneutrale benadering van de regeling los te laten. Hierdoor kunnen we de regeling de komende jaren onder aantrekkelijke voorwaarden aan blijven bieden waarbij de structurele jaarlijkse lasten zijn berekend op € 5.300. Deze kosten kunnen worden gedekt uit het bestaande budget voor duurzaamheid.

Pilot convenant toekomstbestendig bouwen In 2022 heeft Rhenen het convenant toekomstbestendig bouwen ondertekend met de hoogste ambitie, goud. We beginnen met een pilotwijk om dit te implementeren. Eerst intern en daarna met Rhenam is gekeken naar een reëel ambitieniveau voor de verschillende onderdelen. In juni wordt dit verder uitgewerkt in de gebiedsvisie.

Energieneutraal Rhenen Na het afronden van de beleidsevaluatie Zon-op-Land gaan we in de tweede helft van 2023 een nieuw beleidskader Energie-op-Land opstellen. Hier kan ook beleid over windenergie, energieopslag of alternatieve energie aan toegevoegd worden. Naast het lopende onderzoek naar netcongestie op Remmerden gaan we in de tweede helft van 2023 ook verkennen welke mogelijkheden er zijn om Remmerden aardgasvrij te gaan verwarmen. Zo kijken we naar de kansen voor warmte uit de rivier, de RWZI, de aarde of mogelijk een collectieve warmtepomp. Verder gaat de Energie Coöperatie Rhenen verkennen waar we zonne-energie kunnen produceren op restgronden. Dit zijn bijvoorbeeld parkeerplaatsen. Zo benutten we de toch al schaarse ruimte extra efficiënt en komen we weer een stapje dichter bij het doel van een energieneutraal Rhenen.

Warmtetransitie, startwijk Achterberg en startwijk Remmerden Achterberg is één van de gekozen startwijken in de Transitievisie warmte. Grote collectieve warmteoplossingen zijn hier niet waarschijnlijk, de focus ligt op woning gebonden oplossingen. Met ons energieloket, energieadviseurs en energiecoöperatie zijn bijeenkomsten georganiseerd om inwoners te informeren en te motiveren de woning te verduurzamen. Meedenken over een wijkgerichte aanpak bleek te vroeg. De behoefte aan hulp en informatie is groot. Daarom zijn 10 verschillende woningen doorgelicht. Er is een stappenplan gemaakt om de woningen te verduurzamen. Deze dienen als voorbeeldwoning voor Achterberg. Met het energieloket en de Energiecoöperatie Rhenen wordt in de zomer gekeken naar vervolgstappen. In startwijk Remmerden wordt het warmtevraagstuk integraal opgepakt in het verduurzamen van het industrieterrein. Hiervoor zijn we in gesprek met o.a. het waterschap (HDSR) over mogelijkheden vanuit de rioolwaterzuivering e/o de Rijn. Er is opdracht gegeven voor een analyse van duurzame warmteoplossingen (aardwarmte/ aquathermie/ RWZI en all-electric), inclusief het bepalen van de kansrijkheid hiervan.

Wat kost het?

20

Begroting 2023 (x € 1.000)

Saldo van baten en lasten (A)

vastgesteld in november 2022

vastgestelde wijzigingen tot en met juni 2023

wijzigingen zomernota

na wijzigingen zomernota

Jaarrekening 2022

Jaarrekening 2021

werkelijk

werkelijk

3.787 N

409 N

882 N

5.078 N

2.710 N

Mutaties reserves (B)

136 V

594 V

608 V

1.338 V

307 N

2.814 N 559 V

Geraamd resultaat (A+B)

3.651 N

185 V

274 N

3.740 N

3.017 N

2.255 N

21

2.1.4 Programma 4 Sociaal Maatschappelijk

Maatschappelijk doel Rhenen is een vitale gemeente met een effectieve maatwerkondersteuning voor inwoners met een ondersteuningsbehoefte.

Wat doen we nu? Tot de reguliere activiteiten behoren onder meer: Sociaal domein integraal De reguliere activiteiten in deelprogramma Sociaal domein integraal richten zich op de ontwikkelingen en doelen die overkoepelend zijn aan de deelprogramma’s in het sociaal domein (jeugd, maatschappelijke ondersteuning en participatie). Jeugd preventief De reguliere activiteiten in deelprogramma jeugd preventief richten zich op: onderwijshuisvesting, peuteropvang, onderwijsachterstandenbeleid, jeugd-/jongerenwerk en de direct betrokken medewerkers. Jeugd maatwerk De reguliere activiteiten in deelprogramma jeugd maatwerk richten zich op: leerlingenvervoer, de jeugdhulp, de jeugdveiligheid en de direct betrokken medewerkers. Maatschappelijke ondersteuning preventief De reguliere activiteiten in deelprogramma maatschappelijke ondersteuning preventief richten zich op: maatschappelijke huisvesting (gezondheidscentra, sportaccommodaties en dorpshuizen), sport, bibliotheek, muziek, welzijn, vrijwilligers, mantelzorg en buurtsportcoaches.

Maatschappelijke ondersteuning maatwerk De reguliere activiteiten in deelprogramma maatschappelijke ondersteuning maatwerk richten zich op: Individueel toegekende voorzieningen, de taken van de gemeente op het gebied van de Wet verplichte GGZ, de ondersteuning overbelaste mantelzorgers, individuele welzijnsvragen, bemoeizorg, huiselijk geweld, het Algemeen Maatschappelijk Werk en het (samen met de regio) regelen van beschermd wonen en maatschappelijke opvang. Participatie preventief De reguliere activiteiten in deelprogramma participatie preventief richten zich op: Vluchtelingenwerk, nieuwkomers en maatschappelijke begeleiding. Participatie Maatwerk De reguliere activiteiten in deelprogramma participatie maatwerk richten zich op: werken in de sociale werkvoorziening (WSW-IW4), de gebundelde uitkering (BUIG: uitkeringen in het kader van Participatiewet, IOAW, IOAZ, Bbz2004 en loonkostensubsidie), het minimabeleid, de schuldhulpverlening, het tijdelijk overbruggingskrediet zelfstandige ondernemers (Tozo) en de tijdelijke ondersteuning noodzakelijke kosten (TONK).

Wat zijn de (politiek) relevante ontwikkelingen? Visie Sociaal Domein In mei 2023 heeft de Gemeenteraad de Visie Sociaal Rhenen 2030 vastgesteld. Hiermee hebben we de kaders om de ambities voor 2030 te realiseren. Om te zorgen dat we van Visie naar uitvoering komen, gaan we nu aan het slag met een integraal beleidskader (IBK). In dat IBK laten we per pijler 22

(uit de Visie) zien wat we willen bereiken. Een strategische planning gaat ons helpen om inzicht te geven wanneer we met welke onderwerpen aan de slag gaan en wat de samenhang in het sociaal domein is. Hiermee willen we raad in positie brengen om regie te voeren op de sociale agenda. Het integraal beleidskader en de bijbehorende strategische planning stellen we in de tweede helft van 2023 op, zodat de raad deze in 2023 kan vaststellen.

Talenthouse Elst en Rhenen De beide Talenthouses hebben van de bezoekende jeugdigen het waarderingscijfer 8,9 gekregen. Dit cijfer is veelzeggend over de zeer positieve waardering van jongeren en de behoefte aan Talenthouse. Naar Talenthouse Elst komen wekelijks gemiddeld 34 jeugdigen. De komende tijd zal er geïnvesteerd worden om de oudere jeugd van 16+ meer deel te laten nemen. Naar Talenthouse Rhenen komen wekelijks gemiddeld 20 jeugdigen. De komende periode worden er themagerichte activiteiten voor meiden georganiseerd, met een frequentie van eens per 2 weken. Jongerenwerk bezoekt tijdens het ambulante (straat) werk in Rhenen en Elst 35 vindplaatsen, dit zijn locaties in de openbare ruimte waar jongeren elkaar ontmoeten. Tijdens dit straatwerk wordt contact en vertrouwen opgebouwd. Vanuit deze vertrouwensrelatie worden tevens jongeren gestimuleerd om naar sociale- en vormende activiteiten bij Talenthouse te komen en worden participatietrajecten opgezet. Jongerenwerk heeft een bereik van 610 jongeren, dit is 23% van de jongeren van 12-23 jaar (op jaarbasis).

Verwachte budgetoverschrijding jeugdhulp van € 1,1 miljoen We zien een toename in de jeugdhulpkosten in de eerste maanden van 2023 van 20%- 30% (inclusief 5% indexering) ten opzichte van het jaar 2022. We zien geen hele grote toename in aantallen, de kostenstijging wordt met name veroorzaakt door hogere intensiteit en complexiteit. Momenteel hebben we te maken met buitengewone moeilijke jeugdhulpvraagstukken, vooral zware GGZproblematiek. Voor deze groep jongeren is het heel moeilijk om goede, gespecialiseerde jeugdhulp (verblijfsplekken) te vinden, het aanbod is schaars en veel duurder dan gebruikelijk. Andere trends die we waarnemen zijn: -

-

Hogere kosten door het woonplaatsbeginsel Meer jeugdhulp nodig voor Oekraïense gezinnen. Vanuit het Rijk krijgen we hiervoor in 2023 geen vergoeding. De kosten betreffen met name verblijfskosten/ Onder toezichtstelling (OTS). Toename in verblijf met 4. Dit aantal is nog niet opgenomen in onderstaande tabel, omdat de contractering nog loopt. Stijging in ondertoezichtstellingen en voogdij, belegd bij gecertificeerde instellingen (Samen Veilig Midden Nederland) Meer verlengde pleegzorg, meer jongeren op 18-jarige leeftijd kiezen voor verlengde pleegzorg tot 21 jaar Meer ambulante begeleiding

23

Bij ambulante begeleiding zien we wel een toename in de aantallen met circa 33 jeugdigen. Er zijn verschillende redenen voor deze toename, te weten: -

-

-

We geven meer ambulante begeleiding vanwege het moeilijk plaatsen van kinderen in verblijf. Er zijn te weinig specialistische verblijfsplekken, waardoor er meer ambulante begeleiding thuis nodig is. Daarnaast zetten we ook meer begeleiding in om kinderen uit verblijf te kunnen houden. Na corona zien we meer thuiszitters die in de jeugdhulp belanden. Zij krijgen dagopvang. Vooral kinderen met autisme op speciaal onderwijs vallen uit. Na corona kunnen zij zich moeilijker staande houden. Het onderwijs/ samenwerkingsverbanden betalen deels mee in de kosten. Meer begeleiding nodig als overbruggingszorg, bijvoorbeeld bij wachtlijsten GGZ-jeugd en GGZ volwassen. Kinderen krijgen begeleiding thuis als gevolg van GGZ volwassen problematiek van een van de ouders. Door wachtlijsten bij de volwassen GGZ kunnen zij niet direct behandeld worden. Veelal moet jeugdhulp, intensieve begeleiding, worden ingezet om de veiligheid thuis voor het kind te kunnen garanderen.

De inschatting, na extrapolatie van datgene wat we nu waarnemen, is dat het budget voor jeugdhulp 2023 zal worden overschreden met circa € 1,1 mln. Een specificatie van dit bedrag is op hoofdlijnen: € 400.000 voor stijging ambulante jeugdhulp, € 500.000 voor GGZ-crisis opvang (circa 4 cliënten) en € 200.000 voor stijging duurdere verblijfskosten. De autonome groei in het jeugdhulpgebruik wordt ook landelijk en regionaal waargenomen. Voor de jeugdhulpregio FoodValley is deze momenteel gemiddeld 10% (exclusief indexering). Rhenen zit boven het gemiddelde. Voorgaande jaren lieten we nog een stabiel uitgavenpatroon zien, maar sinds medio 2022 is een blijvende stijging van de uitgaven jeugdhulp waarneembaar. Onze verwachting is dat de overschrijding ook een doorwerking heeft naar 2024. Het budget is hiertoe met € 750.000 verhoogd. We zullen er alles aan doen om de jeugdhulpuitgaven terug te brengen. In het bestuursprogramma staan al twee zaken genoemd vanuit de hervormingsagenda, namelijk: 1. 2.

Vroegsignalering/ normaliseren bij het onderwijs om jeugdhulp (vooral GGZ-problematiek) te voorkomen. Uitbreiden preventieve jeugdhulp ter voorkoming van het inzetten van duurdere 2elijnsjeugdhulp.

Beide programma’s starten vanaf september 2023. Verder wordt gekeken of we het proces van monitoring/ doorbraakmethode naar de voorkant kunnen halen en een projectteam kunnen vormen voor de complexe -/ crisiscasussen.

Rechtmatigheid WMO en Jeugd We willen in 2024 zorgen dat het toezicht op de rechtmatigheid voor WMO en Jeugd goed geregeld is. Daarvoor gaan we in het najaar (Q3 en Q4 2023) onderzoeken hoe we dit op een zo effectief mogelijke manier kunnen doen. Dit laten we door een (externe) partij doen die verstand van zaken heeft. Hiervoor heeft de Raad al budget beschikbaar gesteld. Waar mogelijk zoeken we aansluiting in de regio om de effectiviteit van de inzet zo groot mogelijk te maken.

Proeftuin veiligheid jeugd De eerste resultaten uit de proeftuin zijn positief. Het gaat om een samenwerking tussen Utrechtse gemeenten in de Foodvalley regio. Er zitten verschillende partijen aan tafel die er met elkaar voor zorgen dat er sneller en meer passende hulp aangeboden wordt als het gaat om veiligheid. Armoede, schulden of bijvoorbeeld ouderproblematiek komt hierdoor ook in beeld. Hierdoor kunnen we onze inwoners beter helpen. We pakken aan, wat nodig is! 24

Medewerkers in de proeftuin ervaren meer werkplezier; er is betere samenwerking, juiste scholing en begeleiding. De samenwerking met onze partners binnen de veiligheidsketen wordt hierdoor ook bevorderd. Er zijn kortere lijnen, waardoor sneller geschakeld kan worden en expertise aan kan sluiten. Vanuit Rhenen zijn er 8 gezinnen geholpen vanuit de nieuwe werkwijze in de proeftuin. Waarbij er bij 1 casus uiteindelijk een maatregel is opgelegd. Vooralsnog is de bekostiging verlopen middels een verkregen subsidie vanuit het Rijk. Aan het einde van Q1 2024 loopt deze af. Er worden momenteel gesprekken gevoerd over de continuering daarvan.

Nieuwbouw MFG Rhenen De bouw van het MFG Rhenen is in 2023 gestart met de voorbereidende werkzaamheden, het opstellen van een uitvoeringsontwerp en het vaststellen van het definitief ontwerp. Het uitvoeringsontwerp is de laatste fase voor het bouwen van het MFG en is vastgesteld in de zomer van 2023. Bij het opstellen van het definitieve ontwerp bleek dat wij vanwege de netcongestie niet voldoende elektriciteit krijgen voor de nieuwbouw vanwege de netwerkcongestie. Omdat het nieuwe gebouw meer elektriciteit nodig heeft dan het huidige gebouw (’t Gastland). Het nieuwe gebouw wordt namelijk verwarmd met warmtepompen en is all-electric. Dit houdt in dat alle apparatuur elektriciteit vraagt. Daarom is er meer elektriciteit capaciteit nodig. De afgelopen maanden is samen met Stedin, Tennet en de Provincie en projectontwikkelaar gezocht naar een oplossing. Stedin heeft eind mei 2023 aangegeven dat zij tussen 20.00 en 16.00 uur voldoende elektriciteit kunnen leveren. Tussen 16.00 en 20.00 uur kunnen zij dit niet. Daarom heeft de raad begin juli 2023 besloten om te investeren in een accu (supercondensator), om het gebouw de hele dag van voldoende elektriciteit te kunnen voorzien. In de periode na het raadsbesluit wordt gekeken hoe de supercondensator in te passen in het gebouw en te optimaliseren (hoe kleiner, hoe goedkoper). Eind juni 2023 is gestart met de officiële bouw.