Bijlage 1 Najaarsrapportage 2025-01-10-2025
Tekst van het document
Indien nodig zal het jeugdteam voor de begeleiding van individuele jongeren gebruik maken van het aanbod binnen de jeugdhulp FV voorzieningen. Uit middelen voor Voortijdige Schoolverlaters (VSV) voeren we het project Back to a Future uit. Hierbij worden jongeren weer terug begeleid naar school of werk. Het traject dat hiervoor wordt doorlopen is vergelijkbaar met individuele coaching. Andere voorzieningen: focus op groepen Vanuit jeugdhulp wordt ook de focus op groepsgericht aanbod gelegd. Sinds dit jaar is de zorgaanbieder Youke actief met een groepsaanbod voor ouders en kinderen - Inloop autisme & ADHD. De hulp bestaat uit het bieden van advies en ondersteuning bij het omgaan met gedragsproblemen. Het doel is om de inzet van specialistische individuele hulp te voorkomen. Verder zijn er de bestaande jongereninlopen (Talenthouse Elst, Talenthouse Rhenen en de meideninloop) en de Lay AUT (maandelijkse recreatieve groepsbijeenkomsten voor jeugdigen met een vorm van autisme). De Lay AUT is opgezet door vrijwillige ouders van kinderen met een vorm van autisme. In samenspraak met het jeugdteam zal nader uitgezocht worden welke voorzieningen we nodig hebben in het voorliggende veld voor jeugd om de beweging van zorg naar welzijn te kunnen maken. 25
H 2.4 | PROGRAMMA 4 - SOCIAAL MAATSCHAPPELIJK
Integraal Huisvestingsplan (IHP) Onderwijs In april 2025 is het Integraal Huisvestingsplan voor het onderwijs goedgekeurd door de raad. Dit onder voorbehoud van het meenemen van de financiële gevolgen in de perspectiefnota. Deze gevolgen worden nu meegenomen in de begroting 2026 en verder. Op grond van het IHP 2026-2042 is de Ericaschool als eerste aan de beurt en worden de voorbereidingskosten meegenomen in de begroting 2026 en verder. ISK (Internationale Schakelklas) Vanaf schooljaar 2024-2025 heeft de gemeente Rhenen met Wageningen afgesproken om financieel bij te dragen aan de huisvesting van ISK Wageningen. In ruil hiervoor biedt ISK Wageningen ruimte aan Rhenense kinderen om zo dichtbij mogelijk onderwijs te krijgen. Er nemen ongeveer 20 Rhenense kinderen deel aan de ISK. Met de gemeente Wageningen is afgesproken om dit voor minimaal 3 schooljaren te doen. Na deze 3 jaar worden de afspraken met Wageningen herzien. GR Jeugdhulpregio JeugdFV Per 1 januari 2026 wordt de Gemeenschappelijke Regeling (GR) Jeugdhulpregio JeugdFV operationeel. Het vormen van een GR komt voort uit de Wet Verbetering Beschikbaarheid Jeugdzorg. De wetgever beoogt hiermee continuïteit van zorg en continue niet vrijblijvende samenwerking. Voorheen was de regionale samenwerking een publiekrechtelijke samenwerking. Er is gekozen voor een bedrijfsvoeringsorganisatie (BVO), met de uitvoeringstaken (o.a.
inkoop, contractmanagement, betalingen, data & monitoring, maar geen beleid. Beleid blijft een lokale aangelegenheid. Om de uitvoeringstaken doelmatig en doeltreffend te verbeteren, is het wel nodig dat er beleidsafstemming op regionaal niveau plaatsvindt. Vandaar dat gekozen is voor 2 sporen van samenwerking, te weten; 1) Het aangaan van de gemeenschappelijke regeling waarmee een bedrijfsvoeringsorganisatie wordt opgericht, en; 2) het behouden van de huidige samenwerkingsvorm, waarin de beleidsafstemming centraal staat. Dit gaat verder onder de naam IGS, InterGemeentelijke Samenwerking. Beide vormen van samenwerking komen ten goede aan de doelmatige en doeltreffende uitvoering van de jeugdhulp. Gezamenlijk realiseren de gemeenten meer schaalvoordelen en efficiëntie.
Najaarsrapportage 2025
Perspectief kosten jeugdhulp Ons doel is om de uitvoering van de Jeugdwet te versoberen en de kosten terug te dringen. Tegelijkertijd willen we kwalitatief goede jeugdhulp blijven bieden voor de zeer kwetsbare kinderen, die onze hulp hard nodig hebben. We hebben geïnvesteerd in een teamleider voor het Jeugdteam om te sturen op de uitvoering en de kosten van de jeugdhulp. Zij ziet toe op een goede uitvoering van de nieuwe Verordening jeugdhulp 2025, het bewaken van de jeugdhulpuitgaven en draagt er mede zorg voor dat het Jeugdteam weer op sterkte komt. Het lijkt erop dat dit een positief effect heeft. De eerste cijfers tot en met juni 2025 vanuit de Jeugdhulpregio JeugdFV tonen dat de prognose voor 2025 voor nu geen verdere groei van de jeugdhulpkosten laten zien. Een stabilisatie ten opzichte van de uitgaven van vorig jaar, exclusief de indexering. Dat is goed nieuws. Met die kanttekening dat het jaar nog niet om is en het een open-einde-regeling betreft. Hieronder zijn de aantallen cliënten en voorzieningen van de afgelopen jaren en periode weergegeven:
Aantal cliënten(per begin van de maand) 400
350
300
jan
feb
2022
mrt
apr
2023
mei
2024
jun
jul
aug
sep
okt
nov
dec
okt
nov
dec
2025
Aantal voorzieningen (per begin van de maand) 600 550 500
Conform artikel 1 van de Wet gemeenschappelijke regelingen heeft de gemeenteraad op 15 april 2025 kennisgenomen van de ontwerpregeling van de Gemeenschappelijke Regeling (GR) Jeugdhulpregio JeugdFV en heeft een zienswijze gegeven. Vervolgens wordt conform het voorgeschreven besluitvormingsproces op 30 september 2025 aan de raad toestemming gevraagd om definitief de GR aan te gaan.
450 400
jan
2022
feb
mrt
2023
apr
mei
2024
jun
jul
aug
sep
2025 26
H 2.4 | PROGRAMMA 4 - SOCIAAL MAATSCHAPPELIJK
Actieplan jeugd: Kwaliteitsverbetering en kostenbeheersing De toegang tot jeugdhulp is verscherpt, met name ten opzichte van de aanpalende domeinen, zoals Passend Onderwijs. Door actieve regie van het Jeugdteam, die een cursus hebben gevolgd voor de afbakening tussen jeugdhulp en onderwijs, wordt gestuurd op resultaten en de duur van de jeugdhulp. Dit wordt ondersteund met data & monitoring. Vroegsignalering op scholen wordt geëvalueerd. De uitkomsten worden in het najaar verwacht. Hervormingsagenda jeugd- stevige lokale teams Met de organisatie van de toegang zijn we volop bezig. We zitten in de verkenningsfase waarbij we kijken hoe we de samenwerking tussen het Jeugdteam en het Sociaal Team kunnen verbeteren zodat de integrale gezinsaanpak nog beter tot zijn recht komt. Daarbij kijken we ook hoe we de administratieve taken beter kunnen organiseren. Eén van de punten van de hervormingsagenda is ook dat het Jeugdteam zelf jeugdhulp gaat geven, bijvoorbeeld bij lichte problematiek en vragen rond opvoeden. In het najaar van 2025 verwachten we dat het Jeugdteam weer op volle sterkte is en kunnen we aan bovenstaande verdere uitvoering geven. Nieuwe verordening jeugdhulp Conform de Verordening jeugdhulp 2025 houden we ons scherper aan de kaders van de Jeugdwet.
Het verkrijgen van meer groepsaanbod voor 2elijns jeugdhulp wordt met name in de Jeugd-hulpregio JeugdFV uitgewerkt en zal ook deel uitmaken van de nieuwe Regiovisie op jeugdhulp. Proeftuin veiligheid jeugd De gemeente Rhenen neemt samen met de gemeenten Veenendaal en Renswoude Rhenen deel aan het Regionaal Veiligheidsteam (RVT- voorheen proeftuin), waarin lokale teams van de drie gemeenten samenwerken met Samen Veilig Midden Nederland (Veilig Thuis, en Jeugd-bescherming en Raad voor de Kinderbescherming) samenwerken om zo de expertise te bundelen en uithuisplaatsing/ onder toezichtstelling te voorkomen. Het Rijk heeft aangegeven om het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming door te schuiven naar 2028. Dit betekent dat er geen structurele gelden op de korte termijn beschikbaar komen voor de gemeenten om dergelijke samenwerkingen te bekostigen. Er is voor 2025 nog wel sprake van subsidie. De samenwerking tussen de veiligheidspartners verloopt goed en we zijn nu in gesprek met Samen Veilig Midden Nederland om het RVT juridisch onder te brengen bij Veilig Thuis om zo ook het RVT toekomstbestendig te maken. Ook de financiering maakt deel uit van dit gesprek.
Najaarsrapportage 2025
Basisvaardigheden: bibliotheek, taalhuis, NT1 Het opleidingsniveau in Rhenen is relatief laag en het aantal inwoners met voldoende basisvaardigheden is relatief hoog (binnen de provincie Utrecht). Een deel van deze inwoners komen we al regelmatig tegen bij activiteiten en de inzet van de Taalhuiscoördinator zal zich daarom vooral richten op het opbouwen van een relatie met deze inwoners. We hebben samen met het Taalhuis en de bibliotheek geïnventariseerd welke al bestaande activiteiten op gebied van bestaanszekerheid en taal zich ervoor lenen om extra in te zetten op de NT1 doelgroep. Deze doelgroep is moeilijk te vinden en daarmee te bereiken. Inmiddels weten we hoe we deze doelgroep het beste kunnen benaderen, daarom hebben we deze activiteiten hebben geïntensiveerd. Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) / Integraal Zorg Akkoord (IZA) GALA In 2025 hebben we van het rijk € 350.000 ontvangen voor uitvoering van het Plan van Aanpak Gezond en Actief Leven in Rhenen. Dit hebben we besteed aan reguliere activiteiten van de GGD, Sportservice de Vallei, Welzijn Rivierstroom en Jongerenwerk Mozaïek. Daardoor is een besparing op onze begroting 2025 gerealiseerd. Wel hebben we hiermee reguliere activiteiten gefinancierd met incidentele middelen.
De raad heeft op 27 mei 2025 een motie aangenomen om "in de verdere opgave van bezuinigingen / ombuigingen voor de begroting vanaf 2026, geen aanvullende voorstellen te doen voor het versoberen of stopzetten van het lokaal maatwerk waar een bewezen preventieve werking vanuit gaat". Dankzij het GALA-budget hebben we in 2025 ook diverse initiatieven vanuit de Rhenense samenleving gefaciliteerd op het gebied van bewegen en sport, gezonde leefomgeving en versterken sociale basis. Voorbeelden hiervan zijn: Speelweek Elst, Avondvierdaagse Rhenen, het Jeugdfonds Sport en Cultuur, Groen Schoolplein Cuneraschool, Sleutelpersonen (inzet vrijwilligers met een migratieachtergrond), netwerk dementie, bijeenkomsten krachtig ouder worden, Stichting Anders Foodvalley (verbinding tussen ondernemers en mensen in kwetsbare situaties). Van IZA naar AZWA In juli 2025 is de VNG akkoord gegaan met het onderhandelaarsakkoord voor het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA). Dit akkoord biedt gemeenten een goede basis om de samenwerking lokaal en in de regio’s te continueren en zo verder te werken aan de beweging naar preventie en gezondheid. Om de zorg in Nederland goed en toegankelijk te houden, is het nodig om medische zorg en het sociaal domein beter te verbinden. Gemeenten hebben daar een belangrijke rol in en daarom doen we regionaal mee aan de uitvoering van het 27
H 2.4 | PROGRAMMA 4 - SOCIAAL MAATSCHAPPELIJK
Integraal Zorgakkoord, het IZA. Met het AZWA wil het demissionaire kabinet de beweging van zorg naar gezondheid versnellen, aanvullend op het IZA. Over dit akkoord is lang onderhandeld door de VNG met het ministerie van VWS en zorgpartijen. Op regionaal niveau is in juli 2025 het Transformatieplan Mentaal Gezondheidsnetwerk Vitale Gelderse Vallei ingediend bij de zorgverzekeraars. Door eerder te signaleren, beter samen te werken en het zorgaanbod te vernieuwen, willen we vraag en aanbod voor mentale gezondheid beter in balans brengen. Buiten spelen, bewegen en ontmoeten van jong tot oud In het Bestuursprogramma is opgenomen om in 2024-2025 een Beleidskader voor Spelen, Bewegen, Sporten en Ontmoeten (BOSS) in de openbare ruimte op te stellen. Gezien de beperkte personele capaciteit en in het kader van de financiële heroverwegingen heeft het college besloten om dit beleidskader niet op te stellen. Het budget dat hiervoor was gereserveerd is toegevoegd aan de algemene middelen. We houden bij elke herinrichting zoveel mogelijk rekening met het stimuleren van spelen en bewegen. Dat hebben we ook gedaan bij het MFG in Rhenen. Daarbij is de raad ook akkoord gegaan met het voorstel een multi-court en ontmoetingsplek te realiseren in de openbare ruimte naast het gemeentehuis.
Sport- beweeg- en ontmoetingspark Candia in ontwikkeling voor de toekomst Het nieuwe kunstgrasveld is inmiddels aangelegd. De blaashal heeft gefunctioneerd als tijdelijke voorziening voor binnensport tijdens de bouw van de nieuwe sporthal. De vervanging van de toplaag van het korfbalveld (ook genoemd als fase 1) stond ook bij de gemeente op de planning. Dit onderdeel is niet uitgevoerd. De reden hiervoor is dat initiatiefnemers vanuit de korfbalvereniging in het voorjaar van 2025 een alternatief idee hebben gepresenteerd; de bouw van een multifunctioneel gebouw op het korfbalveld. De initiatiefnemers, die worden gesteund door een private investeerder, hebben vanuit de gemeente aandachtspunten en kaders nodig waar een uitgewerkt plan en businesscase aan moeten voldoen. Subsidies inwonersinitiatieven De subsidieregeling Fonds voor Initiatieven is in 2025 samengevoegd met de subsidieregeling Buurtbudget. Als onderdeel van de Taakstelling Sociaal Domein 2025 en de verdere ombuigingen, is het subsidieplafond voor deze gecombineerde regeling vastgesteld op € 13.000; dit is € 5.000 minder dan voorgaande jaren. De gevolgen voor de inwoners zijn minimaal omdat bij beide regelingen de middelen niet volledig werden benut.
Najaarsrapportage 2025
Ondersteuning vrijwilligers Het vrijwilligersondersteuningsbeleid loopt tot en met 2025. Het beleid stoelt op de drie pijlers continueren, stimuleren en samenwerken. In het vierde kwartaal komt er een informatienota over de stand van zaken m.b.t. dit beleid. Hierin wordt ingegaan op wat er de afgelopen jaren is gebeurd en wordt een doorkijk gegeven naar de komende jaren. Jaarlijks waarderen we onze vrijwilligers door het organiseren van een feestelijke bijeenkomst en een persoonlijke waardering. In 2025 is gestart met een waardering in de vorm van deskundigheidsbevordering. Ook zijn verschillende workshops en trainingen georganiseerd voor alle vrijwilligers over thema’s door hen zelf aangedragen; denk aan ‘hoe herken je eenzaamheid’ tot een EHBO cursus. Dit is een manier om vrijwilligers zich te laten ontwikkelen in hun vrijwilligerswerk en/of op persoonlijk vlak. Ondersteuning mantelzorgers Mantelzorg hoort bij het leven. In 2024 is een evaluatie uitgevoerd. Hieruit blijkt dat het beleid werkt voor een grote groep. Tegelijkertijd zien we dat het sterk aanbodgericht is en niet in alle gevallen aansluit bij de vraag. We zien dat mantelzorg in een aantal gevallen beter moet worden verweven met de aanwezige zorg binnen individuele situaties. De informatievoorziening aan mantelzorgers gaan we gerichter inzetten, zodat de informatie de verschillende doelgroepen bereikt.
En het is belangrijk dat het ondersteuningsaanbod doorlopend wordt geactualiseerd zodat het blijft passen bij de (veranderende) vraag. Niet besteedde middelen zijn meegenomen in de taakstelling sociaal domein 2025. Ook is bij de vatstelling van de begroting 0,5fte ingeleverd voor de jaren 2025 en 2026 waardoor minder ondersteuning beschikbaar is voor mantelzorgers vanuit het sociaal team. Of deze structureel wordt ingevuld wordt nog onderzocht. Collectieve voorzieningen en individueel maatwerk De verschillende buurthuizen en ontmoetingsplekken maken het mogelijk om collectieve activiteiten aan te bieden door maatschappelijke organisaties. Met de verhuizing per 1 september 2025 van de Westpoort naar het nieuwe buurthuis binnen het MFG Rhenen vinden de activiteiten daar plaats. Het college heeft in juli 2025 de maatschappelijke huurtarieven vastgesteld voor het buurthuis van het nieuwe MFG Rhenen voor sociaal maatschappelijke organisaties. Naast de collectieve voorzieningen zien we een toenemende trend in individuele hulpvragen voor mensen die kampen met bijvoorbeeld eenzaamheidsproblematiek. Ook hierin pakt Welzijn Rivierstroom een rol met de aanpak Welzijn op recept, gefinancierd uit GALA. Mensen met psychosociale klachten worden daarbij verwezen naar welzijnsactiviteiten. Naast de werkzaamheden Welzijn op Recept beantwoorden de welzijnsconsulenten ook andere 28
H 2.4 | PROGRAMMA 4 - SOCIAAL MAATSCHAPPELIJK
hulpvragen. Waar passend benutten ze daarbij de mogelijkheden van informele (vrijwillige) zorg en ondersteuning. Zo hoeven Wmo maatwerkoplossingen alleen ingezet te worden als dit echt noodzakelijk is. Sociaal Team We zijn goed op weg bij het nemen van goed gemotiveerde besluiten op aanvragen op ondersteuningsverzoeken. Dit doen we door de stappen van de Centrale Raad van Beroep sinds begin 2025 consequent toe te passen bij het toekennen van maatwerk binnen het sociaal team. Door deze aanpak om de stappen van de Centrale Raad van Beroep stringenter te doorlopen wordt er duidelijker wat er overblijft aan maatwerk. Ook wordt er scherper of er kan worden afgeschaald bij bepaalde ondersteuning (bv in uren of van specialistisch naar regulier). Deze aanpak nodigt uit om aan de voorkant kritischer te benaderen en de voortgang op de doelen actiever te monitoren en een voorziening duurzaam in te zetten. Vooral bij begeleiding individueel vergt dit een andere manier van denken en opschrijven in het ondersteuningsplan door de consulenten. Er is recentelijk een training gevolgd door de consulenten om hierin nog meer ervaring op te doen, waarbij ook het SMART maken van de doelen in een ondersteuningsplan is meegenomen. Dit is een kwaliteitsslag die het sociaal team doormaakt. Voor het team betekent het nu een extra tijdsinspanning en investering.
Het onderzoek naar de mogelijkheid van groepsvoorzieningen is besproken met de zorgaanbieders. Voor een kleine gemeente zien ze weinig mogelijkheden, omdat de aantallen hiervoor klein zijn. Ook in de regio zien we bij andere gemeenten dat dit moeilijk van de grond komt. Op korte termijn gaan we hier niet mee verder. Huishoudelijke ondersteuning Het eerste half jaar zien we een afvlakking van het aantal meldingen bij de huishoudelijke ondersteuning. Tegelijkertijd zien we al jaren en ook in 2025 een stabiel beeld van het aantal cliënten dat huishoudelijke ondersteuning ontvangt via de gemeente. Vanzelfsprekend benadrukken we altijd bij het keukentafelgesprek de mogelijkheden van particuliere hulp. In de zomermaanden ontstaat er ook altijd een wachtlijst bij de zorgaanbieders huishoudelijke ondersteuning. De zorgaanbieders hebben hun vakantiebezetting ingevuld met tijdelijke krachten (scholieren) en nemen dan geen nieuwe cliënten aan. In september lijkt zich dit weer op te lossen, omdat meerdere zorgaanbieders dan weer ruimte hebben voor nieuwe cliënten. De stijging van de uitgaven wordt vooral veroorzaakt door de prijsindexatie van het tarief. Deze is afhankelijk van de CAO VVT. Deze is recentelijk vastgesteld. Het lijkt erop dat de CAO een doorwerking kent van een gemiddelde prijsindexatie van +7,5%.
Najaarsrapportage 2025
Aantal cliënten en voorzieningen (op de 1e van de maand) 460
440
420
400
J F M A M J J A S O N D J F M A M J J A S O N D J F M A M J J A S O N D J F M A M J J A 2023 2024 2025 2022
Aantal unieke cliënten
Aantal voorzieningen
Begeleiding individueel In het eerste half jaar zien we voor het eerst sinds jaren een voorzichtige stabilisatie van het aantal cliënten en voorzieningen begeleiding individueel. Eerder was de stijging jaarlijks zo'n 10%, maar dit stabiliseert nu. In de tweede helft van 2025 wordt gevolgd of de stabilisatie zich doorzet. De begroting is aangepast met 10% inclusief indexatie (+3,8%).
Aantal cliënten en voorzieningen (op de 1e van de maand) 260
235
210
185
160
J F M A M J J A S O N D J F M A M J J A S O N D J F M A M J J A S O N D J F M A M J J A 2023 2024 2025 2022
Aantal voorzieningen
Aantal unieke cliënten
29
H 2.4 | PROGRAMMA 4 - SOCIAAL MAATSCHAPPELIJK
Huiselijk Geweld De trend die bij de Begroting 2025 genoemd werd zet zich inderdaad door. Het aantal Huiselijk Geweld-casussen (HG-casussen) bij de WMO is in het eerste halfjaar iets hoger dan de helft van het totaal in 2024. Bij Jeugd worden HG-casussen niet apart geregistreerd. Daar zien we met name huisvestingsproblemen waardoor ook HG toeneemt. We voorzien geen financiële consequenties. Beschermd Wonen Per 1-1-2025 zijn nieuwe regionale contracten ingegaan voor het aanbieden van Beschermd Wonen en Beschermd Thuis (een meer ambulante vorm van beschermd wonen). Er is sprake van regionaal aanbod, omdat er in diverse gemeenten, waaronder Rhenen, weinig inwoners zijn die hiervan gebruik maken. In de afgelopen jaren in een regionale reserve opgebouwd. Deze wordt nog dit jaar naar rato uitgekeerd aan de deelnemende gemeenten. Voor Rhenen betekent dit een incidenteel voordeel van €949.000 in 2025. Rechtmatigheidstoezicht In juli is het beleid Rechtmatigheidstoezicht Wmo vastgesteld door het college. In vervolg daarop is een intern signalenmeldpunt ingericht bij het Sociaal Team. Ook is besloten een toezichthouder aan te wijzen in samenwerking met de gemeente Veenendaal. Hiervoor was 1 fte geraamd, waarvan een 0,5fte is structureel ingezet als onderdeel van de Taakstelling Sociaal Domein 2025.
Om deze samenwerking verder vorm te geven wordt de bestaande Dienstverleningsovereenkomst met de gemeente Veenendaal uitgebreid. Naar verwachting kan deze ingaan in het najaar van 2025 en kan dan het rechtmatigheidstoezicht Wmo worden uitgevoerd. Voor Jeugd is het rechtmatigheidstoezicht in de Jeugdhulpregio JeugdFV opgenomen. Hierover is de raad in maart met een informatienota geïnformeerd. Op grond van de Regeling Jeugdwet moeten gemeenten voldoen aan bepaalde eisen om de correcte inzet van jeugdhulp te borgen, zoals uitvoeren van materiele controles en bestrijden van fraude. Dit is regionaal belegd en ook de handhaving. Er is een regionale handhavingslijn opgesteld, waarin de stappen staan vermeld die ingezet kunnen worden bij gesignaleerde tekortkomingen. Ook is er een regionaal afwegingskader signalen opgesteld, waarbij signalen worden gewogen en geprioriteerd voor de controles. Er zijn toezichthouders aangesteld. Spreidingswet In januari 2025 presenteerde het college een voorstel voor de opvang van 200 asielzoekers
Najaarsrapportage 2025
op locatie Eikelkamp in Elst, als invulling op de opgave uit de Spreidingswet. Dit leidde tot veel reacties. De gemeenteraad vroeg het college op 28 januari unaniem om het voorstel in te trekken en samen met inwoners te werken aan een nieuw plan. Het college heeft daarom op 19 mei consulterende vragen aan de raad voorgelegd en op 3 juni uitgangspunten en kaders aangeboden. De gemeenteraad bespreekt dit na de zomer. Er is vertraging, maar er is nu meer ruimte voor participatie. De eerdere koppeling met de versnelde woonopgave vervalt, omdat de gemeenteraad niet heeft ingestemd met de ontwikkeling van flexwoningen. Breed offensief is geïmplementeerd Het Breed Offensief bestaat uit maatregelen rond 4 hoofdpunten: • Regels worden eenvoudiger voor werkgevers en werkzoekenden; • (Meer) werken wordt aantrekkelijker; • Werkgevers en werkzoekenden kunnen elkaar makkelijker vinden; • Duurzaam werk wordt gestimuleerd. Deze maatregelen zijn onderdeel geworden van de reguliere werkzaamheden. Daarmee is de implementatie afgerond. Participatiewet in balans: vastgesteld door Tweede Kamer De Tweede Kamer heeft op 22 april 2025 het wetsvoorstel Participatiewet in balans aangenomen. In het wetsvoorstel staan ruim 20 maatregelen om de wet op korte termijn te vereenvoudigen en verbeteren. Het is een eerste stap op weg naar een fundamentele herziening van de Participatiewet.
Gemeenten krijgen de ruimte om de nieuwe Participatiewet in stappen in te voeren. Het kabinet kijkt nog samen met onder meer de VNG naar de termijn van invoering per maatregel. De inzet is dat de eerste maatregelen per 1 januari 2026 in kunnen gaan. Dit is mede afhankelijk van de behandeling van de wet door de Eerste kamer. Het is mogelijk dat er in 2025 besluitvorming plaatsvindt die lijdt tot de noodzaak van aanpassingen in lokaal beleid. We houden de ontwikkelingen in de gaten. Bestaanszekerheid: dichter bij de inwoner Het gemiddelde inkomen in Rhenen is binnen de provincie één van de laagste. Het percentage inwoners met een (langdurig) laag inkomen is óók laag. In de raadsvergadering van 8 juli is een motie aangenomen om verdere vereenvoudiging van het minimabeleid te onderzoeken. Dit is in lijn met het door de raad in januari vastgestelde beleidsplan Bestaanszekerheid en Basisvaardigheden. We zetten verder in op ervaringsdeskundigheid en vereenvoudiging van het minimabeleid. 30
H 2.4 | PROGRAMMA 4 - SOCIAAL MAATSCHAPPELIJK
Najaarsrapportage 2025
Jeugdfonds Sport en Cultuur Het Jeugdfonds Sport en Cultuur krijgt meer aanvragen dan dat er aan subsidie is begroot. De gemeenteraad heeft besloten prioriteit te geven aan sport en cultuur voor deze kinderen en jongeren, en besloot op 27 mei een aanvullend bedrag van € 24.000 incidenteel toe te kennen. Door fondsenwerving van het Jeugdfonds kan dit bedrag naar beneden worden bijgesteld naar € 10.000. We verwachten dat zo alle aanvragen voor 2025 kunnen worden toegekend. In de raadsvergadering van 8 juli heeft de raad aanvullend hierop besloten om de subsidie aan het Jeugdfonds Sport en Cultuur structureel op te hogen naar € 66.000. Dekking hiervoor komt gedeeltelijk uit een verschuiving binnen bestaande budgetten. Voor € 20.000 is geen dekking; de gemeenteraad heeft in het betreffende amendement aangegeven een overschrijding door verhoging van deze subsidie te accepteren.
Doorontwikkeling Arbeidsmarktregio In 2024 heeft het kabinet besloten om de arbeidsmarktdienstverlening toegankelijker en beter vindbaar te maken door per arbeidsmarktregio één Regionaal Werkcentrum te openen. Dit is één loket waar werkzoekenden, werkenden en werkgevers voortaan terecht kunnen met alle vragen over werk, loopbaanstappen, (arbeidsmarktgerichte) scholing en personeelsvraagstukken. Dit Regionaal Werkcentrum FoodValley zal het huidige Regionaal Werkbedrijf FoodValley, het WerkgeversServicepunt FoodValley en het Leerwerkloket FoodValley vervangen. De verwachte ingangsdatum is 1 januari 2026. Voor deze oprichting worden nu voorbereidingen getroffen. Voor zover nu bekend heeft dit geen financiële gevolgen voor onze gemeente. Van School naar duurzaam werk In 2026 gaat de Wet ‘van school naar duurzaam werk’ van kracht. Het doel van de wet is om jongeren met een afstand tot de arbeidsmarkt de juiste begeleiding en ondersteuning te geven. We werken samen aan een regionaal programma met de Arbeidsmarktregio en met het Doorstroompunt.
Wat kost het? PROGRAMMA 4 - SOCIAAL MAATSCHAPPELIJK Najaarsrapportage 2025
Jaarrekening 2024
Jaarrekening 2023
werkelijk
werkelijk
vastgesteld in
vastgestelde wijzigingen
wijzigingen
na wijzigingen
november 2024
tot Najaarsrapportage
Najaarsrapportage
Najaarsrapportage
Baten
8.844 V
852 V
1.381 V
11.077 V
10.192 V
9.395 V
Lasten
33.093 N
1.232 N
163 N
34.488 N
33.272 N
30.913 N
Saldo van baten en lasten (A)
24.249 N
381 N
1.218 V
23.411 N
23.080 N
21.518 N
Onttrekking uit reserves
51 V
200 V
145 V
396 V
136 V
880 V
Toevoeging aan reserves
9N
0N
0N
9N
79 N
309 N
Mutaties reserves (B)
42 V
200 V
145 V
387 V
57 V
570 V
24.207 N
181 N
1.363 V
23.024 N
23.023 N
20.948 N
(€ x 1.000)
Geraamd resultaat (A+B)
31
Najaarsrapportage 2025
Programma 5 - ECONOMIE & TOERISME
Wat willen we bereiken? Maatschappelijk doel Gemeente Rhenen is een gemeente waar het goed ondernemen is waarbij de kwaliteit van de leefomgeving in acht wordt genomen. 32
H 2.5 | PROGRAMMA 5 - ECONOMIE EN TOERISME
Wat doen we ervoor? Reguliere activiteiten a. Economische agenda: faciliteren van de ondernemersverenigingen ten behoeve van het ondernemersklimaat. b. Agrarische sector c. Toerisme & recreatie: realiseren van het uitvoeringsprogramma recreatie & toerisme en de exploitatie van de VVV in het Stadsmuseum en de Stadshaven Rhenen d. Cultuur: cultuur- en erfgoededucatie in het onderwijs en service van de bibliotheek als Informatiepunt Digitale Overheid. e. Samenwerkingsverbanden: de gemeente neemt deel aan de reguliere overleggen in de regio over economische zaken en rondom landbouw.
Wat zijn de politiek relevante ontwikkelingen? Strategische Agenda Regio Foodvalley De gemeenteraad van Rhenen heeft op 27 mei 2025 de strategische agenda: ''onderneemt natuurlijk'' van de Regio Foodvalley vastgesteld. In het tweede half jaar van 2025 wordt het werkprogramma van de strategische agenda en het bijbehorende jaarplan voor 2026 uitgewerkt. Zie onderdeel uitwerking Visie op Rhenen – Programma landelijk gebied, randzonevisie en gebiedsverkenning in programma 3. Voortgang Uitvoeringsprogramma Recreatie & Toerisme De actie omtrent het beleefbaar maken van de uitzichtlocaties is direct gestart. In januari 2025 kwam de projectgroep voor het eerst bij elkaar. Sindsdien zijn meerdere locaties onderzocht, waarbij een drietal locaties bestuurlijke goedkeuring heeft verkregen om als uitzichtpunt te worden gerealiseerd. Inmiddels wordt de laatste hand gelegd aan een uitgewerkt plan per locatie. I.v.m. onduidelijkheid rondom het inkoopproces, beperkte inzetbaarheid en een openstaande subsidieaanvraag heeft dit project ietwat vertraging opgelopen. In Q3 zal worden begonnen met het opzetten van een jaarlijkse prijs voor het beste vrijetijdsinitiatief in Rhenen. De wens is dat de eerste editie van deze prijs kan worden uitgereikt in het najaar van 2026, aan het eind van het hoogseizoen.
Najaarsrapportage 2025
Viering 80 jaar vrijheid/ herdenking 85 jaar slag om de Grebbeberg De samenwerking met culturele en erfgoed organisaties heeft ertoe bijgedragen dat er voor dit herdenkingsjaar een aansprekend programma kon worden gepresenteerd. Er zijn in de periode van maart t/m november 30 activiteiten (van scholenprogramma's tot voorstellingen en herdenkingen) geprogrammeerd waaraan de inwoners van Rhenen konden deelnemen. Financiële stand van zaken De stichting Slag om de Grebbeberg heeft een subsidie van de gemeente ontvangen van € 30.000. Dit was voor de stichting voldoende basis om d.m.v. fondsenwerving de begroting sluitend te krijgen. Op regionaal niveau werken aan de ontwikkeling van de Grebbelinie als bestemming Rhenen is inmiddels aangesloten bij het project Merkversterking Grebbelinie, een project van het Regionaal Bureau voor Toerisme in samenwerking met gemeenten en provincie. Hierin wordt de Grebbelinie als geheel gepromoot als recreatieve bestemming. Dit helpt met het spreiden van bezoekers van de Heuvelrug en creëert kansen en ontwikkelingsmogelijkheden voor ondernemers in de Gelderse Vallei. Onze bijdrage voor onze driejarige deelname wordt gedekt uit de budgetten van toerisme & recreatie en cultuur & erfgoed. Inmiddels hebben wij de intentieverklaring voor financiering voor 2026 (het tweede jaar) ondertekend. Binnenkort komt de vernieuwde Grebbelinie Folder uit.
Hierin worden wij als Rhenen uiteraard benoemd. Ook hebben wij input mogen leveren voor de inhoud. Op verschillende manieren wordt het gebied alvast onder de aandacht gebracht bij recreanten. Project Stadshaven en Omgeving De uitvoering verloopt conform planning, in 2025 is voortgang gemaakt met het opstellen van een definitief ontwerp (DO). Hiervoor zijn de ingenieursdiensten aanbesteed aan een bureau, dat met ons zal optrekken tot de uitvoering kan starten. Economische agenda Er is een start gemaakt met de ontwikkeling van een economie dashboard voor interne toepassing waarin alle relevante gegevens over onze MKB van de 3 kernen worden vastgelegd. 33
H 2.5 | PROGRAMMA 5 - ECONOMIE EN TOERISME
Najaarsrapportage 2025
Ondernemersverenigingen worden gefaciliteerd vanuit geplande overlegvormen. We gaan stap voor stap evenementen organiseren (zoals een thema-avond weerbaarheid bedrijven) in samenwerking met de bedrijvenkring Rhenen. Met externe partijen en betrokken ondernemers wordt op Remmerden gewerkt aan de vormgeving van een Energy Hub. Daarnaast is er aandacht voor de oprichting van een aparte ondernemersvereniging Remmerden. We werken tenslotte verder aan de (verkeers)veiligheid van het winkelgebied. Er heeft een verkenning plaatsgevonden om invulling te geven aan een parttime coördinator (centrummanager) voor het stimuleren van commerciële initiatieven. Ondanks een wens van ondernemers is dit financieel niet haalbaar gebleken. Met de ondernemersvereniging Rhenen Stad gaan we in gesprek om eventuele alternatieven te onderzoeken.
Beschikbare middelen gevelfonds Delftse School Het in het bestuursprogramma opgenomen bedrag voor het gevelfonds is in de ombuigingen voor 2024 en 2025 komen te vervallen aangezien er geen gebruik gemaakt is van de regeling. Een van de oorzaken hiervan is de onbekendheid met het feit dat o.a. privépanden tot deze doelgroep behoren. Er is met de uitvoering van de Erfgoedvisie in 2024 een inventarisatie gedaan van alle Delftse Schoolpanden in de binnenstad van Rhenen. Om de eigenaren van deze panden hierin meer inzicht te geven is een boekje gemaakt 'Wederopbouw in Rhenen, Delftse School in de binnenstad’. Hierin zijn de kenmerken van deze bouwstijl opgenomen en wordt een handreiking gedaan om bij eventuele verbouwingen/renovaties bewustzijn te creëren van het belang om de gevel in lijn met deze bouwstijl te láten of terug te brengen. Van het beschikbare bedrag vanuit het gevelfonds voor 2025 is € 10.000 gebruikt voor het tot stand brengen van het boekje. Het restant van eveneens € 10.000 is vrijgevallen.
Wat kost het? PROGRAMMA 5 - ECONOMIE & TOERISME Najaarsrapportage 2025
Jaarrekening 2024
Jaarrekening 2023
werkelijk
werkelijk
vastgesteld in
vastgestelde wijzigingen
wijzigingen
na wijzigingen
november 2024
tot Najaarsrapportage
Najaarsrapportage
Najaarsrapportage
Baten
313 V
9N
39 V
343 V
325 V
497 V
Lasten
2.015 N
23 N
69 N
2.107 N
1.845 N
1.705 N
Saldo van baten en lasten (A)
1.703 N
33 N
29 N
1.765 N
1.520 N
1.208 N
Onttrekking uit reserves
59 V
124 V
123 V
307 V
1.815 V
99 V
Toevoeging aan reserves
2N
0N
40 N
42 N
1.584 N
76 N
Mutaties reserves (B)
58 V
124 V
83 V
265 V
232 V
23 V
1.645 N
91 V
54 V
1.500 N
1.289 N
1.185 N
(€ x 1.000)
Geraamd resultaat (A+B)
34
Najaarsrapportage 2025
Programma 6 - VEILIGHEID & HANDHAVING
Wat willen we bereiken? Maatschappelijk doel Rhenen is een gemeente waar inwoners, bezoekers en ondernemers veilig zijn en zich veilig voelen.
Wat doen we ervoor? Reguliere activiteiten Criminaliteitsaanpak, ondermijning, buurtbemiddeling, demonstraties, brandweerzorg, crisisbeheersing en geneeskundige zorg. Verder toezicht, juridische en bestuurlijke handhaving en de taken van de boa’s. 35
H 2.6 | PROGRAMMA 6 - VEILIGHEID EN HANDHAVING
Najaarsrapportage 2025
Wat zijn de politiek relevante ontwikkelingen? Het uitvoeringsplan 2025/2026 van het IVP is vastgesteld en verloopt volgens planning. De 2e integrale controle wordt momenteel voorbereid. In het centrum van Rhenen zijn met regelmaat gezamenlijke acties van politie en boa's waarbij zichtbaar gehandhaafd wordt. In het uitvoeringsplan benoemen we dat we inspelen op actuele kwesties. Op dit moment speelt het thema wolf. We hebben samen met de provincie Utrecht een incidentenprotocol opgesteld en op 4 september 2025 is een informatiebijeenkomst georganiseerd. Digitale veiligheid Digitale veiligheid is een belangrijke prioriteit in het IVP. Zoals aangekondigd is er in 2025 extra aandacht voor interne en integrale digitale veiligheid. De aanbestedingsprocedure voor de aanschaf van een informatiesysteem zorg en veiligheid nadert de eindfase. In Q4 verwachten we de implementatie te kunnen starten. Op het gebied van voorlichting voor inwoners, jongeren en ondernemers zijn er ook diverse acties uitgevoerd. Er is een Hackshield-campagne uitgevoerd, jongeren en senioren kunnen gebruik maken van een e-learning welke gezamenlijk met de 4 buurgemeenten is ingekocht. Daarnaast werken we aan een voorlichtingsbijeenkomst voor senioren.
Goede jaarwisseling 2024/2025 in Achterberg Voor afgelopen jaarwisseling stond het initiatief vanuit Achterberg centraal. Voor deze nieuwe insteek heeft een groep ondernemers in Achterberg gezamenlijk de handen ineengeslagen voor oud en nieuw. De gemeente en de politie voerden hierover regelmatig overleg met de initiatiefnemers, de nieuwe eigenaar van het café, en met de jongeren die het carbidschietevenement organiseerden. We wilden als gemeente recht doen aan lokale tradities binnen de mogelijkheden en kaders. De aanloop, het carbidschiet-evenement en de jaarwisseling zelf is verlopen zonder incidenten. Met alle partijen is deze jaarwisseling ook geëvalueerd. Daaruit bleek brede tevredenheid: de situatie werd als beheersbaar en gemoedelijk ervaren. De Achterbergse stakeholders gaven aan positief te zijn over zowel het verloop van de jaarwisseling als het contact met gemeente en politie. De goede voorbereiding en nauwe samenwerking met de lokale gemeenschap hebben hun vruchten afgeworpen. De raad ontving deze informatienota in april 2025. Voor komende jaarwisseling zal de huidige aanpak en samenwerking met de betreffende stakeholders uit Achterberg voortgezet worden. We voeren vroegtijdig en frequent overleg met deze stakeholders en de politie. Om weer een veilige jaarwisseling voor te bereiden.
Wat kost het? PROGRAMMA 6 - VEILIGHEID & HANDHAVING Najaarsrapportage 2025
Jaarrekening 2024
Jaarrekening 2023
werkelijk
werkelijk
vastgesteld in
vastgestelde wijzigingen
wijzigingen
na wijzigingen
november 2024
tot Najaarsrapportage
Najaarsrapportage
Najaarsrapportage
Baten
74 V
13 V
14 N
73 V
49 V
37 V
Lasten
2.721 N
172 V
24 N
2.573 N
2.775 N
2.340 N
Saldo van baten en lasten (A)
2.648 N
186 V
38 N
2.500 N
2.726 N
2.303 N
Onttrekking uit reserves
56 V
0N
0N
56 V
56 V
58 V
Toevoeging aan reserves
0N
0N
14 N
14 N
0N
0N
Mutaties reserves (B)
56 V
0N
14 N
42 V
56 V
58 V
2.592 N
186 V
52 N
2.458 N
2.670 N
2.245 N
(€ x 1.000)
Geraamd resultaat (A+B)
36
H 2.2
Najaarsrapportage 2025
Programma 7 - OVERIGE DEKKINGSMIDDELEN
In dit programma zijn de middelen verantwoord die vooraf geen bepaald bestedingsdoel hebben of niet toe te rekenen zijn aan de inhoudelijke programma’s. Voorbeelden hiervan zijn: belastingen, uitkeringen uit het gemeentefonds, treasury, dividend en onverdeelde lasten (stelposten).
Het programma Algemene dekkingsmiddelen is onderverdeeld in twee deelprogramma’s: 1. Belastingen 2. Overige algemene dekkingsmiddelen.
37
H 2.7 | PROGRAMMA 7 - OVERIGE DEKKINGSMIDDELEN
Najaarsrapportage 2025
Wat kost het? PROGRAMMA 7 - OVERIGE DEKKINGSMIDDELEN Najaarsrapportage 2025
Jaarrekening 2024
Jaarrekening 2023
werkelijk
werkelijk
vastgesteld in
vastgestelde wijzigingen
wijzigingen
na wijzigingen
november 2024
tot Najaarsrapportage
Najaarsrapportage
Najaarsrapportage
Baten
46.274 V
1.331 V
844 N
46.762 V
46.018 V
43.055 V
Lasten
3.221 N
399 V
270 V
2.552 N
2.431 N
1.847 N
Saldo van baten en lasten (A)
43.054 V
1.731 V
574 N
44.210 V
43.587 V
41.208 V
Onttrekking uit reserves
69 V
1.961 V
767 N
1.263 V
1.018 V
760 V
Toevoeging aan reserves
684 N
141 N
767 V
58 N
58 N
668 N
Mutaties reserves (B)
615 N
1.820 V
0N
1.205 V
960 V
92 V
42.439 V
3.551 V
574 N
45.416 V
44.547 V
41.300 V
(€ x 1.000)
Geraamd resultaat (A+B)
38
H3 FINANCIËLE BEGROTING
Najaarsrapportage 2025
De financiële begroting bestaat uit (een toelichting op): (3.1) Het financieel beeld (3.2) De exploitatie (3.3) De geprognotiseerde balans 39
3.1 Financieel beeld
Najaarsrapportage 2025
3.1 Financieel beeld Het financieel beeld bestaat uit (een toelichting op): (3.1.1) Inleiding (3.1.2) Resultaat
(3.1.3)
Financiële positie
3.1.1 Inleiding Vanaf het voorjaar 2024 werd concreet wat al een tijdje gevreesd werd: financiële tekorten voor de gemeente Rhenen. Van een gezonde financiële huishouding was geen sprake meer. Ombuigingen waren onvermijdelijk en in de zomer van 2024 is hier reeds mee gestart. Nu anderhalf jaar verder in de Najaarsrapportage 2025, zien we dat dit voor het jaar 2025 het resultaat positief heeft gedraaid. Structureel heeft het proces ook voordelen gebracht die in de begroting 2026 nader worden toegelicht.
3.1.2 Resultaat Het verwachte resultaat over 2025 bedraagt bijna € 1,6 miljoen voordelig. Ten opzichte van de vastgestelde begroting 2025 inclusief de wijzigingen tot en met de voorjaarsrapportage is het resultaat met bijna € 1 mln. verbeterd. Zoals u in onderstaande tabel kunt zien hebben de grootste financiële aanpassingen zich voorgedaan in de programma's Fysiek, Sociaal – maatschappelijk en de Overige algemene dekkingsmiddelen. Na de tabel is een toelichting op hoofdlijnen opgenomen. Financiële bijstellingen 2025 (x € 1.000)
Lasten
Baten
Toevoeging reserves
Onttrekking reserves
Totaal wijz. NJR 2025
Programma 1 - Bedrijfsvoering
176 V
62 N
35 N
8N
71 V
Programma 2 - Dienstverlening
164 N
22 V
0N
0N
142 N
Programma 3 - Fysiek
1.049 V
496 V
1.134 N
165 N
246 V
Programma 4 - Sociaal maatschappelijk
163 N
1.381 V
0N
145 V
1.363 V
Programma 5 - Economie & toerisme
69 N
39 V
40 N
123 V
53 V
Programma 6 - Veiligheid & handhaving
24 N
14 N
14 N
0N
52 N
Programma 7 - Algemene dekkingsmiddelen
270 V
844 N
767 V
767 N
574 N
1.075 V
1.018 V
456 N
672 N
965 V
Totaal
Financiële toelichting op hoofdlijnen In onderstaande tabel is het voordelig resultaat 2025 van bijna 1 miljoen uitgesplitst in de ontwikkeling van de lasten, baten en de mutaties reserves. Na de tabel is een korte analyse daarvan opgenomen. Financiële bijstellingen 2025 (x € 1.000)
Lasten
Baten
Toevoeging reserves
Onttrekking reserves
Totaal wijz. NJR 2025
Totaal
1.075 V
1.018 V
456 N
672 N
965 V
40
H 3.1 | FINANCIEEL BEELD
De verbetering van het resultaat 2025 met € 965.000 bij de najaarsrapportage is voornamelijk het gevolg van: - de in de voorjaarsnota toegezegde verwerking van de grondexploitatie Achterberg West van een actieve naar een faciliterende exploitatie. Dit heeft op zowel de baten als lasten een aanzienlijk positief effect. Eerst worden zowel de baten als de lasten van de oude exploitatie verwijderd, dit is vrijwel budgetneutraal. Dan wordt de faciliterende exploitatie ingebracht. Voornamelijk de bijdrage initiatiefnemers in de plankosten en de verkoopopbrengst zorgen voor een voordeel van € 1.530.000 V. Anderzijds heeft het een negatief effect op de toevoeging aan de reserves. Er wordt namelijk een toevoeging aan de reserves gedaan voor bovenwijkse voorzieningen en een toevoeging ter dekking van het tekort van de faciliterende grondexploitatie. Samen een nadeel van € 853.000 N. Per saldo is dit het eerder genoemde voordelig effect op het resultaat van € 677.000 V. - Hogere baten en lasten voor het MFG Rhenen met name veroorzaakt door de raming van eigenaarslasten en de exploitatievergoeding aan de exploitant. Tegenover de hogere eigenaarslasten staat een gelijke hogere OZB opbrengst en tegenover de exploitatievergoeding staan de huuropbrengsten. Per saldo is dit een klein voordeel (€ 40.000 V). - De regionale reserve Beschermd Wonen wordt verdeeld onder de gemeenten.
Dit levert voor de gemeente Rhenen eenmalig een baat op van € 949.000 V. - De restantreservering voor het opvangen van prijsontwikkelingen 2025 is in deze rapportage afgeraamd. Dit geldt ook voor de reservering van incidentele loonontwikkelingen door bijvoorbeeld ontwikkelingen op de arbeidsmarkt (€ 166.000 V). - De uitkering uit het gemeentefonds valt vooral door de bijstelling van de maatstaaf huishoudens met een laag inkomen structureel fors lager uit. De afrekening 2023 en de bijstellingen over 2024 en 2025 zorgen in combinatie met bijstellingen n.a.v. de meicirculaire 2025 voor een nadeel van € 892.000 N (bijstelling 2023 en 2024 bijna € 700.000 nadelig). Het nadeel valt hoger uit omdat voor de afrekeningen voorgaande jaren een voordeel was begroot van € 75.000. De maatstaf huishoudens laag inkomen telt zwaar mee in de berekening. In de eerdere berekeningen van het gemeentefonds is uitgegaan van de voorlopige cijfers voor Rhenen zoals die landelijk bekend waren.
Najaarsrapportage 2025
- Een lagere opbrengst leges omgevingsvergunningen voornamelijk wegens het niet doorgaan van zonnepark Nude en de leges voor 2025 voor het project Radboudweg die in de jaarrekening 2024 is verantwoord, totaal € 246.000 N. De hier genoemde bijstellingen is een selectie uit het totaal van de bijstellingen die u terugvindt vanaf pagina 45 (3.2.3 verschillenanalyse) Het effect hiervan op het resultaat is bijna € 1 miljoen voordelig. Nadere toelichting resultaat In het resultaat kan op verschillende manieren een onderscheid worden aangebracht. De financiële regelgeving maakt een onderscheid tussen het resultaat van baten en lasten (voorheen resultaat voor bestemming) en het geraamd resultaat (voorheen resultaat na bestemming). Het verschil tussen deze resultaten zit in de toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves. De gemeenteraad is bevoegd om mutaties aan reserves te veranderen. Denk bijvoorbeeld aan het minder inzetten van reserves ten gunste van de exploitatie omdat de hoogte van het geraamd resultaat dat toelaat. In het resultaat kan op verschillende manieren een onderscheid worden aangebracht. De financiële regelgeving maakt een onderscheid tussen het resultaat van baten en lasten (voorheen resultaat voor bestemming) en het geraamd resultaat (voorheen resultaat na bestemming). Het verschil tussen deze resultaten zit in de toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves.
Uitsplitsting van het geraamd resultaat 2025 (€ x 1.000) Najaarsrapportage 2025
Geraamd resultaat
Saldo van baten en lasten
Mutatie reserves
1.563 V
53 N
1.616 V
Voor een oordeel over de financiële positie van de gemeente wordt het resultaat onderverdeeld in een structureel en incidenteel resultaat. Dit beeld presenteren we in de perspectiefnota, begroting en de jaarstukken. Voor de laatste 2 rapportages geldt dat het een wettelijke verplichting is.
41
H 3.1 | FINANCIEEL BEELD
Najaarsrapportage 2025
3.1.3 Financiële positie Conclusie financiële positie De financiële positie behelst meer dan de tekorten in de exploitatie. Daarom betrekken wij ook de landelijke kengetallen bij het financiële beeld van de gemeente. In deze rapportage kijken we daarbij naar de ontwikkeling van de netto schuldquote en de solvabiliteit. Met een verwachte netto schuldquote van 80% en een solvabiliteit van 29% bewegen deze twee kengetallen zich respectievelijk binnen de categorie minst risicovol en neutraal. De overige financiële kengetallen zijn in deze rapportage niet meegewogen. Ze zijn nauwelijks van invloed op het tussentijdse oordeel over de financiële positie. Voor uw informatie zijn de kengetallen hieronder wel in beeld gebracht met de waarde ervan in de jaarrekening 2024: a. grondexploitatie (JRR24: 0,0%) b. belastingcapaciteit (JRR24: 100%); en c. weerstandsvermogen (JRR24: 2,6)
Schuldquote stijgt in 2025 maar blijft ruim voldoende
In vergelijking met de schuldquote uit de jaarstukken 2024 (70%) neemt de schuldquote in 2025 toe met 10%. De oorzaak hiervan is een toename van de schulden door investeringen 2025 en de ontwikkeling van de eigen financieringsmiddelen. Verder spelen ook andere onderliggende variabelen in de berekening van de schuldquote een rol. In de ontwikkeling van de schuldquote is geen rekening gehouden met mogelijk toekomstige investeringen waarvoor de raad nog geen middelen beschikbaar heeft gesteld.
Solvabiliteit daalt naar 29% 80%
60%
40%
170% 150%
20%
130% 0%
110% 90% 70% 50%
JRR2022
JRR2023
JRR2024
NJR2025
Netto schuldquote Fluctuaties van de schuldquote worden voornamelijk veroorzaakt door veranderde inzichten in investeringen. De planning wordt periodiek beoordeeld en toch verwachten we, op basis van ervaringen in voorgaande jaren, bij de jaarstukken 2025 dat niet alle investeringen gerealiseerd zullen zijn. Dit is een hardnekkig verschijnsel waar wij de afgelopen periode waarin er vrijwel geen bestedingsruimte meer is, extra goed naar hebben gekeken. Dit heeft onder andere geresulteerd in het opnemen van onderuitputting op de investeringen met ingang van 2026.
JRR2022
JRR2023
JRR2024
NJR2025
Solvabiliteit Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger de solvabiliteit, hoe beter de weerbaarheid van de gemeente omdat het aandeel van het eigen vermogen groter is dan de schuld. De prognose van de solvabiliteitsratio laat ten opzichte van de jaarrekening 2024 een lichte daling zien van 1%. Met een solvabiliteit van 29% is de situatie in Rhenen ruim voldoende. Omdat Nederlandse gemeenten niet failliet kunnen had dit kengetal ondanks de signaalwaarde maar beperkte waarde. Echter door de financiële situatie waarin gemeenten verkeren biedt de regelgeving tegenwoordig de mogelijkheid om binnen bepaalde kaders structurele lasten te dekken met incidentele middelen (inzet van de algemene reserve). De hoogte van de solvabiliteit speelt hierin een belangrijke rol. Het belang van deze ratio is dus toegenomen. 42
H 3.1 | FINANCIEEL BEELD
Aandachtspunten kengetallen 1. Meerdere kengetallen worden uitgedrukt in een percentage van de baten. Dit kan het beeld en daarmee het oordeel over bijvoorbeeld de hoogte van de schulden vertroebelen. 2. Het gepresenteerde beeld is een momentopname. 3. Verder vertegenwoordigt de balans van de gemeente geen volledig beeld van de vermogenspositie. Dit hangt samen met de specifieke wet- en regelgeving. Op dit moment wordt de vaste activa gewaardeerd tegen de verkrijgings- of vervaardigingsprijs. Deze regelgeving zorgt ervoor dat een deel van het bezit zoals gronden niet op de
Najaarsrapportage 2025
balans staan. Ook mag de gemeente haar bezit niet herwaarderen. Tenzij er sprake is van een duurzame waardevermindering. Op dat moment dient een afwaardering van het bezit plaats te vinden. Hiertegenover staat dat gemeenten investeringen met een maatschappelijk nut wel mogen activeren. Deze investeringen leveren in het economisch verkeer echter nauwelijks geld op. De aandachtspunten betekenen niet dat wij de kengetallen alleen als een formele verplichting moeten beschouwen. Ze zijn niet bepalend voor een oordeel op de financiële positie, maar zijn wel een indicatie hoe de financiële positie van de gemeente zich ontwikkelt.
43
3.2 Exploitatie
Najaarsrapportage 2025
Het financieel beeld bestaat uit (een toelichting op): 3.2.1 Inleiding 3.2.2 Exploitatie 3.2.3 Toelichting op de exploitatie
De actuele prognoses 2025 zijn gebaseerd op gesprekken met de organisatie, de realisatie 2024 en eerdere jaren en de realisatie 2025 tot medio augustus. De huidige prognoses zijn op een zorgvuldige manier tot stand zijn gekomen. Bij sommige budgetten blijft het moeilijk om de uitkomst daarvan ook lopende het jaar goed te voorspellen. Denk bijvoorbeeld aan het gebruik van de open einde regelingen en de legesinkomsten.
3.2.1 Inleiding De exploitatie van een gemeente bestaat uit de baten en lasten inclusief reserves van programma's. Een programma is een samenhangende verzameling van activiteiten. Deze worden uitgevoerd om de beoogde bestuurlijke doelen van een programma te realiseren. Een belangrijk onderdeel van deze tussentijdse rapportage is het actualiseren van de baten en lasten. Dat is nodig om tijdig te kunnen anticiperen bij tekorten of extra ruimte in te zetten voor investeringen in de samenleving of het verlagen van de schuldquote.
3.2.2 Exploitatie In onderstaande tabel is per programma het financiële verloop van de budgetten gedurende het jaar 2025 in beeld gebracht. De primitieve begroting zoals die in november 2024 door de raad is vastgesteld vormt daarbij het vertrekpunt. Ter vergelijking van de cijfers zijn in de laatste twee kolommen de cijfers 2024 en 2023 opgenomen.
Geraamd resultaat reguliere exploitatie Najaarsrapportage 2025
Jaarrekening 2024
Jaarrekening 2023
werkelijk
werkelijk
vastgesteld in november 2024
vastgestelde wijzigingen tot Najaarsrapportage
wijzigingen Najaarsrapportage
na wijzigingen Najaarsrapportage
Programma 1 - Bedrijfsvoering
11.891 N
705 N
71 V
12.525 N
12.546 N
10.854 N
Programma 2 - Dienstverlening
502 N
215 V
142 N
429 N
543 N
569 N
Programma 3 - Fysiek
5.044 N
883 V
245 V
3.917 N
5.037 N
4.944 N
Programma 4 - Sociaal maatschappelijk
24.207 N
181 N
1.363 V
23.024 N
23.023 N
20.948 N
Programma 5 - Economie & toerisme
1.645 N
91 V
54 V
1.500 N
1.289 N
1.185 N
Programma 6 - Veiligheid & handhaving
2.592 N
186 V
52 N
2.458 N
2.670 N
2.245 N
Programma 7 - Algemene dekkingsmiddelen
42.439 V
3.551 V
574 N
45.416 V
44.547 V
41.300 V
Geraamd resultaat
3.442 N
4.040 V
965 V
1.563 V
561 N
554 V
(€ x 1.000)
Via de links/qr-codes treft u een overzicht per deelprogramma en op productniveau
Tabel per deelprogramma
Tabel op productniveau
44
H 3.2 | EXPLOITATIE
Najaarsrapportage 2025
3.2.3 Toelichting op de exploitatie In dit onderdeel is per programma het financiële verloop van de baten, lasten en de mutaties reserves weergegeven. De vastgestelde primitieve begroting 2025 vormt daarbij het vertrekpunt. Ter vergelijking van de cijfers 2025 zijn in de laatste twee kolommen de werkelijke cijfers 2024 en 2023 opgenomen.
In de kolom ‘wijzigingen najaarsrapportage’ zijn de voorgestelde budgetaanpassingen uit deze rapportage gepresenteerd. Deze bedragen zijn na de tabel toegelicht. In de toelichting is een onderscheid gemaakt tussen de baten, lasten, onttrekking reserves en de toevoegingen aan de reserves. Deze wijze van toelichten is gelijk aan het toelichten van de verschillen in de jaarrekening. Bij de jaarrekening is het voordeel dat de relatie met de rechtmatigheidsverantwoording eenvoudiger te leggen is
PROGRAMMA 1 - BEDRIJFSVOERING Najaarsrapportage 2025
Jaarrekening 2024
Jaarrekening 2023
werkelijk
werkelijk
Vastgesteld november 2024
Vastgestelde wijzigingen tot Najaarsrapportage
wijzigingen Najaarsrapportage
na wijzigingen Najaarsrapportage
Baten
199 V
51 V
62 N
189 V
1.472 V
223 V
Lasten
12.150 N
1.035 N
176 V
13.010 N
13.279 N
11.093 N
Saldo van baten en lasten (A)
11.951 N
984 N
114 V
12.821 N
11.807 N
10.870 N
Onttrekking uit reserves
60 V
278 V
8N
331 V
417 V
189 V
Toevoeging aan reserves
0N
0N
35 N
35 N
1.156 N
172 N
Mutaties reserves (B)
60 V
278 V
43 N
296 V
739 N
16 V
11.891 N
705 N
71 V
12.525 N
12.546 N
10.854 N
(€ x 1.000)
Geraamd resultaat (A+B)
Toelichting verschil saldo baten en lasten (A) (in € x 1.000)
Toelichting verschil saldo baten en lasten (A) (in € x 1.000)
LASTEN
Lagere lasten Programma 1 - Bedrijfsvoering : 176 V
176 V
1.1 Structureel hogere bijdrage fonds GGU-VNG door loon- en prijsstijgingen en bijdrage aan de inhoudelijke thema's zoals bestaanszekerheid (€ 16.000 N). Bijdrage FoodValley valt hoger uit omdat in de ramingen onvoldoende rekening is gehouden met de BTW die de regio niet kan compenseren (€ 33.000 N). Deze wordt verhaald via de gemeenten.
49 N
1.2 Indexering loonkosten college en vergoedingen raad naar niveau 2025 (€ 46.000 N).
46 N
1.3 De personeelslasten bedrijfsvoering laten een voordeel zien van € 315.000 (V). Het betreft hoofdzakelijk openstaande vacatureruimte. Hiervoor is een prognose opgesteld tot en met het einde van dit jaar. De feitelijke situatie kan vanzelfsprekend afwijken en vormt daarmee een mogelijk risico.
478 V
Verder is de reservering van de rijksmiddelen voor de WOO vervallen. Dit bedrag is ingezet voor de inhuur van de WOO-regisseur (€ 61.000 V). Daarnaast is het restant formatiebudget voormalige directeur bedrijfsvoering overgeheveld van programma Algemene dekkingsmiddelen (€ 65.000 N). Tenslotte is voor € 167.000 (V) aan uren van medewerkers bedrijfsvoering en overhead toegerekend aan specifieke uitkeringen zoals CDOKE. De hogere kosten zijn een gevolg van de ombuigingsmaatregel om de toerekening aan de SPUK CDOKE inclusief overhead te doen. 1.4 Op 18 juni 2025 heeft de rechtbank Midden-Nederland uitspraak gedaan met betrekking tot stichting 't Brandweer. De gemeente is in het ongelijk gesteld. Van de gevorderde schade van € 296.800 is de gemeente veroordeeld tot het betalen van een dispositieschade van € 66.000. Inclusief de proceskosten zijn de kosten € 80.000 (N).
80 N
45
H 3.2 | EXPLOITATIE
Najaarsrapportage 2025
Toelichting verschil mutatie reserves (B) (in € x 1.000)
Toelichting verschil saldo baten en lasten (A) (in € x 1.000) 1.5 Voor de doorontwikkeling van de planning en control rapportages en het proces naar aanleiding van de Quickscan is voor de 1e fase € 45.000 (N) begroot. Dit bedrag is gedekt door het voordeel van de personeelslasten binnen bedrijfsvoering.
45 N
1.6 Administratieve overheveling van de wettelijke/onvermijdelijke beleidsvoornemens uit de perspectiefnota 2025 (duurzame inzetbaarheid en zorgplicht medewerkers) van programma Algemene dekkingsmiddelen (€ 50.000 N).
50 N
1.7 De kosten voor het gemeentelijk vastgoed binnen dit programma zijn hoger: 1) Hogere lasten voor het leegstandsbeheer van de strategische aankoop van de Maatsteeg 20 (€ 27.000 N) 2) Hogere lasten voor het leegstandsbeheer van het Dorpshuis Elst (€ 40.000 N) door noodzakelijke reparaties voor de instandhouding van de monumentale gevel. 3) Hogere lasten afwikkeling verkoop Kerkstraat 1-3 (€ 13.000 N), o.a. voor het opslaan en herplaatsen van de historische beelden die in dit pand stonden. 4) Overige kleine verschillen (€3.000 N)
83 N
1.8 Een belangrijk speerpunt is het verlagen van het ziekteverzuimpercentage. De eerste tekenen hiervan zijn inmiddels zichtbaar. De begeleiding van met name de langdurig zieken vraagt om intensievere begeleiding en coaching. De kosten nemen daarom toe met € 30.000 (N).
30 N
1.9 De kosten voor de regeling vervroegde uittreding (RVU) zijn verantwoord binnen bedrijfsvoering. De vrijval uit de hiervoor gevormde voorziening is daarom overgeheveld van programma Algemene dekkingsmiddelen (€ 35.000 V).
35 V
1.10 Overige verschillen
45 V
ONTTREKKING
Lagere onttrekking aan reserves voor Programma 1 - Bedrijfsvoering : 8 N
8N
1.13 Overige verschillen
8N
TOEVOEGING
Hogere toevoeging aan reserves voor Programma 1 - Bedrijfsvoering : 35 N
35 N
1.14 Deel budget rekenkamer 2025 in verband met onderzoeken die plaatsvinden in 2026 toegevoegd aan reserve budgetoverheveling.
15 N
1.15 De afronding van de migratie van het huidige zaaksysteem MOZARD naar het nieuwe zaaksysteem DJUMA zal plaatsvinden in 2026. Daarom 25% van het beschikbare budget toegevoegd aan de reserve budgetoverheveling.
20 N
Mutatie reserves (B)
43 N
Geraamd resultaat (A+B)
71 V
BATEN
Lagere baten Programma 1 - Bedrijfsvoering : 62 N
62 N
1.11 De opbrengsten verkoop verlof door medewerkers zijn op basis van een analyse over het 1e halfjaar 2025 structureel verlaagd met € 30.000 (N).
30 N
1.12 Overige verschillen
32 N
Saldo van baten en lasten (A)
114 V 46
H 3.2 | EXPLOITATIE
Najaarsrapportage 2025
PROGRAMMA 2 - DIENSTVERLENING Najaarsrapportage 2025
Jaarrekening 2024
Jaarrekening 2023
werkelijk
werkelijk
Vastgesteld november 2024
Vastgestelde wijzigingen tot Najaarsrapportage
wijzigingen Najaarsrapportage
na wijzigingen Najaarsrapportage
Baten
435 V
10 V
22 V
467 V
457 V
314 V
Lasten
936 N
204 V
164 N
896 N
900 N
883 N
Saldo van baten en lasten (A)
502 N
215 V
142 N
429 N
443 N
569 N
Onttrekking uit reserves
0N
0N
0N
0N
0N
0N
Toevoeging aan reserves
0N
0N
0N
0N
100 N
0N
Mutaties reserves (B)
0N
0N
0N
0N
100 N
0N
502 N
215 V
142 N
429 N
543 N
569 N
(€ x 1.000)
Geraamd resultaat (A+B)
Toelichting verschil saldo baten en lasten (A) (in € x 1.000)
Toelichting verschil saldo baten en lasten (A) (in € x 1.000)
LASTEN
BATEN
Hogere lasten Programma 2 - Dienstverlening : 164 N
164 N
Hogere baten Programma 2 - Dienstverlening : 22 V
22 V
2.1 Hogere loonkosten dienstverlening door extra benodigde capaciteit door de vervroegde Tweede Kamerverkiezingen in oktober 2025 (€11.000 N) en abusievelijk afgeraamde kosten voor de Buitengewoon Ambtenaren van de Burgerlijke Stand (€15.000 N)
26 N
2.6 Hogere legesopbrengst, met name veroorzaakt door reisdocumenten.
22 V
Saldo van baten en lasten (A)
142 N
2.2 Hogere kosten voor het organiseren van de Tweede Kamerverkiezingen in oktober 2025.
75 N
2.3 Hogere kosten voor de implementatie van E-diensten Burgerzaken en Huwelijken (€30.000 N) gedekt uit de digitaliserings- en vernieuwingsbudgetten binnen programma bedrijfsvoering.
37 N
2.4 Hogere kosten voor de afdracht van leges, met name door verwachte hogere afname van reisdocumenten.
24 N
2.5 Overige verschillen
2N
Mutatie reserves (B) Geraamd resultaat (A+B)
0N 142 N
47
H 3.2 | EXPLOITATIE
Najaarsrapportage 2025
PROGRAMMA 3 - FYSIEK Najaarsrapportage 2025
Jaarrekening 2024
Jaarrekening 2023 werkelijk
Vastgesteld november 2024
Vastgestelde wijzigingen tot Najaarsrapportage
wijzigingen Najaarsrapportage
na wijzigingen Najaarsrapportage
na wijzigingen najaarsrapportage
Baten
9.470 V
192 V
496 V
10.158 V
8.020 V
6.908 V
Lasten
14.090 N
454 N
1.049 V
13.495 N
13.135 N
12.042 N
Saldo van baten en lasten (A)
4.621 N
262 N
1.545 V
3.338 N
5.115 N
5.133 N
Onttrekking uit reserves
474 V
348 V
165 N
657 V
1.538 V
1.789 V
Toevoeging aan reserves
898 N
796 V
1.134 N
1.236 N
1.459 N
1.600 N
Mutaties reserves (B)
423 N
1.144 V
1.300 N
579 N
79 V
189 V
5.044 N
883 V
245 V
3.917 N
5.037 N
4.944 N
(€ x 1.000)
Geraamd resultaat (A+B)
Toelichting verschil saldo baten en lasten (A) (in € x 1.000)
Toelichting verschil saldo baten en lasten (A) (in € x 1.000) 1.049 V
3.1 Lagere lasten als gevolg van het aframen van de lasten van de actieve grondexploitatie Achterberg West (€ 979.000 V) en het bijramen van de faciliterende grondexploitatie (€ 70.000 N) ( Zie ook de baten en toevoeging reserves en daar vermelde toelichting op het resultaat grondexploitatie Achterberg West)