Bijlage 1 Najaarsrapportage 2025-01-10-2025
Tekst van het document
Najaarsrapportage 2025
Najaarsrapportage 2025
Najaarsrapportage 2025
PLANNING EN CONTROL CYCLUS PERSPECTIEFNOTA 2025 Voornemens beleid met financiën (4 jaar) Vaststellen van kaders op hoofdlijnen voor beleid en financiën, basis voor de begroting. (3e kwartaal 2024)
jke organisa bteli tie Am a n v e B g & lle W Co eenteraa em d aad erG t en
rst
rt
se
u it vo e ri n g eun
in g va n ra a
eg
e
de
Vaststellen voorgenomen beleid en financiën, uitwerking van de perspectiefnota. (4e kwartaal 2024)
klta k a d e r tro d ers en con
l
on
Voornemens beleid met financiën (4 jaar)
le e
ste
s tte
BEGROTING 2025
o n t ro l e ert
Verantwoording over de behaalde resultaten van beleid en financiën in het afgelopen jaar, decharge verlenen door raad. (3e kwartaal 2026)
Gem e
Jaarverantwoording beleid met financiën
nc
JAARSTUKKEN 2025
c d en
o ll
NAJAARSRAPPORTAGE 2025
VOORJAARSRAPPORTAGE 2025
Tussentijdse verantwoording beleid en financiën (1 jaar)
Tussentijdse verantwoording beleid en financiën (1 jaar)
2e verantwoording en bijstellingsmoment voor beleid en financiën, beleid informatief en financiën vaststellen. (4e kwartaal 2025)
1e verantwoording en bijstellingsmoment voor beleid en financiën, beleid informatief en financiën vaststellen. (3e kwartaal 2025)
2
Najaarsrapportage 2025
INHOUDSOPGAVE 1. Algemeen 1.1
Aanbieding
5
1.2
Visie op Rhenen
6
1.3
Bestuur van de gemeente Rhenen
7
1.4
Financieel beeld op hoofdlijnen
9
2. Beleidsbegroting 2.1
Programma's
10
3. Financiële begroting 3.1
Financieel beeld 39
3.2
Exploitatie
44
3.3
Geprognosticeerde balans
57
3
H1 INLEIDING
Najaarsrapportage 2025
4
H 1.1 | AANBIEDING
Najaarsrapportage 2025
1.1 AANBIEDING Voor u ligt de Najaarsrapportage 2025. Het is de tweede tussentijdse verantwoordingsrapportage van dit jaar. In deze rapportage informeren wij u beleidsmatig over de politiek-bestuurlijk relevante onderwerpen. Vaak hangen deze onderwerpen samen met de ambities uit het bestuursprogramma. Het kunnen ook ontwikkelingen binnen het bestaand beleid zijn of relevante trends die wij signaleren. Naast de beleidsmatige verantwoording infomeren wij u over aanpassingen van de budgetten. Tot slot wordt gelijktijdig met deze rapportage geïnformeerd over de voortgang van de ombuigingen die in de begroting 2025 en op 7 mei en 8 juli 2025 zijn vastgesteld. Met het bestuurlijk voorstel wordt gevraagd om in te stemmen met de financiële bijstellingen per programma. Na vaststelling door uw raad ontstaat een geactualiseerd financieel kader voor ons college.
5
H 1.2 | VISIE OP RHENEN
Najaarsrapportage 2025
1.2 VISIE OP RHENEN ‘Behoud ons Rhenen en maak het nog mooier’ De gemeente Rhenen is een groene gemeente met een sterke geschiedenis. De samenleving is hecht; mensen kennen elkaar en helpen elkaar. Veel vrijwilligers zetten zich in voor de vele verenigingen in onze gemeente. De verschillende kernen hebben hun eigen karakter, zoals de tabaksschuren in Elst, de agrarische bedrijven in Achterberg en de historische kern van Rhenen. Het goede van de gemeente blijven we onderhouden en verbeteren. Zodat we in 2035 van dit alles nog steeds genieten. In 2035… Extra woningen en meer groen In 2035 zijn er in de kernen ongeveer 1.000 nieuwe woningen bijgebouwd. Eengezinswoningen en flatwoningen en bij een knarrenhofje en andere nieuwe woonvormen waar jong en oud samenwonen in één huis of dicht bij elkaar. Hierdoor blijven jongeren, gezinnen en ouderen graag in hun dorp of stad wonen. En in 2035 is er meer groen gekomen. Jong en oud genieten van het groen; om te spelen, te ontmoeten, om te sporten of bijvoorbeeld voor een lekkere wandeling. In de gemeente Rhenen staan we voor elkaar klaar In 2035 staan wij in Rhenen nog steeds klaar voor elkaar. Ook voor de mensen die het moeilijker hebben. We blijven ons ervoor inzetten dat geen inwoner meer in armoede leeft. Rhenen heeft een rijk cultureel leven en veel verschillende sportverenigingen.
Samen naar het museum en muziek maken, lekker buiten wandelen, sporten en spelen. We doen het in 2035 steeds meer. Voor onze gezondheid en omdat we het leuk vinden. Iedereen kan meedoen. Innovatieve bedrijven en duurzaamheid Veel agrarische bedrijven in het Binnenveld hebben in 2035 hun bedrijf verduurzaamd. Het zijn goed lopende bedrijven die zorgen voor ons voedsel, maar er is ook ruimte voor andere activiteiten.
Ondanks isolatie en energiebesparing gebruiken we meer energie. In 2035 wekken we samen schone energie op door zonnepanelen op onze daken. Dit om zoveel mogelijk te voorkomen dat er grote zonneweides moeten komen. Daarnaast onderzochten we sinds 2022 andere mogelijkheden om aan schone energie te komen. In 2035 ziet onze gemeente er nog groener uit dan nu. Een groene omgeving met meer soorten planten en dieren. De gezonde natuur zorgt voor schone lucht en beschermt ons beter bij extreem weer zoals hitte, droogte en zware regenval. Extra groen en minder stenen helpt ook om wateroverlast te voorkomen. Genieten van mooie natuur en cultuur De inwoners en bezoekers uit de regio genieten in 2035 nog steeds van de natuur, het water, de cultuur en de gezellige restaurantjes in onze gemeente. Langs de Rijn zijn strandjes aangelegd. En er zijn wandelpaden bijgekomen die ook toegankelijk zijn voor mensen in een rolstoel. We zijn trots op onze historische kern van Rhenen. Diverse mooie oude gevels van bijvoorbeeld de Delftse school zijn al hersteld en worden goed onderhouden. In 2035 rijdt er minder doorgaand verkeer door het stadscentrum. Dankzij betere fietspaden en goed openbaar vervoer kunnen we ons snel verplaatsen in de stad en de regio. De auto blijft populair. Ondanks de verbreding van de Rijnbrug staat in 2035 het verkeer hier in de spits nog steeds wel eens vast.
Rhenen blijft een zelfstandige gemeente We vinden het belangrijk om onze zelfstandigheid en onze cultuur-historische identiteit te kunnen bewaren. We willen graag blijven wie we zijn.
6
H 1.3 | HET BESTUUR VAN DE GEMEENTE RHENEN
Najaarsrapportage 2025
1.3 HET BESTUUR VAN DE GEMEENTE RHENEN Organisatieschema De inrichting van de organisatie is één van de bouwstenen om de doelen die de gemeente heeft te bereiken. In de afbeelding hieronder is het organisatieschema van de gemeente Rhenen weergegeven.
Gemeente Rhenen
Aantrekkelijk Rhenen
Inwonerszaken
Duurzaamheid
Organogram
Gemeentesecretaris Manager Griffier
Sociaal dome in +
Leefbaarheid
Projecten
e van B& lleg W Co n t e e e raa em d G
Remmerden
ein dom
Legenda
ing len r e tv s en IMT
ek si Fy
Klantcontactcentrum
Openbare werken
D i
Jeugd team
Ruimtelijke ontwikkeling
Inwoners Ondernemers
Veiligheid toezicht handhaving
Maatschappelijke partners
Sociaal team
Regisseur bestuurlijk proces
Vergunningen
Strateeg Medewerkers Medewerkers Medewerkers
Vastgoed Accommodaties en Facilitair
Communicatie
Bed
Data en informatie
rijf s v o e ri n g
Digitale Dienstverlening Financiën
Flexteam
Personeel en organisatie Juridisch Inkoop en Gegevensbescherming’
Integrale ondersteuning
7
H 1.3 | HET BESTUUR VAN DE GEMEENTE RHENEN
Najaarsrapportage 2025
1.3.1 College van burgemeester en wethouders
1.3.2 Gemeenteraad
Het bestuur van de gemeente wordt gevormd door het college van burgemeester en wethouders en de gemeenteraad. Het college van burgemeester en wethouders (college van B&W) is vergelijkbaar met het kabinet. Het college regeert en vormt het dagelijks bestuur van een gemeente. Hieronder volgt de samenstelling van het college van B&W op 1 september 2025.
De gemeenteraad is het hoogste orgaan in een gemeente en is te vergelijken met de Tweede Kamer: - de gemeenteraad bepaalt (de hoofdlijnen van) het beleid en ziet toe op de uitvoering daarvan door het college van B&W, rekening houdend met signalen en informatie uit de samenleving; - de gemeenteraad stelt de begroting en jaarrekening vast en benoemt en ontslaat wethouders.
Burgemeester Géran Kaai Portefeuille: • Coördinatie bestuur en beleid • Kabinetszaken • Openbare orde en veiligheid • Integrale veiligheid • (Juridische) handhaving • Versterken lokale democratie en participatie • Dienstverlening • Regio Foodvalley • Digitale samenleving • Voorlichting en communicatie • Juridische zaken • Evenementen/vergunningverlening • Representatie en promotie
De burgemeester is voorzitter van de gemeenteraad die verder is samengesteld uit 19 gekozen raadsleden. Hieronder staat het overzicht van de gemeenteraad conform de samenstelling in april 2025.
Wethouder Gert van Laar (SGP) Portefeuille: • Ruimtelijke ontwikkeling • Wonen • Ruimtelijke projecten • Beheer en openbare ruimte • Riolering • Mobiliteit en bereikbaarheid • Nutsbedrijven • Grondbeleid • Vergunningverlening Projecten: • Gezondheidscentrum Rhenen • Rijnbrug • Kruispunt N233/ Achterbergsestraatweg • Centrumplan Elst • Versnelde woonopgave
Bart van der Tang - Marco Mulder - Gert Hovestad - Boudewijn Boon Gert Jan van Leeuwen
Leo Schenk - Richard Salari - Ingebrid Kiewiet
Geertje Wiesenekker - Willem Oorschot - Henri Pabst-van 't Slot Wethouder Dick Poortinga (Rhenens Belang) Portefeuille: • Welzijn • Volksgezondheid en sport • Kerngericht werken • Participatiewet / schuldhulp • Inburgering • Inclusie / Antidiscriminatie • Economie • Recreatie en toerisme • Cultuur (historie) Project: • Kwintelooijen • Stadshaven
Gabriëlle Geerts - Jon Agricola - Justin Hermsen
Dineke Jansen - Hugo van Kooten Wethouder Caroline Folmer (D66) Portefeuille: • Wet Maatschappelijke Ondersteuning • Jeugd • Onderwijs en kinderopvang • Basismobiliteit • Afvalverwerking • Duurzaamheid/klimaat • Gemeentelijk Vastgoed • Milieu Projecten: • Leefbaarheidsplan Elst • Huiskamer Elst Wethouder Bert Fintelman (CDA) Portefeuille: • Landelijk gebied/buitengebied, natuur en eiwittransitie • Bedrijfsvoering • Financiën en belastingen • P&O • Informatiehuishouding • Inkoop Projecten : • MFG Gastland • Kerkbouw GGiN • Project ombuigingen • Verbetering P&C
Bart Oosterhoff
Ben Hartholt Eef Brouwer
8
H 1.4 | FINANCIEEL BEELD OP HOOFDLIJNEN
Najaarsrapportage 2025
1.4 FINANCIEEL BEELD OP HOOFDLIJNEN Financiële positie Rhenen De financiële positie van onze gemeente zag er bij de primitieve Begroting 2025 somber uit. Met een negatief resultaat van bijna € 3.500.000. startte een traject van ombuigingen. Door een flink pakket van ombuigingen, ondanks de tegenvallers in de Voorjaarsrapportage 2025, ziet 2025 er financieel positief uit. Ook de financiële positie blijft ruim voldoende. De schuldquote is met een percentage van 80% goed te noemen. Ten opzichte van jaarstukken 2024 neemt de schuldquote toe met 10%. Belangrijkste reden van de toename zijn de investeringen in uitvoering en de nog geplande investeringen voor 2025. De prognose van de solvabiliteitsratio laat ten opzichte van de jaarrekening 2024 een beperkte daling zien van 1% en komt uit op 29%. Volgens de landelijke signaalwaarden is er geen reden tot zorg bij de ontwikkeling van de schuldquote en het solvabiliteitspercentage. Ontwikkeling resultaat 2025 Het resultaat 2025 is na de vaststelling van de primitieve begroting 2025 in november 2024 aanzienlijk verbeterd voornamelijk door de ombuigingen. In de voorjaarsrapportage verslechterde het beeld maar bleef voor 2025 positief. Door de ontwikkelingen in de Najaarsrapportage is de verwachting van het resultaat gestegen van € 598.000 naar € 1.563.000 voordelig. Verloopoverzicht resultaat (in € x 1.000)
2025
A. Begroting 2025 vastgesteld
3.442V
Ombuigingen inclusief amendementen
4.725 V
Belastingverordening 2025
34 V
Overige raad december 2024
116 V
Bijstellingen voorjaarsrapportage
816 N
B. Resultaat na voorjaarsrapportage
618 V
Amendement taakstelling Sociaal domein
20 N
C. Vertrekpunt najaarsrapportage
598 V
Bijstellingen Najaarsrapportage 2025
965 V
Geraamd resultaat 2025
Ten tijde van het opstellen van de Najaarsrapportage heeft Prinsjesdag nog niet plaatsgevonden. Daarom zijn de uitkomsten van de septembercirculaire niet meegenomen. U wordt over de uitkomsten van de septembercirculaire separaat geïnformeerd. Ombuigingen 2025 Het afgelopen jaar heeft in Rhenen in het teken van ombuigingen gestaan. Voor de zomer 2024 is gestart met een ombuigingsproces met als doel inzicht te krijgen in de activiteiten waarop wij kunnen besparen of op een andere, efficiëntere en effectievere wijze kunnen uitvoeren. De 1e fase van het proces is afgerond en bestond uit een ‘korte klap’ die gericht is op het verminderen van het tekort 2024 en het sluitend maken van de jaarschijf 2025 uit de begroting. Dit is bereikt met beperkte impact op inwoners, maatschappelijke instellingen en bedrijven. De 2e fase bestaat uit twee delen. het eerste deel betreft de taakstelling sociaal domein, deze zijn vastgesteld op 27 mei. Het tweede deel is door de gemeenteraad vastgesteld op 8 juli. Deze fase richtte zich op een gezonde financiële positie op de lange termijn. Als bijlage bij deze rapportage is een overzicht van de voortgang van de ombuigingen toegevoegd.
1.563 V
9
TUSSENTIJDSE H2 BELEIDSVERANTWOORDING
Najaarsrapportage 2025
De tussentijdse beleidsverantwoording bestaat uit: 2.1 De programma's 10
2.1 Programma's
Najaarsrapportage 2025
Inleiding De beleidsverantwoording bestaat uit zeven reguliere programma’s. Ze zijn een vast onderdeel van de producten uit de planning en control cyclus. Een programma is een samenhangende verzameling van activiteiten. De activiteiten worden uitgevoerd om de beoogde bestuurlijke doelen te bereiken. In de najaarsrapportage zijn de volgende onderdelen in een (deel)programma opgenomen:
1.
Wat willen we bereiken?
2.
Wat doen we ervoor?
3.
Wat zijn de politiek relevante ontwikkelingen?
4.
Wat kost het?
11
Programma 1 - BEDRIJFSVOERING
Wat willen we bereiken? Maatschappelijk doel Inwoners en bedrijven hebben een slagvaardig en betrouwbaar bestuur en gemeentelijke organisatie en kunnen meedenken en meedoen om Rhenen nog mooier te maken. Wat doen we ervoor? Reguliere activiteiten De gemeenteraad, het college van burgemeester en wethouders en de rekenkamer zetten zich in voor de inwoners van Rhenen en werken bestuurlijk samen om de gemeente goed te laten functioneren. Daarbij worden ze ondersteund door de medewerkers van de bedrijfsvoering teams: communicatie, data en informatie, digitale dienstverlening, financiën, flexteam, integrale ondersteuning, juridische zaken, inkoop en gegevensbescherming, personeel en organisatie, vastgoed, accommodaties en facilitaire zaken.
Najaarsrapportage 2025
Wat zijn de politiek relevante ontwikkelingen? Betere dienstverlening en efficiënter samenwerken door nieuwe systemen Zaaksysteem: We zijn 1 juni live gegaan met een nieuw zaaksysteem, Djuma. Eind 2025 is ook het contractenregister hierin verwerkt. Personeelssysteem: Het personeelssysteem is aanbesteed en gaat per 1-1-2026 live. Financieel systeem: In het 2e half jaar 2025 starten we met het formuleren van een programma van eisen voor een nieuw financieel systeem. De ondersteuning van het huidige systeem kon verlengd worden tot en met 2026. Hierdoor kunnen we het proces zorgvuldig doorlopen. SOC/SIEM: Om onze informatiebeveiliging te versterken, hebben we een Security Operations Center (SOC) en Security Information & Event Management (SIEM) aanbesteed. En wordt in het tweede halfjaar ingevoerd. iNavigator: Om de kwaliteit van onze informatiebeheer te vergroten en om in de toekomst te kunnen voldoen aan de eisen van de Archiefwet, is dit jaar de applicatie iNavigator in gebruik genomen. Hier staan al onze ruim 900 processen in beschreven. 12
H 2.2.1 | PROGRAMMA 1 - BEDRIJFSVOERING
Meer grip op ICT Toekomstscenario’s en kosten ICT: We geven uitvoering aan de afspraken en acties uit de Alternatievennota Toekomst ICT. Deze nota is met het Adviesrapport ICT omgeving- en strategie in de commissie van 16 september 2024 besproken. In aanvulling op deze acties doen we mee aan de benchmark van M&I partners over 2024, die kosten op ICT-onderdelen per inwoner vergelijkt tussen gemeenten. De resultaten zijn in september 2025 beschikbaar. De raad wordt hier op 27 oktober over geïnformeerd. Inzicht applicaties: We hebben een architectuurplaat laten opstellen en toetsen de komende maanden bij alle medewerkers of deze compleet is en of alle applicaties daadwerkelijk (optimaal) gebruikt worden. Implementeren Europese wetgeving NIS2 De NIS2-richtlijn (Network and Information Security Directive 2) is een Europese maatregel die als doel heeft de digitale weerbaarheid van lidstaten te versterken. In Nederland wordt deze richtlijn geïmplementeerd via de Cyberbeveiligingswet (Cbw), die de huidige Wet beveiliging netwerk- en informatiesystemen (Wbni) zal vervangen. De wet is uitgesteld tot het tweede kwartaal 2026, maar de noodzaak om onze digitale weerbaarheid op orde te brengen is er al. In 2025 hebben we diverse verplichtingen uit de NIS2, Cbw en BIO 2.0 reeds gerealiseerd en concreet vertaald naar bestaande normen en maatregelen.
Denk hierbij aan: • Gegevensbeschermingsbeleid: gericht op de bescherming van alle (gevoelige) gegevens, inclusief technische en organisatorische maatregelen • Strategisch informatiebeveiligingsbeleid • Wachtwoordbeleid • SIEM/SOC-dienstverlening (zie Betere dienstverlening en efficiënter samenwerken door nieuwe systemen) Verbeteren planning en control De verbetering van de financiële control is een belangrijk aandachtspunt uit de begroting 2025. De volgende stappen zijn hierin gezet: 1. Frequenter monitoren van de open einde regelingen en in gesprekken nadrukkelijker de verbinding leggen tussen beleid, financiën en trends. Periodiek wordt u over de resultaten hiervan geïnformeerd in de commissie Samenleving; 2. Verhogen frequentie budgetgesprekken tussen financieel adviseur en beleidsmedewerker; 3. Voor vergroten van kennis en expertise over planning en control vindt in 4e kwartaal een bijscholingscursus plaats;
Najaarsrapportage 2025
4. Op onderdelen is een start gemaakt met het Zero Based Begroten (ZBB)-project. De afronding van dit project wordt in 2026 verwacht. Het ZBB-project zou ook een bijdrage leveren aan de ombuigingen. Met de gedetailleerde aanpak van de ombuigingen is dit onderdeel, op een andere manier, ingevuld. Het grip krijgen op de opbrengsten leges omgevingsvergunning is en blijft lastig omdat we afhankelijk zijn van de projectplanning van derden. Het interne proces is in 2025 verbetert. We monitoren vaker de voortgang van de projecten en kunnen afwijkingen tijdiger signaleren en daarmee de gevolgen voor de legesopbrengsten eerder in kaart brengen. De actualisatie van de nota reserves en voorzieningen is onderdeel van de nieuwe financiële verordening. De concept verordening wordt in september met een afvaarding van de raadsfracties besproken. Besluitvorming door de raad staat gepland voor het 4e kwartaal van dit jaar. Update project Inkoop op orde Binnen het project Inkoop op Orde zijn diverse maatregelen getroffen ter versterking van de interne beheersing van (Europese) aanbestedingsrichtlijnen. Deze sluiten aan op de uitgangspunten van het ontwikkelplan Jaarrekening. De tot op heden gerealiseerde voortgang is als volgt: • Er is een nieuw inkoopbeleid, gebaseerd op het VNG-inkoopbeleid, vastgesteld door de raad op 27 mei 2025.
• De ambtelijke organisatie heeft een digitale, centrale plek met relevante informatie en hulpmiddelen ter ondersteuning van de inkoopwerkprocessen. • Het inkoopproces wordt in Q3/Q4 geïntegreerd in het nieuwe zaaksysteem, dat in Q2 van 2025 in gebruik is genomen. • In september en oktober 2025 worden inkoopcursussen georganiseerd voor het vergroten van het bewustzijn omtrent de geldende regels en procedures binnen inkoopprocessen. Hiermee wordt een belangrijke bijdrage geleverd aan de verdere versterking van de naleving van aanbestedingsrichtlijnen binnen de organisatie. • Verschillende langlopende contracten zijn opnieuw aanbesteed, zodat deze contracten rechtmatig zijn. Uitvoering beleidsplan vitaliteit (uit CAO 2024) Het beleidsplan vitaliteit is in 2025 opgesteld. We zijn gestart met een vitaliteitsprogramma dat door een externe partij begeleid wordt. Het aantal aanmeldingen voor een preventief coaching traject dat onderdeel is van het programma is hoger dan verwacht. Het is fijn dat veel medewerkers meedoen. Hiermee zetten we in op een vermindering of het voorkomen van verzuim. 13
H 2.2.1 | PROGRAMMA 1 - BEDRIJFSVOERING
Najaarsrapportage 2025
We werkten aan leren en ontwikkelen Er is een interne leerlijn vastgesteld over Waarderend Vernieuwen, zodat we deze werkwijze intern kunnen borgen. De externe inzet voor trainingen is intern overgenomen. Extra inzet recruitment is gerealiseerd en arbeidsmarktcommunicatie Binnen de vastgestelde formatie is ruimte gecreëerd voor een eigen recruiter. Die volop inzet op werving en selectie om vacatures zo snel en passend mogelijk in te vullen. Arbobeleidsplan Het arbobeleidsplan is vastgesteld in 2025. De acties worden in 2026 uitgevoerd. Ziekteverzuim daalt en we zetten hier verder op in! In 2025 is een lichte daling van het verzuim ingezet en deze daling hopen we in 2026 voort te zetten. Ten opzichte van het landelijk beeld loopt onze gemeente nog wel uit de pas. Landelijk is het ziekteverzuimpercentage 6,7%. Deze informatie is afkomstig uit de personeelsmonitor 2024 van het A&O fonds. In Rhenen bedraagt het ziekteverzuim 8,42% . We hebben ons ziekteverzuim teruggedrongen door focus te houden op het terugdringen van bestaand verzuim en preventie. We doen dit door tijdig signaleren, gesprekken voeren, coaching en andere begeleiding aan te bieden.
Zelf het goede voorbeeld geven door verduurzaming van het eigen vastgoed In de routekaart verduurzaming gemeentelijk vastgoed zijn 4 objecten benoemd voor verduurzamingsmaatregelen. Dit zijn de gebouwen met de hoogste CO2 uitstoot. Het gaat om het Huis van de gemeente, MFG het Bestegoed, het Stadsmuseum en het dorpshuis Achterberg. In 2025 wordt gestart met de verduurzaming van het Huis van de gemeente. Dit betreft een warmte terugwin systeem en de aanpassing naar mechanische ventilatie op de kantoren. Uiterlijk in augustus wordt de aanbesteding voor het werk gepubliceerd, waar aannemers op kunnen inschrijven. Leegstandsbeheer Dorpshuis Elst Door de voorliggende plannen voor de geclusterde woonvormen voor ouderen met de mogelijkheid voor ontmoeting en zorg op maat (zie ook programma 3 op pagina 19 en 20) is de verwachting dat we het voormalig Dorpshuis Elst nog tot en met 2028 in beheer houden. De extra kosten voor leegstandbeheer bedragen naar verwachting zo’n € 28.000 per jaar. Na een bouwkundige keuring van het pand bleek het dak in zeer slechte staat waardoor instortingsgevaar dreigde. Vanwege dit veiligheidsrisico zijn medio augustus 2025 noodreparaties uitgevoerd.
Wat kost het? PROGRAMMA 1 - BEDRIJFSVOERING Najaarsrapportage 2025
Jaarrekening 2024
Jaarrekening 2023
werkelijk
werkelijk
vastgesteld in
vastgestelde wijzigingen
wijzigingen
na wijzigingen
november 2024
tot Najaarsrapportage
Najaarsrapportage
Najaarsrapportage
Baten
199 V
51 V
62 N
189 V
1.472 V
223 V
Lasten
12.150 N
1.035 N
176 V
13.010 N
13.279 N
11.093 N
Saldo van baten en lasten (A)
11.951 N
984 N
114 V
12.821 N
11.807 N
10.870 N
Onttrekking uit reserves
60 V
278 V
8N
331 V
417 V
189 V
Toevoeging aan reserves
0N
0N
35 N
35 N
1.156 N
172 N
Mutaties reserves (B)
60 V
278 V
43 N
296 V
739 N
16 V
11.891 N
705 N
71 V
12.525 N
12.546 N
10.854 N
(€ x 1.000)
Geraamd resultaat (A+B)
14
Programma 2 - DIENSTVERLENING
Wat willen we bereiken? Maatschappelijk doel Moderne dienstverlening die aansluit bij de behoeften en verwachtingen van onze inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties.
Najaarsrapportage 2025
Wat doen we ervoor? Reguliere activiteiten Informatieverstrekking aan onze inwoners (via het KCC/KlantContactCentrum), diverse burgerzaken (zoals burgerlijke stand, rijbewijzen, reisdocumenten, huwelijken) en de uitvoering van verkiezingen. 15
H 2.2.2 | PROGRAMMA 2 - DIENSTVERLENING
Najaarsrapportage 2025
Wat zijn de politiek relevante ontwikkelingen? Piek reisdocumenten in 2025 succesvol opgevangen! Dankzij het werken op afspraak en extra balies openzetten naar behoefte is de piekperiode zonder noemenswaardige wachttijden of klachten verlopen. De piek in aanvragen reisdocumenten is in 2025 succesvol opgevangen door deze andere manier van werken. Dit zetten we de komende jaren voort, omdat de piek tot 2029 wordt verwacht.
Vervroegde Tweede Kamerverkiezingen zorgen voor meerkosten Op 29 oktober is de vervroegde Tweede Kamerverkiezing. Voor een soepel verloop zijn de voorbereidingen al gestart en is extra inzet van personeel noodzakelijk. Voor de uitvoering van deze verkiezing is extra budget van €86.000 nodig, omdat deze vervroegde verkiezing niet in het budget van dit jaar is meegenomen.
Verdere digitalisering van diensten Digitale geboorteaangifte is in het eerste kwartaal van 2025 mogelijk gemaakt. In het vierde kwartaal van 2025 worden de voorbereidingen getroffen voor implementatie van de E-dienst Huwelijken & Partnerschappen. De digitale route is sneller, gebruiksvriendelijker en ontlast de baliemedewerkers.
Wat kost het? PROGRAMMA 2 - DIENSTVERLENING Najaarsrapportage 2025
Jaarrekening 2024
Jaarrekening 2023
werkelijk
werkelijk
vastgesteld in
vastgestelde wijzigingen
wijzigingen
na wijzigingen
november 2024
tot Najaarsrapportage
Najaarsrapportage
Najaarsrapportage
Baten
435 V
10 V
22 V
467 V
457 V
314 V
Lasten
936 N
204 V
164 N
896 N
900 N
883 N
Saldo van baten en lasten (A)
502 N
215 V
142 N
429 N
443 N
569 N
Onttrekking uit reserves
0N
0N
0N
0N
0N
0N
Toevoeging aan reserves
0N
0N
0N
0N
100 N
0N
Mutaties reserves (B)
0N
0N
0N
0N
100 N
0N
502 N
215 V
142 N
429 N
543 N
569 N
(€ x 1.000)
Geraamd resultaat (A+B)
16
Najaarsrapportage 2025
Programma 3 - FYSIEK
Wat willen we bereiken? Maatschappelijk doel Het bevorderen en in stand houden van een gezond en duurzaam leefmilieu/openbare ruimte en in het bijzonder de zorg voor milieu, reiniging, afvalstoffenverwijdering en riolering. Wat doen we ervoor? Reguliere activiteiten Inrichting, aanleg, onderhouden/schoonhouden van wegen, riolering en openbaar groen, de afvalinzameling, de lijkbezorging, het parkeren, de openbare verlichting, speelvoorzieningen en de wijkonderkomens in Rhenen en Elst. Daarnaast principeverzoeken, omgevingsvergunningen, bestemmingswijzigingen, bouwgrondexploitaties en faciliterende grondexploitaties, wonen en het beheer van het woonwagenkamp. Tenslotte de energietransitie, circulariteit, klimaatadaptatie en de ondersteuning van agrariërs.
Wat zijn de politiek relevante ontwikkelingen? Mobiliteitsagenda We werken verder aan het parkeerbeleid In 2024 is gestart met het vernieuwen van het parkeerbeleid. Begin 2025 is het vergunninghoudersparkeren in de benedenstad geëvalueerd. De conclusie is dat het huidige beleid blijft bestaan, met enkele verbeteringen. De raadscommissie heeft in het voorjaar van 2025 haar standpunt gegeven over de belangrijkste uitgangspunten. Deze worden verwerkt in het nieuwe beleid, dat eind 2025 volgens planning aan de raad wordt voorgelegd. We ontwikkelen nieuw fietsbeleid In het voorjaar van 2025 zijn op twintig plekken in de gemeente fietstellingen gedaan. Ook is input opgehaald bij betrokken partijen. Het nieuwe fietsbeleid wordt gekoppeld aan regionaal en provinciaal beleid. Een eerste concept is in voorbereiding en wordt in de eerste helft van 2026 verwacht. 17
H 2.3 | PROGRAMMA 3 - FYSIEK
We werken aan een gezamenlijke stedenbouwkundige visie op het stationsgebied In 2025 zijn ambtelijke uitgangspunten voor een integrale stedenbouwkundige visie op de stationsknoop gedeeld met de provincie. De ambitie is om samen met de provincie een visie te ontwikkelen, gekoppeld aan het project Rijnbrug. We zijn nog met de provincie in gesprek. Er is nog geen harde toezegging van de provincie. Dit is mede afhankelijk van de voortgang op de projecten Rijnbrug en Achterbergsestraatweg. De reservering van € 22.500 voor deze pijler is daarom nog niet gebruikt. We zetten de pijler logistiek voorlopig stil Door beperkte capaciteit en weinig kans op snelle resultaten is de uitwerking van de pijler logistiek voorlopig gepauzeerd. De reservering van € 7.500 is nog niet aangewend. We voeren maatregelen uit voor een verkeersveilig Binnenveld Op 17 december 2024 heeft het college het rapport “Advies Binnenveld voor een verkeersveilig en leefbaar Binnenveld” vastgesteld. Begin 2025 is dit rapport gedeeld met de raad. In 2025 heeft een werkgroep voorstellen gedaan via een uitgebreid participatietraject samen met de gemeenten Ede, Wageningen en Veenendaal. Deze voorstellen zijn opgenomen in het advies en door het college overgenomen als maatregelenpakket. We starten met kortetermijnmaatregelen Eind 2025 voeren we, na overleg met lokale ondernemers, de eerste maatregelen uit.
Het gaat om het instellen van geslotenverklaringen in het Binnenveld, behalve voor bestemmingsverkeer. Ook starten we gedragscampagnes en plaatsen we borden voor het instellen van 30 km-zones, onder andere bij Zideris en de Weteringsteeg. We gebruiken een deel van de beschikbare middelen Voor deze maatregelen is €40.000 nodig. Dit bedrag halen we uit de eerder gereserveerde €200.000 voor verkeersveiligheid in het Binnenveld. Beeldkwaliteitsplan Openbare Ruimte In 2024 is het kwaliteitsplan onderhoudsniveau Openbare Ruimte opgesteld en geconsulteerd bij de raad. Het bijwerken van het plan uit 2008 was nodig omdat ecologisch groen en waterdoorlatende verharding onder andere nog geen onderdeel waren van de beeldsystematiek. In mei van dit jaar heeft de raad het nieuwe Kwaliteitsplan Onderhoudsniveau Openbare Ruimte vastgesteld en bepaald dat het onderhoudsniveau Basis gehanteerd wordt.
Najaarsrapportage 2025
Uitwerking Visie op Rhenen – Programma landelijk gebied, Randzonevisie en gebiedsverkenning Binnenveld. In eind 2024, begin 2025 zijn we gestart met het programma landelijk gebied, de randzonevisie en de gebiedsverkenning Binnenveld. Deze drie trajecten gaan over de verdere inrichting van onze leefomgeving. Ze zijn daarmee ook een verdere uitwerking van de Visie op Rhenen. 1. In het programma landelijk gebied verwoordt het college haar ambitie voor de toekomst van onze agrariërs en van de natuur. Het geeft aan waar wij voor staan als gemeente, dit binnen alle ontwikkelingen die gaande zijn in het landelijk gebied, zowel provinciaal als landelijk. 2. De gebiedsverkenning analyseert de mogelijkheid van grootschalige woningbouw en economische activiteiten in het Binnenveld. Dit op basis van de verschillende kwaliteiten van het Binnenveld. Hiervoor zijn drie ruimtelijke scenario's uitgewerkt. 3. De randzonevisie onderzoekt de mogelijkheden voor functietoedeling in de randen van onze kernen. Hierbij benutten we elke plek met de juiste functie. Dit op basis van de kwaliteiten van het deelgebied. Voor het programma landelijk gebied en de randzonevisie zijn in het voorjaar van 2025 verschillende bijeenkomsten geweest met zowel inwoners als stakeholders waar de gemeenteraad voor is uitgenodigd en over is geïnformeerd.
Daarnaast legden we het ontwerp van de Randzonevisie in augustus en september 2025 zes weken voor iedereen ter inzage. Omdat de drie trajecten met elkaar verbonden zijn, worden deze alle drie in december 2025 ter vaststelling aangeboden aan de gemeenteraad. Doorpakken met grondbeleid De vacature ‘adviseur grondzaken’ is in 2025 ingevuld. Om het grondbeleid te actualiseren en vorm te geven zijn instrumenten nodig, zoals een actuele nota grondbeleid en een verbeterd vereveningsfonds. Daarvoor ramen we in 2025 en 2026 budget en deze dekken we uit de middelen versnelde woonopgave. Omgevingswet Een eerste wijziging van het omgevingsplan voor een concrete ontwikkeling is in juli 2025 vastgesteld door de raad. De wijziging omgevingsplan omvat de bouw van 6 woningen (ontwikkellocatie Tinneweide, grenzend aan de Nagelkruid in Veenendaal). Verder beginnen we eind 2025 met het schrijven van een plan van aanpak voor het omzetten van het tijdelijke deel van het omgevingsplan Rhenen naar het nieuwe deel van het omgevingsplan. Dit proces zal doorlopen tot in 2026. 18
H 2.3 | PROGRAMMA 3 - FYSIEK
Aan de slag met voldoende geschikte woningen voor iedereen In februari 2025 is in de regio Foodvalley besloten om de bestaande woondeal tussen Rijk, provincies en regiogemeenten te voorzien van bijlagen met geactualiseerde woningbouwaantallen en afspraken over ouderenhuisvesting. Ook is in de regio gestart met het proces om te komen tot een afsprakenkader voor de huisvesting van aandachtsgroepen. De gemeenteraad heeft op 27 mei 2025 het koersdocument voor het Volkshuisvestingsprogramma Rhenen vastgesteld. Op dit moment werken we aan een uitvoeringsprogramma Wonen met concrete maatregelen. Ook werken we samen met betrokken partijen aan een uitvoeringsagenda wonen-welzijn-zorg. Op basis van het nieuwe woonbeleid maken we in 2025 met Rhenam en de huurdersorganisatie nieuwe prestatieafspraken maken voor de komende jaren. Huisvestingsverordening Rhenen 2025 -2028 Op 28 januari 2025 heeft de raad van de gemeente Rhenen de regionaal afgestemde Huisvestingsverordening Rhenen 2025 – 2028 vastgesteld. De verordening regelt de nieuwe mogelijkheid om 50% van de huurwoningen met voorrang toe te wijzen aan woningzoekenden met een regionale of lokale binding. Er is na regionale afstemming niet gekozen voor de mogelijkheid om voorrang te verlenen aan inwoners met vitale beroepen.
Ook is vanwege financiële gevolgen voor de gemeente niet gekozen voor het verlenen van voorrang aan inwoners met een lokale binding die een betaalbare koopwoning willen kopen. Taakstelling huisvesting vergunninghouders 2025 Op 1 januari 2025 hadden we een achterstand van 8 vergunninghouders op de taakstelling vanuit het Rijk. Voor de eerste helft van 2025 was de taakstelling 17 vergunninghouders. Op 1 juli 2025 hadden we 11 vergunninghouders gehuisvest waardoor we op 1 juli een totale achterstand van 14 vergunninghouders hadden. Dit heeft gevolgen voor de mate van toezicht door de provincie en betekent concreet dat de gemeente onder actief toezicht van de provincie komt te staan. We zullen de komende tijd afspraken met de provincie moeten vastleggen in een verbeterplan wat in een bestuurlijk toezichtgesprek zal worden besproken. Doel hiervan is om verdere opschaling en een mogelijke indeplaatsstelling te voorkomen. In het uiterste geval kan dit ertoe leiden dat de provincie de huisvesting van vergunninghouders zelf overneemt, ten laste van de gemeente. Oorzaak van de achterstand is onder andere de lage mutatiegraad van sociale huurwoningen. Daarnaast ook het feit dat de taakstelling voornamelijk bestaat uit alleenstaande vergunninghouders óf juist uit hele grote gezinnen. Voor deze groepen heeft Rhenam relatief weinig woningen beschikbaar.
Najaarsrapportage 2025
Voor de 2e helft van 2025 is de nieuwe taakstelling 15 vergunninghouders. Samen met de opgelopen achterstand is de totale taakstelling voor dit jaar daarmee 29 vergunninghouders. Om niet onder verder verscherpt toezicht te vallen moet de eerder opgelopen achterstand met 50% afnemen, wat betekent dat we hiervoor in de 2e helft 22 vergunninghouders moeten huisvesten. Onlangs heeft Rhenam 2 grote woningen kunnen toewijzen. Samen met een aantal nareizigers en de mogelijke toewijzing van 2 flexwoningen aan vergunninghouders verwachten we op dit moment dat we verder verscherpt toezicht kunnen voorkomen. Wonen, welzijn, zorg voor ouderen De afgelopen periode is met betrokken partijen op het gebied van wonen, welzijn en zorg gesproken over de woonzorgopgave in Rhenen. Op basis van nieuwe inzichten en dit overleg is geconcludeerd dat het realiseren van een woonvorm met structurele 24-uurszorg niet meer reëel is. De gewenste ontwikkeling moet zich richten op geclusterde woningen voor ouderen met mogelijkheden voor ontmoeting en zorg op maat. In september is dit in een informatienota nader toegelicht. De locaties Platanenlaan (Rhenen) en Woudmees en Dorpshuis (Elst) zijn door het college geselecteerd voor de ontwikkeling van deze geclusterde woonvormen.
Starterslening een succes! Op grond van de verordening Starterslening Rhenen 2019 is het mogelijk om bij de gemeente een starterslening aan te vragen van maximaal € 35.000 voor de aankoop van een eerste koopwoning door starters tot 45 jaar met een sociale binding aan de gemeente Rhenen. De starterslening sluit als instrument aan bij het recentelijk door de raad vastgestelde koersdocument voor het volkshuisvestingsprogramma. Het biedt lokale woningzoekenden de mogelijkheid om eerder in aanmerking te komen voor een koopwoning en het kan doorstroming betekenen als de koopstarter een sociale huurwoning achterlaat. De laatste tijd is de starterslening erg succesvol. In april 2023 was het saldo bij het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten (SVn) namelijk nog € 700.000. Op dit moment (24 juli 2025) is de besteedbare ruimte nog € 40.000. Dit houdt in dat we nog maar 1 lening kunnen verstrekken. Om het succes van de startersleningen voort te zetten bereiden we op dit moment een raadsvoorstel voor om nieuw budget toe te voegen voor de starterslening. Versnelde Woonopgave: nieuwe projecten in 2025 In maart 2025 zijn verschillende raadsvoorstellen voorgelegd aan de gemeenteraad voor het realiseren van flexwoningen (verplaatsbare woningen op een tijdelijke locatie) op drie verschillende locaties.
De gemeenteraad heeft vervolgens alle voorgestelde locaties en benodigde investeringen voor flexwoningen afgewezen en aangegeven enkel te willen 19
H 2.3 | PROGRAMMA 3 - FYSIEK
investeren in het versnellen van woningbouwplannen met een permanente bestemming. Hiermee is het onderzoek naar het realiseren van flexwoningen om de woningschaarste voor kleine sociale huurwoningen afgesloten. Het onderzoek voor de uitvoering van de Spreidingswet blijft doorlopen. In de Perspectiefnota hebben ter uitvoering van de motie ‘Bouwversnelling echte woningen’ voorgesteld om de middelen uit de reserve Versnelde Woonopgave in te zetten voor het versnellen van de woningbouw met een permanente bestemming. In deze Najaarsrapportage wordt dit geëffectueerd door verhoging van het initiatievenbudget. Voor de projecten Dorpshuis Elst en Woudmees volgt een afzonderlijk raadsvoorstel. Grotere woningbouwprojecten Dokter Wallerstraat: In 2025 hebben we een intentieovereenkomst gesloten met Rhenam Wonen. Daarna hebben we een stedenbouwkundig plan laten opstellen, inclusief participatie met de buurt. Om dit plan te realiseren wordt in Q4 2025 een voorbereidingskrediet voorgelegd aan de gemeenteraad. De procedure wijziging omgevingsplan zal voornamelijk in Q1/Q2 2026 plaatsvinden in plaats van eind 2025. Dit komt doordat de planvorming enkele maanden langer heeft geduurd dan eerder voorzien, desalniettemin is er in 2025 veel voortgang geboekt. In 2026 wordt ook het openen en vaststellen van een grondexploitatie voorgelegd aan de gemeenteraad.
Na de planprocedure (vanaf 2027) volgt vergunningsverlening en realisatie. Achterberg West fase 2: Het bestemmingsplan is medio 2025 onherroepelijk geworden. Op basis hiervan wordt de gemeentelijke grondexploitatie definitief afgerond, omdat grond van de gemeente wordt overgedragen aan de projectontwikkelaar. Vergunningsaanvraag loopt op dit moment. Start bouw is gepland in 2026 Q1, oplevering laatste woningen eind 2027. Plankosten van de gemeente in deze periode zijn gedekt door middel van de anterieure overeenkomst. DAMKRO Elst: Naar verwachting wordt de ruimtelijke procedure voor dit woningbouwproject in 2025 opgestart. De vergunningverlening volgt dan in 2026. Gezondheidscentrum: De bouw van een nieuw gezondheidscentrum met parkeerkelder (82 parkeerplaatsen) en appartementencomplex (38 woningen) is begin 2025 gestart. De realisatie gebeurt in twee fasen, waardoor tijdelijke huisvesting van de zorgpraktijken wordt vermeden. De realisatie wordt naar verwachting afgerond eind 2027/begin 2028. Achterberg Zuid: De planvorming verloopt volgens planning, plankosten worden verhaald op de initiatiefnemer door middel van de intentieovereenkomst. Planning is dat in 2025 Q3
Najaarsrapportage 2025
een anterieure overeenkomst wordt gesloten; daarna volgt de planprocedure in (2026), en vergunningsverlening/realisatie (vanaf 2027). Populierenlaan 2a: (10 woningen): De verwachting is dat de vergunning voor dit woningbouwproject voor het einde van 2025 kan worden verleend, waarna oplevering mogelijk volgt in 2027. Franseweg 44-46: De aanvragen omgevingsvergunning voor de bouw van deze 15 woningen is aangevraagd in behandeling. Het streven is de vergunningen in de loop van 2025 te vergunnen. Het omgevingsplan is inmiddels onherroepelijk. Rijksstraatweg achter 79 Elst: Begin 2025 is de anterieure overeenkomst gesloten voor de bouw van 21 woningen. Na het zomerreces van 2025 is de ontwerpwijziging van het omgevingsplan ter inzage gelegd. Daarna moet het omgevingsplan nog vastgesteld worden door de raad. Dorpshuis Elst: De gemeenteraad is na de zomer 2025 gevraagd een voorbereidingskrediet te verstrekken en de kaders voor participatie vast te stellen. Daarna start de participatie over het programma van eisen. Woudmees Elst: De gemeenteraad is na de zomer 2025 gevraagd voorbereidingskrediet te verstrekken en de kaders voor participatie vast te stellen. Daarna start de participatie over uitgangspunten, wensen en adviezen.
Platanenlaan, geclusterde woonvorm voor ouderen (locatie voormalige Springplank): De voorbereiding loopt om een programma van eisen op te stellen en andere verkoopdocumenten. Naar verwachting start eind 2025 of begin 2026 de verkoopprocedure. De locatie is niet eerder dan de tweede helft van 2025 beschikbaar, vanwege het tijdelijke parkeren voor het MFG Rhenen. Franseweg 95: De bouw van de vrijstaande woning aan de Franseweg 95 en de 11 rijenwoningen aan de Kleingeel is afgerond. De openbare ruimte is opgeleverd en de overdracht van de gronden wordt in 2025 afgerond. Informatieverstrekking Wet goed verhuurderschap/Wet betaalbare huur Vanaf 2025 moeten gemeenten handhaven op de Wet betaalbare huur middels een uitbreiding van de Wet goed verhuurderschap. In 2025 is de wettelijk verplichte informatie op de 20
H 2.3 | PROGRAMMA 3 - FYSIEK
website van de gemeente geplaatst. Dit is aangevuld om ongewenste verhuurpraktijken tegen te gaan en zo woningzoekenden, huurders (waaronder arbeidsmigranten) en de leefbaarheid te beschermen. Hierbij is ook het meldpunt aangepast. Huurders of woningzoekenden kunnen via dit meldpunt op de website hun klacht indienen. Dit meldpunt is een aantal keer gebruikt, maar niet voor de meldingen die onder deze wetten vallen. Inhoudelijk hebben wij dus nog geen meldingen die onder deze wetten vallen behandeld. Ook krijgen wij de komende jaren incidenteel en structureel middelen voor de implementatie en de uitvoering van deze wetten en bijbehorende taken. Gelet op het lage aantal meldingen hebben we de helft van deze middelen gereserveerd. We verwachten binnen dit budget ook eventuele toename van het aantal meldingen op te kunnen vangen. Fusie ODRU-RUD voor 1 januari 2026 In het afgelopen jaar zijn belangrijke stappen gezet in de voorbereiding op de vorming van de nieuwe Omgevingsdienst Utrecht (ODU), die naar verwachting per 1 januari 2026 operationeel is. In de raadsvergadering van 30 september 2025 is de oprichting van de ODU voor toestemming voorgelegd aan de raad. Tegelijkertijd is in die vergadering een zienswijze ingediend op de conceptbegroting en –bijdrageverordening van de nieuwe dienst.
Het samengaan van de OdrU en RUD Utrecht moet leiden tot één robuuste en efficiënte organisatie, met versterkte expertise, meer slagkracht en een grotere continuïteit in de uitvoering van milieutaken rondom vergunningverlening, toezicht en handhaving. Ter ondersteuning van deze ambities is een regionale Uitvoerings- en Handhavingsstrategie opgesteld, die vanaf 2026 actief wordt geïmplementeerd.
Najaarsrapportage 2025
Soortenmanagementplan, bescherming van bedreigde diersoorten Met het soortenmanagementplan (SMP) vergemakkelijken we isolatie en (ver)bouwwerkzaamheden voor particulieren, isolatiebedrijven, aannemers en woningcorporaties. Het is een beschrijving van ecologisch onderzoek en (voorgenomen) maatregelen op gebiedsniveau. Doordat wij dit onderzoek in één keer voor de bebouwde kom hebben gedaan ontzorgen we inwoners en ondernemers die hun woningen of bedrijfspand willen isoleren. Dit scheelt hun tijd en geld. Het SMP is dan ook onmisbaar om energiearmoede tegen te gaan. We verwachten de vergunning van de provincie in 2025. Dan gaan we door naar de volgende fase: monitoring, trendanalyse populaties, administratie, en het aanbrengen en onderhouden van voorzieningen. Woningisolatie In 2025 ontvangt Rhenen een extra bijdrage van € 408.000 van het Rijk voor de isolatieactie. Deze subsidie kan tot en met 2028 worden ingezet. Daarna kunnen we maximaal 2x een jaar verlenging aanvragen. In dat geval kunnen we het gebruiken tot eind 2030. Sinds Q3 2025 heeft Rhenen de subsidieregeling aangepast: meer woningen komen in aanmerking voor subsidie en het subsidiebedrag is verhoogd. In Q4 start een nieuwe communicatiecampagne om bekendheid te geven aan de nieuwe subsidieregels.
Tot en met Q2 hebben ruim 200 inwoners zich aangemeld voor de isolatieactie en hebben inmiddels 110 inwoners opdracht gegeven om hun huis te laten isoleren. Hiervoor zal in totaal een bedrag van €127.000 aan subsidie wordt besteed.
Warmtetransitie In Q2 is de eerste versie van het Uitvoeringsplan warmtetransitie voor Achterberg vastgesteld. In het uitvoeringsplan staat op welke manieren de overheid inwoners ondersteunt bij het verduurzamen van hun woning; met informatie (o.a. via websites), advies (o.a. van het Energieloket van Rhenen) en financieel (o.a. de Isolatieactie van de gemeente Rhenen, ISDEsubsidie van het Rijk en duurzaamheidsleningen).
E-hub Remmerden Een energy hub is een lokaal energiesysteem waar verschillende partijen samenwerken om energie op te wekken en/of op te slaan, te gebruiken en/of te verhandelen, met als doel het energienet efficiënter te benutten. Het is een manier om vraag en aanbod van energie lokaal te balanceren, waardoor de belasting van het centrale energienet verminderd wordt. Via het REB (Regionaal Energieteam Bedrijven) zijn binnen de regio Foodvalley een 4-tal e-hub initiatieven opgestart waaronder Remmerden. Het REB (tevens opdrachtgever) is een gezamenlijk initiatief van ondernemers, de Federatie Ondernemers Verenigingen, VNO-NCW Midden, de 8 gemeenten in de regio Foodvalley en de Provincies Gelderland en Utrecht.
Verder wordt in het uitvoeringsplan Achterberg bevestigd wat ook in de Transitievisie Warmte (2021) staat vermeld; namelijk dat voor Achterberg een individuele oplossing, zoals een warmtepomp, een beter alternatief voor aardgas is, dan een collectief warmtesysteem. Voor de kernen Elst en Rhenen wordt in Q3 het haalbaarheidsonderzoek naar een collectief warmtesysteem afgerond.
In een E-hub werken bedrijven, soms inwoners, samen om energieopwekking, - opslag en – verbruik op elkaar af te stemmen. Op bedrijventerrein Remmerden wordt door ondernemers gewerkt aan de oprichting van een E-hub. In maart 2025 is gestart met de technische onderzoeksfase en bijbehorende ontwerp alternatieven en investeringsindicaties voor de Energy Hub Remmerden. 21
H 2.3 | PROGRAMMA 3 - FYSIEK
Beleidskader voor duurzame energie op land Initiatieven voor (grootschalige) duurzame energieopwekking toetsen we op dit moment al aan de hand van onze eigen ruimtelijk beleid en provinciaal beleid. Dit biedt op dit moment voldoende kader om de initiatieven afzonderlijk te beoordelen. In de routekaart duurzaamheid komt het onderwerp opwek van duurzame energie terug. Herijking Regionale Energie Strategie (RES 1.0) Bij alle regiogemeenten heeft eind 2024/begin 2025 een Roadshow over de doorontwikkeling van de RES plaatsgevonden. Na de RES 1.0 wordt bij het vervolg niet meer alleen gekeken naar waar en hoeveel duurzame energie opgewekt kan worden. Hoofdvraag is nu ‘Hoe zorgen dat we op elk gewenst moment kunnen beschikken over voldoende en betaalbare duurzame energie om te voorzien in onze energiebehoefte?’ In juni 2025 is de voortgangsrapportage afgerond en gedeeld met de gemeenteraden. In de Regionale Energiestrategie Regio Foodvalley (RES RFV) werken 8 gemeenten, de provincies Utrecht en Gelderland en het waterschap aan de energietransitie met als doel: in 2030 regionaal 0,75 TWh duurzame elektriciteit opwekken en bij voorkeur te streven naar 1,0 TWh. En daarnaast per jaar 1,5% energiebesparing (15% in 2030) te realiseren.
Najaarsrapportage 2025
De gemeenteraad van Rhenen per motie in september 2024 aangegeven aan de Provincie Utrecht om geen medewerking te verlenen aan de plaatsing van windturbines. De provincie Utrecht heeft begin juli 2025 aangegeven dat zij samen met de gemeente Wageningen en de provincie Gelderland verder wil met onderzoek naar de mogelijkheden voor realisatie van windturbines in een zoeklocatie in het Binnenveld. De gemeente Rhenen is uitgenodigd om aan te sluiten. Afval: volgende stappen op weg naar minder restafval Voor luier- en incontinentiemateriaal is de inzamelovereenkomst met Stadsbedrijven Utrecht in 2025 verlengd. In Q3 gaan we in gesprek met deze partij om afspraken te maken met betrekking tot de uitvoering vanaf de zomer 2026 en de mogelijke inzamelcapaciteit. Voor de inzameling van oud papier en karton wordt in de tweede helft van 2025 gewerkt aan een nieuwe aanbesteding. Ook zijn in de eerste helft van 2025 gedragsinterventies geplaatst die gericht zijn op het terugdringen van bijplaatsingen bij enkele hotspot containerlocaties in onze gemeente. In Q4 van 2025 ontvangt de gemeenteraad een terugkoppeling van deze aanpak.
Het Energieprogramma/RES heeft inmiddels 32% van de doelstellingen aan zon- en windenergie op land gerealiseerd en er zit nog voor 8% aan projecten in de pijplijn. Daarmee blijft er een restopgave te realiseren van 60%. De invulling, concretisering en het tempo van de uitvoering verschilt per gemeente. Geconcludeerd kan worden dat er nog een stevige ambitie te realiseren valt. De verwachting is dat het realiseren van het doelbereik per 2030 niet gehaald gaat worden. Met het wegvallen van zonneveld Nude is ook in Rhenen nog een grote restopgave in te vullen. Tot nu toe is 35% van ons RES bod gerealiseerd. Met de op dit moment beperkte openstaande mogelijkheden voor grootschalige opwek van duurzame energie wordt het een flinke uitdaging deze ambitie verder in te vullen. In Rhenen is een flinke vooruitgang in zon op kleine daken te zien. In totaal is dit een kleine bijdrage, die echter niet meetelt voor de ambities in de RES.
2025 staat daarnaast in het teken van meer grip krijgen op de afvalbudgetten. Zo meldden wij in de voorjaarsrapportage bijvoorbeeld al een financieel nadeel, o.a. vanwege de hogere tarieven bij de AVU en een bijstelling in het aantal ton afval dat wij ophalen. Een andere uitgave die verder onder de loep is genomen is op het vlak van bedrijfsafval. Medio 2025 is gestart met onderzoek naar bedrijfsafval. Het doel is om meer grip te krijgen op afvalstromen en kosten. Op basis van dit onderzoek worden voor 2026 de kosten voor bedrijfsafval onderbouwd en in mindering gebracht op de kosten huishoudelijk afval en daarmee de afvalstoffenheffing verlaagd (besluitvorming belastingverordeningen). Vervolgens gaan we in 2026 kijken of en op welke manier de kosten voor het ophalen van bedrijfsafval in rekening worden gebracht bij de gebruiker. Dit heeft voorbereidingstijd nodig. De raad wordt geïnformeerd over de vervolgstappen. Ook overige inkomsten en uitgaven op afval worden geanalyseerd. Hierdoor krijgen we nog meer zicht op de afvalbudgetten en zullen we waar mogelijk maatregelen treffen en aanpassingen voorstellen.
Afgelopen periode is het speelveld voor de uitvoering van de RES erg veranderd. Omstandigheden als netcongestie, de aanwezigheid van de wespendief en de vaststelling van beleidskaders als de Zonneladder hebben de ontwikkeling en realisatie van projecten getemperd. Door de verandering van het speelveld heeft Regio Foodvalley de mijlpaal voor het vergunnen van projecten voor Wind op land en Zon op veld voor 1 januari 2025 niet gehaald.
In de begroting 2025 hebben wij daarnaast gemeld aan de slag te gaan met de nog openstaande maatregelen uit fase 2 van ons Afval- en Grondstoffenbeleidsplan. Door een noodzakelijke prioritering van capaciteit komen we dit jaar niet zelf toe aan de uitvoering van deze taken. Op dit moment is een voorstel in de maak om voor de aanbesteding van de chips een inkoop opdracht uit te zetten, zodat deze nog wel dit jaar opgestart kan worden. 22
H 2.3 | PROGRAMMA 3 - FYSIEK
Najaarsrapportage 2025
Klimaatanalyse 2026 Een klimaatanalyse brengt in kaart waar welke klimaateffecten (heter, natter, droger, overstromingen) impact gaan hebben. De huidige klimaatanalyse komt uit 2020 en het landelijke Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie verplicht gemeenten elke 6 jaar tot een update. De regionale klimaatanalyse is na de zomer afgerond. Daarin zijn bijvoorbeeld de extreme regenbuien in Limburg (2021) doorgerekend. Ook zijn de neerslagkaarten nu voor de hele regio, waardoor lokaal overlast beter verklaard wordt. Dankzij deze regionale kaarten kunnen we nu inzoomen op ons eigen grondgebied. In Q1 2026 bereiden we ons voor op onze lokale klimaatanalyse: welke info missen we nog en willen we aanvullen? Klimaatadaptatie Dit jaar is het Beleidsplan Ruimtelijke Adaptatie 2022 - 2027 (BRA) en het Groenbeleidsplan 2023 - 2028 geëvalueerd. Daarbij zijn ook, waar mogelijk, indicatoren toegevoegd. Uit de tussenevaluatie bleek dat 41% van de maatregelen uitgevoerd of gepland zijn. 31% is deels uitgevoerd en 28% is niet uitgevoerd en staat ook niet meer gepland. Opvallend is dat meerdere maatregelen niet zijn uitgevoerd of slechts deels vanwege beperkt budget. Tegelijkertijd gaat er veel goed: beide onderwerpen zijn geborgd in de organisatie en worden bij alle ruimtelijke ontwikkelingen meegenomen. Meer dan 80% van de inwoners weten bij alle weersextremen wat ze moeten doen.
Kruising N233/Achterbergsestraatweg Gemeenteraad en provincie hebben afgesproken om samen opnieuw te kijken naar een ontwerp voor de vernieuwde kruising. In een participatietraject worden de wensen en behoeften uit de omgeving opgehaald. De provincie organiseert dit traject en start met ‘een blanco vel’ (zonder voorkeursvariant), zodat inwoners vrij kunnen meedenken. Hiermee wordt uitvoering gegeven aan het amendement ‘Participatie zonder sturing vooraf’, dat de raad op 10 december 2024 heeft aangenomen. Verkennende keukentafelgesprekken hebben in de zomer van 2025 plaatsgevonden. De participatie zal in de tweede helft van 2025 plaatsvinden, waarna de resultaten ter besluitvorming aan de raad zullen worden voorgelegd en ter informatie aan Provinciale Staten zullen worden toegezonden. Verkoop grond dat wordt verhuurd aan de hondenschool Een aantal jaren verhuurt de gemeente een stukje grond op bedrijventerrein Remmerden aan hondenschool Canis Cunerae. Er is nauwelijks ruimte voor bedrijfslocaties. De gemeente wil dan ook snel aan de slag gaan om Rhenense bedrijven te helpen waar dat kan. De grond die nu wordt verhuurd aan de hondenschool is een plek waar bedrijven zich zouden kunnen vesti-gen. Vandaar dat het college de intentie heeft uitgesproken om het huurcontract te beëindigen met in achtneming van een opzegtermijn van één jaar.
Daarnaast heeft de gemeenteraad een exploitatiebudget beschikbaar gesteld voor het aanstellen van een projectleider en voor de compensatie van hondenschool Canis Cunerae voor een deel van de eerder gemaakte kosten. De projectleider is inmiddels aangesteld en werkt aan een plan van aanpak voor de uiteindelijke verkoop van dit stukje grond.
Wat kost het? PROGRAMMA 3 - FYSIEK Najaarsrapportage 2025
Jaarrekening 2024
Jaarrekening 2023
werkelijk
werkelijk
vastgesteld in
vastgestelde wijzigingen
wijzigingen
na wijzigingen
november 2024
tot Najaarsrapportage
Najaarsrapportage
Najaarsrapportage
Baten
9.470 V
192 V
496 V
10.158 V
8.020 V
6.908 V
Lasten
14.090 N
454 N
1.049 V
13.495 N
13.135 N
12.042 N
Saldo van baten en lasten (A)
4.621 N
262 N
1.545 V
3.338 N
5.115 N
5.133 N
Onttrekking uit reserves
474 V
348 V
165 N
657 V
1.538 V
1.789 V
Toevoeging aan reserves
898 N
796 V
1.134 N
1.236 N
1.459 N
1.600 N
Mutaties reserves (B)
423 N
1.144 V
1.300 N
579 N
79 V
189 V
5.044 N
883 V
245 V
3.917 N
5.037 N
4.944 N
(€ x 1.000)
Geraamd resultaat (A+B)
23
Najaarsrapportage 2025
Programma 4 - SOCIAAL MAATSCHAPPELIJK Wat willen we bereiken? Maatschappelijk doel
Rhenen is een vitale gemeente waar inwoners die zichzelf niet kunnen redden, ook niet met hulp van hun netwerk, passende ondersteuning ontvangen met het doel hun zelfredzaamheid te vergroten. Wat doen we ervoor? Reguliere activiteiten De reguliere activiteiten in programma Sociaal maatschappelijk richten zich op de activiteiten van Jeugd, maatschappelijke ondersteuning en participatie. Voorbeelden hiervan zijn: • Onderwijsachterstandenbeleid waaronder peuteropvang en Vroeg- en Voorschoolse Educatie, kansrijke start voor jonge kinderen, uitvoering van de leerplichtwet, jeugd- en jongerenwerk en onderwijshuisvesting. • Leerlingenvervoer, jeugdhulp en jeugdveiligheid/ veilig thuis. • Sport, bibliotheek, welzijn, vrijwilligers, mantelzorg en buurtsportcoaches, basisvaardigheden en maatschappelijke huisvesting (gezondheidscentra, sportaccommodaties en dorpshuizen). • Individueel toegekende voorzieningen, de taken van de gemeente op het gebied van de Wet verplichte GGZ, de ondersteuning mantelzorgers, individuele welzijnsvragen, bemoeizorg, huiselijk geweld, het Algemeen Maatschappelijk Werk en het (samen met de regio) regelen van beschermd wonen en maatschappelijke opvang. • Vluchtelingenwerk, nieuwkomers en maatschappelijke begeleiding.
• Werken in de sociale werkvoorziening (WSW-IW4), de gebundelde uitkering (BUIG: uitkeringen in het kader van Participatiewet, IOAW, IOAZ, Bbz2004 en loonkostensubsidie), bestaanszekerheid (minimabeleid en armoedebestrijding) en de schuldhulpverlening.
24
H 2.4 | PROGRAMMA 4 - SOCIAAL MAATSCHAPPELIJK
Wat zijn de politiek relevante ontwikkelingen? Visie Sociaal Rhenen 2030 We zijn met onze teams actief aan de slag om de Visie Sociaal Domein te vertalen in jaarplannen en (waar nodig) uitvoeringskaders. Door afstemming tussen de verschillende teams in het sociaal domein ontstaat hiermee een integraal kader waarbinnen we ons beleid uitvoeren. Opdracht integraal welzijnswerk draagt bij aan beweging van zorg naar positieve gezondheid en welzijn Omdat de huidige overeenkomsten Welzijn per 2026 aflopen komt er een nieuwe opdracht waar meer focus ligt op verschuiving van zorg naar gezondheid en welzijn én integrale samenwerking. In het voorjaar van 2025 is besloten om meer tijd te nemen voor de nieuwe opdracht en is de ingangsdatum verschoven naar 2027. In september 2025 neemt de raad een besluit over de vorm van de integrale welzijnsopdracht. Het financiële kader voor 2027 wordt in de begroting 2026 opgenomen. Begin 2026 wordt de opdracht opengesteld voor alle geïnteresseerde partijen om per 2027 met de uitvoering te starten. Omdat de overeenkomsten van de huidige welzijnspartijen per 2026 afliepen zijn er twee neventrajecten doorlopen; de contracten die nog met een jaar verlengd konden worden zijn verlengd tot 2027 en er is een aanbestedingstraject gehouden voor de uitvoering van jongerenwerk in het jaar 2026.
Werkproces subsidies afgerond De raad heeft in april de nieuwe Algemene Subsidieverordening 2025 vastgesteld. Er zijn ook interne werkprocessen opgesteld en intern besproken. Hiermee is een eenduidige wijze ontstaan hoe om te gaan met subsidies. Stand van zaken jongerenwerk In 2025 is het jongerenwerk aanbesteed voor het jaar 2026. Deze aanbesteding voor jongerenwerk bestaat uit 4 opdrachten: • Voortzetting van de Talenthouses en meideninloop (accommodatie gebonden jongerenwerk) • Uitvoeren van straatwerk (ambulant jongerenwerk) • Jongerenparticipatie (jongeren stimuleren zich positief in te zetten voor de samenleving) • Preventie (vroegsignalering en voorlichting over risicothema’s). De aanbesteding zal in het najaar van 2025 worden afgerond. Vanaf 2027 gaat het jongerenwerk mee in de integrale opdracht Welzijn.
Najaarsrapportage 2025
Maatschappelijke diensttijd De Maatschappelijke diensttijd is een project van gemeenten op de Utrechtse Heuvelrug, waarbij de gemeente Rhenen geen financier, maar wel deelnemer was. Het project is bedoeld voor jongeren van 12-30 jaar. Het doel is: talenten ontdekken, anderen ontmoeten en iets doen voor de samenleving. Op de peildatum 1 juli 2025 zijn er in totaal (vanaf 2024) 48 Rhenense jongeren aangemeld. Hiervan zitten er nog 37 in een traject en zijn 6 trajecten afgerond. Er zitten nog 5 jongeren in het aanmeldingsproces. Voor de nieuwe aanvraagronde voor de Maatschappelijke Diensttijd vanaf 2026 is de gemeente Rhenen geen ondertekenend samenwerkingspartner meer, aangezien hiervoor geen budget beschikbaar is. De pilot individuele coaching stopt De pilot ‘individuele coaching’ uitgevoerd door jongerenwerk, op verwijzing door het jeugdteam, is medio 2025 beëindigd (looptijd 2022-2025). Geconstateerd werd dat het tarief van individuele coaching van jongerenwerk hoger ligt dan de geïndiceerde jeugdhulp FoodValley (met SKJ-registratie) voor ‘persoonlijke begeleiding’. Ook was de doorlooptijd van de individuele coaching te lang, als gevolg van de complexe problematiek van het merendeel van de aangemelde jongeren. In 2025 zijn de laatste 5 coaching trajecten gefinancierd met GALA middelen (Gezond Actief Leven Akkoord/ thema mentale gezondheid).