Bijlage 1 Najaarsrapportage 2024 0410
Tekst van het document
Het gebruik wordt ingeschat op 8 tot 9 maanden, in verband met de oplevering van de nieuwe sporthal. Spreidingswet In april 2024 heeft het college van B&W ingestemd met het voorstel 120 asielzoekers op te vangen in de gemeente Rhenen. Deze taak heeft de gemeente gekregen als gevolg van de
H 2.4
Spreidingswet. Ondanks dat het nieuwe Kabinet de Spreidingswet wil intrekken, is deze momenteel nog steeds van kracht. Dit betekent dat de gemeente onderzoekt hoe en waar de opvang kan plaatsvinden. Op dit moment is niet duidelijk welke kosten dit met zich meebrengt en wat de gevolgen zijn voor de gemeentelijke organisatie en de Rhenense samenleving. Zo moet het COA nog beslissen wie er naar een mogelijke locatie komen. Uiterlijk op 1 november 2024 biedt de Commissaris van de Koning van de Provincie Utrecht een verslag aan bij het Ministerie van Justitie en Veiligheid waarin staat hoe de Utrechtse gemeenten aan de opgave gaan voldoen. Gemeenten krijgen een 'reële compensatie' voor de asielopvang. Daarnaast zijn er bonussen beschikbaar. Het is echter nog onduidelijk hoe deze compensatie zich verhoudt tot de werkelijk gemaakte kosten. Hogere kosten verwacht door opvang AMS'ers De locatie Nieuwe Veenendaalseweg 177 is deels voor 3 jaar gehuurd door de gemeente voor de opvang van Oekraïners en deels door Nidos voor de opvang van alleenstaande minderjarige statushouders (AMS’ers). Er is plek voor negen AMS’ers en momenteel zitten er acht, die bijna allemaal al 18 zijn of snel worden. Ze zitten in de verlengde opvang (mogelijk tot 21 jaar), met name omdat er geen vervolghuisvesting beschikbaar is. Een aantal van hen heeft een aanvraag lopen voor gezinshereniging.
De opvang van de Nidos jongeren vergroot de kans dat er meer instroom is in de leerroute Onderwijs, wat een relatief dure leerroute is. Op dit moment kunnen we nog niet inschatten welke kosten dit met zich meebrengt.
37
Programma Sociaal maatschappelijk
Energietoeslag afgerond! De aanvraagperiode voor de energietoeslag 2023 liep tot 1 april 2024. Het grootste deel van de inwoners die recht had op de toeslag, had dat voor de energietoeslag 2022 ook. Daarom hebben deze mensen na een toets door het Inlichtingenbureau, de energietoeslag 2023 automatisch gekregen. De verwerking van de aanvragen loopt nog door tot 1 augustus. De verwachting is dat we binnen het door het Rijk toegekende budget blijven.
H 2.4
Beleidsplan Schulddienstverlening 2024-2028 vastgesteld De gemeenteraad moet, op basis van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening, elke vier jaar een plan vaststellen dat richting geeft aan de integrale schuldhulpverlening aan de inwoners van zijn gemeente. Het oude plan liep tot 2023 en vanuit wettelijk oogpunt was het dus nodig om tot een nieuw plan te komen. Daarnaast waren er ook sterke inhoudelijke overwegingen om te komen tot een nieuw beleidsplan. Ten eerste de recent vastgestelde visie op sociaal Rhenen (mei 2023). Ten tweede de dynamiek in de samenleving en landelijk beleid op het thema schulden en schulddienstverlening. Een van de gevolgen van dit landelijk beleid is dat de gemeente sinds 2022 niet alleen verantwoordelijk is voor inwoners met schulden, maar ook voor ondernemers met schulden.
Witgoed De middelen voor energiearmoede die we vanuit het Rijk hebben gekregen, zijn gedeeltelijk ingezet voor de energiecoaches. Daarnaast is er in het pasjaar 2024-2025 van de Cunerapas een tijdelijke witgoedregeling in het leven geroepen: inwoners met een Cunerapas krijgen 500 budget om een koelkast/diepvries, wasmachine, of elektrische kookplaat aan te schaffen of een oud, energieslurpend apparaat te vervangen.
Participatie maatwerk Toename inwoners met bijstandsuitkering We verwachten dat het aantal personen met een uitkering eind 2024 hoger ligt dan eind 2023. Dit komt omdat we enerzijds verwachten dat de uitstroom laag zal zijn. De meeste mensen die enigszins kunnen werken, zijn in deze arbeidsmarkt al aan het werk. Anderzijds verwachten we een hogere instroom omdat we meer statushouders moeten huisvesten en de meeste statushouders hebben gedurende hun eerste inburgeringsperiode ook ondersteuning nodig in de vorm van een uitkering. Op dit moment zijn de cijfers tot en met mei bekend, en daarin zien we dat de instroom in de Participatiewet de afgelopen maanden steeds hoger was dan de uitstroom.
Schuldhulp aan ondernemers is, op onderdelen, anders dan schuldhulp aan particulieren en vraagt daardoor om een andere benadering. Ten derde hebben we inmiddels afspraken met Veenendaal over de uitvoer van de schulddienstverlening. Ten tijde van het opstellen van het vorige beleidsplan (2018) was het voornemen nog om de schulddienstverlening zelf uit te voeren. Dit bleek echter niet haalbaar. Het Beleidsplan Schulddienstverlening 2024-2028 is op 4 juni 2024 vastgesteld.
Wat kost het? (in € x 1.000) Begroting 2024
Jaarrekening 2023
Jaarrekening 2022
vastgesteld in
vastgestelde wijzigingen
wijzigingen
na wijzigingen
november 2023
tot najaarsrapportage
najaarsrapportage
najaarsrapportage
werkelijk
werkelijk
Saldo van baten en lasten (A)
21.388 N
1.454 N
966 N
23.808 N
21.518 N
20.203 N
Saldo mutaties reserves (B)
42 V
143 V
317 V
502 V
570 V
287 V
Geraamd resultaat (A+B)
21.346 N
1.311 N
649 N
23.306 N
20.948 N
19.915 N
(in € x 1.000)
38
5
Programma ECONOMIE & TOERISME 39
Programma Economie & toerisme
Wat wilLen we bereiken? Maatschappelijk doel Gemeente Rhenen is een gemeente waar het goed ondernemen is waarbij de kwaliteit van de leefomgeving in acht wordt genomen
Wat doen we ervoor?
Reguliere activiteiten: a. Economische agenda: faciliteren van de ondernemersverenigingen ten behoeve van het ondernemersklimaat. b. Agrarische sector c. Toerisme & recreatie: realiseren van het uitvoeringsprogramma recreatie & toerisme en de exploitatie van de VVV in het Stadsmuseum en de Stadshaven Rhenen d. Cultuur: cultuur- en erfgoededucatie in het onderwijs en service van de bibliotheek als Informatiepunt Digitale Overheid. e. Samenwerkingsverbanden: de gemeente neemt deel aan de reguliere overleggen in de regio over economische zaken en rondom landbouw. Wat zijn de politiek relevante ontwikkelingen?
Regie op landelijk gebied Als gemeente werken we aan een toekomstbestendig landelijk gebied. Deze opgave is
40
H 2.5
omvangrijk, onontkoombaar en complex en betreft een opgave waarbinnen eveneens Rijk, provincie, waterschappen en regio acteren. Daarnaast is de maatschappelijke impact en urgentie groot. Om zelfbewuste regie te voeren en richting te geven aan de vitaliteit en toekomst van het landelijk gebied en de lopende trajecten, gaat gemeente Rhenen een programma op het landelijk gebied ontwikkelen. In de zomer van 2024 is dit proces gestart en we verwachten die in de loop van 2025 af te ronden. In juli 2024 is het Regionaal Perspectief Landelijk Gebied vastgesteld in de gemeenteraad en zijn we in de regio aan de slag gegaan met de uitvoering van dit perspectief. Tot slot zijn er vijf Rhenense agrarische bedrijven die reeds een beschikking hebben gevraagd op grond van de Landelijke Beëindigingsregeling Veehouderijlocaties. Vier daarvan zijn reeds beschikt. Deze bedrijven worden op dit moment ondersteund in het ruimtelijke spoor. Strategische Agenda Foodvalley De huidige strategische agenda van Regio FoodValley loopt in 2025 af. Op dit moment wordt gewerkt aan een nieuwe strategische agenda. Op 11 maart heeft u hier input voor kunnen leveren. De input van de verschillende partijen is de afgelopen periode gebundeld en verwerkt tot een conceptagenda. Eind augustus gaat deze conceptagenda naar het Algemeen Bestuur FoodValley om vervolgens voor wensen en bedenkingen naar de raden te gaan.
In december komt het eindconcept in de raad. Hiervoor is dan nog een regionaal raadsgesprek waar raden eventuele moties en amendementen kunnen uitwisselen. De vast-stelling van de definitieve agenda vindt vervolgens plaats begin 2025. De laatste maanden van 2024 staan dus ook in het teken van afronding van de huidige strategische agenda.
40
Programma Economie & toerisme
Energiesysteem van de Toekomst Binnen Regio FoodValley is een onderzoek gedaan naar hoe het energiesysteem van de toekomst eruit zou kunnen zien. Hierbij gaat het om het energiesysteem na 2040. Er zijn drie verschillende scenario's uit het onderzoek naar voren gekomen. De hoofdthema's van drie verschillende scenario's zijn: gebaseerd op het bestaande netwerk, aan de hand van de grote opgaven en lokale hubs. Het is op dit moment niet de bedoeling dat er voor één scenario gekozen wordt. De scenario's en andere uitkomsten van het onderzoek kunnen als input gebruikt worden voor provinciale en nationale energievisies, maar eventueel ook voor een regionale energievisie. Evenementensubsidie ten einde Middels een amendement is eind 2023 besloten om het restant bedrag van €75,000,- uit de evenmentensubsidie volledig toe te kennen aan de organisatie van de Rijnweek. De evenementensubsidie is daarmee komen te vervallen voor alle overige organisaties. Cultuurparticipatie voor iedereen Er is een uitvoeringsprogramma 2024-2027vastgesteld door het college. De uitvoering hiervan loopt op schema. Erfgoed zichtbaar en beleefbaar In september 2023 is de Erfgoedvisie vastgesteld. Nu wordt gewerkt aan het uitvoeringsplan behorende bij deze visie.
Van de €38.000 die in 2023 beschikbaar is gesteld is een gedeelte doorgeschoven naar 2024 omdat de projecten die in 2023 zijn gestart worden afgerond in 2024. Voorbeelden hiervan zijn de inventarisatie van alle Delftse School panden en het Project Erfgoed Educatie Rhenen.
H 2.5
Herziening Uitvoeringsprogramma Recreatie & Toerisme Het huidige uitvoeringsprogramma recreatie & toerisme stamt uit de tijd van vóór corona. Door de coronacrisis zijn veel acties uit dit programma niet uitgevoerd. Op dit moment leggen we de laatste hand aan de herziening van het uitvoeringsprogramma voor 2024-2025 en daarna. Vanaf kwartaal drie 2024 worden de acties hervat. In de begroting 2025 aangeven wat de prioriteiten zijn Voetveer Rhenen-Lienden: verbeteren veerstoep Sinds mei 2023 vaart er een nieuwe elektrische veerpont tussen Rhenen en Lienden. Momenteel zijn de aanlegmogelijkheden aan Rhenense zijde aan vervanging toe. Zo sluit de laadklep van de nieuwe veerpont niet goed aan op de veerstoep. Ook het ponton waar de veerstoep aan kan meren, ’s nachts kan liggen en waar de bemanning aan en van boord kan gaan is aan vervanging toe. Een gehele nieuwe veerstoep vraagt om een zeer grote investering. Daarom hebben de gemeentes Rhenen en Buren gekozen om het ponton samen te huren. Dit vraagt om een kleine verhoging van de jaarlijkse bijdrage. Daarnaast zal er een aanpassing aan de veerstoep in Rhenen gemaakt worden zodat de laadklep goed aansluit en de bezoekers veilig van boord kunnen. Dit vraagt om een incidentele bijdrage die door beide gemeentes gedeeld zal worden.
Trailerhellingen Op 5 juni besloot het college om de veerstoep/trailerhelling in Rhenen af te sluiten voor het te waterlaten van boten. Reden voor het afsluiten was dat wij als gemeente niet meer de veiligheid konden garanderen. Inmiddels zijn de bordjes die verwijzen naar de veerstoep verwijderd uit het gebied. Verschillende omliggende gemeenten hebben ook hun veerstoep/trailerhelling gesloten. We zijn met hen in gesprek om gezamenlijk een oplossing te vinden waarbij inwoners op een veilige wijze hun boten te water kunnen laten.
41
H 2.5
Programma Economie & toerisme
Uitbreiden parkeren Kwintelooijen: korte-termijn-oplossing Door de toegenomen drukte in natuurgebieden en door de recente opening van het nieuwe Bezoekerscentrum is de parkeerdruk op Kwintelooijen de laatste tijd sterk toegenomen. Er moeten hierdoor nieuwe parkeerplekken gerealiseerd worden in het gebied. Voor de korte termijn is gekozen voor het verharden van het overloopparkeerterrein aanpalend aan de huidige parkeerplaats. Inrichting mogelijk bezoekerscentrum Utrechtse Heuvelrug op Kwintelooijen Samen met het Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug (NPUH), House of Bird en Stichting Voorlichting en Educatie Kwintelooijen zal er nagedacht gaan worden over de gezamenlijke inrichting van het nieuwe bezoekerscentrum op Kwintelooijen. De kosten hiervoor kunnen gedekt worden vanuit de fondsen van het NPUH en vanuit de extra incidentele vergoeding van €91.000 vanuit de MTB-vignetten. Deze samenwerking is wenselijk om het bezoekerscentrum meer financiële bestaanszekerheid te geven en tegelijkertijd lokale expertise over Kwintelooijen te blijven benutten voor educatie en bewustwording. Uitvoering Economische Agenda Voor de uitvoering van de economische agenda is een vacature opengesteld. Het betreft een vacature van 1 fte. Deze wordt deels gefinancierd uit de activiteiten die voortkomen uit de economische agenda en deels uit de openstaande vacature.
Doordat de vacature nog niet is ingevuld zijn een aantal onderdelen uit de economische agenda nog niet uitgevoerd. Dit geldt niet voor het onderdeel 'ruimte voor bedrijven om uit te breiden of zich hier te vestigen'. Hier blijft het college zich inzetten, bijvoorbeeld tijdens gesprekken met provincie Utrecht. Waar de gewenste uitbreiding van Remmerden regelmatig wordt voorgelegd. Wat kost het? (in € x 1.000) Begroting 2024
Jaarrekening 2023
Jaarrekening 2022
najaarsrapportage
werkelijk
werkelijk
60 V
1.710 N
1.208 N
1.054 N
15 N
223 V
23 V
15 V
1.487 N
1.185 N
1.039 N
vastgesteld in
vastgestelde wijzigingen
wijzigingen
na wijzigingen
november 2023
tot najaarsrapportage
najaarsrapportage
Saldo van baten en lasten (A)
1.303 N
467 N
Saldo mutaties reserves (B)
17 V
220 V
Geraamd resultaat (A+B)
1.286 N
247 N
45 V
(in € x 1.000)
42
6
Programma VEILIGHEID & HANDHAVING 43
Programma veiligheid & handhaving
Wat wilLen we bereiken?
H 2.6
De vijf gemeenten hebben het IVP vastgesteld met als gezamenlijke prioriteiten: de aanpak van ondermijnende criminaliteit, het bevorderen van maatschappelijke rust en digitale veiligheid.
Maatschappelijk doel Rhenen is een gemeente waar inwoners, bezoekers en ondernemers veilig zijn en zich veilig voelen. Wat doen we ervoor?
Reguliere activiteiten: Criminaliteitsaanpak, ondermijning, buurtbemiddeling, demonstraties, brandweerzorg, crisisbeheersing en geneeskundige zorg. Verder toezicht, juridische en bestuurlijke handhaving en de taken van de boa’s.
Wat zijn de politiek relevante ontwikkelingen?
Op het gebied van veiligheid in onze gemeente – en daarbuiten – werken we nauw samen in de regio. Bij gemeenten, de politie en het Openbaar Ministerie is te weinig capaciteit beschikbaar om alles aan te pakken. Om deze reden moeten er prioriteiten worden gesteld. Door samen te werken maken we gebruik van elkaars capaciteit en expertise. Voor de periode 2023 – 2026 is het gezamenlijk Integraal Veiligheidsplan (IVP) van kracht voor de gemeenten Rhenen, Wijk bij Duurstede, Renswoude, Utrechtse Heuvelrug en Veenendaal. Hierin is aangegeven welke (gezamenlijke) prioriteiten de gemeente Rhenen hanteert, hoe de samenwerking met andere partijen is georganiseerd en welke resultaten de gemeente wil behalen.
Gevolgen inwerkingtreding Omgevingswet en Wet Kwaliteitsborging In de eerste helft van 2024 zijn er vrijwel geen vragen over de Wkb binnengekomen. Inmiddels is er wel een aantal vragen binnengekomen. En is er vanaf juni één keer per twee weken een overleg ingepland tussen de teams Toezicht en Vergunningen waarin de Wkb wordt besproken. Tijdens dit overleg wordt gekeken welke vergunningen onder de Wkb vallen en hoe deze getoetst moeten worden. De verwachting dat we extra tijd in de eerste helft van 2024 kwijt zouden zijn aan de Wkb is dus verschoven naar de tweede helft van 2024. Wolf De afgelopen tijd hebben wolven gezorgd voor veel onrust in de bossen van de Utrechtse Heuvelrug. Ook veel Rhenenaren gaan in hun vrije tijd naar de Utrechtse Heuvelrug. Er is bekend dat er ook in ons gebied wolven zijn. Dat is al een aantal jaren zo. De wolf heeft hier tot nu toe nooit voor gevaarlijke situaties gezorgd. De kans dat inwoners en bezoekers hier een wolf tegenkomen, blijft klein. We kunnen geen exacte aantallen aangeven. Wolven kunnen zich namelijk snel verplaatsen. We werken samen met de provincie en natuurbeheerorganisaties om de situatie goed in de gaten te houden en waar nodig maatregelen te nemen. Ook geven we voorlichting aan inwoners over wat te doen als zij een wolf tegenkomen.
Wat kost het? (in € x 1.000) Begroting 2024 (in € x 1.000)
Saldo van baten en lasten (A)
44
Jaarrekening 2023
Jaarrekening 2022
vastgesteld in
vastgestelde wijzigingen
wijzigingen
na wijzigingen
november 2023
tot najaarsrapportage
najaarsrapportage
najaarsrapportage
werkelijk
werkelijk
2.493 N
130 N
90 N
2.713 N
2.303 N
2.185 N
Saldo mutaties reserves (B)
56 V
0N
0N
56 V
58 V
87 V
Geraamd resultaat (A+B)
2.437 N
130 N
90 N
2.657 N
2.245 N
2.098 N 44
Programma Veiligheid & handhaving
H 2.6
45
45
H 2.2
46
Programma's
7
Programma OVERIGE DEKKINGSMIDDELEN 46
Programma Overige dekkingsmiddelen
H 2.7
In dit programma zijn de middelen verantwoord die vooraf geen bepaald bestedingsdoel hebben of niet toe te rekenen zijn aan de inhoudelijke programma’s. Voorbeelden hiervan zijn: belastingen, uitkeringen uit het gemeentefonds, treasury, dividend en onverdeelde lasten (stelposten). Het programma Algemene dekkingsmiddelen is onderverdeeld in twee deelprogramma’s: 1. Belastingen 2. Overige algemene dekkingsmiddelen.
Wat kost het? (in € x 1.000) Begroting 2024
Jaarrekening 2023
Jaarrekening 2022
vastgesteld in
vastgestelde wijzigingen
wijzigingen
na wijzigingen
november 2023
tot najaarsrapportage
najaarsrapportage
najaarsrapportage
werkelijk
werkelijk
Saldo van baten en lasten (A)
40.202 V
1.363 V
1.623 V
43.188 V
41.208 V
38.845 V
Saldo mutaties reserves (B)
135 V
626 V
33 N
729 V
92 V
449 N
Geraamd resultaat (A+B)
40.337 V
1.989 V
1.591 V
43.917 V
41.300 V
38.396 V
(in € x 1.000)
47
H 2.2
Exploitatie
H3 FINANCIËLE BEGROTING
Dit hoofdstuk is opgebouwd uit: 3.1 Het financieel beeld 3.2 Exploitatie 2024 3.3 Geprognotiseerde balans ultimo 2024 48
Financieel beeld
3.1 Financieel beeld
3.1.2 Resultaat
Het financieel beeld bestaat uit: 3.1.1 Inleiding 3.1.2 Resultaat 3.1.3 Financiële positie
Het verwachte resultaat over 2024 bedraagt € 2,1 miljoen nadelig. Ten opzichte vastgestelde begroting 2024 inclusief de wijzigingen tot en met de voorjaarsrapportage is het resultaat met € 145.000 verslechterd
3.1.1 Inleiding Een gezonde financiële huishouding is cruciaal om te kunnen investeren in de samenleving. Het gemeentelijk huishoudboekje moet dus op orde zijn. Echter het huishoudboekje van de gemeente staat onder druk. In de voorjaarsrapportage 2024 en meerjarig in de perspectiefnota 2025 dienden de tekorten zich al aan. Deze liepen uiteen van € 2,1 miljoen in 2024 en bijna € 4,7 miljoen in 2026. Ombuigingen werden daarmee onvermijdelijk. Voor de zomer zijn we gestart met een intensief ombuigingsproces. Hierbij is aan iedereen gevraagd om mee te denken om de financiële positie van de gemeente structureel te verbeteren. Meer hierover kunt u verderop lezen.
Samenvatting financiële bijstellingen Najaarsrapportage 2024 Zoals u in onderstaande tabel kunt zien hebben de grootste financiële aanpassingen zich voorgedaan in de programma's Bedrijfsvoering, Fysiek, Sociaal - maatschappelijk en de Overige algemene dekkingsmiddelen. Na de tabel is een toelichting op hoofdlijnen opgenomen.
Begroting 2024
Totaal
(€ x 1.000)
Lasten
Baten
Toevoeging reserves
Onttrekking reserves
wijzigingen Najaarsnota
Programma 1 - Bedrijfsvoering
734 N
111 V
0N
44 V
579 N
Programma 2 - Dienstverlening
3V
2V
0N
0N
5V
489 N
128 N
101 N
251 V
467 N
Programma 4 - Sociaal maatschappelijk
1.201 N
235 V
0N
317 V
649 N
Programma 5 - Economie & toerisme
62 V
2N
0N
15 N
45 V
Programma 6 - Veiligheid & handhaving
70 N
20 N
0N
0N
90 N
Programma 7 - Algemene dekkingsmiddelen
711 V
912 V
0N
33 N
1.590 V
1.718 N
1.110 V
101 N
564 V
145 N
Programma 3 - Fysiek
Totaal
H 3.1
49
Financieel beeld
Toelichting op hoofdlijnen De lasten zijn toegenomen met € 1,7 miljoen. Het budget voor de jeugdzorg in natura is met € 0,5 miljoen verhoogd. Deze toename komt door de herijking van de tarieven en een aantal kinderen met ernstige problematiek. Verder neemt bij de WMO de complexiteit van de casussen toe waardoor het budget begeleiding individueel en huishoudelijk zorg is verhoogd met € 0,2 miljoen. Ook is het budget voor de bijstand met € 0,5 verhoogd. Naast een toename van de aantallen gaat het om een (technische) bijstelling door het uitsplitsen van de lasten en baten. Bij bedrijfsvoering is het budget overige personeelskosten verhoogd met € 0,4 miljoen. Er zijn meer medewerkers die verlof verkopen. Daarnaast maken medewerkers gebruik van de Regeling Vervroegde Uittreding, nemen de kosten van de werkkostenregeling toe en is € 0,1 miljoen toegevoegd aan de voorziening bovenwettelijk verlof. Tenslotte zijn de loonkosten bedrijfsvoering verhoogd met € 0,2 miljoen waarbij gelijktijdig de hiervoor opgenomen reservering in programma Algemene dekkingsmiddelen is vervallen. Tegenover de hogere lasten staan extra baten van € 1,1 miljoen. Van de hogere baten heeft € 0,8 miljoen op een hogere uitkering uit het gemeentefonds (7-Algemene dekkingsmiddelen). In programma Sociaal – maatschappelijk zijn de baten van de bijstand € 0,2 miljoen hoger dan geprognosticeerd.
Dit betreft terugvordering en verhaal van uitkeringen. In programma Fysiek zijn de baten met € 0,2 miljoen verlaagd omdat een deel van de legesopbrengsten doorschuift van 2024 naar 2025 en in 2024 leges zijn begroot waarvan de opbrengst in 2023 is verantwoord. Aan de reserves is in totaal € 0,6 miljoen onttrokken. Dit betreft de inzet van de reserve WWB om de hogere kosten van de bijstand te dekken (4-sociaal maatschappelijk). Tenslotte is voor de uitvoering van de kernrandenvisie en de implementatie van de omgevingswet in programma Fysiek € 189.000 onttrokken aan de reserve bestuursprogramma. De hier genoemde bijstellingen is selectie uit het totaal van de bijstellingen die u terugvindt vanaf pagina 57. Het effect hiervan op het resultaat is 0,1 miljoen nadelig.
H 3.1
Financiële aandachtspunten Jeugdzorg Uit de voortgangsrapportage van FoodValley blijkt een overschrijding van € 500.000 op het jeugdhulpbudget. De oorzaak hiervan ligt in de eerste plaats in de herijking van de tarieven met 3,5%; de financiële consequentie van de herziening van het tarief bedraagt ongeveer € 200.000. Ten tweede is er een hoger aantal kinderen met ernstige problematiek, waaronder problematieken met betrekking tot voedselweigering en schooluitval en zien we hoge aantallen verblijfsindicaties. Dit leidt tot meer duurdere zorg (van € 300.000) en per saldo hogere kosten per Rhenense cliënt; zie grafieken hieronder. Totale kosten per kwartaal € 200K
€ 100K
€ 0K
Q1
Q2 Q3 2021
Q4
Q1
Q2 Q3 2022
Q4
Q1
Q2 Q3 2023
Q4
Q1 Q2 2024
Kwartaal
Waarde per cliënt per kwartaal - Realisatie € 30K
€ 20K
€ 10K
Q1
Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 2021 2022
Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 2023 2024
Kwartaal
Aantal actieve cliënten met beschikking
50
€ 10K
Q1
Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 2021 2022
Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 2023 2024
Financieel beeld
H 3.1
Kwartaal
Aantal actieve cliënten met beschikking
de steeds complexer wordende casussen. Zie onderstaande grafiek. Aantal cliënten en voorzieningen (op de 1e van de maand)
10
450
400 0
2020
2021
2022
2023
2024
350 2018
Jaar
Participatie Bij de uitvoering van de Participatiewet gaat het om een overschrijding van € 300.000. Dit komt enerzijds door de stijging van het aantal cliënten wat een bijstandsuitkering ontvangt; dit zet zich naar verwachting de rest van 2024 door. We zien hier o.a. statushouders die een uitkering aanvragen. Anderzijds blijft de BUIG-uitkering van het Rijk achter bij de stijging van het aantal cliënten. Voor de stijging van het aantal cliënten zie onderstaande grafiek:
2019
2020
2021
Aantal unieke cliënten
2022
2023
2024
Aantal voorzieningen
Anderzijds gaat het om de huishoudelijke hulp. Ondanks de maatregelen die we nu al nemen voor de inperking van het budget, zoals de wachtlijst bij de zorgaanbieders en het benoemen van particuliere voorzieningen (die meer bieden dan alleen de basisvoorziening vanuit de gemeenten), verwachten we voor het budget huishoudelijke ondersteuning een aanpassing van het budget. De geringe daling van het aantal cliënten wordt teniet gedaan door het grotere effect van de jaarlijkse indexering conform CAO. Zie ook onderstaande grafiek.
260 Aantal cliënten en voorzieningen (op de 1e van de maand)
250 250
240
200
230 220
150
210
2018
2020 Aantal unieke cliënten
200 190
2019
Jan
Feb
Mrt
Apr
Mei
Huidig jaar: 2024 Verwachting huidig jaar
Jun
Jul
Aug 2021 2022
Sept
Okt
Nov
Dec
2023
WMO Bij de uitvoering van de WMO gaat het om een overschrijding van € 200.000. Hierbij gaat het enerzijds om de begeleiding individueel. Dit gezien de trend van de afgelopen jaren en
2021
2022
2023
2024
Aantal voorzieningen
Toereikendheid reserves dekking kapitaallasten (bruto-methode reserves) Bij de controle van het eigen vermogen door de accountant is geconstateerd dat een aantal reserves waarmee de afschrijvingslasten (deels) worden gedekt niet voldoen aan de voorschriften. Het BBV schrijft voor dat dit gedurende de looptijd in een zelfde verhouding dient te gebeuren alsmede voor de gehele looptijd van het actief. Dit brengt financiële consequenties met zich mee die bij het opstellen van de jaarstukken zullen worden verwerkt. 51
Financieel beeld
Verkoop Kerkstraat We zijn in een ver gevorderd stadium van de verkoop Kerkstraat 1-3. De peildatum van deze Najaarsrapportage is 1 september. De verkoop was voor deze datum niet afgerond en is daarom niet verwerkt in de Najaarsrapportage. We verwachten de verkoop binnenkort te kunnen afronden en zullen de raad in december een wijziging van de begroting voorstellen. Uitkomsten septembercirculaire 2024 De resultaten van de septembercirculaire 2024 laat een beperkt voordeel zien van € 39.000 V. Het hogere voordeel in 2024 wordt veroorzaakt door: a. Extra middelen als gevolg van taakmutaties (€ 52.000 V): De mutaties hebben corresponderende gevolgen voor de uitgaven. Daardoor zijn de gevolgen voor de gemeente vaak budgettair neutraal. b. Voordelige afrekening ruimte onder het plafond van het BTW compensatiefonds (€ 81.000 V). c. Nadeel als gevolg van de landelijke en lokale bijstelling van de maatstaven. Voorbeelden hiervan zijn woonruimten, inwoners, WOZ waarden. woonruimten (€ 89.000 N). d. Overige bijstellingen: (€ 5.000 N). De financiële gevolgen voor 2024 worden verwerkt bij de jaarstukken 2024 tenzij in de raad van december nog een bijstelling van de begroting wordt aangeboden.
H 3.1
Nadere toelichting resultaat 2024 Het resultaat 2024 bedraagt volgens de huidige prognoses € 2,1 miljoen nadelig. Terugkijkend heeft het resultaat 2024 zich na de vaststelling van de primitieve begroting 2024 als volgt ontwikkeld. Verloopoverzicht resultaat
2024
A. Begroting 2024
97 V
B. Raadsbesluit begroting 2024
162 N
C. Doorwerking bijstelling financieel perspectief 2024-2027
228 N
D. Raad december: belastingverordeningen 2024
91 V
E. Herijking minimabeleid
107 N
F. Bijstellingen Voorjaarsrapportage 2024
1.612 N
Totaal tussentijdse bijstellingen B tm F
2.018 N
Vertrekpunt Najaarsrapportage
1.921 N
G. Bijstellingen Najaarsrapportage 2024
145 N
Geraamd resultaat 2024
2.066 N
In het resultaat kan op verschillende manieren een onderscheid worden aangebracht. De financiële regelgeving maakt een onderscheid tussen het resultaat van baten en lasten (voorheen resultaat voor bestemming) en het geraamd resultaat (voorheen resultaat na bestemming). Het verschil tussen deze resultaten zit in de toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves. De gemeenteraad is bevoegd om mutaties aan reserves te veranderen. Denk bijvoorbeeld aan het minder inzetten van reserves ten gunste van de exploitatie omdat de hoogte van het geraamd resultaat dat toelaat. Uitsplitsting van het geraamd
Geraamd
Saldo van
Mutatie
resultaat 2024 (€ x 1.000)
resultaat
baten en lasten
reserves
Najaarsnota 2024
2.066 N
3.727 N
1.661 V
Voor een oordeel over de financiële positie van de gemeente wordt het resultaat onderverdeeld in een structureel en incidenteel resultaat. Dit beeld presenteren we in de perspectiefnota, begroting en de jaarstukken. Voor de laatste 2 rapportages geldt dat het een wettelijke verplichting is.
52
Financieel beeld
3.1.3 Financiële positie
investeringsplanning 2024. De planning is kritisch beoordeeld. Desondanks verwachten
Conclusie financiële positie Zoals in de inleiding in aangegeven staat de financiële positie van de gemeente onder druk. Dat zien we terug in het tekort 2024, maar ook in de structurele meerjarige tekorten. Echter de financiële positie behelst meer dan de tekorten in de exploitatie. Daarom betrekken wij ook de landelijke kengetallen bij het financiële beeld van de gemeente. In deze rapportage kijken we daarbij naar de ontwikkeling van de netto schuldquote en de solvabiliteit. Met een verwachte netto schuldquote van 88% en een solvabiliteit van 30% bewegen deze twee kengetallen zich respectievelijk binnen de categorie minst risicovol en neutraal. De overige financiële kengetallen zijn in deze rapportage niet meegewogen. Ze zijn nauwelijks van invloed op het tussentijdse oordeel over de financiële positie.
wij bij de jaarstukken 2024 dat niet alle investeringen gerealiseerd zullen zijn. Dit is een
H 3.1
hardnekkig verschijnsel waar wij de komende tijd extra aandacht voor zullen hebben. Zeker in de huidige tijd waarin middelen schaars zijn is dat meer dan nodig. In vergelijking met de jaarstukken neemt de omvang van de schulden toe met ruim € 10 miljoen. De belangrijkste reden hiervan zijn de voorgenomen/in uitvoering zijnde investeringen. De meest in het oog springende investering daarbij is het nieuwe MFG Rhenen. Verder heeft de raad, buiten het voorgenomen investeringsprogramma uit de begroting om, extra middelen beschikbaar gesteld voor: a. Realisatie van 15 flexwoningen b. Aankoop locatie Maatsteeg c. Kunstgrasveld Candia
Voor uw informatie zijn de kengetallen hieronder wel in beeld gebracht met de waarde ervan in de jaarrekening 2023:
In vergelijking met de schuldquote uit de jaarstukken (59%) neemt de schuldquote in 2024
a. grondexploitatie (JRR23: 0,6%)
toe met 30%. De oorzaak hiervan is een toename van de schulden door investeringen
b. belastingcapaciteit (JRR23: 95%); en
2024 en de ontwikkeling van de eigen financieringsmiddelen. Verder spelen ook andere
c. weerstandsvermogen (JRR23: 3,1)
onderliggende variabelen in de berekening van de schuldquote een rol. Ten opzichte van de Begroting 2024 en de Voorjaarsrapportage 2024 daalt de schuldquote met circa 7%.
170%
Belangrijkste oorzaak hiervan is de toename van de baten.
2024: Schuldquote naar 89% maar blijft acceptabel
NB: in de hoogte van de schuldquote eind 2024 worden een aantal lopende en voorgenomen investeringen als afgerond beschouwd terwijl de uitvoering daarvan naar verwachting doorloopt in 2025. Dit effect zal bij de jaarstukken 2024 zichtbaar zijn in een lagere schuldquote. Zie voor meer informatie de toelichting op de balans.
150% 130%
In de ontwikkeling van de schuldquote is geen rekening gehouden met mogelijk toekomstige investeringen zoals: a. 2e fase sportpark Candia b. Integraal huisvestingsplan c. Stadshaven inclusief omliggend gebied Voor deze projecten heeft de raad nog geen middelen beschikbaar gesteld.
110% 90% 70% 50%
JRR 2021
JRR 2022
JRR 2023
VJR 2024
Netto schuldquote De omvang van de schulden eind 2024 daalt in vergelijking met de eerdere prognose in de Voorjaarsrapportage met ruim € 1,5 miljoen. De daling komt door het actualiseren van de 53
Financieel beeld
80%
2. Het gepresenteerde beeld is een momentopname. 3. Verder vertegenwoordigt de balans van de gemeente geen volledig beeld van de vermogenspositie. Dit hangt samen met de specifieke wet- en regelgeving. Op dit moment wordt de vaste activa gewaardeerd tegen de verkrijgings- of vervaardigingsprijs. Deze regelgeving zorgt ervoor dat een deel van het bezit zoals gronden niet op de balans staan. Ook mag de gemeente haar bezit niet herwaarderen. Tenzij er sprake is van een duurzame waardevermindering. Op dat moment dient een afwaardering van het bezit plaats te vinden. Hiertegenover staat dat gemeenten investeringen met een maatschappelijk nut wel mogen activeren. Deze investeringen leveren in het economisch verkeer echter nauwelijks geld op.
2024: solvabiliteit daalt bijna 10%
60%
40%
20%
0% JRR 2021
JRR 2022
H 3.1
JRR 2023
NJR 2024
Solvabiliteit Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger de solvabiliteit, hoe beter de weerbaarheid van de gemeente omdat het aandeel van het eigen vermogen groter is dan de schuld. De prognose van de solvabiliteitsratio laat ten opzichte van de jaarrekening 2023 een daling zien van 3%. Met een daling van 10% betreft het de sterkste daling sinds jaren. Ten opzichte van de prognose in de Voorjaarsrapportage zien we een gunstige ontwikkeling van 2%. Omdat Nederlandse gemeenten niet failliet kunnen had dit kengetal ondanks de signaalwaarde maar beperkte waarde. Echter door de financiële situatie waarin gemeenten verkeren biedt de regelgeving tegenwoordig de mogelijkheid om binnen bepaalde kaders structurele lasten te dekken met incidentele middelen (inzet van de algemene reserve). De hoogte van de solvabiliteit speelt hierin een belangrijke rol. Het belang van deze ratio is dus toegenomen. Aandachtspunten kengetallen 1. Meerdere kengetallen worden uitgedrukt in een percentage van de baten. Dit kan het beeld en daarmee het oordeel over bijvoorbeeld de hoogte van de schulden vertroebelen.
De aandachtspunten betekenen niet dat wij de kengetallen alleen als een formele verplichting moeten beschouwen. Ze zijn niet bepalend voor een oordeel op de financiële positie, maar zijn wel een indicatie hoe de financiële positie van de gemeente zich ontwikkelt. Tekort 2024 vraagt om maatregelen De financiële situatie van de gemeente Rhenen staat zowel in 2024 als meerjarig onder druk. Hierover bent u geïnformeerd in de voorjaarsrapportage 2024 en de perspectiefnota 2025. Om te blijven investeren in een mooi Rhenen is een solide financiële positie op de korte en lange termijn nodig. Ombuigingen zijn daarbij onvermijdelijk. Voor de zomer is daarom gestart met een ombuigingsproces. De bedoeling van dit proces is te onderzoeken waar de gemeente Rhenen op kan besparen en welke activiteiten op een andere, efficiëntere en effectievere wijze kunnen worden uitgevoerd. Daarnaast wordt er gekeken waar meer middelen gevonden kunnen worden. Dit kan mogelijkerwijs betekenen dat voorinvestering noodzakelijk is om tot rendement te kunnen komen in latere jaren. Voor 2024 bestaat het ombuigingsproces uit het reduceren van het tekort 2024 met 50%. De raad heeft de omvang van deze taakstelling bepaald bij de besluitvorming over de Voorjaarsrapportage.
Het proces voor het oplossen van de tekorten vanaf 2025 en verder bestaat uit twee fases waar u begin september stukken voor hebt ontvangen voor de werkbijeenkomst van 11 september.
54
Financieel beeld
Welke maatregelen voor 2024? In de Voorjaarsrapportage bent u geïnformeerd over de mogelijke voorstellen die het college wil betrekken bij het verminderen van het tekort 2024. Hieronder is aangegeven wat er met die maatregelen is gedaan. Voorstel 1: budget onderuitputting opnemen Vooruitlopend op een minder nadelig resultaat wordt voorgesteld € 270.000 als onderuitputting in te boeken. Voorstel 2: reguliere uitgaven Sociaal Domein ten laste van specifieke uitkeringen van het Rijk brengen Is verwerkt in de najaarsrapportage 2024 voor € 200.000. Vergelijkbare omvang als in 2023. Voorstel 3: raadsbesluit extra middelen armoedebestrijding schrappen De regeling wordt op dit moment uitgevoerd waardoor wij de middelen 2024 niet kunnen inzetten voor het verminderen van het tekort.
H 3.1
Voorstel 4. toevoeging Oekraïne gelden aan reserve woonopgave verlagen In het bestuursprogramma is afgesproken om de niet uitgegeven middelen voor woningbouw te reserveren in een bestemmingsreserve. Uit deze reserve worden de gemeentelijke kosten voor de meerjarige woningbouwopgave gedekt. Hier ligt echter geen bestedingsplan aan ten grondslag. Daarom kiest het college ervoor om de begrote toevoeging 2024 van € 870.000 voor 50% in te zetten om het tekort 2024 te verminderen (€ 435.000 V).. Voorstel 5: inzetten vacaturegelden De vacaturegelden zijn ingezet voor de dekking van inhuur en kunnen daarom niet gebruikt worden om het tekort 2024 te verminderen. Van de hiervoor genoemde maatregelen uit de voorjaarsrapportage zijn voorstel 1, 2 en 4 ingezet om het tekort 2024 te verlagen. De verdere uitwerking van deze maatregelen treft u samen met andere ombuigingsvoorstellen van het college aan in bijlage 2 bij het bestuurlijk voorstel.
55
H 2.2
Exploitatie
Financieel beeld
H 3.1
3.2
Exploitatie
Dit hoofdstuk is opgebouwd uit: 3.2.1 Inleiding 3.2.2 Exploitatie 3.2.3 Toelichting op de exploitatie 56
Exploitatie
H 3.2
3.2.1 Inleiding De exploitatie van een gemeente bestaat uit de baten en lasten inclusief reserves van zeven programma's. Een programma is een samenhangende verzameling van activiteiten. Deze worden uitgevoerd om de beoogde bestuurlijke doelen van een programma te realiseren. Een belangrijk onderdeel van deze tussentijdse rapportage is het actualiseren van de baten en lasten. Dat is nodig om tijdig te kunnen anticiperen bij tekorten of extra ruimte in te zetten voor investeringen in de samenleving of het verlagen van de schuldquote. De actuele prognoses 2024 zijn gebaseerd op gesprekken met de organisatie, de realisatie 2023 en eerdere jaren en de realisatie 2024 tot en medio augustus. De huidige prognoses zijn op een zorgvuldige manier tot stand zijn gekomen. Bij sommige budgetten blijft het moeilijk
om de uitkomst daarvan ook lopende het jaar goed te voorspellen. Denk bijvoorbeeld aan het gebruik van de open einde regelingen en de legesinkomsten.
3.2.2 Exploitatie In onderstaande tabel is per programma het financiële verloop van de budgetten gedurende het jaar 2024 in beeld gebracht. De primitieve begroting zoals die in november 2023 door de raad is vastgesteld vormt daarbij het vertrekpunt. Ter vergelijking van de cijfers 2024 zijn in de laatste twee kolommen de cijfers 2023 en 2022 opgenomen.
Geraamd resultaat reguliere exploitatie Begroting 2024 vastgesteld in
(€ x 1.000)
november 2023
vastgestelde wijzigingen
wijzigingen
na wijzigingen
tot najaarsrapportage najaarsrapportage
najaarsrapportage
Jaarrekening 2023
Jaarrekening 2022
werkelijk
werkelijk
Programma 1 - Bedrijfsvoering
10.437 N
1.293 N
580 N
12.309 N
10.854 N
8.453 N
Programma 2 - Dienstverlening
528 N
20 N
5V
543 N
569 N
653 N
Programma 3 - Fysiek
4.207 N
1.008 N
462 N
5.681 N
4.944 N
3.017 N
Programma 4 - Sociaal maatschappelijk
21.346 N
1.311 N
649 N
23.306 N
20.948 N
19.915 N
Programma 5 - Economie & toerisme
1.286 N
247 N
45 V
1.487 N
1.185 N
1.039 N
Programma 6 - Veiligheid & handhaving
2.437 N
130 N
90 N
2.657 N
2.245 N
2.098 N
Programma 7 - Algemene dekkingsmiddelen
40.337 V
1.989 V
1.591 V
43.917 V
41.300 V
38.396 V
96 V
2.020 N
140 N
2.066 N
555 V
3.221 V
Geraamd resultaat
Via de link/qr-code hiernaast treft u een specificatie per deelprogramma en product.
Specificatie per deelprogramma en product
57
Exploitatie
3.2.3 Toelichting op de exploitatie In dit onderdeel is per programma het financiële verloop van de baten, lasten en de mutaties reserves weergegeven. De vastgestelde primitieve begroting 2024 vormt daarbij het vertrekpunt. Ter vergelijking van de cijfers 2024 zijn in de laatste twee kolommen de werkelijke cijfers 2023 en 2022 opgenomen. In de kolom ‘wijzigingen najaarsrapportage’ zijn de voorgestelde budgetaanpassingen uit deze rapportage gepresenteerd. Deze bedragen zijn na de tabel toegelicht. In de toelichting is een onderscheid gemaakt tussen de baten, lasten, onttrekking reserves en de toevoegingen aan de reserves. Deze wijze van toelichten is gelijk aan het toelichten van
H 3.2
de verschillen in de jaarrekening. Bij de jaarrekening is het voordeel dat de relatie met de rechtmatigheidsverantwoording eenvoudiger te leggen is. Inhuur Op pagina 13 van deze rapportage bent u geïnformeerd over de inhuur in 2024. De zorg die de raad bij de Voorjaarsrapportage heeft geuit nemen wij serieus. Naast de informatie die u separaat over de inhuur Inhuur 2024 heeft ontvangen treft u via de link/qr-code hiernaast een korte weergave van de inhuur in 2024 aan.
PROGRAMMA 1 - BEDRIJFSVOERING Begroting 2024
Jaarrekening 2023
Jaarrekening 2022
werkelijk
werkelijk
vastgesteld in november 2023
vastgestelde wijzigingen tot najaarsrapportage
wijzigingen najaarsrapportage
na wijzigingen najaarsrapportage
Baten
51 V
188 V
111 V
350 V
223 V
1.684 V
Lasten
10.530 N
1.669 N
734 N
12.934 N
11.093 N
10.375 N
Saldo van baten en lasten (A)
10.479 N
1.481 N
470 V
11.490 N
10.870 N
8.691 N
42 V
188 V
44 V
274 V
189 V
253 V
Onttrekking uit reserves Toevoeging aan reserves
0N
0N
0N
0N
172 N
15 N
Mutaties reserves (B)
42 V
188 V
1.050 N
820 N
16 V
238 V
10.437 N
1.293 N
580 N
12.309 N
10.854 N
8.453 N
Geraamd resultaat (A+B)
Toelichting verschil saldo baten en lasten (A) (in € x 1.000) 1.1
Toelichting verschil saldo baten en lasten (A) (in € x 1.000)
Hogere lasten programma Bedrijfsvoering: € 734.000 nadelig
a. Hogere lasten van het deelprogramma Bestuur: € 1.000 nadelig
Extra bijdrage regio FoodValley (€ 30.000 N): in het kader van de regiodeal is in de begroting een stelpost opgenomen ter dekking van de extra bijdrage aan Regio FoodValley. Dit budget is overgeheveld naar deelprogramma 3.2. Overige verschillen (€ 1.000 N): Bijstelling pensioenverplichtingen (voormalig) wethouders door aanpassingen in de onderliggende gegevems van de berekening en afrekening voorgaande jaren € 100.000 (V). Hogere loonkosten en vergoedingen bestuur door indexering en wachtgeld en verder wervingskosten nieuwe burgemeester en overige kosten in de overgangsfase € 104.000 (N). Diverse kleinere verschillen € 3.000 (V).
b. Hogere lasten van het deelprogramma Organisatie: € 199.000 nadelig
1N
199 N
Het grootste nadeel binnen dit deelprogramma hangt samen met de bijstelling van de loonkosten en de inhuur. Inhuur bedrijfsvoering (€ 336.000 N): Een nadeel van € 250.000 (N) correspondeert met de informatie die u hierover eind augustus via de griffie heeft ontvangen. Dit betreft nieuwe inhuurcontracten of bestaande contracten die in de periode na de voorjaarsrapportage zijn afgesloten. Een samenvattende tabel hiervan is hierboven bij het onderdeel inhuur opgenomen. Aanvullend daarop zullen in de periode augustus tot en met december een aantal inhuurcontracten worden verlengd. Verlengingen vanaf augustus worden ter besluitvorming aan het college voorgelegd. Vooralsnog worden de kosten hiervan voor 58
Exploitatie
Toelichting verschil saldo baten en lasten (A) (in € x 1.000)
Toelichting verschil saldo baten en lasten (A) (in € x 1.000)
het college voorgelegd. Vooralsnog worden de kosten hiervan voor bedrijfsvoering ingeschat op € 86.000 (N). Loonkosten personeel (€ 104.000 V): De loonkosten in programma bedrijfsvoering zijn in deze rapportage op het juiste niveau gebracht € 185.000 (N) waarbij de reservering die hiervoor was opgenomen in programma 'Algemene dekkingsmiddelen' is verlaagd. Hiertegenover staat een verlaging van de loonkosten van € 290.000 (V) als gevolg van vacatureruimte. Die ruimte is ingezet voor de dekking van inhuur. Verder is het gelukt om met ingang van 1 oktober de functie van senior administrateur in te vullen. Dit leidt tot extra kosten van € 26.000 (N) omdat voor deze functie nu wordt ingehuurd. Verder is de functie communicatiespecialist duurzaamheid 1 maand later ingevuld en voor minder uren. Dit levert een voordeel op van € 25.000 (V). Omdat deze functie wordt gedekt uit de CDOKE middelen treedt daar een tegenovergesteld financieel effect op. Overig (€ 33.000 V): prognose personele overhead declarabele uren verlaagd als gevolg achterblijven van investeringen en een vacature € 28.000 (N). Administratieve verschuiving van inhuur naar inkoop; zie ook 1.3. 'Facilitair' € 77.000 (V). Administratieve correctie: doorbelasting interne uren als negatieve lasten verantwoord in plaats van bij de baten € 37.000 (V). Diverse kleinere verschillen € 53.000 (N). c.
Hogere lasten van het deelprogramma Facilitair: € 534.000 nadelig
Overige looncomponenten (€ 223.000 N): de raming van de overige looncomponenten is structureel verhoogd. We zien een toename van medewerkers die verlof verkopen. Verder zien we een stijging bij de werkkostenregeling. Ook is sprake van nieuwe lasten voor de Regeling Vervroegde Uittreding. Een deel van de budgettaire verhoging is incidenteel van aard door het overlijden van een medewerkster en een vaststellingsovereenkomst (staan baten tegenover). Tenslotte is de raming met € 60.000 verhoogd omdat de verkoop van verlof als opbrengst is verantwoord. Dit betreft een administratieve aanpassing die niet van invloed is op het resultaat. Toevoeging voorziening verlof (€ 75.000 N): de bijstelling betreft met name het bovenwettelijk verlof dat ouder is dan een jaar. Het bedrag is
H 3.2
gebaseerd op de verwachting dat in de periode na 15 augustus 20% van het bovenwettelijk verlof zal worden opgenomen. Overig (€ 236.000 N): Administratieve verschuiving van inhuur naar inkoop; zie ook 1.2. 'Organisatie' € 77.000 (N). De ondersteuning voor de jaarstukken was in de Voorjaarsrapportage te positief ingeschat. Verder leidt de vertraging van de jaarstukken ook tot extra ondersteuning na de zomer € 107.000 (N). Verkoopkosten Kerkstraat € 40.000 (N); zijn verrekend met dmet een raming van de voorlopige verkoopopbrengst. Prognose materiële overhead declarabele uren verlaagd door het achterblijven van investeringen en een vacature € 23.000 (N). Diverse verschillen: € 11.000 (V). 1.2
Hogere baten programma Bedrijfsvoering: € 111.000 voordelig
a. Hogere baten van het deelprogramma Organisatie: € 62.000 nadelig
61 N
Overig (€ 61.000 N): Administratieve correctie: doorbelasting interne uren als negatieve lasten verantwoord in plaats van bij de baten € 37.000 (N). Verder is de functie communicatiespecialist duurzaamheid 1 maand later ingevuld en voor minder uren. De dekking uit de CDOKE middelen is hierop aangepast € 24.000 (N). b. Hogere baten van het deelprogramma Facilitair: € 172.000 voordelig
534 N
172 V
Opbrengst vastgoed locatie Kerkstraat (€ 40.000 V): In september is de verkoopakte bij de notaris gepasseerd. Tegen over de hogere verkoopkosten Kerkstraat is een voorlopige opbrengst raming opgenomen van € 40.000 (V). Overig (€ 132.000 V): afwikkeling ICT ontvlechting: ontvangen detacheringsvergoeding € 29.000 (V). Verzekeringsuitkering personeel € 43.000 (V). Opbrengst aankoop verlof door personeel € 60.000 (V). Verzekeringsuitkering en opbrengst verlof hangen samen met de bijstelling van de overige looncomponenten op 1.3 'Facilitair'. Saldo van baten en lasten (A)
624 N
59
Exploitatie
H 3.2
Toelichting verschil mutatie reserves (B) (in € x 1.000) - vervolg 1.3
Hogere onttrekking aan reserves programma Bedrijfsvoering: € 44.000 voordelig
a. Lagere onttrekking reserves deelprogramma bestuur: € 7.000 nadelig
7N
Overig (€ 7.000 N): De evaluatie van het participatiestatuut kan grotendeels uit bestaande budgetten worden gedekt. Hierdoor wordt minder onttrokken aan de reserve bestuursprogramma € 7.000 (N). b. Hogere onttrekking reserves deelprogramma Organisatie:
50 V
€ 50.000 voordelig
Inhuur projectleider ombuigingen (€ 50.000 V): Onttrekking aan de algemene reserve overeenkomstig raadsbesluit. Mutatie reserves (B) Geraamd resultaat (A+B)
44 V 580 N
60
Exploitatie
H 3.2
PROGRAMMA 2 - DIENSTVERLENING Begroting 2024 vastgesteld in november 2023
vastgestelde wijzigingen tot najaarsrapportage
wijzigingen najaarsrapportage
na wijzigingen najaarsrapportage
Jaarrekening 2023
Jaarrekening 2022
werkelijk
werkelijk
Baten
425 V
34 N
2V
392 V
314 V
298 V
Lasten
952 N
14 V
3V
935 N
883 N
791 N
Saldo van baten en lasten (A)
528 N
20 N
5V
543 N
569 N
493 N
Onttrekking uit reserves
0N
0N
0N
0N
0N
0N
Toevoeging aan reserves
0N
0N
0N
0N
0N
160 N
Mutaties reserves (B)
0N
0N
0N
0N
0N
160 N
528 N
20 N
5V
543 N
569 N
653 N
Geraamd resultaat (A+B)
Toelichting verschil saldo baten en lasten (A) (in € x 1.000) 2.1
Lagere lasten programma Dienstverlening: € 5.000 voordelig
a. Hogere lasten deelprogramma Rhenense Publieksbalie:€ 3.000 voordelig
3V
Hogere loonkosten (€ 14.000 N): De loonkosten voor dit deelprogramma zijn op basis van de werkelijke kosten 2023 4% hoger. De hogere kosten ad € 14.000 (N) worden gedekt door aframen van een stelpost op deelprogramma 7.1 Minder kosten verkiezingen Europees Parlement (€ 11.000 V): door een lager opkomstpercentage (ruim 55%) waren de kosten (voor o.a. training en inzet van stembureauleden en inzet projectleider) lager dan vooraf verwacht. Overige (€ 6.000 V): Diverse kleinere verschillen. 2.2
Hogere baten programma Dienstverlening: € 2.000 voordelig
a. Hogere baten deelprogramma Rhenense Publieksbalie: € 2.000 voordelig
2V
Overige (€ 2.000 V): Diverse kleinere verschillen. Saldo van baten en lasten (A)
5V
Toelichting mutaties reserve (B) (in € x 1.000) Mutaties reserves (B)
0N
Geraamd resultaat (A+B)
5V 61
Exploitatie
H 3.2
PROGRAMMA 3 - FYSIEK Begroting 2024
Jaarrekening 2023
Jaarrekening 2022
werkelijk
werkelijk
vastgesteld in november 2023
vastgestelde wijzigingen tot najaarsrapportage
wijzigingen najaarsrapportage
na wijzigingen najaarsrapportage
Baten
8.376 V
626 N
128 N
7.666 V
6.908 V
6.594 V
Lasten
12.649 N
43 N
489 N
13.181 N
12.042 N
9.304 N
Saldo van baten en lasten (A)
4.273 N
669 N
617 N
5.514 N
5.133 N
2.710 N
Onttrekking uit reserves
90 V
1.059 V
251 V
1.357 V
1.789 V
307 V
Toevoeging aan reserves
24 N
1.398 N
101 N
1.524 N
1.600 N
614 N
Mutaties reserves (B)
66 V
339 N
150 V
167 N
189 V
307 N
4.207 N
1.008 N
467 N
5.681 N
4.944 N
3.017 N
Geraamd resultaat (A+B)
Toelichting verschil saldo baten en lasten (A) (in € x 1.000) 3.1
Toelichting verschil saldo baten en lasten (A) (in € x 1.000)
Hogere lasten van het programma Fysiek: € 489.000 nadelig
a. Hogere lasten deelprogramma Verkeer en openbare ruimte: € 83.000 nadelig
Afval (€ 51.000 N): De hogere kosten worden voor € 25.000 (N) met name veroorzaakt door noodzakelijk inhuur personeel vanwege ziekte. Daarnaast zijn de kosten beheer en onderhoud ondergrondse containers € 13.000 (N) hoger dan geraamd. De overige verschillen leveren een nadeel van € 13.000 (N). Riolering (€ 51.000 V): De lagere kosten worden voor € 13.000 (V)veroorzaakt door het doorschuiven van het opstellen van de hemelwaterverordening naar 2025. Daarnaast worden de groen-blauwe subsidies nog weinig gebruikt en kan het budget daarom met € 40.000 (V) worden afgeraamd. De overige verschillen leveren een nadeel van € 2.000 (N). Groen en speelvoorzieningen (€ 85.000 V): De lagere kosten worden veroorzaakt door het doorschuiven van kosten voor het opstellen van het beleidskwaliteitsplan (deel van de kosten ad € 35.000 (V)) en een beleidsplan ontmoeten, spelen, beweten en sporten in de openbare ruimte € 50.000 (V) Lijkbezorging (€ 20.000 N): Voor het ruimen van graven is in 2024 een extra budget benodigd van € 20.000 (N).
83 N
Personeelskosten (€ 152.000 N): De hogere personeelskosten hebben voor een bedrag van € 32.000 (N) betrekking op de kosten van inhuur personeel waarover u in augustus 2024 bent geïnformeerd. We verwijzen naar het samenvattend overzicht bij deze Najaarsrapportage. De toerekening van personeelskosten aan civiele projecten is in 2024 € 54.000 (N) lager. De loonkosten voor dit deelprogramma zijn op basis van de werkelijke kosten 2023 4% hoger. De hogere kosten ad € 110.000 (N) worden gedekt door aframen van een stelpost op deelprogramma 7.1. Ten slotte is er een budgettair neutrale verschuiving van doorbelaste capaciteit van deelprogramma ruimteljke ontwikkeling naar dit deelprogramma (€ 44.000 V). Mobiliteit (€ 34.000 (N): De lagere kosten worden veroorzaakt door het doorschuiven van het verkennen van de mogelijkheid voor een brug voor langzaam verkeer over het Spoorgat € 50.000 (V). In 2023 is het budget voor advieskosten verkeer grotendeels niet uitgegeven en overgeheveld naar 2024 € 40.000 (N). In de begroting 2024 is voor de mobiliteitsagenda voor de jaren 2024-2026 3 x € 40.000 geraamd. De pijlers parkeer- en fietsbeleid worden in 2024 uitgevoerd en vergen een budget van € 84.000 waardoor de fasering van het beschikbare budget wijzigt € 44.000 (N).
62
Exploitatie
Toelichting verschil saldo baten en lasten (A) (in € x 1.000)
Toelichting verschil saldo baten en lasten (A) (in € x 1.000)
Overig € 38.000 (V): diverse kleinere verschillen zoals lagere kosten voor gemeentelijke heffingen van ons gemeentelijk vastgoed door een administratieve verschuiving € 13.000 (V), lagere kosten voor kleine verkeersmaatregelen ad € 12.000 (V) en overige verschillen ad € 13.000 (V). b. Hogere lasten van deelprogramma Ruimtelijke ontwikkeling
kosten voor beheer van de pachtgronden toegenomen met € 14.000 (N). Hiertegenover staat ook een hogere opbrengst (zie baten). Extra bijdrage regio FoodValley (€ 20.000 N): in het kader van de regiodeal is er in de begroting een stelpost opgenomen ter dekking van de extra bijdrage aan Regio FoodValley ad € 20.000 (N). Dit budget is overgeheveld vanuit deelprogramma 1.1. Rentelasten (€ 21.000 V): De rentelasten voor gronden en starterleningen zijn € 21.000 (V) lager omdat voor deze investeringen in de begroting abusievelijk het hogere percentage voor grondexploitaties was gehanteerd. Overige (€ 19.000 V): Diverse kleinere verschillen zoals het onderbrengen van het budget ter dekking van de extra taken in het kader van de Wet Goed Verhuurderschap (gedekt uit uitkering gemeentefonds) binnen deelprogramma 6.2 € 11.000 (V) en overige verschillen ad € 8.000 (V).
249 N
€ 249.000 nadelig
Voorbereidingskosten versnelde woonopgave (€ 50.000 V): Het budget voor voorbereidingskosten wordt met € 50.000 (V) onderschreden. Dit bedrag wordt overheveld naar 2025. Isolatieactie Rhenen (€ 134.000 V): In de periode 2024-2027 wordt de Isolatieactie Rhenen uitgevoerd met middelen van de provincie Utrecht (isolatievouchers) en het Rijk (SPUK lokale aanpak isolatie). Er is een inschatting gemaakt van de fasering van de baten en lasten. Voor 2024 betekent dit een verlaging van lasten en baten met € 134.000 (V). Kernrandenvisie (€ 100.000 N): In 2024 wordt de kernrandenvisie opgesteld. Hiervoor is een budget van € 50.000 (N) opgenomen in het bestuursprogramma en is middels de resultaatbestemming jaarrekening 2022 een extra budget van € 50.000 (N) beschikbaar gesteld. Het budget dient nog bijgeraamd te worden ten laste van de reserve collegeprogramma. Implementatie omgevingswet (€ 67.000 N): In 2024 is de implementatie van de omgevingswet afgerond. Voor opleidingen en implementatie software dient nog een budget van € 67.000 (N) te worden bijgeraamd. Dekking vindt plaats ten laste van de reserve uitvoering collegeprogramma. Personeelskosten (€ 258.000 N): De hogere personeelskosten hebben voor een bedrag van € 178.000 (N) betrekking op de kosten van inhuur personeel waarover u in augustus 2024 bent geïnformeerd.
We verwijzen naar het samenvattend overzicht bij deze Najaarsrapportage. De loonkosten voor dit deelprogramma zijn op basis van de werkelijke kosten 2023 4% hoger. De hogere kosten ad € 36.000 (N) worden gedekt door aframen van een stelpost op deelprogramma 7.1. Ten slotte is er een budgettair neutrale verschuiving van doorbelaste capaciteit van deelprogramma ruimteljke ontwikkeling naar dit deelprogramma € 44.000 (N). Gronden (€ 28.000 N): In 2024 zijn stukken restgroen verkocht (zie ook bij baten). De verkoopkosten bedragen € 14.000 (N). Daarnaast zijn de
H 3.2
c. Hogere lasten deelprogramma Duurzaamheid: € 157.000 nadelig
157 N
Geluidsisolatie € 119.000 (N): Voor het gevelisolatieproject N225/ Grebbeweg wordt in 2024 € 119.000 (N) geraamd. Hier tegenover staan de inkomsten uit de hiervoor toegekende SPUK geluid. Duurzaamheid € 17.000 (V): De budgetten voor duurzaamheid kunnen in 2024 met € 17.000 (V) worden verlaagd. Dit wordt met name veroorzaakt doordat kosten uit de CDOKE middelen kunnen worden gedekt en het reguliere budget minder wordt aangewend. Personeelskosten € 55.000 (N): In de Voorjaarsrapportage zijn de kosten van een adviseur duurzaamheid ten laste van de CDOKE middelen gebracht. Hierbij is formatie abusievelijk dubbel gerekend. Een bedrag van € 36.000 (N) komt weer ten laste van de exploitatie. De loonkosten voor dit deelprogramma zijn op basis van de werkelijke kosten 2023 4% hoger. De hogere kosten ad € 19.000 (N) worden gedekt door aframen van een stelpost op deelprogramma 7.1. 3.2
Lagere baten van het programma Fysiek € 128.000 nadelig
a. Hogere baten van deelprogramma Verkeer en openbare ruimte:
61 V
€ 61.000 voordelig
Groen en speelvoorzieningen (€ 17.000 V): De verkoop van hout heeft in 2024 een incidentele opbrengst opgeleverd van € 17.000 (V). 63
Exploitatie
Toelichting verschil saldo baten en lasten (A) (in € x 1.000)
Toelichting verschil mutatie reserves (B) (in € x 1.000) 3.3
Wegbeheer (€ 50.000 V): Voor aanleg van kabels en leidingen ontvangt de gemeente leges en een vergoeding voor herstel graafwerkzaamheden. Ten opzichte van de begrotingsraming wordt een hogere opbrengst van € 50.000 (V) verwacht. De kosten voor onderhoud wegen zijn in de Voorjaarsrapportage bijgesteld en blijven binnen het beschikbare budget. Overige verschillen: € 6.000 (N): diverse kleinere verschillen. b. Lagere baten van deelprogramma Ruimtelijke ontwikkeling:
€ 101.000 nadelig
135 N
openbare ruimte: € 135.000 nadelig
Groen en Speelvoorzieningen (€ 135.000 N): De niet bestede middelen voor een beeldkwaliteitsplan ad € 35.000 (N) worden toegevoegd aan de reserve budgetoverheveling en de middelen van het beleidsplan ontmoeten, spelen, bewegen en sporten in de openbare ruimte ad € 50.000 (N) en langzaam verkeer Spoorgat ad € 50.000 (N) aan de reserve uitvoering collegeprogramma.
308 N
Leges omgevingsvergunningen (€ 229.000 N): De opbrengst voor leges omgevingsvergunningen moet met € 229.000 (N) naar beneden bijgesteld worden. Een aantal voor 2024 geplande vegrunningaanvragen schuift door naar 2025. Daarnaast waren in de raming 2024 ook een aantal vergunningen geraamd waarvan de opbrengst in 2023 al was verantwoord. Isolatieactie Rhenen (€ 134.000 N): In de periode 2024-2027 wordt de Isolatieactie Rhenen uitgevoerd met middelen van de provincie Utrecht (isolatievouchers) en het Rijk (SPUK lokale aanpak isolatie). Er is een inschatting gemaakt van de fasering van de baten en lasten. Voor 2024 betekent dit een verlaging van lasten en baten met € 134.000 (N). Gronden (€ 48.000 V): De opbrengst van verkoop restgroen levert een incidentele meevaller op van € 35.000 (V). De opbrengst pachten en huren kan met € 13.000 (V) structureel worden verhoogd. Personeelskosten € 15.000 (V): Voor een medewerkerster met zwangerschapsverlof is een uitkering ontvangen van € 15.000 (V). Deze middelen zijn ingezet ter dekking van de kosten voor vervangende inhuur. Overige (€ 8.000 N): Diverse kleinere verschillen.
b. Lagere toevoeging aan reserves voor het deelprogramma Ruimtelijke
34 V
ontwikkeling: € 34.000 voordelig
Huisvestingsdeel SPUK Oekraïne (€ 55.000 V): De in de Voorjaarsrapportage geraamde toevoeging van de middelen SPUK Oekraïne wordt met € 55.000 (V) verlaagd vanweg de bijraming van huisvestingskosten (zie deelprogramma participatie preventief) Omgevingswet (€ 21.000 N): De restant middelen implementatie omgevingswet ad € 21.000 (N) worden toegevoegd aan de algemene reserve 3.4
Hogere onttrekking aan reserves voor het programma Fysiek: € 251.000 voordelig
a. Hogere onttrekking aan reserves voor het deelprogramma Verkeer en
84 V
openbare ruimte: € 84.000 voordelig
Mobiliteit € 84.000 (V): In 2023 is een deel van het budget advieskosten verkeer toegevoegd aan de reserve budgetoverheveling. Dit budget ad € 40.000 (V) wordt in 2024 besteed en onttrokken aan de reserve. De fasering van de mobiliteitsagenda is aangepast waardoor in 2024 € 44.000 (V) wordt onttrokken aan de reserve uitvoering collegeprogramma. 119 V
Geluidsisolatie (€ 119.000 N): Voor het gevelisloatieproject N225/ Grebbeweg wordt in 2024 € 119.000 (V) geraamd. Hier tegenover staan de inkomsten uit de hiervoor toegekende SPUK geluid. Saldo van baten en lasten (A)
Hogere toevoegingen aan reserves voor het programma Fysiek:
a. Hogere toevoeging aan reserves voor het deelprogramma Verkeer en
€ 308.000 nadelig
c. Hogere baten van deelprogramma Duurzaamheid: € 119.000 voordelig
H 3.2
617 N
b. Hogere onttrekking aan reserves voor het deelprogramma
145 V
Ruimtelijke ontwikkeling: € 145.000 voordelig