Bijlage 1 Najaarsrapportage 2024 0410

Najaarsrapportage 2024 1

KADERNOTA 2024–2027

Planning en Control cyclus 2024

BEGROTING 2024–2027

De raad heeft in november 2023 het beleid en de bijbehorende middelen voor het begrotingsjaar 2024 vastgesteld.

VOORJAARSRAPPORTAGE 2024

De raad heeft in juli 2024 kennis genomen van de voortgang van het beleid en heeft de gewijzigde budgetten uit de begroting 2024 vastgesteld.

NAJAARSRAPPORTAGE 2024

De raad neemt in het 4e kwartaal 2024 kennis van de voortgang van het beleid en stelt de aangepaste budgetten uit de begroting 2024 vast.

JAARSTUKKEN 2024

2

De raad heeft in juli 2023 de kaders voor de begroting 2024 vastgesteld, een besluit genomen over de beleidsvoornemens en is geïnformeerd over het financieel perspectief.

Het college legt in het 3e kwartaal van 2025 verantwoording af aan de raad over het begrotingsjaar 2024.

2

INHOUDSOPGAVE 3. Financiële begroting

1. Algemeen

Financieel beeld

48

3.1.1 Inleiding

49

8

3.1.2 Resultaat

49

12

3.1.3 Financiële positie

53

Exploitatie

56

3.2.1 Inleiding

56

1.0

Aanbieding

4

1.1

Visie op Rhenen

6

1.2

Bestuur van de gemeente Rhenen

1.3

Financieel beeld op hoofdlijnen

3.1

3.2

2. Tussentijdse beleidsverantwoording 2.0

Inleiding

15

3.2.2 Exploitatie

56

2.1

Programma Bedrijfsvoering

16

3.2.3 Toelichting op de exploitatie

58

2.2

Programma Dienstverlening

20

Geprognosticeerde balans

73

2.3

Programma Fysiek

22

3.3.1 Inleiding

73

2.4

Programma Sociaal maatschappelijk

32

3.3.2 Balanspositie

74

2.5

Programma Economie en toerisme

39

3.3.3 Toelichting op de balanspositie

75

2.6

Programma Veiligheid en handhaving

43

2.7

Programma Algemene dekkingsmiddelen

46

3.3

3

H1 INLEIDING

4

Inleiding

H1

AANBIEDING Voor u ligt de najaarsrapportage 2024. Het is de tweede tussentijdse verantwoordingsrapportage van dit jaar. In deze rapportage informeren wij u beleidsmatig over de politiek/bestuurlijk relevante onderwerpen. Vaak hangen deze onderwerpen samen met de ambities uit het bestuursprogramma. Het kunnen ook ontwikkelingen binnen het bestaand beleid zijn of relevante trends die wij signaleren. Naast de beleidsmatige verantwoording infomeren wij u over aanpassingen van de budgetten. Middels het bestuurlijk voorstel wordt aan u gevraagd om daarmee in te stemmen. Na vaststelling door uw raad ontstaat voor het college een geactualiseerd financieel kader waarbinnen zij dienen te handelen.

In de raadsplanning van december is optioneel een rapportage bijstelling van het financieel perspectief 2024 – 2028 opgenomen. In overleg met de raad zal de noodzaak van deze rapportage worden besproken.

5

6

Visie op Rhenen

H 1.1

1.1 VISIE OP RHENEN ‘Behoud ons Rhenen en maak het nog mooier’ De gemeente Rhenen is een groene gemeente met een sterke geschiedenis. De samenleving is hecht; mensen kennen elkaar en helpen elkaar. Veel vrijwilligers zetten zich in voor de vele verenigingen in onze gemeente. De verschillende kernen hebben hun eigen karakter, zoals de tabaksschuren in Elst, de kerkgemeenschappen in Achterberg en de historische kern van Rhenen. Het goede van de gemeente blijven we onderhouden en verbeteren. Zodat we in 2035 van dit alles nog steeds genieten. In 2035… Extra woningen en meer groen In 2035 zijn er in de kernen ongeveer 1.000 nieuwe woningen bijgebouwd. Eengezinswoningen en flatwoningen, maar ook een knarrenhofje en andere nieuwe woonvormen waar jong en oud samenwonen in één huis of dicht bij elkaar. Hierdoor blijven jongeren, gezinnen en ouderen graag in hun dorp of stad wonen. En in 2035 is er meer groen gekomen. Jong en oud geniet van het groen; om te spelen, te ontmoeten, om te sporten of bijvoorbeeld voor een lekkere wandeling. In de gemeente Rhenen staan we voor elkaar klaar In 2035 staan wij in Rhenen nog steeds klaar voor elkaar. Ook voor de mensen die het moeilijker hebben. We blijven ons ervoor inzetten dat geen inwoner meer in armoede leeft. Rhenen heeft een rijk cultureel leven en veel verschillende sportverenigingen.

Samen naar het museum en muziek maken, lekker buiten wandelen, sporten en spelen. We doen het in 2035 steeds meer. Voor onze gezondheid en omdat we het leuk vinden. Iedereen kan meedoen. Innovatieve bedrijven en duurzaamheid milieuvriendelijke bedrijven bijgekomen. Veel agrarische bedrijven in het Binnenveld hebben in 2035 hun bedrijf verduurzaamd. Het zijn goed lopende bedrijven die zorgen voor ons voedsel, maar er is ook ruimte voor andere activiteiten.

Ondanks goede isolatie en energiebesparing gebruiken we meer energie. In 2035 wekken we samen schone energie op door zonnepanelen op onze daken. Dit om zoveel mogelijk te voorkomen dat er grote zonneweides moeten komen. Daarnaast onderzochten we sinds 2022 andere mogelijkheden om aan schone energie te komen. In 2035 ziet onze gemeente er nog groener uit dan nu. Een groene omgeving met meer soorten planten en dieren. De gezonde natuur zorgt voor schone lucht en beschermt ons beter bij extreem weer zoals hitte, droogte en zware regenval. Extra groen en minder stenen helpt ook om wateroverlast te voorkomen. Genieten van mooie natuur en cultuur De inwoners en bezoekers uit de regio genieten in 2035 nog steeds van de natuur, het water, de cultuur en de gezellige restaurantjes in onze gemeente. Langs de Rijn zijn strandjes aangelegd. En er zijn wandelpaden bijgekomen die ook toegankelijk zijn voor mensen in een rolstoel. We zijn trots op onze historische kern van Rhenen. Diverse mooie oude gevels van bijvoorbeeld de Delftse school zijn al hersteld en worden goed onderhouden. In 2035 rijdt er minder doorgaand verkeer door het stadscentrum. Dankzij betere fietspaden en goed openbaar vervoer kunnen we ons snel verplaatsen in de stad en de regio. De auto blijft populair. Ondanks de verbreding van de Rijnbrug staat in 2035 het verkeer hier in de spits helaas nog steeds wel eens vast.

Rhenen blijft een zelfstandige gemeente We vinden het belangrijk om onze zelfstandigheid en onze cultuur-historische identiteit te kunnen bewaren. We willen graag blijven wie we zijn.

7

H 1.1

Het bestuur van de gemeente Rhenen

8

Het bestuur van de gemeente Rhenen

H 1.2

1.2 HET BESTUUR VAN DE GEMEENTE RHENEN Organisatieschema De inrichting van de organisatie is één van de bouwstenen om de doelen die de gemeente heeft te bereiken. In de afbeelding hieronder is het organisatieschema van de gemeente Rhenen weergegeven.

RAADSGRIFFIE

COMMISSIE RUIMTE & ECONOMIE

FYSIEK

COLLEGE VAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS

GEMEENTERAAD RHENEN REKENKAMER

COMMISSIE BESTUUR & FINANCIËN

COMMISSIE SAMENLEVING

INTEGRAAL MANAGEMENT TEAM SOCIAAL

BEDRIJFSVOERING

9

H 1.2

Het bestuur van de gemeente Rhenen

1.2.1 College van burgemeester en wethouders Het bestuur van de gemeente wordt gevormd door het college van burgemeester en wethouders en de gemeenteraad. Het college van burgemeester en wethouders (college van B&W) is vergelijkbaar met het kabinet. Het college regeert en vormt het dagelijks bestuur van een gemeente. Hieronder volgt de samenstelling van het college van B&W op 1 september 2024. Door het vertrek van wethouder Hans Boerkamp is zijn portefeuille herverdeeld tot het moment waarop de nieuwe wethouder is geïnstalleerd.

Waarnemend burgemeester Corry van Rhee-Oud Ammerveld Portefeuille: coördinatie bestuur en beleid, kabinetszaken, openbare orde en veiligheid, handhaving, versterken lokale democratie en participatie, digitale samenleving, bedrijfsvoering en dienstverlening, spreidingswet en regio Foodvalley.

Wethouder Gert van Laar Portefeuille: ruimtelijke ontwikkeling, wonen, ruimtelijke projecten, beheer openbare ruimte, riolering, afvalverwerking, vergunningverlening, omgevingswet en versnelde woonopgaven. Projecten: Leefbaarheidsplan Elst en gezondheidscentrum Rhenen. Waarnemend: mobiliteit en bereikbaarheid, basismobiliteit project ombuigingen, project Rijnbrug, project kruising Achterbergsestraatweg.

Wethouder Dick Poortinga Portefeuille: welzijn, volksgezondheid en sport, kerngericht werken, Participatiewet, economie, recreatie en toerisme, evenementen en cultuur (historie).

Wethouder Bert Fintelman Portefeuille: landelijk gebied/buitengebied, duurzaamheid/klimaat, natuur/ milieu, gemeentelijk vastgoed, grondbeleid, nutsbedrijven en Foodvalley - eiwitstrantitie

Project: Stadshaven.

Project: MFG Rhenen

Waarnemend: WMO Jeugd Onderwijs en kinderopvang

Waarnemend: Financiën en belastingen

10

Het bestuur van de gemeente Rhenen

H 1.2

1.2.2 Gemeenteraad De gemeenteraad is het hoogste orgaan in een gemeente en is te vergelijken met de Tweede Kamer: - de gemeenteraad bepaalt (de hoofdlijnen van) het beleid en ziet toe op de uitvoering daarvan door het college van B&W, rekening houdend met signalen en informatie uit de samenleving; - de gemeenteraad stelt de begroting en jaarstukken vast en benoemt en ontslaat wethouders.

Bart van der Tang

Marco Mulder

Gert Hovestad

Jan Bosch

Leo Schenk

Richard Salari

Ingebrid Kiewiet

Geertje Wiesenekker

Willem Oorschot

Henri Pabstvan 't Slot

Justin Hermsen

Caroline Folmer

Dineke Jansen

Bart Oosterhoff

Ben Hartholt

Eef Brouwer

Gert Jan van Leeuwen

De burgemeester is voorzitter van de gemeenteraad die verder is samengesteld uit 19 gekozen raadsleden. Op deze pagina staat het overzicht van de gemeenteraad conform de samenstelling op 1 september 2024.

Gabriëlle Geerts

Jon Agricola

11

1.3 FINANCIEEL BEELD OP HOOFDLIJNEN Financiële positie Rhenen De financiële positie van onze gemeente staat in 2024 onder druk. Een vergelijkbaar beeld zagen we ook in de Voorjaarsrapportage 2024. De huidige prognoses laten voor 2024 een tekort zien van € 2,1 miljoen (Voorjaarsrapportage: € 1,9 miljoen). De schuldquote is met een percentage van 89% ruim 5% lager dan de hoogte ervan in de begroting en de voorjaarsrapportage. Dat is een gunstige ontwikkeling die veroorzaakt wordt door de toegenomen baten. Ten opzichte van de jaarstukken 2023 neemt de schuldquote toe met 30%. Belangrijkste reden van de toename zijn de investeringen in uitvoering en de nog geplande investeringen voor 2024. De prognose van de solvabiliteitsratio laat ten opzichte van de jaarrekening 2023 een daling zien van 3%. De verwachte daling in 2024 is de grootste sinds jaren. Echter ten opzichte van de prognoses in de begroting 2024 en

de voorjaarsrapportage zien we een gunstige ontwikkeling van 2%. Volgens de landelijke signaalwaarden is er geen reden tot zorg bij de ontwikkeling van de schuldquote en het solvabiliteitspercentage. Ontwikkeling resultaat 2024 Het resultaat 2024 is na de vaststelling van de primitieve begroting 2024 in november 2023 verslechterd. Het beperkte voordeel van € 97.000 waarmee we aan het begin van 2024 startten is inmiddels omgeslagen naar een tekort van bijna € 2,1 miljoen. In het overzicht op de volgende pagina is het verloop van het resultaat 2024 in beeld gebracht waarbij de vastgestelde primitieve begroting 2024 het vertrekpunt vormt. 12

Financieel beeld op hoofdlijnen

Verloopoverzicht resultaat

2024

A. Begroting 2024

97 V

B. Raadsbesluit begroting 2024

162 N

C. Doorwerking bijstelling financieel perspectief 2024-2027

228 N

D. Raad december: belastingverordeningen 2024

91 V

E. Herijking minimabeleid

107 N

F. Bijstellingen Voorjaarsrapportage 2024

1.612 N

Totaal tussentijdse bijstellingen B tm F.

2.018 N

Vertrekpunt Najaarsrapportage

1.921 N

G. Bijstellingen Najaarsrapportage 2024 Geraamd resultaat 2024

145 N 2.066 N

De verslechtering van het resultaat 2024 met € 145.000 bij de najaarsrapportage is voornamelijk het gevolg van a. Hogere uitkering gemeentefonds € 868.000 (V) b. Zorg in natura jeugdzorg € 500.000 (N) c. Leges omgevingsvergunningen € 229.000 (N) d. WMO begeleiding individueel en huishoudelijke zorg € 199.000 (N) e. Reguliere uitgaven Sociaal Domein ten laste van specifieke uitkeringen Rijk € 200.000 (V) f. Overige looncomponenten (netto) en toevoeging voorziening verlof € 298.000 (N)

H 1.3

Inhuur 2024 Bij de behandeling van de Voorjaarsrapportage heeft de raad haar zorgen geuit over de kosten van inhuur en de informatievoorziening vanuit het college. Het college deelt die zorg van de raad en is onmiddellijk met het afgegeven signaal aan de slag gegaan. Er zijn concrete maatregelen genomen: a. De inhuurcontracten die in de periode mei tot en met augustus nieuw zijn aangegaan of is verlengd dient volledig gedekt te zijn. b. Inhuurcontracten vanaf augustus dienen ter besluitvorming aan het college te worden voorgelegd. c. De raad wordt in het vervolg transparanter geïnformeerd over de inhuur. Toelichting punt c. Eind augustus heeft u van het college diverse stukken ontvangen over de inhuur. Een korte weergave hebben wij in de vorm van een bijlage in deze rapportage opgenomen. U kunt daardoor concreet volgen welke inhuur in deze rapportage is verwerkt. Ook de duur en dekking is in beeld gebracht. Maatregelen om tekort 2024 te reduceren Het tekort 2024 vraagt om maatregelen van het bestuur. De raad heeft het college in de Voorjaarsrapportage de opdracht gegeven om 50% van het verwachte tekort in 2024 om te buigen. Uitgaande van het begrote tekort in deze rapportage is het bedrag van de ombuigingen € 1.033.000. Voor meer informatie over de ombuigingen 2024 verwijzen wij u naar pagina 54 van de financiële begroting.

13

14

BEDRIJFSVOERING D

G AL

EM

EN

S IEN

TV

E

E RL

NIN

G

E

DE

KK

G IN

SM

I

E DD

LE

F YS

N

SOC VE

HA

H2 2.0 Inleiding

ND

HA

I LI

V IN

G

GH

EID

&

NO ECO

MIE

TO E

IA AL

&

HA TSC MA A

R IS M

IEK

PPE

LI J K

E

TUSSENTIJDSE BELEIDSVERANTWOORDING

De beleidsverantwoording bestaat uit zeven reguliere programma’s. Ze zijn een vast onderdeel van de producten uit de planning en control cyclus. Een programma is een samenhangende verzameling van activiteiten. De activiteiten worden uitgevoerd om de beoogde bestuurlijke doelen te bereiken. In deze rapportage zijn per programma de volgende onderdelen toegelicht:

1. 2. 3. 4.

Wat willen we bereiken? Wat doen we ervoor? Wat zijn de politiek relevante ontwikkelingen? Wat kost het?

15

1

Programma BEDRIJFSVOERING 16

Programma Bedrijsvoering

Wat willen we bereiken? Maatschappelijk doel Inwoners en bedrijven hebben een slagvaardig en betrouwbaar bestuur en gemeentelijke organisatie en kunnen meedenken en meedoen om Rhenen nog mooier te maken.

Wat doen we ervoor?

Reguliere activiteiten: De werkzaamheden van de gemeenteraad, het college van burgemeester en wethouders en de rekenkamer, maar ook de bestuurlijke samenwerking vallen onder bedrijfsvoering. Daarnaast het ondersteunen van het bestuur door de medewerkers van de ondersteunende diensten personeel en organisatie, juridische zaken, communicatie, informatisering & automatisering, facilitaire zaken & documentaire informatievoorziening, financiën en receptie. Tenslotte het beheer van het gemeentelijk vastgoed voor eigen gebruik en het beheer van de buiten gebruik gestelde gebouwen.

Wat zijn de politiek relevante ontwikkelingen?

Voortgang Informatie en Digitalisering Het informatiebeleidsplan 2024-2028 is als concept vastgesteld door het college en gedeeld met de raad. Het informatiebeleid maken we definitief na het delen van de ICT projectenport-folio (inclusief financiering), die we in september 2024 presenteren aan de raad. We hebben de eerste stappen gezet qua professioneel informatiemanagement. We staan niet meer onder verscherpt toezicht van de provincie op informatiebeheer. We hebben een voorlopige gunning van het zaaksysteem en bereiden ons voor op andere aanbestedingen van software, zoals het financiële systeem. Het datagedreven werken loopt volgens de visie en strategie met dataprojecten, verbeteren van datageletterdheid in de organisatie, data-governance en het stimuleren van indicatoren in beleid. We hebben net als andere gemeenten de uitdaging om (tijdig) te voldoen aan bestaande en nieuwe digitale wetten die in korte tijd op ons afkomen zonder extra middelen vanuit het rijk, zoals de wet digitale toegankelijkheid.

H 2.1

Rhenen werkt hybride: huisvestingsplan De verbouwing van het gemeentehuis heeft als doel om het hybride werken voor medewerkers beter te faciliteren en is onderdeel van het project Rhenen werkt Hybride. Van het definitief ontwerp is een bestek gemaakt en er zijn voorbereidingen getroffen om de aanbesteding op te starten. De aanbesteding staat in de startblokken. Maar door de aangekondigde ombuigingen is pas op de plaats gemaakt en is ook gewacht met het uitzetten hiervan naar aannemers. Ontwikkelplan Jaarrekening We zijn druk bezig met de uitvoering van het Ontwikkelplan Jaarrekening. Dit plan is opgesteld om te komen tot een verbetering van de verantwoordingsprocessen. Het ontwikkelplan geeft ons de kans om onze interne organisatie te verbeteren. Door te verbeteren krijgen we inzicht, waardoor we meer sturingsmogelijkheden hebben en daarmee transparant kunnen rapporteren. Een aantal oplossingsrichtingen is uitgewerkt: • De controleverordening en het controleprotocol zijn opgesteld; • Begin ’24 is een frauderisicoanalyse opgesteld.; • Een Position Paper over het Didam Arrest is begin 2024 opgesteld. Het financieel risico is als beperkt ingeschat; • Binnen het project ‘Inkoopproces’ is het onderdeel ‘proces inhuurproces herijken’ afgerond. • Wat betreft de ‘voorziening Vastgoed’ is de onduidelijkheid tussen de organisatie en de accountant opgelost.

De accountant heeft ingestemd met de onderbouwing; • Het excel-bestand contractenregister Vastgoed (debiteurenadministratie) is beveiligd; • De werkafspraken rond ‘dossiervorming en facturatie Jeugdteam’ zijn afgerond, de werkprocessen zijn herijkt. Er is een detailplanning, aan de hand waarvan wordt bijgehouden hoe de overige acties zich ontwikkelen. Vastgoed Gemeente Rhenen heeft zelf nog onroerend goed in haar bezit. Voorbeeld hiervan is Kerkstraat 1-3. Wij zijn in een ver gevorderd stadium van verkoop van dit pand. De afronding valt na de peildatum van deze rapportage. Wij zullen in december de raad voorstellen om de begroting hiervoor te wijzigen. In 2025 zullen we starten met de mogelijke verkoop van de locatie Westpoort. Eind 2024 kijken we naar de mogelijkheden van de locatie Maatsteeg 20 op korte en langere termijn. 17

Programma Bedrijsvoering

H 2.1

Wat kost het? (in € x 1.000) Begroting 2024 (in € x 1.000)

vastgesteld in vastgestelde wijzigingen november 2023 tot najaarsrapportage

wijzigingen najaarsrapportage

na wijzigingen najaarsrapportage

Jaarrekening 2023

Jaarrekening 2022

werkelijk

werkelijk

Saldo van baten en lasten (A)

10.479 N

1.481 N

624 N

12.583 N

10.870 N

8.691 N

Saldo mutaties reserves (B)

42 V

188 V

44 V

274 V

16 V

238 V

Geraamd resultaat (A+B)

10.437 N

1.293 N

580 N

12.309 N

10.854 N

8.453 N

18

19

H 2.2

Programma's

2

Programma DIENSTVERLENING 20

Programma Dienstverlening

Wat willen we bereiken?

H 2.2

Wat zijn de politiek relevante ontwikkelingen?

Maatschappelijk doel Visie op dienstverlening In 2023 en 2024 is gewerkt aan het opstellen van een concept Dienstverleningsvisie. We hebben verzameld wat er al is en we hebben bij de raad aanvullende kaders en de prioritering opgehaald. Deze input is verwerkt in de concept Dienstverleningsvisie. Het resultaat wordt een voorstel voor een dienstverleningsvisie. Deze zal in 2024 worden vastgesteld door het college.

Moderne dienstverlening die aansluit bij de behoeften en verwachtingen van onze inwoners, bedrijven en maatschappelijke instellingen.

Wat doen we ervoor?

Reguliere activiteiten: Burgerzaken (zoals burgerlijke stand, rijbewijzen, reisdocumenten) en verkiezingen.

Wat kost het? (in € x 1.000) Begroting 2024 (in € x 1.000)

vastgesteld in

vastgestelde wijzigingen

wijzigingen

na wijzigingen

november 2023

tot najaarsrapportage

najaarsrapportage

najaarsrapportage

Jaarrekening 2023

Jaarrekening 2022

werkelijk

werkelijk

Saldo van baten en lasten (A)

528 N

20 N

5V

543 N

569 N

493 N

Saldo mutaties reserves (B)

0N

0N

0N

0N

0N

160 N

Geraamd resultaat (A+B)

528 N

20 N

5V

543 N

569 N

653 N

21

22

3

Programma FYSIEK 22

Programma Fysiek

Wat wilLen we bereiken? Maatschappelijk doel Het bevorderen en in stand houden van een gezond en duurzaam leefmilieu/ openbare ruimte en in het bijzonder de zorg voor milieu, reiniging, afvalstoffenverwijdering en riolering.

Wat doen we ervoor?

Reguliere activiteiten: Inrichting, aanleg, onderhouden/schoonhouden van wegen, riolering en openbaar groen, de afvalinzameling, de lijkbezorging, het parkeren, de openbare verlichting, speelvoorzieningen en de wijkonderkomens in Rhenen en Elst. Daarnaast principeverzoeken, omgevingsvergunningen, bestemmingswijzigingen, bouwgrondexploitaties en faciliterende grondexploitaties, wonen en het beheer van het woonwagenkamp. Tenslotte de energietransitie, klimaatbestendigheid, grondstoffen en de circulaire economie.

Wat zijn de politiek relevante ontwikkelingen?

VERKEER EN OPENBARE RUIMTE Kruising Achterbergsestraatweg Het voorstel voor kaders voor de kruising is in de commissievergadering van 14 maart

H 2.3

2024 als niet beslisrijp bestempeld. In het najaar van 2024 wordt in de statencommissie van Provincie Utrecht verder gedebatteerd over het onderwerp. Op basis van de uitkomsten uit dat debat worden verdere acties ondernomen. PU N225 Elst Rhenen Het verminderen/omleiden van doorgaand verkeer over de N225 door de kernen van Rhenen en Elst is een bestuurlijk voornemen. Provincie Utrecht heeft in mei aangegeven te willen meewerken en meebetalen aan verkeerstellingen om de problematiek in kaart te brengen. Dit kan vervolgens aanleiding geven tot een gezamenlijk vervolgonderzoek naar mogelijke oplossingen. Het is nu aan de gemeente om met een projectvoorstel voor de verkeerstellingen te komen. Integrale projecten genoemd in de begroting 2024 De geplande personeelsuitbreiding met twee projectleiders is voor de helft gelukt; we hebben 1 extra projectleider aangesteld. Dit levert de volgende voortgang in de projecten in de openbare ruimte. In uitvoering dit jaar: - Parallelweg Cuneraweg - van de ambulancepost tot de Kerkewijk wordt riool vervangen en de weg ingericht als fietsstraat. - Nieuwe Veenendaalseweg van rotonde Herenstraat tot de Bantuinweg - naast vervangen van riool wordt dit deel ingericht als gebiedsontsluitingsweg (30 km) overeenkomstig het in 2021 vastgestelde voorlopig ontwerp.

- Achterbergsestraatweg van Valleiweg tot Simon Stevinweg – het riool wordt vervangen en de weg wordt duurzaam veilig ingericht. - Bruine Engseweg - het westelijk deel van de straat krijgt een riool (voor hemelwaterafvoer) en een met de bewoners afgestemde inrichting.

23

Programma Fysiek

In voorbereiding zijn: - Nieuwe Veenendaalseweg - Autoweg, bestrijden wateroverlast. - Paardenveld, onderhoud riolering en inrichten als gebiedsontsluitingsweg - Platanenlaan en Larikslaan, vervangen riool en inrichting als woonstraat 30km. Mobiliteitsagenda – Parkeerbeleid Van de vier deeluitwerkingen van de mobiliteitsagenda heeft het nieuwe parkeerbeleid de hoogste prioriteit. De aanbesteding van de opdracht voor het opstellen van dit parkeerbeleid is in een vergevorderd stadium. We verwachten een start in Q3 2024 en oplevering/vaststelling in 2025. Vooruitlopend op de vaststelling willen we binnenkort al een tijdelijke tussenliggende parkeernorm invoeren voor kleine zelfstandige appartementen. Met het oog op de woningbouwopgave ligt hier momenteel een urgente behoefte. Mobiliteitsagenda – Fietsbeleid Fietsveiligheid en fietsinfra is een belangrijke peiler van de mobiliteitsagenda. In juni 2024 bleek uit onderzoek van de Fietsersbond dat Rhenen als fietsgemeente niet goed scoort. Wij maken hierin direct actief een verbeterslag met het project aanpassing fietspaaltjes en fietssluizen. Herinrichting van de N. Veenendaalseweg en het Paardenveld en het verkeerluw maken van het Binnenveld gaan de fietsveiligheid eveneens verbeteren. Ontwikkeling van nieuw fietsbeleid staat voor 2025 gepland. De Fietsersbond is een van de partners waar we hiervoor contact mee houden.

H 2.2.3

Eind 2024 een plan voor een verkeersveilig Binnenveld De afgelopen maanden hebben gemeente Ede en gemeente Rhenen samen met gebruikers en inwoners van het Binnenveld maatregelen onderzocht om het Binnenveld verkeersveiliger te maken. Het zal gaan om maatregelen die al op korte termijn kunnen worden uitgevoerd en maatregelen op de lange termijn. De resultaten van dat onderzoek verwachten we eind 2024 aan de raad te kunnen presenteren. Ter consultatie wordt de agenda voor verkenning aan de raad aangeboden (eind 2024).

RUIMTELIJKE ONTWIKKELING EN WONEN Tegenvallende nieuwbouwproductie Doel van de woonvisie was om 50 woningen per jaar toe te voegen. Bij de actualisatie in 2021 is dit doel bijgesteld naar 85-90 woningen per jaar. Gemiddeld zijn de afgelopen jaren 59 woningen per saldo toegevoegd. Dit heeft te maken met hogere sloopaantallen dan verwacht en met het feit dat er minder woningen zijn toegevoegd vanuit de bestaande voorraad. Belangrijkste reden is echter de teruglopende nieuwbouwproductie als gevolg van vertraging in bouwprojecten, met name in de coronajaren. Daarnaast is er sprake van een terugval van de nieuwbouwproductie als gevolg van landelijke trends als gestegen rentes, stijgende bouwkosten en een tekort aan arbeidskrachten. Woningbouwprojecten Dokter Wallerstraat: Het opstellen van de gebiedsvisie verloopt volgens planning (vaststellen september 2024). De samenwerking met Rhenam Wonen wordt vastgelegd in een intentie-overeenkomst, vervolgens start de verdere planvorming.

24

Programma Fysiek

Achterberg West fase 2: Het bestemmingsplan heeft ter inzage gelegen. De anterieure overeenkomst met de ontwikkelaar is gesloten in Q2 van 2024. Vaststelling van het bestemmingsplan volgt in Q3/Q4 2024, dit is enkele maanden later dan gepland. Met de vaststelling van het bestemmingsplan door de raad wijzigt de grondexploitatie van actief naar faciliterend. De financiële consequenties van dit besluit worden verwerkt in een separate begrotingswijziging. DAMKRO Elst: Naar verwachting wordt het officiële verzoek voor wijziging van het omgevingsplan voor dit woningbouwproject in het derde kwartaal ingediend. Hier wordt een voorstel gedaan over hoe om te gaan met de buitendijkse ligging van het plangebied. Inzet is om de planologische procedure in 2024 op te starten en in 2025 af te ronden. Gezondheidscentrum: De huurovereenkomst tussen ontwikkelaar en zorgaanbieders is getekend. We hopen dat de bouw van het nieuwe centrum inclusief 38 appartementen in 2024 start. Achterberg Zuid: De uitwerking en toetsing van het plan, gedurende 2024, verloopt volgens planning. In Q3/Q4 2024 wordt een globaal stedenbouwkundig plan voorgelegd aan de Commissie Ruimte & Economie ter consultatie. Populierenlaan 2a: De bestemmingsplanprocedure voor dit project is afgerond.

We hebben nog geen aanvraag voor een omgevingsvergunning ontvangen, waardoor de Inrichtingsplan De toegang van het woonerf vindt plaats middels een inrit aan planning zoals die in de voorjaarsnota was opgenomen onder druk komt te staan. de westelijke zijde van het appartementengebouw. Ter plaatste van het voorerf wordt deze inrit begeleidt metoplevering leilindes en eenin 2025/2026 lijkt realistischer. Vergunningverlening begin 2025 en landelijke haag. De inrit eindigt in het hofje waaraan de grondgebonden woningen zijn gelegen. Het hofje is groen ingericht met verschillende gazons, wadi’s, landelijke hagen en (fruit)bomen. De groenstructuren zijn nader ingevuld met klimaatbestendige beplanting. Door de wadi’s midden in het hofje te plaatsen en te combineren met het gazon zorgen deze open plekken voor een snelle afwatering met een korte afstand tussen de woningen en wadi’s. In de noordoostelijk gelgen hoek van het erf is een kleinschalige hoogstamboomgaard met een natuurlijke speelplek gesitueerd. Overgebleven hoekjes op het erf zijn op speelse wijze ingevuld als erfbosjes met gemengd inheems bosplantsoen. Ten behoeve van de biodiversiteit is gekozen voor overwegend vruchtdragende soorten als hazelaar, meidoorn, sleedoorn en Gelderse roos. Het parkeren vindt geclusterd plaats nabij de entree van het hofje en deels op eigen terrein.

De (semi-openbare) parkeerplaatsen worden zo veel als mogelijk uitgevoerd in grasbetonsteen en omzoomd met groenstructuren.

H 2.3

Franseweg 44-46: Dit omgevingsplan is in juni door de raad vastgesteld. Dit is nu onherroepelijk. Inmiddels is de omgevingsvergunning voor de bouw aangevraagd. De verwachting is dat de bouw van de in totaal 15 woningen nog dit jaar kan starten en in 2025 wordt afgerond. Dorpshuis Elst: En nieuw verkoopproces wordt voorbereid. Hierbij wordt ook wonen met zorg als optie onderzocht. Woudmees Elst: Eerste kaders voor ontwikkeling worden voorbereid. Platanenlaan (wonen met 24-uurszorg op locatie voormalige Springplank): Er wordt gewerkt aan een Selectieleidraad waarin opgenomen het Programma van Eisen voor gronduitgifte en de algemene verkoopvoorwaarden. Resultaten Versnelde Woonopgave In deze opgave zijn diverse veranderingen opgetreden sinds het begin van 2024. De belangrijkste verandering is dat de Spreidingswet in werking is getreden en dat daarin wordt voorzien in 120 opvangplekken voor gevluchte mensen binnen Rhenen. Dit is een toevoeging aan de opgave die er lag. Met de provincie en het COA (centraal orgaan opvang asielzoekers) wordt onderzocht hoe de gemeente aan deze wet uitvoering kan geven; in de loop van het najaar moet dit, mede in participatie met bewoners, leiden tot een invulling. Deze delen we dan ook met de gemeenteraad.

De verwachting is dat in 2024/begin 2025 al 45 woningen zijn gerealiseerd binnen het project Versnelde Woonopgave: De transformatie aan de Nieuwe Veenendaalseweg,

25

Programma Fysiek

transformatie aan de Herenstraat en de flexwoningen aan de Binnenweg. Voor de twee transformatieprojecten heeft de gemeente succesvolle subsidieaanvragen gedaan en dat verwachten we ook voor de Binnenweg. Ook sturen wij dit najaar een beleidsvoorstel naar de raad om erfdelen (kleine woningen op eigen erf in binnenstedelijk gebied) te faciliteren. Dit stelt particuliere huishoudens in staat om tijdelijk kleine woningen toe te voegen op hun grond. Tenslotte zal de gemeenteraad eind dit jaar een voorstel van ons kunnen verwachten waarin we alle locaties voor tijdelijke woningen inzichtelijk maken en de raad in staat stellen om keuzes te maken en te prioriteren. We zullen het najaar bovendien gebruiken om te komen tot een punt dat of Rhenam flexwoningen gaat ontwikkelen, en/of dat een andere partij dit zal doen. Immers, de gemeente kan locaties beschikbaar stellen, maar investeerders moeten willen ontwikkelen. Grondbeleid Met alle grote ruimtelijke opgaven moeten we zorgvuldig omgaan met onze grond. Daarbij is het goed om, als kansen zich voor doen, vanuit strategische overwegingen grond te verkrijgen. In het bestuursprogramma staat daarom dat dit college een actiever grondbeleid gaat voeren. Vooral in het kader van de ontwikkelingen in het landelijk gebied is het belangrijk dat het college snel kan reageren.

Vandaar dat het college de rentmeester van gemeente Rhenen de opdracht heeft gegeven voor actieve grondaankopen indien die kansen zich voordoen.

H 2.3

Heldere, sociale grondprijzen Rhenam kan alleen sociale huurwoningen realiseren als er sprake is van sociale grondprijzen. We bereiden een notitie voor om sociale grondprijzen vast te stellen zodat bij grondposities snel gehandeld kan worden ten behoeve van sociale woningbouw. Een rechtvaardige verdeling van het schaarse aanbod van betaalbare woningen In de regio is de aanpassing van de regionaal afgestemde huisvestingsverordening als gevolg van de wetswijziging per 1 januari 2024 voorbereid. Bestuurlijk is een gezamenlijk standpunt bepaald over het verruimen van de lokale voorrang bij toewijzing van sociale huurwoningen naar maximaal 50% van het aanbod en de nieuwe mogelijkheid om voor maximaal 50% van de betaalbare koopwoningen voorrang te verlenen aan eigen inwoners. Er is voor gekozen om geen voorrang te verlenen aan woningzoekenden met een vitaal beroep. Het plan is om gezamenlijk een adviesaanvraag in te dienen bij de Gedeputeerde Staten Provincie Utrecht en vervolgens de lokale verordeningen voor te leggen aan de raden. Een aantrekkelijke gemeente met voldoende, geschikte woningen en met een passend zorg- en welzijnsaanbod Uit de evaluatie van het woonbeleid is gebleken dat er de afgelopen tijd goede voortgang is geboekt met de uitvoering van het woonbeleid. Als gevolg van nationaal beleid en regionale afspraken is het lokale beleid echter ingehaald.

Er is vraag naar meer/ betere sturing met name rondom betaalbaarheid, wonen en zorg en bouwsnelheid.

26

Programma Fysiek

Ook moet het beleid beter uitgewerkt, bijvoorbeeld rondom duurzaamheid en klimaat en randvoorwaarden voor langer zelfstandig wonen. De komende tijd willen we anticiperen op deze bevindingen door het opstellen van een concreet integraal volkshuisvestingsprogramma (voorheen woonvisie).

portefeuillehouders in de regio hebben zich uitgesproken om zich hiervoor actief in te zetten de komende periode vanwege de groeiende noodzaak. Er zal in het najaar een expertmeeting worden georganiseerd met als doel om breder te kunnen zoeken naar geschikte locaties in de regio.

Regionaal: Herijking woondeal en afsprakenkader ouderenhuisvesting In maart 2023 is de huidige woondeal met Rijk, provincies en regiogemeenten getekend met als doel om afspraken te maken over met name toevoeging van betaalbare woningen. Vanuit het Rijk is aangestuurd op een herijking van deze woondeal in 2025. Over de inhoud en het proces rondom de woondeal met het Rijk en de provincies is de afgelopen periode veel gesproken met als uiteindelijk resultaat dat er wordt gekozen voor een lichter proces waarvoor het niet nodig is om een wensen en bedenkingenproces richting de raden te volgen.

Huisvesting statushouders Het afgelopen half jaar is het niet gelukt om de taakstelling voor de huisvesting van 22 statushouders te halen. Tot 1 juli zijn er 12 statushouders gehuisvest, wel is er vóór 1 juli nog aan 5 personen een woning toegewezen voor vanaf 20 juli. De taakstelling voor de 2e helft van dit jaar is 20 statushouders. De huisvesting verloopt moeizaam als gevolg van problemen bij de IND bij de afhandeling van nareizigers en als gevolg van het feit dat er veel alleenstaanden en hele grote gezinnen zijn gekoppeld waarvoor het bestaande woningaanbod van Rhenam niet passend is.

De woondeal blijft ongewijzigd maar er worden wel bijlagen bijgevoegd met regionale afspraken met onder andere over ouderenhuisvesting of over toekomstbestendig bouwen. Op 2 oktober 2024 zal tijdens een regionale raadsinformatiebijeenkomst de in de regio onderzochte woonbehoefte worden toegelicht evenals de plannen en ambities tot en met 2035.

Middeldure huurwoningen Per 1 juli 2024 is nieuwe wetgeving in werking getreden op basis waarvan we per 1 januari 2025 nieuwe taken krijgen op het gebied van informatieverstrekking, toezicht en handhaving met betrekking tot middeldure huurwoningen. In de septembercirculaire wordt duidelijk hoeveel incidentele en structurele middelen we hiervoor krijgen van het rijk. De komende periode moeten we aan de slag met een plan van aanpak en de implementatie van het een en ander.

Project Anders Wonen in regio Foodvalley Er zijn nog steeds geen locaties aangewezen voor een locatie voor Anders Wonen. De

H 2.3

27

Programma Fysiek

De Omgevingswet is nieuw voor iedereen De omgevingswet is niet alleen nieuw voor ons, maar voor alle partijen waarmee we werken. We merken dat automatismen opnieuw moeten worden ingebouwd. Het zijn niet alleen de procedures die wijzigen maar ook de inhoud. Vooral bij team Vergunningen is de overgang het grootst en de werkdruk is erg hoog. Eind vorig jaar zijn nog veel aanvragen onder de oude wet ingediend. Er lopen nu procedures onder zowel de oude als de nieuwe wet. Het wordt eenvoudiger wanneer we onze eigen regelgeving inhoudelijk is verwerkt in het Omgevingsplan. Voor het inpassen van nieuwe ontwikkelingen in het omgevingsplan hebben we vooraf een format bedacht. Deze werkt. We zijn nu druk bezig dit uit te leggen aan ontwikkelaars en stedenbouwkundige bureaus. Zij hebben soms koudwatervrees. Het is onbekend. We helpen hen met een ‘Wegwijzer wijziging omgevingsplan Rhenen’. ODRU De voorbereiding voor de fusie van de RUD en ODRU vindt dit jaar nog plaats. Effectuering en eventuele consequenties op de begroting van 2025 zijn nog niet bekend.

DUURZAAMHEID & AFVAL- EN GRONDSTOFFEN

Pijler 1 Energietransitie Herziening Routekaart Energietransitie Naar aanleiding van het Rekenkamerrapport Duurzaamheid is in de commissie Ruimte & Economie van 3 juli 2024 opnieuw gesproken over een nieuwe Routekaart Duurzaamheid. Focus en samenhang is nodig. We zullen de raad aan de start van het traject consulteren.

28

H 2.3

Windenergie Rhenen Wageningen In maart 2024 heeft de raad aangegeven dat we verder gaan met het onderzoek naar het zoekgebied uit de RES 1.0. Vanwege het grensoverschrijdende gebied doen we dit samen met de gemeente Wageningen. Er lijken mogelijkheden te zijn om een windturbine(s) te ontwikkelen in en rond het grensgebied. Een belangrijk vervolg is het doen van natuuronderzoek. Afgesproken is dat Rhenen en Wageningen hierin samen blijven optrekken. Zonnevelden Nude en Remmerden Voor beide initiatieven, zowel Nude als Remmerden, is eind 2023 een vergunningsverzoek ingediend. Voor Remmerden is deze nog niet compleet, dit vanwege de ligging in NNN-gebied waarvoor de provincie Utrecht toestemming moet geven. Voor Nude is de aanvraag compleet en in behandeling. Het raadsvoorstel voor de 'verklaring van geen bezwaar' is in september aan de raad voorgelegd. Onderzoek haalbaarheid van collectief warmtenet in Remmerden, Elst en Rhenen-stad Begin 2024 is een onderzoek afgerond naar de haalbaarheid voor een collectief warmtenet voor Remmerden. Uit dit onderzoek blijkt dat het technisch en financieel haalbaar is om de warmte van Rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI) van Remmerden te gebruiken voor een collectieve warmtevoorziening (warmtenet).

In de tweede helft van 2024 zal opdracht worden gegeven om ook een onderzoek uit te laten voeren naar de haalbaarheid van een collectief warmtesysteem voor de kernen Rhenen-stad en Elst. Als alle onderzoeken laten zien dat er mogelijkheden zijn, wordt er een vervolg gegeven aan mogelijke realisatie.

28

Programma Fysiek

Beleidskader Duurzame energie op land Het huidige beleidskader is aan herziening toe. Het nieuwe beleidskader wordt breder dan het eerste kader. De aanbevelingen uit uw raad uit juni 2023 worden hierin meegenomen. Het gaat om onderwerpen als: een nieuwe zonneladder, multifunctionele zonnevelden, zon op dak en monumenten, zon en bomen, kleine en grote windmolens en opslag in batterijen. Het streven is nu om in de eerste helft van 2025 het nieuwe beleidskader te kunnen vaststellen. Verduurzaming gemeentelijk vastgoed Er wordt een Routekaart verduurzaming gemeentelijk vastgoed opgesteld, waarin beschreven wordt hoe de duurzaamheidsopgave stapsgewijs realiseert wordt met daarin opgenomen een tijdpad en benodigde middelen. Bijbehorende acties worden vervolgens geïntegreerd binnen een (Duurzaam) Meerjaren Onderhoudsplan. Zo wordt inzichtelijk ‘hoe van A naar B te komen’. De Routekaart zal naar verwachting in december 2024 gereed zijn. (Pre)Soortenmanagementplan (SMP) Volgens onze planning, vragen we in Q1 van 2025 de omgevingsvergunning op basis van het SMP aan bij de Provincie. Omdat dit een langdurig proces is, heeft de gemeente sinds eind mei 2024 een vergunning voor het pre-SMP. Inmiddels zijn de vleermuiskasten, die hiervoor nodig waren, gereed. Dit zorgt ervoor dat huiseigenaren in de kernen nu al kunnen isoleren zonder de Wet Natuurbescherming te overtreden.

H 2.3

Isolatieactie Om eigenaren van een koopwoning te stimuleren om hun eigen woning te isoleren, start in september 2024 een isolatieactie. Mensen die zich aanmelden krijgen advies op maat, worden ontzorgd en kunnen in veel gevallen subsidie krijgen. De actie loopt in ieder geval tot en met 2026. Remmerden: groei door samenwerking en verduurzaming Na afronding van een fase waarin hoofdzakelijk gewerkt is aan het verzamelen van data, is er een kopgroep van ondernemers geformeerd waarmee het vervolgtraject wordt ingezet richting een uiteindelijke E-Hub. Dit vervolg richt zich op de technische ontwerpen waarvoor de provincie middelen beschikbaar heeft gesteld (25K). Dit traject zal ingeschat medio einde Q2 2025 afgerond worden waarna er een definitieve ‘go’ (of alternatief) moet zijn. Voor het najaar 2024 is het tenslotte een doelstelling om tot oprichting van een coöperatie of vereniging te komen als een noodzakelijk juridische entiteit die hoort bij de ontwikkelfase naar een E-hub . Adviesgroep duurzaamheid In september gaat de Adviesgroep Duurzaamheid in Rhenen van start. Een groep enthousiaste inwoners wil zich graag inzetten om mee te denken over duurzaamheidsonderwerpen. Zij zullen zowel gevraagd als ongevraagd advies geven aan het college.

29

Programma Fysiek

Pijler 2 Circulaire economie Voor deze pijler is nog geen beleid, maar we voeren wel activiteiten op dit gebied uit. Binnen verschillende werkvelden lopen ontwikkelingen die horen bij een circulaire economie. Een belangrijk aspect in een circulaire samenleving is het hergebruiken van grondstoffen. Onderzoek naar vermindering restafval In 2024 hebben we een onderzoek laten uitvoeren naar mogelijke scenario's voor een nieuw inzamelsysteem om het aantal kilo restafval per inwoner per jaar omlaag te krijgen. Naast een hoger milieurendement willen we hiermee de kostenstijging voor onze inwoners zo veel mogelijk beperken en tegelijkertijd het serviceniveau hoog houden. De uitkomsten van dit onderzoek, aangevuld met de inwonersenquête over de mogelijke scenario’s die in juni 2024 is uitgezet, liggen eind derde kwartaal ter consultering en in het vierde kwartaal van 2024 ter besluitvorming bij de raad. Aanvullend zijn de optimalisatiemogelijkheden voor ons Afvalbrengstation onderzocht. De uitvoering van dit onderzoek brengt ons dichterbij het behalen van onze afvalambitie (30 kilo restafval per inwoner). Het bestaande budget voor het onderzoeksbureau Avalon is overschreden wegens meerwerk. Aanvullend was de uitgezette inwonersenquête niet begroot.

Beide kosten worden betaald uit het beschikbare budget voor “afvalcoaching, communicatie en voorlichting” uit het Bestuursprogramma 2022-2026. Hierdoor is een lager initieel bedrag beschikbaar van dit budget voor de uitrol van interventies tegen bijplaatsingen bij ondergrondse containers.

30

H 2.3

Interventies om het aanbieden van PMD-zakken te verbeteren In de voorjaarsrapportage hebben wij u verteld over de interventies om het aanbieden van PMD-zakken te verbeteren. Op sommige plekken in onze gemeente worden PMDzakken vaak te vroeg aangeboden. Als gevolg hiervan ervaren buurtbewoners veel overlast, bijvoorbeeld door ongedierte en zwerfvuil. Ook bevatten deze zakken vaak voor een groot gedeelte aan verkeerd gescheiden afval. We zijn op 5 hotsspots van PMD-vervuiling aan de slag gegaan met een voorlichtingscampagne. Aan het eind van het derde kwartaal zal de raad het evaluatierapport ontvangen. Met de afronding van de pilot vallen de kosten binnen het Plan van Aanpak zoals begroot vanuit het budget voor “afvalcoaching, communicatie en voorlichting” uit het Bestuursprogramma 2022-2026. Overige ontwikkelingen rondom afval Aanvullend op het eerdergenoemd onderzoek naar de afvalinzameling en de PMD-pilot, hebben we in 2024 de bijplaatsingen bij ondergrondse containers onderzocht én worden de kroonringen gefaseerd verwijderd na het delen van een informatienota met de raad in april 2024. De pilot luier- en incontinentiemateriaal inzameling wordt tussentijds geëvalueerd, net als de oud- papier-inzameling via Remondis. Voor beide afvalstromen geldt dat we in 2024 ook de verschillende mogelijkheden onderzoeken voor de toekomstige inzameling per 1 januari 2027.

Bovenstaande heeft niet geleid tot financiële wijzigingen binnen de begroting van

30

Programma Fysiek

het beleidsveld afval. Voor de uitvoering van de uitkomsten van het onderzoek naar bijplaatsingen bij ondergrondse containers is echter zeer beperkt budget beschikbaar vanuit het budget voor “afvalcoaching, communicatie en voorlichting” vanuit het Bestuursprogramma 2022-2026. Een gedeelte van de te verwachten UPV Zwerfafvalvergoeding 2024 kan besteed worden aan de interventies tegen bijplaatsingen. Het overige bedrag uit deze vergoeding kan dan worden besteed aan de verdere uitrol van fase 2 van het Afval- en Grondstoffenbeleid 2020-2023. In de voorjaarsrapportage hebben we u daarnaast ingelicht over het gebruik van de binnengekomen Prullenbakkenvergoeding 2024 voor de verdere financiering van project Rhenendael. De nieuwe kostendekking van 100% voor de inzameling van matrassen wordt besteed aan een extra sorteeranalyse vanuit de AVU om meer inzicht te krijgen in onze GFT-afvalstroom.

Pijler 3 Klimaatbestendig Rhenen Klimaatanalyse De uitbreiding van de klimaatanalyse is dit jaar op een pragmatische manier ingestoken. Tot nu toe lag de focus op de kernen, nu is ook het buitengebied toegevoegd. De website klimaatanalyserhenen is in de zomer van 2024 offline gegaan, omdat onderhoud niet voldoende mogelijk was.

H 2.3

Lokaal Hitteplan Het opzetten van een lokaal hitteplan stond gepland voor 2023, maar wordt nu opgepakt. Hiervoor worden we financieel en inhoudelijk gesteund door verschillende partijen: Provincie Utrecht, Platform Water Vallei en Eem en andere gemeentes. Dit jaar wordt het hitteplan verder uitgewerkt. Bewustwording afgekoppelde huizen Onze ambitie is om in 2050 alle gebouwen afgekoppeld te hebben. Dit betekent dat het regenwater van de daken niet meer in het gemengd riool gaat, maar zo snel mogelijk de bodem in gaat. Dit geldt nu voor ongeveer 2500 huishoudens. Voor die inwoners is het belangrijk om te weten dát ze afgekoppeld zijn. Daarom verspreiden we dit jaar deurhangers met een toelichtende brief. Zo hebben inwoners een goed beeld wat ze beter wel en wat ze beter niet kunnen doen en beschermen we onze water- en bodemkwaliteit. Eerste deelname NK-Tegelwippen Deze raadsopdracht is opgepakt met in ieder geval meerdere rondes van de tegeltaxi, een groen klimaatplein bij Tuincentrum de Wildernis en een actie met de Kinderburgermeester. We werken aan extra acties voor in het najaar. Heuvelrugtuinen Wegens groot succes is de geveltuinactiedag in de Benedenstad dit voorjaar nog eens georganiseerd. Opnieuw waren er veel enthousiaste reacties vanuit de deelnemers. Voor de tweede actiedag, in het najaar, zoeken we naar een samenwerking in Elst of Achterberg.

Wat kost het? (in € x 1.000) Begroting 2024 vastgesteld in (in € x 1.000)

Saldo van baten en lasten (A)

november 2023

4.273 N

vastgestelde wijzigingen

wijzigingen

na wijzigingen

tot najaarsrapportage najaarsrapportage

najaarsrapportage

669 N

617 N

5.558 N

Jaarrekening 2023

Jaarrekening 2022

werkelijk

werkelijk

5.133 N

2.710 N

Saldo mutaties reserves (B)

66 V

339 N

150 V

123 N

189 V

307 N

Geraamd resultaat (A+B)

4.207 N

1.008 N

467 N

5.681 N

4.944 N

3.017 N

31

32

4

Programma SOCIAAL MAATSCHAPPELIJK 32

Programma Sociaal maatschappelijk

Wat wilLen we bereiken?

H 2.4

Wat zijn de politiek relevante ontwikkelingen?

Maatschappelijk doel Rhenen is een vitale gemeente met een effectieve maatwerkondersteuning voor inwoners met een ondersteuningsbehoefte.

Wat doen we ervoor?

Reguliere activiteiten: De reguliere activiteiten in programma Sociaal maatschappelijk richten zich op de activiteiten van Jeugd, maatschappelijke ondersteuning en participatie. Voorbeelden hiervan zijn: • Onderwijshuisvesting, kinderopvang, onderwijsachterstandenbeleid en jeugd- en jongerenwerk. • Leerlingenvervoer, jeugdhulp en jeugdveiligheid. • Sport, bibliotheek, welzijn, vrijwilligers, mantelzorg en buurtsportcoaches, basisvaardigheden en maatschappelijke huisvesting (gezondheidscentra, sportaccommodaties en dorpshuizen). • Individueel toegekende voorzieningen, de taken van de gemeente op het gebied van de Wet verplichte GGZ, de ondersteuning mantelzorgers, individuele welzijnsvragen, bemoeizorg, huiselijk geweld, het Algemeen Maatschappelijk Werk en het (samen met de regio) regelen van beschermd wonen en maatschappelijke opvang. Vluchtelingenwerk, nieuwkomers en maatschappelijke begeleiding. • Werken in de sociale werkvoorziening (WSW-IW4), de gebundelde uitkering (BUIG: uitkeringen in het kader van Participatiewet, IOAW, IOAZ, Bbz2004 en loonkostensubsidie), bestaanszekerheid (minimabeleid en armoedebestrijding) en de schuldhulpverlening.

ALGEMEEN Het lopende jaar bracht een stevige dynamiek op het sociale domein. De drie wetten die de basis vormen van dit domein (jeugdwet, participatiewet en Wmo) hadden ontwikkelingen die de begroting negatief beïnvloedden. In de voorjaarsrapportage hebben we u al gemeld dat ondanks ingezette maatregelen, de ontwikkelingen (nog) niet positief zijn. Dit volgt de landelijke trend waarin de betaalbaarheid van de uitvoering van deze wetten onder druk staat. Ook in deze najaarsrapportage zijn de ontwikkelingen nog negatief. Hoewel we erop vertrouwen dat de kosten voor de baten uitgaan, is het goed om ook met andere ontwikkelingen rekening te houden. In de alinea’s hieronder specificeren we waar de afwijkingen ten opzichte van de begroting en voorjaarsrapportage liggen per beleidsveld Visie Sociaal Rhenen 2030: uitvoeringsagenda 2030 In mei 2023 heeft de Gemeenteraad de Visie Sociaal Rhenen 2030 vastgesteld. Hiermee hebben we de kaders om de ambities voor 2030 te realiseren. Om te zorgen dat we van Visie naar uitvoering komen, zijn we aan het slag met een uitvoeringsagenda 2030 (vroeger Integraal beleidskader). In de uitvoeringsagenda geven we aan wat we doen om te zorgen dat de ambities uit de Visie Sociaal Rhenen 2030 worden gerealiseerd. Dit doen we door twee keer per jaar een update te geven van de activiteiten die we ondernemen om tot realisatie van de doelen te komen.

Hiermee willen we de Raad in positie brengen om regie te voeren op de sociale agenda. De eerste inhoudelijke uitvoeringsagenda 2030 staat gepland voor december 2024.

33

33

Programma Sociaal maatschappelijk

Jeugd maatwerk Extra overschrijdingen op de Jeugdwet Ten opzichte van de begroting 2024 en verwerking van de voorjaarsrapportage 2024 zijn drie ontwikkelingen die het resultaat met € 500.000 negatief beïnvloeden: 1. Een overschrijding van 2 ton veroorzaakt door de tariefstijging jeugdzorg van 3,5%. Deze berekenen jeugdzorgaanbieders door aan Foodvalley en Foodvalley voor het Rhenense deel weer aan ons. De verhoging is conform het landelijke beeld. 2. Enkele casussen met zwaar specialistische en hele dure jeugdzorg is er bijgekomen. Hierbij is helaas de handelingsruimte van ons eigen jeugdteam beperkt. 3. Stijging van de aantallen casussen. Ook dit is conform het landelijke beeld.

34

H 2.4

Jeugdhulp: preventie en vroegsignalering Twee belangrijke maatregelen uit het actieplan betreft de vroegsignalering van het jeugdteam op scholen en de doorontwikkeling kansrijke start. Beide maatregelen zijn geïmplementeerd en hebben tot doel om in samenwerking met onze maatschappelijke partners vroegtijdig te signaleren en gezamenlijk passende hulp te bieden, waardoor lichtere hulpverlening afdoende is. Effecten verwachten we in 2025. Sturen op de uitvoering van de Jeugdwet In het najaar leggen we de raad keuzes en leidende principes voor op basis waarvan de verordening jeugdhulp wordt opgesteld. Deze keuzes richten zich op de reikwijdte en uitvoering van de Jeugdwet.

Daartegenover staan de ingezette maatregelen om de kosten terug te dringen, die komende periode resultaat opleveren. We stellen daarom voor om de tariefstelling in de begroting voor de komende jaren wel op te nemen als structurele bijtelling op het beschikbare budget en de overschrijding van 3 ton eenmalig te dekken uit de algemene reserve. Hieronder een overzicht van de maatregelen die nu in werking zijn om de kosten te drukken. In de begroting voor het komende jaar gaan we meer in op nieuwe initiatieven.

Optimalisatie toegang sociaal domein Medio 2024 heeft het college de bestuursopdracht integrale toegang vastgesteld. De opdracht is te komen tot een effectievere manier van toegang tot zorg en ondersteuning vanuit de Jeugdwet en Wmo, waarbij het uitgangspunt een strikte uitvoering van de wettelijke taken is. Een eerste stap in 2024 is een visieleertraject in samenwerking met de VNG om te komen tot een richtinggevend kader.

Actieplan jeugdhulp: werken aan kostenbeheersing De uitvoering van het eerste actieplan is grotendeels gereed. Enkele punten hiervan bleken (nog) niet uitvoerbaar. Het is nog te vroeg om effecten te zien van de verschillende maatregelen. Het vervolg actieplan bevat aanvullende maatregelen die voortbouwen op het eerste actieplan. Deze zijn we nu aan het voorbereiden en uitvoeren. Doel is om de stijging van de kosten voor geïndiceerde jeugdhulp af te remmen.

Proeftuin veiligheid Jeugd Over de Proeftuin informeerden we in de begroting 2024. De Proeftuin is blijvend in ontwikkeling. De werkwijze ligt permanent onder de loep. Op 1 juli 2024 is de werkwijze aangepast, omdat het niet in overeenstemming is met Europese verdragen. Zo blijven we zoeken naar een nieuwe manier om de Jeugd- en Gezinsbescherming vorm te geven. De regio FoodValley loopt hierin voorop en werkt samen met andere Proeftuinen in het land.

34

Programma Sociaal maatschappelijk

Jeugd Preventie Maatwerk helpt jeugdigen: ieder kind is anders Voor 15 jongeren kunnen we individuele coaching inzetten in 2024, uitgevoerd door jongerenwerk. De (tussentijdse) resultaten zijn positief. Een kanttekening is dat de problematiek complex is, waardoor de vraag groter is dan het aanbod. We proberen dit op te vangen binnen de bestaande budgetten. Aanmeldingen voor de inzet van coaching worden gedaan door: CJG, leerplicht, GGD en ouders zelf. De tussentijdse resultaten zijn: 1 geval van schooluitval voorkomen (aangenomen bij leer/werk plek), 1 geval van uithuisplaatsing voorkomen door losweken van negatieve vriendengroep en verbetering relatie met ouders. 1 geval van afglijden naar criminaliteit voorkomen door start zinvolle dagbesteding (=betaald werk). Voor de overige jongeren is de coaching nog in volle gang. In 2024 zijn we in Rhenen gestart met begeleiding op maat onder de vlag van Maatschappelijke Diensttijd (75% Rijkssubsidie). Cofinanciering door gemeente bestaat uit: financiering huur locatie en inzet uren (beleidsadviseur jeugd en leerplicht). Voor de dekking van de overige 25% cofinanciering wordt naar subsidie elders gezocht. Centraal in de begeleiding op maat staat 'iets doen voor de ander, helpt jou zelf'. Aanmeldingen worden gedaan door: CJG, Buurtgezinnen, jongerenwerk, leerplicht en Jobhulpmaatje.

Tussentijdse resultaten zijn: 2 thuiszitters hervatten school (vrijwilligerswerk uitgevoerd tijdens zomerfestival voor gezinnen met een kleine beurs), 1 voortijdig schoolverlater geactiveerd door sporten en vrijwilligerswerk in bibliotheek (ouderen leren omgaan met computer) en 1 doorbreken van sociaal isolement.

MO maatwerk Uitgaven maatwerk sociaal team Binnen het sociaal team zijn de maatwerk budgetten open einde regelingen. De grotere

H 2.4

budgetten zijn Huishoudelijke ondersteuning, begeleiding individueel en begeleiding groep (dagbesteding). Hierbij verwachten we een overschrijding op de budgetten huishoudelijke ondersteuning en begeleiding individueel. De verwachting is dat het budget voor begeleiding groep conform begroting zal uitkomen. Huishoudelijke ondersteuning Voor huishoudelijke ondersteuning verwachten we een overschrijding van het budget van maximaal € 62.208. Dit is een afwijking van 4,5%. Het cliëntenaantal daalt (-3% tov 2023), maar door de indexatie van het tarief wordt deze daling niet geëffectueerd in de resultaten. De daling van het aantal cliënten wordt met name veroorzaakt door de eerdere wachtlijst bij zorgaanbieders (tekort aan personeel). Hierdoor gaan sommige cliënten zelf op zoek naar een andere oplossing. Ook de beperkte wachtlijst bij het sociaal team draagt er toe bij dat mensen zelf een andere keuze maken. Bovendien wordt de client ook gewezen op particuliere organisaties die zij zelf in kunnen huren. Net voor de zomer waren de wachtlijsten opgeheven, maar gedurende de zomervakanties zijn deze weer ontstaan. Naar verwachting zullen deze in oktober wel weer weg gewerkt zijn. Begeleiding individueel Voor begeleiding individueel verwachten we een overschrijding van het budget van maximaal € 136.953. Het cliëntenaantal en ook de uitgaven stijgen sinds 2018 al substantieel (+59%).

Het aantal cliënten in 2024 ten opzichte van 2023 is +9%. Hierbij stijgt met name het aandeel specialistische begeleiding terwijl het aandeel begeleiding regulier gelijk blijft. Dit geeft aan dat de problematiek van de cliënten die erbij komen complexer is en er langduriger zorg ingezet wordt. Ondanks de jaarlijkse stijging is bij de

35

Programma Sociaal maatschappelijk

begroting niet goed te voorspellen wanneer deze stijging afvlakt. Gedeeltelijk wordt de stijging van de uitgaven ook veroorzaakt door de indexering van het tarief. In de begroting 2025 geven we aan op welke manieren we de kosten op de Wmo verder willen inperken. Omdat de trends in heel Nederland spelen, hebben we een beperkte invloed hierop.

MO preventie Met de beschikbare middelen voor het welzijnswerk volwassenen kunnen we de activiteiten voortzetten in de buurthuizen en is het ons gelukt om de extra locatie Dr. Wallerstraat te bemensen. Daarnaast lukt het vooralsnog om de vraag op te vangen van individuele welzijnsvragen door de welzijnsconsulent. Per maart 2024 ontvangt Werkplaats de Steiger €15.000 extra financiering vanuit het participatiebudget om verder te werken aan het netwerk van doorverwijzers en om een dagdeel extra open te kunnen. Dit alles om meer inwoners een stapje verder te helpen. GALA/IZA: integrale inzet op preventie Stand van zaken 2024: vanuit de samenleving hebben we diverse plannen ontvangen gericht op de doelen van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) in Rhenen. In februari 2024 heeft het college de subsidiebeleidsregels vastgesteld. Plannen die voldoen aan de subsdiebeleidsregels zijn goedgekeurd. De inzet van 3 buurtsportcoaches bijvoorbeeld wordt voor 40% gefinancierd vanuit de brede SPUK voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en versterken van de sociale basis. Welzijn Rivierstroom biedt een programma voor 75 en 80 jarige inwoners. Daarnaast streven we ernaar om in het najaar van 2024 te starten met erkende trainingen Valpreventie. IZA is gericht op verminderen van de druk op de zorg. Op regionaal niveau zijn 5 coalities

H 2.4

gevormd rondom Vitaal ouder worden, Kansrijk opgroeien, Mentaal vitaal, Acute zorg en Multiproblematiek. Dit alles is gericht op integrale inzet op preventie en verminderen van zorgkosten. Vervanging natuurgrasveld door kunstgrasveld SV Candia '66 Stand van zaken aanbesteding nieuw kunstgrasveld voor SV Candia '66. Het kunstgrasveld kan niet in de zomerperiode worden aangelegd. Door de verkeersdrukte in de zomer op het parkeerterrein van Ouwehands Dierenpark en het grote aantal vervoersbewegingen die noodzakelijk zijn voor de aanleg van het veld is besloten om direct na de herfstvakantie met de werkzaamheden te starten. Begin september gaat de aanbesteding de deur uit. SPUK Bibliotheek: een investering voor de toekomst De SPUK ter voorbereiding op de zorgplicht voor de bibliotheek die in 2025 bij de gemeente komt te liggen, is toegekend. Dit bedrag is eenmalig; voorwaarde van de SPUK is om in de komende twee jaar openingsuren van de bibliotheek uit te breiden. Omdat het niet zeker is dat deze extra uren daarna structureel vanuit de gemeente gefinancierd kunnen worden, zullen deze uren vooral worden ingezet als investering om de onderdelen ‘educatie’ en ‘cultuur’ op een hoger niveau te brengen. Daarmee kunnen deze uren daarna worden afgeschaald zonder dat de inwoners er hinder van ondervinden.

Samen bouwen aan wonen en zorg Het project heeft de afgelopen periode geleid tot vaststelling van de notitie "richtinggevend kader geclusterde woonvorm en 24-uurszorg" en tot aanwijzing van de locatie Springplank als mogelijk geschikte locatie voor een dergelijke ontwikkeling.

36

Programma Sociaal maatschappelijk

Daarnaast is een programma van eisen levensloopbestendig ontwikkelen vastgesteld. Het beleid is in nauwe samenwerking met partijen actief in domeinen wonen, welzijn en zorg en belangenvertegenwoordigers opgesteld. De komende tijd wordt verder gewerkt aan de verkenning van een locatie voor de kern Elst. Daarnaast zal het project worden voortgezet als integraal onderdeel van het opstellen van een volkshuisvestingsprogramma. Multifunctioneel gebouw Rhenen Het MFG Rhenen is in de zomer 2024 gedeeltelijk opgeleverd. In augustus heeft de sloop plaats gevonden en vanaf begin september is gestart met fase 2 realisatie van de Sporthal en uitwerking van het terrein. Het 1e contract met Stedin is getekend, hierin is de stroomlevering tot en met 2025 verzekerd. In het kader van netcongestie is er samen met Stedin nog wel een aanvullende voorwaarde van de kant van Stedin op te lossen. In het komende jaar wordt er samen met Stedin gekeken naar mogelijkheden om netcongestie in een breder verband in de omgeving van het nieuwe gebouw op te lossen. Hierover komen we in het najaar bij u terug. Naast de sloop is er ook een tijdelijke voorziening gecreëerd voor scholen en sportverenigingen in de vorm van een blaashal. Dit is een (relatief dure) tijdelijke oplossing en is nadrukkelijke geen sporthal met al zijn voorzieningen.