Document · PDF

Bijlage 1 Meerjarenbegroting 2026-2029-digitaal

Raadsvergadering 11 november 2025, gemeente RhenenBij agendapunt: 14973- Meerjarenbegroting 2026-202934.483 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

De gevolgen van netcongestie voor de gemeente Rhenen en welke rol we hierin kunnen nemen, samen met onze partners, zal de komende jaren verder vorm krijgen. Warmtetransitie; warmteprogramma en uitvoeringsplannen De Transitievisie Warmte (2021) moet wettelijk in 2026 worden geactualiseerd en gaat dan Warmteprogramma heten. Deze activiteit is opgenomen in de Routekaart Duurzaamheid die in november 2025 door de gemeenteraad wordt vastgesteld. b2. Activiteiten 2026 Zie paragraaf duurzaamheid

Actualiseren beleid water en riolering Lees meer over het beleid met betrekking tot water en riolering in deelprogramma 3.1 op pagina 24. Vastleggen hemelwaterverordening Lees meer over de hemelwaterverordening in deelprogramma 3.1 op pagina 24. Soorten Management Plan om kosten voor isoleren te verlagen. Een Soorten Management Plan (SMP) is een gedetailleerd onderzoek naar welke soorten in een bepaald gebied voorkomen en waar hun nest- en verblijfplaatsen zich bevinden. Met een SMP kan een gemeente een gebiedsgerichte omgevingsvergunning aanvragen, waardoor individuele vergunningen voor elk project in het gebied niet meer nodig zijn. Het SMP maakt het mogelijk om tegelijkertijd te verduurzamen en de biodiversiteit te beschermen. Inwoners van Rhenen hoeven dan niet meer afzonderlijk een onderzoek laten doen als zij hun woning willen verduurzamen. De SMP scheelt dan ook veel tijd en geld. Verdere uitwerking vindt plaats via de ‘routekaart duurzaamheid’. b2. Activiteiten 2026 Zie paragraaf duurzaamheid.

2. Pijler Circulair Rhenen b1. Bestuursprogramma Circulariteit in de Routekaart Als onderdeel van de huidige economische agenda en nieuwe routekaart duurzaamheid (ter besluitvorming in raad november 2025) richt de pijler ‘Circulariteit’ zich voor 2026 e.v. op 3 activiteiten: 31

H 2.3.3 | DEELPROGRAMMA DUURZAAMHEID

Begroting 2026

1) Het verbinden van bestaande en nieuwe circulaire initiatieven. 2) Het bevorderen van het circulair denken binnen de gemeentelijke organisatie. 3) Bedrijfsmatige afvalstromen op met name industrieterrein Remmerden efficiënter in te richten. Deze activiteiten worden gedekt uit de CDOKE-middelen. Extra heffingskorting verbranding restafval Lees meer over de ontwikkelingen met betrekking tot het restafval in deelprogramma 3.1 op pagina 24. b2. Activiteiten 2026 Zie paragraaf duurzaamheid

Wat meten we? Via de link/qr-code hiernaast vindt u de ontwikkeling van de wettelijk voorgeschreven indicatoren op het gebied van ruimtelijke ontwikkeling

Link/Qr-code naar wettelijke indicatoren

Wat gaat het kosten? 2026 Overzicht baten en lasten (in € x 1.000) Bestaand beleid

2027

2028

2029

Saldo baten

Mutatie

Geraamd

en lasten

reserves

resultaat

397 N

30 V

367 N

358 N

335 N

336 N 32

Begroting 2026

Programma 4 - SOCIAAL MAATSCHAPPELIJK Rhenen is een vitale gemeente met een effectieve maatwerkondersteuning voor inwoners met een ondersteuningsbehoefte.

H 2.4 | PROGRAMMA SOCIAAL MAATSCHAPPELIJK

Inleiding Het programma Sociaal maatschappelijk is gerelateerd aan de drie belangrijkste wetgevende kaders die dit domein beheersen: de Jeugdwet, de Wet maatschappelijke Ondersteuning (Wmo) en de Participatiewet. Deze wetten maken de gemeente (mede)verantwoordelijk voor zowel het voorkomen van zorg en ondersteuning (preventie), als het bieden van zorg en ondersteuning (maatwerk). De Visie Sociaal Rhenen 2030 is in 2023 door de gemeenteraad vastgesteld. Deze visie is samen met inwoners, professionals en maatschappelijke partners van de gemeente Rhenen opgesteld. Het sociaal domein gaat over alle inspanningen die we als gemeente verrichten in de zorg en ondersteuning aan onze inwoners. Dit doen we vanuit 2 rollen: 1. Als behartiger van het algemeen belang; algemeen belang voor de leefbaarheid, veiligheid en vitaliteit van de samenleving. Vanuit het algemeen belang hebben we een faciliterende en stimulerende rol. Deze rol is gericht op het creëren en in stand houden van een sterke en vitale samenleving. Vanuit dit algemeen belang dragen we ook bij aan het voorkomen van problemen: preventie. 2. Als uitvoerder van wettelijke taken; als gemeente zijn we er als vangnet voor de inwoners die (tijdelijk) hulp of ondersteuning nodig hebben. Als een inwoner zelf of binnen zijn of haar sociaal netwerk zaken kan organiseren, wordt dat ook verwacht.

De gemeente vult aan voor zover de inwoner dit (tijdelijk) niet zelf kan regelen. Dit, met het doel om de zelfredzaamheid en samenredzaamheid van de samenleving en de individuele inwoners te versterken. In de Visie Sociaal Rhenen 2030 hebben we 5 principes vastgesteld die we als kader gebruiken om ons werk te doen:

Begroting 2026

Overkoepelend deelprogramma 4.0. Sociaal domein integraal In dit deelprogramma wordt een plek gegeven aan de ontwikkelingen en doelen die overkoepelend zijn aan de deelprogramma’s in het sociaal domein (jeugd, maatschappelijke ondersteuning en participatie). Jeugd 4.1 Jeugd preventief In dit deelprogramma staan de ontwikkelingen, beleidsdoelen en activiteiten centraal die betrekking hebben op de preventie in het jeugddomein waaronder de beleidsterreinen onderwijs en kinderopvang. Andere onderwerpen zijn: vroegsignalering van problemen, het geven van (opvoed-)ondersteuning, goede basisvoorzieningen, het bestrijden van achterstanden en een op preventie gerichte professionele inzet. 4.2 Jeugd maatwerk In dit deelprogramma staan de ontwikkelingen, beleidsdoelen en activiteiten centraal die zorgen voor de beschikbaarheid, toekenning en levering van jeugdhulp, afgestemd op de individuele situatie van gezinnen die daar een beroep op moeten doen. Maatschappelijke ondersteuning 4.3 Maatschappelijke ondersteuning preventief In dit deelprogramma staan de ontwikkelingen, beleidsdoelen en activiteiten centraal die zijn gericht op de vitalisering van de samenleving. Het gaat daarbij primair om de sociale aspecten van leefbaarheid, zoals elkaar ontmoeten, kennen en helpen. Het vergroten van de onderlinge betrokkenheid, zelfredzaamheid en veiligheid.

Samen organiseren en bijdragen aan het vergroten van de leefbaarheid en veiligheid van de eigen woonomgeving. 4.4 Maatschappelijke ondersteuning maatwerk In dit deelprogramma staan de ontwikkelingen, beleidsdoelen en activiteiten centraal die zijn gericht op de beschikbaarheid, toekenning en levering van maatschappelijke ondersteuning. Het gaat daarbij om een breed scala aan oplossingen/voorzieningen in de vorm van hulpmiddelen, diensten, persoonlijke begeleiding en opvang afgestemd op de persoonlijke kenmerken en behoeften van de inwoner die daar een beroep op moet doen.

H 2.4 | PROGRAMMA SOCIAAL MAATSCHAPPELIJK

Begroting 2026

Participatie 4.5 Participatie preventief In dit deelprogramma staan de ontwikkelingen, beleidsdoelen en activiteiten centraal die bijdragen aan het voorkomen dat inwoners blijvend niet meer zelfstandig in hun bestaan kunnen voorzien. Het gaat om het vinden en behouden van betaald werk, het voorkomen of oplossen van schulden, specifieke inkomensondersteuning voor mensen op het bestaansminimum of het integreren en participeren in de samenleving.

die een vangnet vormen voor inwoners die tijdelijk of langdurig niet meer zelfstandig in het bestaan kunnen voorzien. Dit vangnet krijgt vorm in wettelijk geregelde uitkeringen, loonkostensubsidies of beschut werk.

4.6 Participatie Maatwerk In dit deelprogramma staan de ontwikkelingen, beleidsdoelen en activiteiten centraal

Rhenen is een vitale gemeente met een effectieve maatwerkondersteuning voor inwoners met een ondersteuningsbehoefte.

Wat willen we bereiken? Maatschappelijk doel

Wat gaat het kosten? 2026

2027

2028

2029

Overzicht baten en lasten (in € x 1.000)

Saldo baten

Mutatie

Geraamd

en lasten

reserves

resultaat

Bestaand beleid

24.179 N

145 V

24.034 N

24.463 N

24.732 N

24.657 N

Programma Fysiek 2026 Begroting

4.0 Deelprogramma Sociaal domein Wat willen we bereiken? Beleidsdoel Rhenen is een vitale gemeente met een effectieve maatwerkondersteuning voor inwoners met een ondersteuningsbehoefte. * Vanwege het overkoepelende karakter van dit deelprogramma is het beleidsdoel gelijk aan het maatschappelijk doel van het programma. Wat gaan we ervoor doen? a. Reguliere activiteiten De reguliere activiteiten in deelprogramma Sociaal Domein integraal richten zich op de ontwikkelingen en doelen die overkoepelend zijn aan de deelprogramma’s in het sociaal domein (jeugd, maatschappelijke ondersteuning en participatie). b. Activiteiten 2026 Integrale Toegang Er komt de komende periode veel op gemeenten af in het sociaal domein: de Hervormingsagenda Jeugd, het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming, het Integraal Zorgakkoord, Aanvullend Zorg en Welzijns Akkoord (AZWA), Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), het Programma Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen, de Doorcentralisatie Beschermd Wonen, etcetera. Het laten slagen van deze programma's vergt een basis waarin dit kan landen: Een goed werkende toegang en sterke lokale teams. De gemeente Rhenen wil de toegang versterken om de vragen van inwoners te normaliseren, laagdrempelig te ondersteunen en zo de druk op de specialistische jeugdhulp en Wmo te verminderen.

Wat gaat het kosten? 2026 Overzicht baten en lasten (in € x 1.000) Bestaand beleid

2027

2028

2029

Saldo baten

Mutatie

Geraamd

en lasten

reserves

resultaat

105 V

65 V

65 V 36

4.1 Deelprogramma Jeugd preventief

Wat willen we bereiken? Beleidsdoel Een leefbare en aantrekkelijke gemeente waarin jonge inwoners opgroeien onder gezonde en veilige omstandigheden en in staat zijn zich te ontwikkelen en ontplooien. 4.1.1 Jonge inwoners leven gezonder en krijgen optimale ontwikkelingskansen en ontplooiingsmogelijkheden. 4.1.2 Jonge inwoners groeien zo veilig mogelijk op, zowel thuis als op school, hun vrije tijd en in hun online leven. Wat gaan we ervoor doen? a. Reguliere activiteiten De reguliere activiteiten in deelprogramma jeugd preventief richten zich op: onderwijshuisvesting, peuteropvang, onderwijsachterstandenbeleid, jeugd-/jongerenwerk en de direct betrokken medewerkers.

Begroting 2026

H 2.3

b1. Bestuursprogramma Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP) 2026-2042 In april 2025 is het Integraal Huisvestingsplan voor het onderwijs vastgesteld door de raad. Deze gevolgen worden nu meegenomen in de begroting 2026 en verder. Volgens het IHP 2026-2042 is de Ericaschool als eerste aan de beurt en worden de voorbereidingskosten meegenomen in de begroting 2026 en verder. b2 . Activiteiten 2026 Beleid Onderwijsachterstanden (OAB) De periode van het rijksbeleid voor onderwijsachterstanden loopt tot en met 2026. In het regeerakkoord is een korting van 10% afgesproken. Deze is doorgevoerd in de voorlopige budgetten die in september 2025 bekend worden gemaakt. Dit betekent dat het verwachtte budget te ontvangen van het rijk naar beneden gaat. Mogelijk worden de middelen voor de aanpak van onderwijsachterstanden omgezet van een doeluitkering naar vrij besteedbare middelen. Dit zal op zijn vroegst vanaf 2027 zijn. Tegelijkertijd blijft de wettelijke verplichting voor gemeenten bestaan om te zorgen voor 37

H 2.4.1 | DEELPROGRAMMA JEUGD PREVENTIEF

Begroting 2026

voldoende gespreid en kwalitatief goed aanbod. In Rhenen krijgt het OAB vorm door middel van vroegschools aanbod aangeboden aan de Rhenense peuters. Zo kunnen zij taalachterstanden en sociaalemotionele achterstanden in lopen, voordat zij naar de basisschool gaan. Daarnaast wordt er ingezet op taalklas voor nieuwkomers in het basisonderwijs, een voorleesexpress en huiswerkbegeleiding. Wet Van school naar duurzaam werk Het halen van een diploma of het vinden en vasthouden van een baan na school is niet voor iedere jongere vanzelfsprekend. Met de wet 'Van school naar duurzaam werk', die op 1 januari 2026 in gaat, krijgen scholen, Doorstroompunten (voorheen: Regionaal Meld- en Coördinatiepunten) en gemeenten (verantwoordelijk voor de uitvoering van de Participatiewet) meer mogelijkheden om jongeren tot 27 jaar te ondersteunen bij de overgang van school naar werk en het behoud van werk. Naast intensievere regionale samenwerking moeten gemeenten jongeren tot 27 jaar meer preventieve en passende ondersteuning geven om terug naar school of werk te gaan. In Rhenen wordt dit bijvoorbeeld vormgegeven door het project Back to a Future, waarbij jongeren die in een negatieve spiraal terecht zijn gekomen, worden begeleid bij het afronden van hun opleiding, of het vinden van werk.

Jongerenwerk richt zich primair op kwetsbare jongeren Het jongerenwerk bestaat uit 4 onderdelen: • voortzetting van de Talenthouses en meideninloop, • uitvoeren van straatwerk, • jongerenparticipatie en • preventie. Het jongerenwerk richt zich primair op jongeren in een kwetsbare positie. Kwetsbaar wil zeggen dat er vaak meerdere problemen tegelijkertijd spelen, die het functioneren belemmeren (lichamelijke, geestelijke en sociale problemen). Bovendien zijn er daarbij weinig hulpbronnen en sociale steun om de problemen op te lossen (SPUK's). Omdat er in 2026 geen aanvullende incidentele middelen zijn vanuit het Rijk, is het aantal fte dat we inzetten voor jongerenwerk lager dan in voorgaande jaren. Jongerenwerk wordt vanaf 2027 onderdeel van de integrale opdracht voor Welzijn. Daarmee kunnen er verschuivingen optreden in onze vraag. Wat meten we? Via de link/qr-code hiernaast vindt u de ontwikkeling

Internationale Schakelklas (ISK) Vanaf 2024-2025 heeft de gemeente Rhenen met Wageningen afgesproken om een bijdrage te financieren om de huisvesting van ISK Wageningen te bekostigen. Zodoende kan ISK Wageningen ruimte bieden aan Rhenense kinderen om zo dichtbij mogelijk onderwijs te krijgen. Met de gemeente Wageningen is afgesproken om dit voor minimaal 3 schooljaren te doen. Dit convenant loopt af in het schooljaar 2026/2027. Aan het einde van het convenant wordt met Wageningen besproken of er passend maatschappelijk vastgoed beschikbaar is om het aantal leerlingen te kunnen blijven huisvesten.

Link naar wettelijke indicatoren

van de wettelijk voorgeschreven indicatoren op het gebied van jeugd preventief

Wie hebben we daarbij nodig? Voor een uitgebreid overzicht van de verbonden partij GGDrU verwijzen wij u naar de paragraaf Verbonden Partijen op pagina 87.

Wat gaat het kosten? 2026 Overzicht baten en lasten (in € x 1.000) Bestaand beleid

2027

2028

2029

Saldo baten

Mutatie

Geraamd

en lasten

reserves

resultaat

1.410 N

22 V

1.388 N

905 N

1.410 N

1.405 N 38

4.2 Deelprogramma Jeugd maatwerk

Wat willen we bereiken? Beleidsdoel Gezinnen voelen zich passend en efficiënt ondersteund in hun ondersteuningsbehoefte. 4.2.1 Wij zorgen ervoor dat voor iedere jeugdige tijdig passende (jeugd)hulp beschikbaar is. De hulpverlening die wij inzetten, sluit aan bij de mate van zelfredzaamheid van het gezin en zijn netwerk. 4.2.2 Wij zorgen dat voor iedere jeugdige tijdig passende jeugdhulp beschikbaar is bij gezinnen waar de veiligheid in het geding is. 4.2.3 Betere balans tussen kostenbeheersing en goede voorzieningen in het sociaal domein Wat gaan we ervoor doen? a. Reguliere activiteiten De reguliere activiteiten in deelprogramma jeugd maatwerk richten zich op Leerlingenvervoer, de jeugdhulp, de jeugdveiligheid en de direct betrokken medewerkers. De (uitvoering van) jeugdwet vormt hiervoor het belangrijkste kader.

Begroting 2026

b. Activiteiten 2026 Door inzet van onderstaande maatregelen proberen we de stijging van de kosten van jeugdhulp tot stand te brengen en terug te dringen. Minder beroep op ambulante specialistische jeugdhulp Het Jeugdteam zal zelf meer kortdurende begeleiding gaan bieden aan jeugdigen en gezinnen, met name gericht op emotieregulatie en lichte opvoedondersteuning. Hierbij is het een voorwaarde dat het Jeugdteam volledig bezet is, er geen sprake is van vacatures of langdurige afwezigheid door ziekte. Ook door het meer benutten van de informele steunnetwerken van gezinnen/ jeugdigen en het realiseren van meer groepsgericht aanbod, verwachten we dat er minder beroep wordt gedaan op ambulante specialistische jeugdhulp. Bij de eerste contacten met het gezin door het Jeugdteam vragen we voortaan dat het informele steunnetwerk hierbij aanwezig is. Verwacht wordt dat een belangrijk persoon uit het netwerk vaak meer mogelijkheden ziet om te helpen, dan het gezin zelf denkt, vooral omdat het gezin deze persoon daar niet altijd om wil vragen. 39

H 2.4.2 | JEUGD MAATWERK

Begroting 2026

Beperken intensiviteit en duur specialistische GGZ en ambulante begeleiding Bewezen is dat de effectiviteit van een GGZ-behandeling na 9 maanden afneemt en dat zorg daarna begint te stapelen. Het jeugdteam monitort via actieve regie de effectiviteit en schaalt af naar lichtere/ andere zorg indien de GGZ-behandeling niet effectief is. Voor wat betreft ambulante begeleiding vragen we het gezin/ jeugdige tijdens het eerste gesprek een cijfer te geven voor de situatie rondom hun hulpvraag. We gaan ervanuit dat dit een onvoldoende is. Als het cijfer gedurende de jeugdhulp een voldoende wordt, bespreken we met het gezin/ jeugdige of er dan nog echt professionele ondersteuning nodig is. Eventueel bieden we nog enkele lichte ondersteuning aan het gezin/ jeugdige door het Jeugdteam zelf. Terugdringen van diagnostiekaanvragen (en daaruit voortkomende behandeling) Via het onderwijs en ouders worden aanvragen voor diagnostiek en daaruit volgende behandeling bij de gemeente aangevraagd. Diagnostiek heeft niet altijd daadwerkelijk meerwaarde. Op jonge leeftijd ontwikkelen kinderen zich vaak snel, waardoor diagnostiekuitkomsten minder betrouwbaar kunnen zijn. Het resultaat van een test is een momentopname en kan op jonge leeftijd sterk beïnvloed worden door verschillende factoren. Onderzocht wordt vanaf welke leeftijd geen diagnostiek meer wordt ingezet.

Alleen nog als het echt nodig is om de juiste vervolg zorg te bepalen of in te zetten. Verder zorgen we voor een blijvende goede verbinding met het onderwijs en de huisartsen om onnodige aanvragen te voorkomen, meer gericht op normaliseren (ieder kind mag anders zijn) en met lichte ondersteuning.

hebben namelijk ook de verantwoordelijkheid om de continuïteit van jeugdhulp te waarborgen en betaalbaar te houden. Zij hebben ook de hervormingsagenda ondertekend. Het Jeugdteam zal sturen op uitstroom door aan de jeugdhulpaanbieder en ouders/jeugdigen doelen mee te geven over mogelijkheden tot afschalen in uren en/of naar voorliggende voorzieningen. Nieuwe regiovisie Jeugdhulpregio JeugdFV Er komt een nieuwe regiovisie Jeugdhulpregio JeugdFV, die samen met stakeholders en de zeven gemeenteraden wordt opgesteld. De verwachting is dat deze in het tweede halfjaar 2026 kan worden vastgesteld door de raad van de gemeente Rhenen. Verordening Jeugdhulp 2025 – verder uitvoering aangeven De versobering van de uitvoering van de Jeugdwet zetten we voort. Onze werkprocessen van het Jeugdteam zijn hierop aangepast. Daarbij letten we meer op voorliggende wetgeving en voorzieningen die we kunnen inzetten. Daarnaast intensiveren we het onderzoek naar de hulpvraag, voeren we actief regie op de resultaten van de ingezette zorg en gaan we in gesprek met ouders over hun eigen rol bij de opvoeding. Wat meten we? Via de link/qr-code hiernaast vindt u de ontwikkeling

Sturen op uitstroom De uitstroom uit jeugdhulp blijft achter in verhouding tot de instroom. Langdurige jeugdhulp (niet zijnde verblijf) heeft niet altijd toegevoegde waarde. Het is belangrijk dat (financiën voor) jeugdhulp beschikbaar blijft voor gezinnen/ jeugdigen die deze het hardst nodig hebben. Daar waar we niet betrokken zijn bij de verwijzers ((huis)artsen), gaan we nog meer sturen op uitstroom. Dit, door bij de aanbieders te toetsen in hoeverre de gestelde doelen zijn behaald en of het mogelijk is de jeugdhulp af te ronden, dan wel af te schalen. De jeugdhulpaanbieders

Link naar wettelijke indicatoren

van de wettelijk voorgeschreven indicatoren op het gebied van jeugd maatwerk

Wie hebben we daarbij nodig? Voor een uitgebreid overzicht van de verbonden partij Jeugdhulpregio JeugdFV verwijzen wij u naar de paragraaf Verbonden Partijen op pagina 87.

Wat gaat het kosten? 2026 Overzicht baten en lasten (in € x 1.000) Bestaand beleid

2027

2028

2029

Saldo baten

Mutatie

Geraamd

en lasten

reserves

resultaat

9.518 N

9.235 N

9.235 N 40

4.3 Deelprogramma

Begroting 2026

Maatschappelijke ondersteuning preventief

Wat willen we bereiken? Beleidsdoel Een leefbare en aantrekkelijke gemeente met gezonde en zelfredzame inwoners, die onderling betrokken zijn en bereid zijn elkaar te helpen. 4.3.1 Inwoners leven gezonder, voelen zich veiliger, zijn zelfredzamer en kunnen zich ontplooien.

4.3.2 Inwoners en maatschappelijke organisaties voelen zich meer onderling betrokken en verbonden en dragen bij aan de leefbaarheid en veiligheid van hun buurt

H 2.4.3 | DEELPROGRAMMA MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING PREVENTIEF

Wat gaan we ervoor doen? a. Reguliere activiteiten De reguliere activiteiten in deelprogramma maatschappelijke ondersteuning preventief richten zich op: sport en bewegen, bibliotheek, welzijn, vrijwilligers, mantelzorg, buurtsportcoaches, basisvaardigheden en maatschappelijke huisvesting (gezondheidscentra, sportaccommodaties en dorpshuizen). De gemeente Rhenen heeft de beschikking over verschillende buurthuizen; Het Bestegoed Elst, Dorpshuis Achterberg, De Buurtgarage, De Westpoort/nieuwe MFG en het straathuisje Dr. Wallerstraat. Het doel is om laagdrempelig aanbod te leveren voor onze inwoners. Denk aan welzijnsactiviteiten in de Buurtgarage zoals bingo en koffiemomenten. En ook de verschillende activiteiten van De Steiger waar mensen stappen zetten in hun eigen ontwikkeling en een stapje verder geholpen worden in meedoen in de samenleving (samen koken, naaiclub etc.). Maar denk ook aan het bieden van een plaats voor vrijwilligersorganisaties die mensen verder op weg helpen bij het invullen van moeilijke formulieren, het zoeken naar een baan, het opknappen van spullen en het leren van de taal. De buurthuizen zijn voor veel inwoners essentieel. Ze leveren een bijdrage in het verbinden van mensen, het kunnen meedoen en je nuttig voelen en het bestrijden van eenzaamheid. b.

Activiteiten 2026 Zoals onder deelprogramma ‘Sociaal Domein’ aangegeven, gaan we in 2026 verder met de integrale opdracht voor Welzijn. Onderdelen hiervan zijn onder andere ondersteuning van onze vrijwilligers en mantelzorgers. Ondersteuning vrijwilligers De gemeente heeft als taak om vrijwilligers te ondersteunen, zodat zij hun vrijwilligerswerk kunnen blijven doen. Jaarlijks waarderen we onze vrijwilligers door het organiseren van een feestelijke bijeenkomst en een persoonlijke waardering. In 2025 is gestart met een waardering in de vorm van deskundigheidsbevordering, die verder loopt in 2026. Er zijn en worden verschillende workshops en trainingen georganiseerd voor alle vrijwilligers over thema’s door hen zelf aangedragen; denk aan ‘hoe herken je eenzaamheid’ tot een EHBO cursus. Dit is een manier om vrijwilligers te laten ontwikkelen in hun vrijwilligerswerk en/of op persoonlijk vlak. Bibliotheek en Basisvaardigheden De bibliotheek bereidt zich verder voor op de zorgplicht. Op dit moment voldoet de bibliotheek in Rhenen aan de eisen die de zorgplicht stelt en blijven we met hen in gesprek,

Begroting 2026

zodat dit ook in de toekomst zo blijft. Dit doen we door een deel van de zorgplichtmiddelen die door het Rijk aan de gemeente worden verstrekt, beschikbaar te stellen. In 2026 ligt de nadruk van het Taalhuis op het bereiken van de NT1 doelgroep. Dit is de groep waarbij Nederlands de eerste taal is. Daarbij wordt zoveel mogelijk aangesloten op bestaande activiteiten. Het is bij deze groep van belang vertrouwen te winnen om eventuele zaken rondom basisvaardigheden ter sprake te brengen. Daarnaast blijft het Taalhuis actief rondom de NT2 doelgroep. Dit is de groep waarbij de Nederlandse taal de tweede taal is. De huiswerkbegeleiding – voor kinderen uit groepen 7 en 8 van ouders met een laag inkomen – die kinderen ondersteunt met huiswerk en taalontwikkeling, bestaat inmiddels uit drie groepen in Rhenen en Elst. We bekostigen komend schooljaar een project voor leren door muziek voor deze groepen om te kijken welke impact muziek heeft op de taalvaardigheid van deze kinderen. Mantelzorgondersteuning De in 2024 uitgevoerde evaluatie van het mantelzorgbeleid laat zien dat het beleid werkt en geen fundamentele aanpassing behoeft. Samenwerking blijft belangrijk: mantelzorg staat immers niet op zichzelf. Het is onderdeel van een bredere zorgvraag.

Het nieuwe beleid zal dan ook meer gericht zijn op het verstevigen en faciliteren van samenwerking, passend aanbod en goede informatievoorziening. Het budget ‘Mantelzorgondersteuning-overig algemene kosten’ wordt in 2026 verlaagd van € 50.000 naar € 15.000. Vanaf 2027 is het bedrag van € 50.000 weer beschikbaar, zodat uitvoering kan worden gegeven aan het geactualiseerde beleid(raadsbesluit Taakstelling Sociaal Domein mei 2025). De mantelzorgwaardering is een jaarlijks terugkerend item. Dan worden één of meerdere feestelijke bijeenkomsten georganiseerd om onze mantelzorgers in het zonnetje te zetten. Daarnaast vinden er gedurende het jaar meerdere bijeenkomsten plaats voor mantelzorgers om relevante onderwerpen te bespreken onder professionele begeleiding. Op te stellen: Beleid Huurtarieven buurthuizen/maatschappelijke voorzieningen In 2026 ligt de opdracht voor om uniform beleid op te stellen voor huurtarieven van de verschillende buurthuizen. Tot nu toe worden verschillende tarieven gehanteerd. Het is de bedoeling dat vanaf 2027 sociaal maatschappelijke organisaties rechtstreeks huur betalen aan de exploitant of verhuurder, zonder tussenkomst van de gemeente. 42

H 2.4.3 | DEELPROGRAMMA MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING PREVENTIEF

Begroting 2026

In 2026 wordt inzichtelijk gemaakt wat deze beleidswijziging betekent voor onze begroting, administratie en werkprocessen, de sociaal maatschappelijke organisaties en de overeenkomst met de exploitant(en).

Wat meten we? Via de link/qr-code hiernaast vindt u de ontwikkeling van de wettelijk voorgeschreven indicatoren op het

Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), en Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord (AZWA) Het GALA (2023-2026) omvat landelijke afspraken tussen het Ministerie van VWS, zorgverzekeraars, de VNG (gemeenten) en de GGD-en gericht op integrale preventie. Doel is een gezonde generatie in 2040. Dit akkoord richt zich op het bevorderen van zowel fysieke als mentale gezondheid, met extra aandacht voor mensen in kwetsbare situaties. In 2026 kort het rijk gemeenten 10% op de specifieke uitkeringen, waaronder de brede SPUK GALA. In 2026 ontvangen gemeenten geen GALA-budget meer voor een aantal thema's zoals gezonde leefomgeving, één tegen eenzaamheid, aanpak overgewicht, vroegsignalering middelengebruik en mentale gezondheid. Een aantal onderdelen, zoals de regionale ketenaanpak Welzijn op recept en Valpreventie, worden mogelijk via het Aanvullend Zorg en Welzijns Akkoord (AZWA) voortgezet. In Rhenen heeft de raad op 27 mei 2025 een motie aangenomen om "in de verdere opgave van bezuinigingen / ombuigingen voor de begroting vanaf 2026, geen aanvullende voorstellen te doen voor het versoberen of stopzetten van het lokaal maatwerk waar een bewezen preventieve werking vanuit gaat".

Link naar wettelijke indicatoren

gebied van maatschappelijke ondersteuning preventief

Wie hebben we daarbij nodig? Voor een uitgebreid overzicht van de verbonden partij Sportservice de Vallei verwijzen wij u naar de paragraaf Verbonden Partijen op pagina 87.

Wat gaat het kosten? 2026 Overzicht baten en lasten (in € x 1.000) Bestaand beleid

2027

2028

2029

Saldo baten

Mutatie

Geraamd

en lasten

reserves

resultaat

3.987 N

96 V

3.891 N

4.376 N

4.373 N

4.410 N

4.4 Deelprogramma

Begroting 2026

Maatschappelijke ondersteuning maatwerk

Wat willen we bereiken? Beleidsdoel De inwoners voelen zich passend en efficiënt ondersteund in hun ondersteuningsbehoefte. 4.4.1 De gemeente zorgt voor passende maatwerkondersteuning Wat gaan we ervoor doen? a. Reguliere activiteiten De reguliere activiteiten in deelprogramma maatschappelijke ondersteuning maatwerk richten zich op: individueel toegekende voorzieningen, de taken van de gemeente op het gebied van de Wet verplichte GGZ, ondersteuning mantelzorgers, individuele welzijnsvragen, bemoeizorg, huiselijk geweld, het Algemeen Maatschappelijk Werk en het (samen met de regio) regelen van beschermd wonen en maatschappelijke opvang en vrouwenopvang. b. Activiteiten 2026 Maatschappelijke opvang en Vrouwen opvang Voor de opvang van dak- en thuislozen wordt gebruik gemaakt van (nacht)opvang-faciliteiten

in de gemeente Ede. De gemeente Ede heeft vanuit haar rol van centrumgemeente de taak deze faciliteiten aan te bieden en te financieren. Er wordt gewerkt aan een Regionaal Actieplan Dakloosheid (RAD) dat in het vierde kwartaal van 2025 wordt opgeleverd en in het eerste kwartaal van 2026 aan de raad wordt aangeboden. Doel hiervan is om dakloosheid zo veel mogelijk te voorkomen en daarmee de kwaliteit van leven van een kwetsbare doelgroep te verbeteren. Verwacht wordt dat de kosten stabiel blijven. De regionale vraag naar Vrouwenopvang is de afgelopen jaren in lijn met de prognose. Tegelijk kan de vraag fluctueren en is deze moeilijk te voorspellen. Centrumgemeente Ede ontvangt een doeluitkering. Deze is naar verwachting afdoende om in de vraag te voorzien. Beschermd wonen Voor Beschermd Wonen (en de meer ambulante vorm Beschermd Thuis) wordt gebruik gemaakt van regionale inkoop en daarmee zijn voor inwoners uit Rhenen locaties in de Valleiregio beschikbaar. De gemeente Ede heeft vanuit haar rol van centrumgemeente de opdracht dit te verzorgen en te financieren, binnen de middelen die Ede hiervoor ontvangt. De 44

H 2.4.4 | DEELPROGRAMMA MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING MAATWERK

Begroting 2026

middelen zijn voldoende om in de vraag te voorzien. Er wordt een regionale reserve (2 mln) aangehouden om fluctuaties in de vraag naar beschermd wonen te kunnen opvangen. Advies- en meldpunt onbegrepen gedrag Sinds 2022 functioneerde het Advies- en meldpunt onbegrepen gedrag in de vorm van een pilot. Met ingang van 2026 gaat het meldpunt verder als structurele voorziening met ook de bijbehorende bekostiging. Vanaf dit jaar, 2026 wordt hiervoor structureel budget opgenomen in de begroting. Er wordt een kwaliteitsimpuls gegeven aan het meldpunt, o.a. door processen te beschrijven en samenwerkingsafspraken te actualiseren. In 2027 wordt de financiële verdeelsleutel tussen de drie gemeenten (Veenendaal, Renswoude en Rhenen) geëvalueerd. Inkoop huishoudelijke ondersteuning We gaan de Huishoudelijke Ondersteuning opnieuw aanbesteden. Omdat de kosten stijgen, er minder medewerkers zijn bij de zorgaanbieders en het aantal hulpvragen hetzelfde blijft of zelfs zal stijgen, gaan we onderzoeken of er manieren zijn om de uitvoering van deze dienst anders in te richten. Met uiteindelijk als doel om de uitgaven te beperken. Hierbij onderzoeken we onder andere of een lagere frequentie van de inzet van de hulp een mogelijkheid is waardoor de inzet per saldo lager is en ook de prijs. Daarnaast kan de inzet van reablement hierop een aanvulling zijn.

Ook willen we onderzoeken of er nog andere mogelijkheden zijn om de kostprijs te laten dalen door bijvoorbeeld een wijkgerichte aanpak per zorgaanbieder zodat de efficiency verbeterd kan worden.

C. Herbeoordelen van 30 meest complexe/dure casussen begeleiding: ook al geven de consulenten van het Sociaal Team nooit langdurige indicaties af, toch vinden we het zinvol om de 30 duurste/meest complexe casussen voortijdig te herbeoordelen. We verwachten dat er in een aantal gevallen ook met lichtere ondersteuning doelen kunnen worden behaald. Welke ontwikkelingen zien we? Dit deelprogramma heeft een grote reikwijdte. De Wet Maatschappelijke ondersteuning is een van de belangrijkere wettelijke kaders voor dit deelprogramma. Ons Sociaal Team zorgt voor uitvoering van deze wet in samenwerking met vele partners. Vooralsnog blijven de uitgaven van de Wmo binnen de toegekende budgetten. Voor het langjarig perspectief zijn er wel zorgen over een toenemende vraag aan ondersteuning en de betaalbaarheid van die ontwikkeling, onder andere door een toenemende vergrijzing. Op rijksniveau gewerkt aan aanpassingen om te zorgen dat de Wmo toekomstbestendig blijft. De invoering van inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage (ivb) is wederom met een jaar uitgesteld. Dat betekent dat in 2026 nog geen effect op de vraag naar met name huishoudelijke ondersteuning en woonvoorzieningen zullen gaan zien. Wat meten we? Via de link/qr-code hiernaast vindt u de ontwikkeling

Begeleiding WMO Bij de Taakstelling sociaal domein voor 2026 besloten de volgende maatregelen verder uit te werken: A. Toegang kritischer beheren: hiervoor kijken naar een meer integraal toegangsproces. B. Formuleren en sturen op realisatie clientdoelen: bij het onderzoek wordt kritischer gekeken wat noodzakelijk is bij de hulpvraag. We werken met vragen als: is het wel Wmozorg, wat kan iemand zelf doen, is er een voorliggende voorziening?

van de wettelijk voorgeschreven indicatoren op het

Link naar wettelijke indicatoren

gebied van maatschappelijke ondersteuning maatwerk

Wie hebben we daarbij nodig? Voor een uitgebreid overzicht van de verbonden partij Valleihopper verwijzen wij u naar de paragraaf Verbonden Partijen op pagina 87.

Wat gaat het kosten? 2026 Overzicht baten en lasten (in € x 1.000) Bestaand beleid

2027

2028

2029

Saldo baten

Mutatie

Geraamd

en lasten

reserves

resultaat

5.456 N

5.485 N

5.506 N

5.528 N 45

4.5 Deelprogramma Participatie preventief

Wat willen we bereiken? Beleidsdoel Inwoners kunnen zelfstandig in hun levensonderhoud voorzien. 4.5.1 Meer inwoners kunnen bijstandsafhankelijkheid voorkomen door het vinden of behouden van betaald werk. 4.5.2 Minder inwoners krijgen te maken met problematische schulden

Begroting 2026

Wat gaan we ervoor doen? a. Reguliere activiteiten De reguliere activiteiten in deelprogramma participatie preventief richten zich op: bestaanszekerheid, nieuwkomers (asielzoekers, statushouders, Oekraïners) en maatschappelijke begeleiding. 46

H 2.4.5 | DEELPROGRAMMA PARTICIPATIE PREVENTIEF

Begroting 2026

b. Activiteiten 2026 Verbetering arbeidsmarktdienstverlening We treffen voorbereidingen voor het verbeteren van onze arbeidsmarktdienstverlening. Dit doen we door in onze arbeidsmarktregio één Regionaal Werkcentrum te openen (volgens landelijk beleid). Het gaat om één loket – zowel fysiek als digitaal - waar werkzoekenden, werkenden en werkgevers voortaan terecht kunnen met alle vragen over werk, loopbaanstappen, (arbeidsmarktgerichte) scholing en personeelsvraagstukken. Dit Regionaal Werkcentrum Foodvalley zal het huidige Regionaal Werkbedrijf Foodvalley, het WerkgeversServicepunt Foodvalley en het Leerwerkloket Foodvalley vervangen. De verwachte ingangsdatum is 1 januari 2026. Voor zover nu bekend heeft dit geen financiële gevolgen voor onze gemeente.

Minimabeleid (inclusief Jeugdfonds Sport & Cultuur) Binnen het minimabeleid werken we samen met Veenendaal en Renswoude verder aan het verbeteren van de gebruiksvriendelijkheid van de regelingen. Doel is om, waar mogelijk, het aantal loketten en regelingen te verminderen. We zien wel dat dit op dit moment niet leidt tot minder kosten: waar de regelingen gemakkelijker in gebruik worden, vragen ook meer inwoners ze aan. Het bereik van de regelingen stijgt dus.

Participatiewet in balans vastgesteld door Tweede Kamer De Tweede Kamer heeft op 22 april 2025 het wetsvoorstel Participatiewet in balans aangenomen. In het wetsvoorstel staan 23 maatregelen om de wet op korte termijn te vereenvoudigen en verbeteren. Het is een eerste stap op weg naar een fundamentele herziening van de Participatiewet. Gemeenten krijgen de ruimte om de nieuwe Participatiewet in stappen in te voeren. De inzet is om de eerste maatregelen per 1 januari 2026 in te voeren. Dit is mede afhankelijk van de behandeling van de wet door de Eerste kamer. We houden de ontwikkelingen in de gaten. De maatregelen die op 1 januari 2026 in zouden kunnen gaan zijn wijzigingen op het gebied van de 4 weken zoektermijn voor jongeren onder 27 jaar, identificatieplicht DigiD en rijbewijs, vereenvoudiging aanvraagprocedure, ontvangsten uit giften, harmonisatie jongerennorm, terugwerkende kracht bij aanvragen, vermogenstoets, ruimte voor mantelzorg, recht op eigenstandig vormgeven participatie, verbreding experimenteerartikel, bevoorschottingspercentage in lijn met beslagvrije voet en kleine aanpassing onweerlegbaar rechtsvermoeden. Hoeveel financiële compensatie gemeenten hiervoor ontvangen is nog onduidelijk.

Uitvoering van de Spreidingswet Het is onze wettelijke taak om samen uitvoering te geven aan de spreidingswet. Voor onze gemeente betekent dit dat we 116 opvangplekken moeten organiseren. Het college vindt het belangrijk om mensen die hun land zijn ontvlucht, een veilige plek te bieden. Op 19 mei heeft het college consulterende vragen aan de raad voorgelegd. Op 3 juni zijn de uitgangspunten en kaders aangeboden voor bespreking in september. Als de raad instemt met deze kaders, starten we naar verwachting begin 2026 met het participatietraject.

Voor 2026 heeft de gemeenteraad besloten de subsidie aan het Jeugdfonds Sport en Cultuur te verhogen naar € 65.000. Dat is een verhoging van € 40.000 ten opzichte van vorige jaren. Door verschuiving binnen bestaande budgetten kan € 20.000 daarvan worden gedekt. Voor de overige € 20.000 bestaat op dit moment nog geen dekking.

De planning ziet er, tijdens opstellen van deze begroting, als volgt uit: • September: besluit gemeenteraad over de kaders • Oktober – december: uitwerken van de businesscase en het concretiseren van het participatietraject • Januari – februari: uitvoering van het participatietraject (fysiek en digitaal) • Maart: terugkoppeling van het participatietraject • April – mei: informeren en besluitvorming gemeenteraad over vervolgstappen

Wat gaat het kosten? 2026 Overzicht baten en lasten (in € x 1.000) Bestaand beleid

2027

2028

2029

Saldo baten

Mutatie

Geraamd

en lasten

reserves

resultaat

364 V

91 N

197 N

174 N 47

4.6 Deelprogramma Participatie maatwerk

Wat willen we bereiken? Beleidsdoel Inwoners doen mee naar vermogen en zijn zoveel als mogelijk financieel zelfredzaam. 4.6.1 Meer inwoners verrichten betaald werk. 4.6.2 Meer inwoners zijn financieel zelfredzaam. Voor inwoners die daar niet toe in staat zijn biedt de gemeente een vangnet in de vorm van een participatiewet-uitkering.

Begroting 2026

Wat gaan we ervoor doen? a. Reguliere activiteiten De reguliere activiteiten in deelprogramma participatie maatwerk richten zich op: Werken in de sociale werkvoorziening (WSW-IW4), de gebundelde uitkering (BUIG: uitkeringen in het kader van Participatiewet, IOAW, IOAZ, Bbz2004 en loonkostensubsidie), het minimabeleid en de schuldhulpverlening. 48

H 2.4.6 | DEELPROGRAMMA PARTICIPATIE MAATWERK

Begroting 2026

Wie hebben we daarbij nodig?

Wat meten we?

Voor een uitgebreid overzicht van de verbonden partij IW4 verwijzen wij u naar de paragraaf Verbonden Partijen op pagina 87.

Personen met een bijstandsuitkering

Rhenen <25.000 Nederland

2020 266,3 257,8 459,7

2021 232,6 215,6 431,2

Via de link/qr-code hiernaast vindt u de ontwikkeling van de wettelijk voorgeschreven indicatoren op het

2022 193,8 179,7 366,7

2023 205,4 173,7 344,8

2024 211,6 176 343,6

Link naar wettelijke indicatoren

gebied van participatie maatwerk

Wat gaat het kosten? 2026 Overzicht baten en lasten (in € x 1.000) Bestaand beleid

2027

2028

2029

Saldo baten

Mutatie

Geraamd

en lasten

reserves

resultaat

4.277 N

27 V

4.251 N

4.153 N

4.077 N

3.970 N 49

Programma 5 - ECONOMIE & TOERISME

Begroting 2026

Gemeente Rhenen is een gemeente waar het goed ondernemen is waarbij de kwaliteit van de leefomgeving in acht wordt genomen. Inleiding

Wat willen we bereiken? Maatschappelijk doel

Dit programma richt zich op de lokale economische ontwikkeling. Het doel is om tot een gezondere economie te komen in Rhenen. Tot deze economische ontwikkeling horen de economie, het vestigingsklimaat voor ondernemers, recreatie en toerisme, plattelandsontwikkeling en de regionale samenwerking. Het programma Economie & toerisme kent het deelprogramma economische zaken.

Gemeente Rhenen is een gemeente waar het goed ondernemen is waarbij de kwaliteit van de leefomgeving in acht wordt genomen.

Wat gaat het kosten? 2026 Overzicht baten en lasten (in € x 1.000) Bestaand beleid

2027

2028

2029

Saldo baten

Mutatie

Geraamd

en lasten

reserves

resultaat

1.536 N

107 V

1.428 N

1.481 N

1.430 N

1.425 N 50

5.1 Deelprogramma Economische zaken

Begroting 2026

Wat willen we bereiken? Beleidsdoel De gemeente Rhenen streeft naar duurzame ontwikkelingen binnen economie en toerisme, zowel op lokaal als regionaal niveau. De schaal van Rhenen en de kwaliteit van de leefomgeving worden hierbij in acht genomen. De vele lokale mogelijkheden om te recreëren, dragen bij aan de leefbaarheid voor de inwoners. 5.1.1 Rhenen is en blijft een aantrekkelijke, duurzame en veilige vestigingsplaats voor onze kleine en middelgrote ondernemingen. 5.1.2 De gemeente geeft blijk van goed rentmeesterschap van de gemeentelijke gronden. Waar het kan willen we een actiever grondbeleid voeren, waarbij we de financiële risico’s zo laag mogelijk houden. 5.1.3 Het marktwezen in de gemeente wordt gefaciliteerd. 5.1.4 Rhenen is een aantrekkelijke gemeente voor dagrecreatie of voor een kort verblijf. Het lokale aanbod voor recreatieve, toeristische en culturele activiteiten bedient zowel de inwoners als regionale bezoekers. Wat gaan we ervoor doen? a. Reguliere activiteiten De reguliere activiteiten richten zich op: a. Economische agenda: faciliteren van de ondernemersverenigingen ten behoeve van het ondernemersklimaat. Verder blijven we ons ambtelijk en bestuurlijk inzetten richting Provincie Utrecht voor de mogelijkheid om Remmerden uit te breiden. b. Agrarische sector: Voor gemeente Rhenen is de agrarische sector belangrijk.

Als gemeente steunen we de agrariërs die binnen onze gemeentegrenzen actief zijn. Dit doen we door de belangen van onze agrariërs te behartigen bij bijvoorbeeld de provincie Utrecht. c. Toerisme & recreatie: realiseren van het uitvoeringsprogramma recreatie & toerisme en de exploitatie van de VVV in het Stadsmuseum en de Stadshaven Rhenen d. Cultuur: vanaf 2024 werken we meer planmatig aan de beleidsonderwerpen cultuur en erfgoed met gerichte uitvoeringsplannen. e. Samenwerkingsverbanden: de gemeente neemt deel aan de reguliere overleggen in de regio (FV) en de Provincie Utrecht 51

H 2.5.1 | DEELPROGRAMMA ECONOMISCHE ZAKEN

Begroting 2026

b. Activiteiten 2026 Project Stadshaven en Omgeving Op 5 december 2024 heeft de gemeenteraad ingestemd met uitgangspunten en investeringskrediet voor project Stadshaven en Omgeving. In 2025 is een definitief ontwerp opgesteld en is de vergunningsaanvraag gedaan. In 2026 is het restant van de vergunningsaanvraag, de aanbesteding en de uitvoering van de werkzaamheden gepland. Daarbij wordt, voor zover mogelijk, prioriteit gegeven aan de aanleg van de stadshaven.

Meerjarenconvenant Stadsmuseum 2026-2029 In 2026 sluiten we een nieuw meerjarenconvenant met het Stadsmuseum, waarvan de looptijd vier jaren betreft. Hierin staan o.a. afspraken over het beheer van de gemeentelijke collectie, de VVV en cultuureducatie. In de programmabegroting 2026-2029 is rekening gehouden met een meerjaren exploitatiesubsidie aan de stichting Het Oude Raadhuis.

Uitvoeringsprogramma Beleidsvisie Toerisme & Recreatie 2021-2025 In 2026 en 2027 gaan we door met de activiteiten uit het uitvoeringsprogramma van de beleidsvisie Toerisme & Recreatie 2021-2025. Mede door de corona-periode zijn nog niet alle acties uit het Uitvoeringsprogramma tot uitvoering gebracht. Project Merkversterking Grebbelinie 2025-2027 In 2026 gaan we door met onze deelname aan het driejarige project Merkversterking Grebbelinie, een initiatief van het Regionaal Bureau voor Toerisme in samenwerking met gemeenten en provincie. Het doel van dit project is het versterken van de Grebbelinie als recreatieve bestemming. Dit helpt met het spreiden van bezoekers van de Heuvelrug en creëert kansen en ontwikkelingsmogelijkheden voor ondernemers in de Gelderse Vallei. We haken actief aan bij acties die binnen dit project georganiseerd worden.

Economische Agenda 2023-2026 In 2026 gaan we, binnen de begrote budgetten, door met de activiteiten uit het uitvoeringsprogramma van de economische agenda 2023 – 2026. We hebben daarbij o.a. aandacht voor Remmerden (versterking samenwerking en netcongestie problematiek), vitale kernen (denk aan bijv. leegstand) en het verbeteren van beschikbare data in de vorm van een dashboard economie. In 2026 zal een nieuwe economische agenda inclusief actieprogramma opgesteld worden voor de periode 2027 – 2030. Wat meten we? Via de link/qr-code hiernaast vindt u de ontwikkeling van de wettelijk voorgeschreven indicatoren op het

Link naar wettelijke indicatoren

gebied van economische zaken

Wat gaat het kosten? 2026 Overzicht baten en lasten (in € x 1.000) Bestaand beleid

2027

2028

2029

Saldo baten

Mutatie

Geraamd

en lasten

reserves

resultaat

1.536 N

107 V

1.428 N

1.481 N

1.430 N

1.425 N 52

Begroting 2026

Programma 6 - VEILIGHEID & HANDHAVING Rhenen is een gemeente waar inwoners, bezoekers en ondernemers veilig zijn en zich veilig voelen.

Inleiding Rhenen is een gemeente waar inwoners, ondernemers en bezoekers veilig zijn en zich veilig voelen. Veilig zijn en je veilig voelen is geen garantie. Daarom werken onze toezichthouders, boa’s, beleidsmedewerkers en juristen samen met interne en externe veiligheidspartners intensief samen om dit voor Rhenen te bereiken. Het programma Veiligheid en handhaving kent de deelprogramma's openbare orde en veiligheid, en handhaving. Om het doel te bereiken, stelde de gemeenteraad in 2023 het Integraal Veiligheidsplan (hierna: IVP) vast. Samen met de gemeenten Veenendaal, Renswoude, Wijk bij Duurstede en

Utrechtse Heuvelrug, de politie en het Openbaar Ministerie (hierna: OM) bepaalden we onze veiligheidsdoelen. Ook in 2026 werken we verder aan de thema’s die zijn opgenomen in het IVP om te werken aan een veilig Rhenen.

Wat willen we bereiken? Maatschappelijk doel Rhenen is een gemeente waar inwoners, bezoekers en ondernemers veilig zijn en zich veilig voelen.

Wat gaat het kosten? 2026 Overzicht baten en lasten (in € x 1.000) Bestaand beleid

2027

2028

2029

Saldo baten

Mutatie

Geraamd

en lasten

reserves

resultaat

2.505 N

56 V

2.450 N

2.479 N

2.481 N

2.481 N 53

Begroting 2026

6.1 Deelprogramma Openbare orde en veiligheid

Wat willen we bereiken? Beleidsdoel Rhenen is een gemeente waar inwoners, bezoekers en ondernemers veilig zijn en zich veilig voelen. 6.1.1 Fysieke veiligheid van burgers en bedrijven waarborgen door een doelmatige en slagvaardige hulpverlening op het gebied van politiezorg, brandweerzorg, crisisbeheersing en geneeskundige hulpverlening. 6.1.2 Zorgdragen voor het vergroten van het algehele veiligheidsgevoel (objectief en subjectief) van onze inwoners en ondermijnende criminaliteit aanpakken.

Wat gaan we ervoor doen? a. Reguliere activiteiten De reguliere activiteiten in deelprogramma Openbare orde en veiligheid richten zich op: Criminaliteitsaanpak, ondermijning, buurtbemiddeling, demonstraties, brandweerzorg, crisisbeheersing en geneeskundige zorg.

H 2.6.1 | DEELPROGRAMMA OPENBARE ORDE EN VEILIGHEID

Begroting 2026

b2. Activiteiten 2026 Tweejarig uitvoeringsprogramma In het vierjarige Integraal Veiligheidsplan (IVP) Heuvelrug (2023-2026) brachten we focus aan op de veiligheidsdoelstelling, maakten we afspraken over onze inzet en stelden we de overkoepelende thema’s en daarbij behorende prioriteiten vast. We zetten gezamenlijk in op ondermijning, digitale veiligheid en maatschappelijke onrust. Daarnaast zullen we ons naast deze gezamenlijke prioriteiten richten op twee lokale thema's: een veilige woon- en leefomgeving en zorg & veiligheid.

Plan van aanpak overlast centrum In Q3 2025 is er een plan van aanpak overlast centrum Rhenen vastgesteld door het college en op 11 juli 2025 middels een informatienota gedeeld aan de raad. Sinds november 2024 zijn er verschillende acties ondernomen. Het aantal overlastmeldingen m.b.t. het centrum is fors gedaald en blijft de aandacht houden. Evalueren IVP (2023-2026) en opstellen nieuw IVP In 2026 blikken we met betrokken partners terug op de uitvoering van het IVP (2023 – 2026) en stellen we een nieuw IVP op. Dat leggen we voor aan de gemeenteraad.

Een veilige woon- en leefomgeving - Het uitvoeren van minimaal 2 integrale controles per jaar - Voorlichting geven over ondermijning aan inwoners en ondernemers - Voorlichting geven digitale veiligheid aan jeugd en senioren - Het organiseren van zichtbare gezamenlijke acties van politie en boa’s n.a.v. actuele situaties of incidenten

Wat meten we? Via de link/qr-code hiernaast vindt u de ontwikkeling van de wettelijk voorgeschreven indicatoren op het gebied van openbare orde en veiligheid

Zorg & Veiligheid - Implementatie van de bondgenotenmethodiek - Het professionaliseren van de integrale aanpak kwetsbare personen binnen het Lokaal Zorg- en Veiligheidsnetwerk - Organiseren van een informatiemarkt voor scholen, kerken, sportverenigingen etc. Doel: signalen huiselijk geweld leren herkennen en een handelingsperspectief bieden

Link naar wettelijke indicatoren

Wie hebben we daarbij nodig? Voor een uitgebreid overzicht van de verbonden partij VRU verwijzen wij u naar de paragraaf Verbonden Partijen op pagina 87.

Dit beleidskader hebben we in 2025 geconcretiseerd in een tweejarig uitvoeringsprogramma (UVP).

Wat gaat het kosten? 2026 Overzicht baten en lasten (in € x 1.000) Bestaand beleid

2027

2028

2029

Saldo baten

Mutatie

Geraamd

en lasten

reserves

resultaat

1.838 N

56 V

1.782 N

1.806 N

1.810 N

1.809 N 55

6.2 Deelprogramma Handhaving

Begroting 2026

H 2.6.2 | DEELPROGRAMMA HANDHAVING

Begroting 2026

Wat willen we bereiken? Beleidsdoel Rhenen is een gemeente waar inwoners, bezoekers en ondernemers veilig zijn en zich veilig voelen. 6.2.1 Voldoende toezicht op en handhaving van de geldende regelgeving waardoor de leefbaarheid in onze samenleving wordt vergroot. Wat gaan we ervoor doen? a. Reguliere activiteiten De reguliere activiteiten in deelprogramma Handhaving richten zich op: toezicht, juridische en bestuurlijke handhaving en de taken van de boa’s.

H 2.4

b. Activiteiten 2026 Handhavingsprogramma in 2026 Ook met toezicht en handhaving werken we in 2026 verder aan veiligheid in Rhenen. We zetten daarom onze boa’s in op het houden van toezicht in de openbare ruimte, op onze recreatieterreinen, in onze stadsbossen en in ons buitengebied. Daarnaast richten we ons op bestaande en nieuwe bouwwerken en op het gebruik van bouwwerken en percelen die niet overeenstemmen met de regels en met ons beleid. De prioriteiten hiervoor stellen we vast in ons jaarlijkse handhavingsprogramma dat onderdeel is van ons handhavingsbeleid. Door in te zetten op de naleving van de geldende regels en beleid zorgen we samen met onze inwoners voor een leefbaar, gezond en bovenal veilig Rhenen.

Wat gaat het kosten? 2026 Overzicht baten en lasten (in € x 1.000) Bestaand beleid

2027

2028

2029

Saldo baten

Mutatie

Geraamd

en lasten

reserves

resultaat

668 N

673 N

671 N

671 N 57

Begroting 2026

Programma 7 - ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN

Inleiding

lasten (stelposten). Het programma Algemene dekkingsmiddelen is onderverdeeld in twee deelprogramma’s: 1. Belastingen 2. Overige algemene dekkingsmiddelen.

In dit programma zijn de middelen verantwoord die vooraf geen bepaald bestedingsdoel hebben of niet toe te rekenen zijn aan de inhoudelijke programma’s. Voorbeelden hiervan zijn: belastingen, uitkeringen uit het gemeentefonds, treasury, dividend en onverdeelde

Wat gaat het kosten? 2026 Overzicht baten en lasten (in € x 1.000) Bestaand beleid

2027

2028

2029

Saldo baten

Mutatie

Geraamd

en lasten

reserves

resultaat

44.171 V

699 V

44.869 V

45.387 V

44.963 V

45.713 V 58

Begroting 2026

7.1 Deelprogramma Belastingen

In het deelprogramma belastingen zijn alle belastingopbrengsten opgenomen evenals de dienstverleningsovereenkomst (DVO) uitvoering belastingen met de gemeente Ede. De beleidsdoelen belastingen zijn opgenomen in de paragraaf lokale heffingen. Wat meten we? Via de link/qr-code hiernaast vindt u de ontwikkeling van de wettelijk voorgeschreven indicatoren op het

Link naar wettelijke indicatoren

gebied van belasting

Wat gaat het kosten? 2026 Overzicht baten en lasten (in € x 1.000) Bestaand beleid

2027

2028

2029

Saldo baten

Mutatie

Geraamd

en lasten

reserves

resultaat

6.287 V

6.470 V

6.693 V

6.889 V 59

Begroting 2026

7.2 Deelprogramma Overige dekkingsmiddelen

In dit deelprogramma zijn alle overige baten en lasten (inclusief reserves) verantwoord die we niet aan de inhoudelijke programma’s kunnen toerekenen. Hieronder vallen de uitkeringen uit het gemeentefonds, rentelasten, vennootschapsbelasting, stelposten voor loon- en prijsinflatie en de posten onvoorzien.

Wie hebben we daarbij nodig? Voor een uitgebreid overzicht van de verbonden partijen BNG en Vitens verwijzen wij u naar de paragraaf Verbonden Partijen.

Wat gaat het kosten? 2026

2027

2028

2029

Overzicht baten en lasten (in € x 1.000)

Saldo baten

Mutatie

Geraamd

en lasten

reserves

resultaat

Bestaand beleid

37.884 V

699 V

38.583 V

38.917 V

38.270 V

38.824 V 60

H 2.7.2 | DEELPROGRAMMA OVERIGE DEKKINGSMIDDELEN

Begroting 2026

Nadere toelichting algemene (dekkings)middelen De nadere toelichting van het overzicht algemene dekkingsmiddelen bestaat uit de volgende componenten:

In onderstaande grafiek is het verloop van de uitkering uit het gemeentefonds over de afgelopen 5 jaar weergegeven.

Ontwikkeling gemeentefonds 2024 - 2029

a. lokale heffingen, waarvan de besteding niet gebonden is b. uitkering uit het gemeentefonds c. dividend d. saldo van de financieringsfunctie e. overige algemene dekkingsmiddelen f. onvoorzien

46.000 42.000 38.000 34.000

a. Lokale heffingen, waarvan de besteding niet gebonden is (x € 1.000)

2026

2027

2028

2029

OZB woningen

4.011 V

4.146 V

4.319 V

4.462 V

OZB niet-woningen

1.901 V

1.949 V

2.000 V

2.053 V

Overige belastingen*

705 V

6.617 V

6.800 V

7.024 V

7.220 V

Totaal

*De indexering van de overige belastingen is gereserveerd op een stelpost.

b. Uitkering uit het gemeentefonds (x € 1.000)

2026

2027

2028

2029

Uitkering gemeentefonds (meicirculaire 2025)

41.335 V

42.809 V

43.159 V

44.899 V

Totaal

41.335 V

42.809 V

43.159 V

44.899 V

30.000

JRR 204

NJR 2025

BGR26 2026

BGR26 2027

BGR26 2029

BGR26 2028

c. Dividend (x € 1.000)

2026

2027

2028

2029

Deelneming BNG Bank

130 V

Totaal

130 V

d. Saldo van de financieringsfunctie Het saldo van de financieringsfunctie bestaat uit de ontvangen rentebaten over de uitzettingen, alsmede de betaalde rentelasten over de aangegane leningen en over de aangetrokken middelen in rekening-courant. (x € 1.000)

2026

2027

2028

2029

Rentelasten opgenomen geldleningen

1.599 N

1.518 N

1.498 N

1.517 N

Rentebaten verstrekte geldleningen

79 V

64 V

62 V

1.454 N 1.436 N

1.455 N

Totaal

1.520 N

H 2.7.2 | DEELPROGRAMMA OVERIGE DEKKINGSMIDDELEN

Begroting 2026

e. Overige algemene dekkingsmiddelen

Kosten van de overhead Overheadkosten betreffen alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces.

(x € 1.000)

2026

2027

2028

2029

Uitvoeringskosten belastingen

331 N

Stelposten: loon en prijsinflatie, taakmutaties circulaires, indexering inkomsten en noodzakelijke beleidsvoornemens PPN2026

911 N

2.099 N

3.354 N

4.617 N

Administratieve doorbelasting: rentelasten aan de programma's en interne uren aan project opvang ontheemden

1.480 V

Personeelskosten flexteam en voormalig personeel

2.482 N

2.224 N

2.039 N

1.939 N

Mutaties reserves *

699 V

22 V

12 V

Sub-totaal overhead

Overige baten en lasten en onvoorzien

133 N

253 V

251 V

248 V

Overhead doorbelast aan projecten

Totaal overige dekkingsmiddelen

1.678 N

2.879 N

1.500 V

1.571 V

1.575 V

3.890 N 5.052 N

(x € 1.000)

2026

2027

2028

2029

Personele overhead bedrijfvoering (incl inhuur)

6.820 N

6.693 N

6.645 N

6.545 N

Materiële overhead bedrijfsvoering

3.738 N

3.923 N

3.909 N

3.939 N

Toegerekend uit programma dienstverlening

57 N

60 N

Toegerekend 33% loonkosten flexteam

190 N

10.804 N

10.866 N

10.803 N

10.733 N

745 V

563 V

513 V

10.059 N

10.303 N

10.290 N

10.220 N

Totale overhead

Voor 2026 inclusief het bedrag van de woonlastendemping van € 265.000.

f. onvoorzien De post onvoorzien is in de (meerjaren)begroting in zijn geheel geraamd en niet per (deel) programma. Er is onderscheid gemaakt tussen onvoorzien incidenteel en onvoorzien structureel. De post onvoorzien van € 15.000 per jaar kan ingezet worden als de criteria van de 3-O’s van toepassing zijn: Onvoorzien, Onvermijdbaar en Onuitstelbaar. (x € 1.000)

2026

2027

2028

2029

Onvoorzien

15 N

20 N

25 N

30 N

Totaal onvoorzien

15 N

20 N

25 N

30 N

Bedrag van de heffing voor de vennootschapsbelasting Met ingang van 1-1-2016 is de Wet op de Vennootschapsbelasting (Wet VPB) van toepassing op alle overheidsbedrijven en dus ook voor de gemeente Rhenen. Deze wet ondersteunt samen met de Wet Markt en Overheid het streven van het kabinet / Europese Unie om een gelijk speelveld te creëren voor overheidsbedrijven en particuliere ondernemingen. De afgelopen jaren was de gemeente geen vennootschapsbelasting verschuldigd. Daarom is hiervoor geen budget opgenomen in de (meerjaren)begroting 2026-2029.

Wie hebben we daarbij nodig? Voor een uitgebreid overzicht van de verbonden partij VRU verwijzen wij u naar de paragraaf Verbonden Partijen op pagina 87.

Begroting 2026

H3 PARAGRAFEN Inleiding

De paragrafen vormen een belangrijke informatiebron en overstijgen de programma’s. Het doel van de paragrafen is om informatie bijeen te brengen die voorheen op meerdere plaatsen in de begroting stond. Hierdoor is het mogelijk om sneller en beter inzicht te krijgen in deze onderwerpen. De raad heeft hiermee een extra instrument om de uitvoering te kunnen controleren. Het besluit begroting en verantwoording (BBV) schrijft de volgende acht paragrafen verplicht voor: 1. Lokale heffingen 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing 3. Onderhoud kapitaalgoederen 4. Financiering 5. Bedrijfsvoering 6. Verbonden partijen 7. Grondbeleid 8. Openbaarheidsparagraaf In aanvulling op de verplichte paragrafen zijn twee extra paragrafen toegevoegd omdat het relevant is om u als raad meer controle en inzicht te bieden op deze onderwerpen: 9. Subsidieverlening 10. Duurzaamheid

§3.1 Lokale heffingen 3.1.0 Inleiding In het jaar 2026 vormen de lokale heffingen 20% van de totale baten van de gemeente. De lokale heffingen zijn daarmee een belangrijke bron van inkomsten voor de gemeente. In deze paragraaf worden de volgende onderdelen toegelicht: 1. Wat zijn lokale heffingen? 2. Het (gemeentelijk) beleid? 3. De inkomsten uit de lokale heffingen. 4. De kostendekking bij de rechten en bestemmingsheffingen. 5. Lokale lastendruk.

3.1.1 Wat zijn lokale heffingen Lokale heffingen bestaan uit het totaal van de belastingen, rechten en (bestemmings)heffingen. Belastingen: de opbrengsten uit belastingen zijn niet gelabeld en kunnen daarom voor alle gemeentelijke taken en voorzieningen worden ingezet. Voorbeelden zijn de onroerendzaakbelasting (OZB) en de toeristenbelasting. Rechten: rechten worden geheven voor diensten die geleverd worden aan een individuele aanvrager. Rechten worden ook wel leges of retributies genoemd. Voorbeelden zijn het aanvragen van een rijbewijs of omgevingsvergunning en de lijkbezorging. Bij het heffen van leges gelden beperkingen: er mag geen winst gemaakt worden op de diensten en voor een aantal diensten heeft het Rijk een maximumtarief bepaald. (Bestemmings)heffingen: (bestemmings)heffingen worden geheven voor specifieke taken of voorzieningen met een duidelijk algemeen belang. De opbrengsten kunnen uitsluitend besteed worden aan die specifieke taak of voorziening waarvoor de heffing is opgelegd. De heffingen worden ook wel bestemmingsheffingen genoemd. Voorbeelden zijn de afvalstoffen- en rioolheffing. Voor deze heffingen geldt dat de gemeente niet meer in rekening mag brengen dan de kosten die zij voor de betreffende taak of voorziening maakt.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/16044010/3