Document · PDF

Bijlage 1 Meerjarenbegroting 2026-2029-digitaal

Raadsvergadering 11 november 2025, gemeente RhenenBij agendapunt: 14973- Meerjarenbegroting 2026-202934.483 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Begroting 2026

PLANNING EN CONTROL CYCLUS PERSPECTIEFNOTA 2026 Voornemens beleid met financiën (4 jaar) Vaststellen van kaders op hoofdlijnen voor beleid en financiën, basis voor de begroting. (3e kwartaal 2025)

jke organisa bteli tie Am a n v e B g & lle W Co eenteraa em d aad erG t en

rst

u it vo e ri n g eun

in g va n ra a

Vaststellen voorgenomen beleid en financiën, uitwerking van de perspectiefnota. (4e kwartaal 2025)

klta k a d e r tro d ers en con

Voornemens beleid met financiën (4 jaar)

le e

ste

s tte

BEGROTING 2026

o n t ro l e ert

Verantwoording over de behaalde resultaten van beleid en financiën in het afgelopen jaar, decharge verlenen door raad. (3e kwartaal 2027)

Gem e

Jaarverantwoording beleid met financiën

JAARSTUKKEN 2026

c d en

o ll

NAJAARSRAPPORTAGE 2026

VOORJAARSRAPPORTAGE 2026

Tussentijdse verantwoording beleid en financiën (1 jaar)

2e verantwoording en bijstellingsmoment voor beleid en financiën, beleid informatief en financiën vaststellen. (4e kwartaal 2026)

1e verantwoording en bijstellingsmoment voor beleid en financiën, beleid informatief en financiën vaststellen. (3e kwartaal 2026)

Begroting 2026

INHOUDSOPGAVE 1. Algemeen 1.1 1.2 1.3 1.4

Visie op Rhenen Bestuur van de gemeente Rhenen Bericht van het college Beeld op hoofdlijnen

3. Paragrafen 4 6 8 10

2. Beleidsbegroting 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7

Inleiding Programma Bedrijfsvoering Programma Dienstverlening Programma Fysiek Programma Sociaal maatschappelijk Programma Economie & toerisme Programma Veiligheid & handhaving Programma Algemene dekkingsmiddelen

13 14 19 21 33 50 53 58

3.0 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7 3.8 3.9 3.10

Inleiding Lokale heffingen Weerstandsvermogen en risicobeheersing Onderhoud kapitaalgoederen Financiering Bedrijfsvoering Verbonden partijen Grondbeleid Subsidieverlening Duurzaamheid Openbaarheid

63 64 70 75 79 82 87 100 104 106 108

4. Financiële begroting 4.1 4.2 4.3 4.4

Inleiding Grondslagen Financieel beeld 2026 - 2029 Exploitatie Balans

110 111 112 123 131

5. Bijlagen 5.1

EMU-saldo

136

Begroting 2026

H1 ALGEMEEN

H 1.1 | VISIE OP RHENEN

Begroting 2026

1.1 VISIE OP RHENEN ‘Behoud ons Rhenen en maak het nog mooier’ De gemeente Rhenen is een groene gemeente met een sterke geschiedenis. De samenleving is hecht; mensen kennen elkaar en helpen elkaar. Veel vrijwilligers zetten zich in voor de vele verenigingen in onze gemeente. De verschillende kernen hebben hun eigen karakter, zoals de tabaksschuren in Elst, de agrarische bedrijven in Achterberg en de historische kern van Rhenen. Het goede van de gemeente blijven we onderhouden en verbeteren. Zodat we in 2035 van dit alles nog steeds genieten. In 2035… Extra woningen en meer groen In 2035 zijn er in de kernen ongeveer 1.000 nieuwe woningen bijgebouwd. Eengezinswoningen en flatwoningen en bij een knarrenhofje en andere nieuwe woonvormen waar jong en oud samenwonen in één huis of dicht bij elkaar. Hierdoor blijven jongeren, gezinnen en ouderen graag in hun dorp of stad wonen. En in 2035 is er meer groen gekomen. Jong en oud genieten van het groen; om te spelen, te ontmoeten, om te sporten of bijvoorbeeld voor een lekkere wandeling. In de gemeente Rhenen staan we voor elkaar klaar In 2035 staan wij in Rhenen nog steeds klaar voor elkaar. Ook voor de mensen die het moeilijker hebben. We blijven ons ervoor inzetten dat geen inwoner meer in armoede leeft. Rhenen heeft een rijk cultureel leven en veel verschillende sportverenigingen.

Samen naar het museum en muziek maken, lekker buiten wandelen, sporten en spelen. We doen het in 2035 steeds meer. Voor onze gezondheid en omdat we het leuk vinden. Iedereen kan meedoen. Innovatieve bedrijven en duurzaamheid Veel agrarische bedrijven in het Binnenveld hebben in 2035 hun bedrijf verduurzaamd. Het zijn goed lopende bedrijven die zorgen voor ons voedsel, maar er is ook ruimte voor andere activiteiten.

Ondanks isolatie en energiebesparing gebruiken we meer energie. In 2035 wekken we samen schone energie op door zonnepanelen op onze daken. Dit om zoveel mogelijk te voorkomen dat er grote zonneweides moeten komen. Daarnaast onderzochten we sinds 2022 andere mogelijkheden om aan schone energie te komen. In 2035 ziet onze gemeente er nog groener uit dan nu. Een groene omgeving met meer soorten planten en dieren. De gezonde natuur zorgt voor schone lucht en beschermt ons beter bij extreem weer zoals hitte, droogte en zware regenval. Extra groen en minder stenen helpt ook om wateroverlast te voorkomen. Genieten van mooie natuur en cultuur De inwoners en bezoekers uit de regio genieten in 2035 nog steeds van de natuur, het water, de cultuur en de gezellige restaurantjes in onze gemeente. Langs de Rijn zijn strandjes aangelegd. En er zijn wandelpaden bijgekomen die ook toegankelijk zijn voor mensen in een rolstoel. We zijn trots op onze historische kern van Rhenen. Diverse mooie oude gevels van bijvoorbeeld de Delftse school zijn al hersteld en worden goed onderhouden. In 2035 rijdt er minder doorgaand verkeer door het stadscentrum. Dankzij betere fietspaden en goed openbaar vervoer kunnen we ons snel verplaatsen in de stad en de regio. De auto blijft populair. Ondanks de verbreding van de Rijnbrug staat in 2035 het verkeer hier in de spits nog steeds wel eens vast.

Rhenen blijft een zelfstandige gemeente We vinden het belangrijk om onze zelfstandigheid en onze cultuur-historische identiteit te kunnen bewaren. We willen graag blijven wie we zijn.

Begroting 2026

H 1.2 | HET BESTUUR VAN DE GEMEENTE RHENEN

1.2 HET BESTUUR VAN DE GEMEENTE RHENEN Organisatieschema De inrichting van de organisatie is één van de bouwstenen om de doelen die de gemeente heeft te bereiken. In de afbeelding hieronder is het organisatieschema van de gemeente Rhenen weergegeven.

Gemeente Rhenen

Aantrekkelijk Rhenen

Inwonerszaken

Duurzaamheid

Organogram

Gemeentesecretaris Manager Griffier

Sociaal dome in +

Leefbaarheid

Projecten

e van B& lleg W Co eenteraa em d G

Remmerden

ein dom

Legenda

ing len r e tv s en IMT

ek si Fy

Klantcontactcentrum

Openbare werken

D i

Jeugd team

Ruimtelijke ontwikkeling

Inwoners Ondernemers

Veiligheid toezicht handhaving

Maatschappelijke partners

Sociaal team

Regisseur bestuurlijk proces

Vergunningen

Strateeg Medewerkers Medewerkers Medewerkers

Vastgoed Accommodaties en Facilitair

Communicatie

Bed

Data en informatie

Digitale Dienstverlening Financiën

rijf s v o e ri n g Flexteam

Personeel en organisatie Juridisch Inkoop en Gegevensbescherming’

Integrale ondersteuning

H 1.2 | HET BESTUUR VAN DE GEMEENTE RHENEN

Begroting 2026

1.2.1 College van burgemeester en wethouders

1.2.2 Gemeenteraad

Het bestuur van de gemeente wordt gevormd door het college van burgemeester en wethouders en de gemeenteraad. Het college van burgemeester en wethouders (college van B&W) is vergelijkbaar met het kabinet. Het college regeert en vormt het dagelijks bestuur van een gemeente. Hieronder volgt de samenstelling van het college van B&W in april 2025.

De gemeenteraad is het hoogste orgaan in een gemeente en is te vergelijken met de Tweede Kamer: - de gemeenteraad bepaalt (de hoofdlijnen van) het beleid en ziet toe op de uitvoering daarvan door het college van B&W, rekening houdend met signalen en informatie uit de samenleving; - de gemeenteraad stelt de begroting en jaarrekening vast en benoemt en ontslaat wethouders.

Burgemeester Géran Kaai Portefeuille: • Coördinatie bestuur en beleid • Kabinetszaken • Openbare orde en veiligheid • Integrale veiligheid • (Juridische) handhaving • Versterken lokale democratie en participatie • Dienstverlening • Regio Foodvalley • Digitale samenleving • Voorlichting en communicatie • Juridische zaken • Evenementen/vergunningverlening • Representatie en promotie

De burgemeester is voorzitter van de gemeenteraad die verder is samengesteld uit 19 gekozen raadsleden. Hieronder staat het overzicht van de gemeenteraad conform de samenstelling in april 2025.

Wethouder Gert van Laar (SGP) Portefeuille: • Ruimtelijke ontwikkeling • Wonen • Ruimtelijke projecten • Beheer en openbare ruimte • Riolering • Mobiliteit en bereikbaarheid • Nutsbedrijven • Grondbeleid • Vergunningverlening Projecten: • Gezondheidscentrum Rhenen • Rijnbrug • Kruispunt N233/ Achterbergsestraatweg • Centrumplan Elst • Versnelde woonopgave

Bart van der Tang - Marco Mulder - Gert Hovestad - Boudewijn Boon Gert Jan van Leeuwen

Leo Schenk - Richard Salari - Ingebrid Kiewiet

Geertje Wiesenekker - Willem Oorschot - Henri Pabst-van 't Slot Wethouder Dick Poortinga (Rhenens Belang) Portefeuille: • Welzijn • Volksgezondheid en sport • Kerngericht werken • Participatiewet / schuldhulp • Inburgering • Inclusie / Antidiscriminatie • Economie • Recreatie en toerisme • Cultuur (historie) Project: • Kwintelooijen • Stadshaven

Gabriëlle Geerts - Jon Agricola - Justin Hermsen

Dineke Jansen - Hugo van Kooten Wethouder Caroline Folmer (D66) Portefeuille: • Wet Maatschappelijke Ondersteuning • Jeugd • Onderwijs en kinderopvang • Basismobiliteit • Afvalverwerking • Duurzaamheid/klimaat • Gemeentelijk Vastgoed • Milieu Projecten: • Leefbaarheidsplan Elst • Huiskamer Elst Wethouder Bert Fintelman (CDA) Portefeuille: • Landelijk gebied/buitengebied, natuur en eiwittransitie • Bedrijfsvoering • Financiën en belastingen • P&O • Informatiehuishouding • Inkoop Projecten : • Kerkbouw GGiN • Project ombuigingen • Verbetering P&C

Bart Oosterhoff Ben Hartholt

Eef Brouwer

Begroting 2026

1.3 BERICHT VAN HET COLLEGE

Beste inwoners, ondernemers en partners van Rhenen, Net als veel andere gemeenten staan we voor stevige uitdagingen. De taken nemen toe, terwijl de financiële ruimte afneemt. En dat vraagt om keuzes en een duidelijke koers. Met deze begroting voor 2026 laten we als college zien waar we de komende tijd onze aandacht op richten. Daarmee geven we richting aan de organisatie en duidelijkheid aan u en de gemeenteraad.

Sterke samenleving

Veiligheid, leefbaarheid en goed bestuur

Toegang tot hulp wordt duidelijker Inwoners weten straks beter waar ze terechtkunnen met vragen of zorgen. De toegang sluit ook goed aan bij mensen met meerdere hulpvragen of die in een ingewikkelde situatie zitten. We werken aan een sterk netwerk van algemene voorzieningen voor jeugdzorg. Daarbij kijken we kritisch naar wat we zelf doen en wat we beter kunnen uitbesteden, zoals in de pilot autisme/ADHD.

Inwoners voelen zich veilig en gehoord We willen dat onze gemeente een plek is waar inwoners zich veilig voelen, gehoord worden en actief betrokken zijn. Op het gebied van openbare orde en veiligheid leggen we de nadruk op handhaving, het vergroten van leefbaarheid en het aanpakken van overlast. Een goed voorbeeld zagen we afgelopen jaar rond de jaarwisseling in Achterberg. Dankzij de inzet van lokale ondernemers, horeca, politie en bestuur verliep de viering rustig en feestelijk. Dat willen we dit jaar weer zo aanpakken. Betrouwbaar en betrokken bestuur We vinden het belangrijk dat ons bestuur professioneel, betrouwbaar en betrokken is. Dat vraagt om een goede samenwerking tussen raad, college en ambtelijke organisatie. Rollen zijn duidelijk en we communiceren helder, open en realistisch over wat we als gemeente kunnen waarmaken.

We zetten ons in voor het welzijn van onze inwoners Wie ondersteuning nodig heeft, kan rekenen op de gemeente als vangnet. Daarbij geven we aandacht aan onze wettelijke taken en aan het betaalbaar houden van zorg. We zorgen dat hulp goed vindbaar en toegankelijk is.

Gerichte inzet via welzijnstender We bereiden een nieuwe subsidietender voor op het gebied van welzijn. Met scherpe doelen kunnen we beter sturen op resultaat. Opvang van asielzoekers We nemen onze verantwoordelijkheid in de opvang van asielzoekers. We weten dat dit soms emoties oproept. Daarom kiezen we voor een zorgvuldige aanpak, samen met de raad en onze inwoners. 8

H 1.3 | BERICHT VAN HET COLLEGE

Begroting 2026

Zorg betaalbaar houden We houden onze inzet in het sociaal domein betaalbaar. Daarom meten en sturen we actief met duidelijke indicatoren.

We willen duidelijkheid voor agrariërs We hopen dat het rijk en de provincie heldere randvoorwaarden bieden. Dan kunnen we samen met onze agrariërs werken aan een toekomstbestendige agrarische economie.

Wonen, ruimte en mobiliteit

Duurzaamheid

We bouwen aan de toekomst van Rhenen We werken voortvarend aan de ambities uit het Volkshuisvestingsprogramma. En zetten in op een goede mix van woningtypes. Tegelijkertijd staan we voor uitdagingen zoals ruimtegebrek, stikstofregels en stijgende bouwkosten.

We brengen focus aan in ons duurzaamheidsbeleid We werken aan drie onderwerpen: energietransitie, circulaire economie en klimaatadaptatie. Een nieuwe routekaart helpt ons om keuzes te maken en prioriteiten te stellen, waarbij we ook rekening houden met actuele uitdagingen zoals netcongestie. We leggen daarbij de verbinding met wonen en economie.

Focus op woningbouwprojecten We onderzoeken woningbouwmogelijkheden in alle kernen. Tegelijkertijd geven we prioriteit aan lopende woningbouwprojecten. Zo wordt in 2026 het eerste deel van het gezondheidscentrum met woningen opgeleverd. En stellen we het omgevingsplan vast voor Dr. Wallerstraat en Damkro. Daarna kan er gestart worden met de bouw. Ook start in 2026 de woningbouw in Achterberg-West, bij de Radboudweg en achter de AH. De locatie Woudmees bereiden we verder voor op de bouw van geclusterde woningen voor senioren. Verkoop van panden in 2026 We verwachten in 2026 het Dorpshuis Elst en de Westpoort te verkopen. Openbare ruimte krijgt een impuls In 2026 starten we met twee belangrijke projecten: het centrumplan Elst en de herinrichting van het Paardenveld in Rhenen. Na jaren van voorbereiding gaan we nu echt aan de slag.

Ondernemers, recreatie en toerisme We versterken leefbaarheid en trekken kwaliteitstoerisme aan Cultuur en recreatie dragen bij aan een fijne leefomgeving voor inwoners en maken onze gemeente aantrekkelijk voor bezoekers. We zetten stappen voor de ontwikkeling van de stadshaven en het rivieroevergebied. Uitzichtpunten krijgen meer aandacht en op locatie bieden we extra informatie, zodat inwoners en bezoekers onze bijzondere plekken beter leren kennen. We geven ruimte aan ondernemerschap Ondernemers zijn belangrijk voor een vitale samenleving. Daarom geven we prioriteit aan de uitbreiding van bedrijventerreinen in Elst en Achterberg. Ook onderzoeken we de mogelijkheden voor het terrein waar nu de hondenschool is gevestigd.

Gericht toewerken naar het behalen van onze RES-doelen Voor 2026 richten we ons op drie dingen: het versnellen van isolatieacties, het uitvoeren van het warmteprogramma en het opstellen van kaders voor lokale energieopwek.

Financiën We bouwen aan een gezonde financiële basis Een gezonde financiële huishouding is nodig om te kunnen blijven investeren in de samenleving. We volgen financiële ontwikkelingen nauwkeurig en voeren de aanbevelingen uit voor de planning- en controlproducten. Zo kunnen we beter sturen, samen met de raad. We richten controlling in, werken aan een voorstel voor noodzakelijke ombuigingen en besteden aandacht aan de woonlasten voor inwoners. Samen met de raad werken we aan keuzes voor de toekomst In vervolg op de ombuigingsvoorstellen in 2025 bereidt het college, samen met de raad, een kerntakendiscussie voor. Zo kan de raad besluiten nemen over taken, formatie en middelen. Dit helpt ons om het financiële beleid en de bedrijfsvoering stevig neer te zetten. Keuzes kunnen gevolgen hebben voor prioriteiten De keuzes die voortkomen uit deze discussie kunnen gevolgen hebben voor de prioriteiten en voor de uitvoering van onze taken en dienstverlening aan u. Wilt u meer weten? U bent van harte welkom, we vertellen er graag meer over. Met hartelijke groet, Het college van burgemeester en wethouders van gemeente Rhenen 9

Begroting 2026

1.4 BEELD OP HOOFDLIJNEN

H 1.4 | BEELD OP HOOFDLIJNEN

Beeld Rijk Internationale ontwikkelingen vormen een risico voor de Nederlandse economie. De invoerheffingen die de Verenigde Staten hebben aangekondigd en doorgevoerd, drukken op de wereldhandel en de wereldeconomie. Daarnaast heeft de Russische oorlog in Oekraïne gevolgen voor onze veiligheid en daarmee ook voor onze welvaart. Wereldwijde onzekerheden brengen kosten met zich mee, en een open economie zoals die van Nederland is daar extra gevoelig voor. Het kabinet baseert zijn beleid op prognoses van het CPB. Die gaan uit van een economische groei in 2025 en in 2026. Daarnaast wordt verwacht dat de koopkracht toeneemt en dat armoede tot en met 2028 afneemt. Toch zijn de onzekerheden aanzienlijk. Juist deze onzekerheden benadrukken het belang van een stabiel begrotingsbeleid. De uitdagingen voor gemeenten blijven enorm. In tijden van een demissionair kabinet staan zij meer dan ooit centraal in het oplossen van dringende maatschappelijke problemen, zoals het tekort aan woningen, de toekomstbestendigheid van de zorg, de energietransitie, de stikstofproblematiek, de asielcrisis en het zorgen voor een goede dienstverlening aan hun inwoners. Beeld gemeente De afgelopen tijd heeft de VNG intensief gesproken met het kabinet over de financiële situatie van gemeenten. Het kabinet heeft aangegeven de financiële zorgen van gemeenten serieus te nemen.

Ondanks de schaarste en andere financiële uitdagingen, zijn er in de voorjaarsnota aanzienlijke extra middelen voor gemeenten opgenomen voor de periode tot en met 2027. In het bijzonder Jeugd en het Ravijnjaar hebben ertoe geleid dat de financiële druk voor gemeenten tijdelijk is verplaatst. De extra middelen voor Jeugd zullen deels doorlopen tot 2028 en daarna, maar vanaf 2028 zijn er wel extra bezuinigingen ingeboekt, waaronder de invoering van een eigen bijdrage. Al met al verbetert de financiële situatie van de gemeenten vanaf 2028 dus niet. Daarnaast is in de circulaire geld beschikbaar gesteld als decentralisatieuitkering. Dit geld is bedoeld om gemeenten en andere betrokken partijen te ondersteunen bij de verdere uitvoering van de Omgevingswet. Het stelt hen in staat om hun processen aan te passen, te oefenen en te organiseren, zodat zij kunnen voldoen aan de wettelijke verplichtingen. Een gezonde financiële positie is belangrijk om te kunnen blijven investeren in de samenleving. De meerjarige resultaten zijn, ook door het ombuigingstraject, redelijk tot goed te noemen. Wel zien we signalen die erop wijzen dat de druk op de financiële positie van de

Begroting 2026

gemeente toeneemt. Zo verslechtert de ratio weerstandsvermogen en de solvabiliteit maar blijven voldoende. Zo stijgt de schuldquote, wat ook een verslechtering betekent maar ook de schuldquote blijft voldoende. De structurele verbetert. Voor meer informatie over de financiële positie verwijzen wij u naar hoofdstuk 4.2.6. In deze begroting zijn de actuele cijfers voor de jaren 2026 tot en met 2029 gepresenteerd. Deze cijfers zijn inclusief de ombuigingen van 27 mei en 8 juli maar exclusief: - Noodzakelijke beleidsvoornemens - Aanvullende ombuigingen - Instellen reserve inhuur Geraamde resultaten 2026-2029 (x € 1.000) A. Geraamde resultaten 2026-2029

2026

2027

2028

2029

1.327 V

344 V

162 N

754 V

Voor een oordeel over de financiële positie van de gemeente wordt het resultaat onderverdeeld in een structureel en een incidenteel resultaat. Het structureel resultaat is een belangrijk gegeven omdat de provincie hierop haar toezichtregime bepaald. Dit betekent dat structurele uitgaven gedekt moeten worden door structurele inkomsten. Als de begroting niet structureel sluitend is, geldt preventief toezicht en is goedkeuring van de provincie vereist. Is de begroting wel sluitend, dan geldt repressief toezicht, de lichtste vorm van toezicht. (x € 1.000)

2026

2027

2028

2029

Structureel resultaat

1.355 N

365 N

234 N

656 V

Incidenteel resultaat

2.682 V

709 V

72 V

98 V

Geraamde resultaten 2026-2029

1.327 V

344 V

162 N

754 V

De begroting is in 2029 structureel sluitend. Om in aanmerking te komen voor repressief toezicht moeten we bij een niet sluitende begroting aannemelijk maken dat het evenwicht uiterlijk in het laatste jaar van het meerjarenperspectief (2029) hersteld wordt. Dit betekent dat bezuinigingen voorzien zijn van concrete maatregelen en dat deze voorzien zijn van een plan van aanpak. Verder moet voldoende rekening gehouden zijn met loonen prijsontwikkelingen en voor het sociaal domein naast prijsontwikkelingen ook met de verwachte volumegroei. 11

H 1.4 | BEELD OP HOOFDLIJNEN

Begroting 2026

In hoofdstuk 4.2.2 gaan we dieper in op de resultaten, de bestuurlijke ambities, de ombuigingen en tot slot de ontwikkeling van de financiële positie.

(in € x 1.000)

2026

2027

2028

2029

Geraamde resultaten 2026-2029 excl. beleidsvoornemens en aanv. omb.

1.327 V

343 V

162 N

754 V

Woonlasten Voor de woonlastendemping volgt het college het besluit dat uw raad hierover eerder heeft genomen. De laatste fase van deze woonlastendemping is in 2026 en bedraagt € 265.000. Dit betekent een voordeel van € 30,90 per huishouden.

Beleidsvoornemens

321 N

575 N

399 N

653 N

Aanvullende ombuigingen

251 V

281 V

1.257 V

19 V

280 N

382 V

Beleidsvoornemens, ombuigingen en overige voorstellen Hieronder worden een aantal onderwerpen uitgelicht die om besluitvorming vragen of van belang zijn voor 2026 en verder.

Instellen bestemmingsres. inhuur personeel

1.257 V

19 V

280 N

382 V

Beleidsvoornemens In deze begroting presenteren we de beleidsvoornemens die het college vóór de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2026 wil realiseren. Vanwege de beperkte financiële ruimte richten we ons alleen op noodzakelijke en de wettelijk verplichte en onvermijdelijke maatregelen. Voor 2026 bedragen deze € 321.000. Aanvullende ombuigingen voor een solide basis Voor een solide basis en goed evenwicht in structurele en incidentele resultaten, worden nog een aantal aanvullende ombuigingen voorgesteld in deze begroting. Deze zijn geen onderdeel van het saldo maar worden u als beslispunt voorgelegd. Het betreft aanvullende ombuigingen voor € 251.000 (voor 2027 en 2028 € 281.000).

Geraamde resultaten 2026-2029 incl. beleidsvoornemens en aanv. omb. Geraamde resultaten 2026-2029 incl. beleidsvoorn./aanv. omb.

Het resultaat onderverdeeld in incidenteel en structureel saldo: (x € 1.000)

2026

2027

2028

2029

Structureel resultaat

125 N

610 V

698 V

1.284 V

Incidenteel resultaat

1.382 V

591 N

978 N

902 N

Geraamde resultaten 2026-2029

1.257 V

19 V

280 N

382 V

Kerntakendiscussie Er wordt gesproken over een kerntakendiscussie, bijvoorbeeld bij de beraadslaging over ombuigingen. Daarbij staat de vraag centraal welke taken de gemeente als essentieel beschouwt, zoals veiligheid, dienstverlening, onderwijs, milieu en zorg. Het college bereidt een voorstel voor om deze discussie te voeren. Instellen bestemmingsreserve inhuur Voor een betere grip op inhuur is een apart raadsvoorstel aangeboden voor het instellen van een bestemmingsreserve inhuur personeel. Dit heeft geen effect op het totale resultaat, maar het structurele begrotingsresultaat verbetert hierdoor wel.

H2 BELEIDSBEGROTING

H 1.5 | BEELD OP HOOFDLIJNEN

Begroting 2026

Inleiding Beleidsbegroting De beleidsbegroting bestaat uit een programmaplan en paragrafen. Het programmaplan heeft 7 reguliere programma’s Programma’s De 7 programma’s vormen een vast onderdeel van de begroting. Een programma is een samenhangende set van activiteiten om bestuurlijke doelen te bereiken. Elk (deel)programma is opgebouwd rond zes vragen:

Wat willen we bereiken? Beleidsdoel

Wat gaan we ervoor doen?

Welke ontwikkelingen zien we?

Wat meten we?

Wie hebben we daarbij nodig?

Wat gaat het kosten?

Deelprogramma’s Deelprogramma’s zijn verdere uitwerkingen van de programma’s. Elk deelprogramma bevat de beleidsdoelen, reguliere activiteiten, mogelijke noodzakelijke beleidsvoornemens, samenwerkingspartners (verbonden partijen), indicatoren en een financieel overzicht. Indicatoren Met indicatoren meten we de voortgang van doelen. In de begroting 2026 zijn alleen de wettelijk verplichte BBV-indicatoren opgenomen. Deze zijn, indien relevant, zichtbaar in het (digitale) document. Overige indicatoren zijn te vinden via een digitale link of QR-code. Paragrafen De paragrafen geven een samenvatting van de programma’s en bieden een overzicht van informatie die verspreid in de programma’s is opgenomen. Ze geven de raad een extra instrument om beleid vast te stellen en de uitvoering te controleren.

Elk programma start met een korte inleiding, gevolgd door het maatschappelijk doel en sluit af met een financieel overzicht. 13

Programma 1 - BEDRIJFSVOERING

Begroting 2026

Inwoners en bedrijven hebben een slagvaardig en betrouwbaar bestuur en gemeentelijke organisatie en kunnen meedenken en meedoen om Rhenen nog mooier te maken.

H 2.1 | PROGRAMMA BEDRIJFSVOERING

Begroting 2026

Inleiding Bedrijfsvoering ondersteunt het bestuur en de gemeentelijke organisatie bij het op een effectieve en efficiënte manier realiseren van de doelstellingen die in de programma's zijn opgenomen. Dit programma bestaat uit de deelprogramma’s Bestuur, Organisatie en Facilitair.

Wat willen we bereiken? Maatschappelijk doel Inwoners en bedrijven hebben een slagvaardig en betrouwbaar bestuur en gemeentelijke organisatie en kunnen meedenken en meedoen om Rhenen nog mooier te maken. Voor een toelichting op de activiteiten 2026 verwijzen wij u naar de paragraaf Bedrijfsvoering.

Wat gaat het kosten? 2026

2027

2028

2029

Overzicht baten en lasten (in € x 1.000)

Saldo baten

Mutatie

Geraamd

en lasten

reserves

resultaat

Bestaand beleid

12.105 N

50 V

12.055 N

12.223 N

12.169 N

12.046 N

Begroting 2026

1.1 Deelprogramma Bestuur Wat willen we bereiken? Beleidsdoel Inwoners en bedrijven hebben een slagvaardig en betrouwbaar bestuur en gemeentelijke organisatie en kunnen meedenken en meedoen om Rhenen nog mooier te maken. Het opstellen en uitvoeren van beleid dat van belang is voor de inwoners waarbij de raad de kaders stelt, het budgetrecht heeft en de uitvoering van het beleid door het college controleert. 1.1.1. Inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties hebben mogelijkheden om hun bijdrage te leveren aan het beleid en de plannen. Daarbij zijn we helder en voorspelbaar over onze processen en over de gelegenheid voor participatie. 1.1.2. We maken zo goed mogelijk gebruik van de kennis en capaciteit van de samenleving. 1.1.3. We vervullen een actieve rol bij het behartigen van de Rhenense belangen in de verschillende (regionale) netwerken. 1.1.4. Bij het maken en uitvoeren van beleid is aandacht voor alle doelgroepen. 1.1.5. We onderzoeken de mogelijkheden om regels te kunnen verminderen. Regels die overblijven zijn helder, begrijpelijk en voegen waarde toe.

Wat gaan we ervoor doen? a. Reguliere activiteiten De reguliere werkzaamheden in deelprogramma Bestuur richten zich op: de gemeenteraad, het college van burgemeester en wethouders en de rekenkamer. Maar ook op de bestuurlijke samenwerking. b. Activiteiten 2026 Voor een toelichting op de activiteiten 2026 verwijzen wij u naar de paragraaf Bedrijfsvoering. Wie hebben we daarbij nodig? Voor een uitgebreid overzicht van de verbonden partij Foodvalley verwijzen wij u naar de paragraaf Verbonden Partijen op pagina 87.

Wat gaat het kosten? 2026 Overzicht baten en lasten (in € x 1.000) Bestaand beleid

2027

2028

2029

Saldo baten

Mutatie

Geraamd

en lasten

reserves

resultaat

2.199 N

2.145 N

2.151 N

2.156 N

Begroting 2026

1.2 Deelprogramma Organisatie Wat willen we bereiken? Beleidsdoel Een organisatie die flexibel en wendbaar is, uitgaat van vertrouwen, loslaat wat kan en begeleidt wat moet. Een organisatie die samenwerkt met anderen op gelijkwaardige basis en verantwoordelijkheid neemt en krijgt met hart voor Rhenen en de publieke zaak. 1.2.1. Het adequaat ondersteunen van de bestuursorganen bij het realiseren van hun ambities en plannen.

Wat gaan we ervoor doen? a. Reguliere activiteiten De reguliere activiteiten in deelprogramma Bestuur richten zich op: de gemeenteraad, het college van burgemeester en wethouders en de rekenkamer. Maar ook op de bestuurlijke samenwerking. b. Activiteiten 2026 Voor een toelichting op de activiteiten 2026 verwijzen wij u naar de paragraaf Bedrijfsvoering.

Wat gaat het kosten? 2026 Overzicht baten en lasten (in € x 1.000) Bestaand beleid

2027

2028

2029

Saldo baten

Mutatie

Geraamd

en lasten

reserves

resultaat

6.363 N

6.347 N

6.332 N

6.232 N

Begroting 2026

1.3 Deelprogramma Facilitair Wat willen we bereiken? Beleidsdoel Bestuur, medewerkers en inwoners kunnen op een prettige, gebruiksvriendelijke en veilige manier gebruik maken van de (interne) gemeentelijke voorzieningen. 1.3.1. We zorgen voor een fijn en veilig leef- en werkklimaat en voor een prettig verblijf voor bezoekers van het Huis van de Gemeente en de locatie op Remmerden. 1.3.2. Wij gaan veilig om met de gegevens van onze inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties en hebben onze informatieveiligheid en informatiehuishouding op orde. Wat gaan we ervoor doen? a. Reguliere activiteiten De reguliere activiteiten in deelprogramma Facilitair richten zich op: beheer gemeentelijk vastgoed voor eigen gebruik en het beheer van de buiten gebruik gestelde gebouwen. Binnen dit deelprogramma vallen ook de ondersteunende voorzieningen zoals informatisering & automatisering, facilitaire zaken en personeelsvoorzieningen (waaronder opleidingen en arbodienst).

b1. Bestuursprogramma Gemeente geeft het goede voorbeeld: verduurzaming gemeentelijke gebouwen Voor het verduurzamen van onze eigen gebouwen is een routekaart opgesteld. Daarin staat dat de komende drie tot vier jaar de volgende vier gebouwen worden aangepakt: - Het Huis van de gemeente (2026) - Het Bestegoed (2027) - Dorpshuis Achterberg (na 2027) - Stadsmuseum (na 2027) Deze gebouwen zorgen samen voor een groot deel van de gemeentelijke CO2-uitstoot. Door deze gebouwen te verduurzamen verminderen we niet alleen de CO2-uitstoot, maar verlagen we ook de energiekosten die we als gemeente hebben. De investering verdient zich dan ook op termijn terug. Verder geven we met deze verduurzaming het goede voorbeeld aan onze inwoners. b. Activiteiten 2026 Voor een toelichting op de activiteiten 2026 verwijzen wij u naar de paragraaf Bedrijfsvoering. Wie hebben we daarbij nodig? Voor een uitgebreid overzicht van de verbonden partij RAZU verwijzen wij u naar de paragraaf Verbonden Partijen op pagina 87.

Wat gaat het kosten? 2026 Overzicht baten en lasten (in € x 1.000) Bestaand beleid

2027

2028

2029

Saldo baten

Mutatie

Geraamd

en lasten

reserves

resultaat

3.542 N

50 V

3.493 N

3.731 N

3.686 N

3.658 N 18

Begroting 2026

Programma 2 - DIENSTVERLENING

Moderne dienstverlening die aansluit bij de behoeften en verwachtingen van onze inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties Inleiding De gemeente voert een aantal wettelijke (dienstverlenende) taken uit op het gebied van burgerzaken, verkiezingen en de Wet Open Overheid. De klant wordt bediend door één herkenbare ingang te bieden voor alle diensten en beleidsvelden. De personeelskosten van specifieke dienstverlening - zoals bijvoorbeeld WMO en vergunningverlening - zijn opgenomen in het betreffende programma. De gemeente wil inwoners, bedrijven en instellingen een doeltreffende en doelmatige dienstverlening geven, zodat de gemeente een dienstbare,

toegankelijke, betrouwbare, moderne en daadkrachtige overheid is. Het programma Dienstverlening bestaat uit het deelprogramma Rhenense publieksbalie. Wat willen we bereiken? Beleidsdoel Moderne dienstverlening die aansluit bij de behoeften en verwachtingen van onze inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties.

Wat gaat het kosten? 2026 Overzicht baten en lasten (in € x 1.000) Bestaand beleid

2027

2028

2029

Saldo baten

Mutatie

Geraamd

en lasten

reserves

resultaat

359 N

376 N

344 N

413 N 19

2.1 Deelprogramma Rhenense publieksbalie Wat willen we bereiken? Beleidsdoel Inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties zijn tevreden over de publieke dienstverlening. 2.1.1. Onze inwoners weten zich gehoord en ondersteund in hun vragen aan de gemeente. 2.1.2. We zijn goed bereikbaar en communiceren open, deskundig en duidelijk. 2.1.3. Onze (digitale) dienstverlening is veilig, efficiënt en gebruikersvriendelijk. 2.1.4. We zijn waarderend en respectvol naar onze inwoners en gericht op het werken vanuit de bedoeling.

Begroting 2026

Wat gaan we ervoor doen? a. Reguliere activiteiten De reguliere activiteiten in deelprogramma Rhenense publieksbalie richten zich op: Burgerzaken (zoals burgerlijke stand, rijbewijzen, reisdocumenten) en verkiezingen. b2. Activiteiten 2026 In maart 2026 vinden lokale verkiezingen plaats. Voor organisatie zijn middelen beschikbaar gesteld, onder andere voor de benodigde extra personele inzet.

Wat gaat het kosten? 2026 Overzicht baten en lasten (in € x 1.000) Bestaand beleid

2027

2028

2029

Saldo baten

Mutatie

Geraamd

en lasten

reserves

resultaat

359 N

376 N

344 N

413 N

Begroting 2026

Programma 3 - FYSIEK

Rhenen is een leefbare gemeente met een goed onderhouden, aantrekkelijke en evenwichtige openbare ruimte met bereikbare voorzieningen

Inleiding

Het fysieke domein bestaat uit drie deelprogramma’s: verkeer en openbare ruimte, ruimtelijke ontwikkeling en duurzaamheid. We zorgen voor bereikbaarheid, goed beheer van de openbare ruimte, voldoende en passende woonruimte en werken aan een duurzame toekomst. Zo zorgen we dat Rhenen ook in de toekomst een fijne plek blijft om te wonen, werken en leven.

Hoe wonen, werken en leven we in 2035 in Rhenen? Veel inwoners, ondernemers en organisaties hebben hierover meegedacht. In juni 2023 heeft de gemeenteraad de Visie op Rhenen 2035 vastgesteld. Deze visie helpt ons bij het maken van keuzes voor de toekomst, bijvoorbeeld op het gebied van wonen, vervoer, natuur en ondernemen. In 2025 zijn we gestart met drie trajecten die deze visie verder uitwerken: het programma landelijk gebied, de randzonevisie en de gebiedsverkenning Binnenveld. Deze gaan over de inrichting van onze leefomgeving en worden eind 2025 aan de raad voorgelegd. In 2026 werken we ze verder uit.

Wat willen we bereiken? Maatschappelijk doel Het bevorderen en in stand houden van een gezond en duurzaam leefmilieu/ openbare ruimte en in het bijzonder de zorg voor milieu, reiniging, afvalstoffenverwijdering en riolering.

Wat gaat het kosten? 2026 Overzicht baten en lasten (in € x 1.000) Bestaand beleid

2027

2028

2029

Saldo baten

Mutatie

Geraamd

en lasten

reserves

resultaat

3.131 N

85 N

3.216 N

4.022 N

3.968 N

3.938 N 21

Begroting 2026

3.1 Deelprogramma Verkeer en openbare ruimte

Wat willen we bereiken? Beleidsdoel Rhenen is een leefbare gemeente, met een goed onderhouden, aantrekkelijke en evenwichtige openbare ruimte met bereikbare voorzieningen. 3.1.1 Een gemeente die verkeersveilig is, een goede doorstroming kent en bereikbaar is op elk moment van de dag met aandacht voor leefbaarheid en duurzaamheid. Het fietsgebruik wordt gestimuleerd en er is aandacht voor toekomstgerichte en integrale mobiliteit.

3.1.2 Rhenen is een prachtig groene gemeente met een goed onderhouden openbare ruimte en een veilige, schone en aantrekkelijke leefomgeving, inclusief voldoende speelvoorzieningen. Dit nodigt uit tot sociaal gedrag, verblijven en bewegen. 3.1.3 Bescherming van het milieu door de zorg voor een doelmatig beheer van afvalstoffen en een doelmatig beheer van afvalwater (veilige en milieuvriendelijke afvoer). 3.1.4 Elke burger heeft de mogelijkheid om begraven te worden in de gemeente Rhenen. 22

H 2.3.1 | DEELPROGRAMMA VERKEER EN OPENBARE RUIMTE

Wat gaan we ervoor doen? a. Reguliere activiteiten De reguliere activiteiten in deelprogramma Verkeer en openbare ruimte richten zich op: Inrichting, aanleg, onderhouden/schoonhouden van wegen, riolering en openbaar groen, de afvalinzameling, de lijkbezorging, het parkeren, de openbare verlichting, speelvoorzieningen en de wijkonderkomens in Rhenen en Elst. b1. Bestuursprogramma Mobiliteitsagenda Voor de uitwerking van de gemeentelijke mobiliteitsagenda is voor de periode 2024-2026 een bedrag van in totaal € 120.000 beschikbaar gesteld, te verdelen over de pijlers parkeren, fiets, OV/knooppuntontwikkeling en logistiek: Parkeren Conform afspraak is € 60.000 van het budget gebruikt voor het opstellen van hernieuwd parkeerbeleid. Fietsen Met de ontwikkeling van fietsbeleid is in 2025 een start gemaakt. Het fietsbeleid zal in de loop van 2026 ter vaststelling aan de gemeenteraad worden aangeboden. De aan deze pijler toegedeelde € 30.000 is al deels aangesproken. Het restant zal in 2026 worden gebruikt en is naar verwachting voldoende om het beleid te kunnen opleveren. OV/knooppuntontwikkeling Voor de ontwikkeling van een visie op de stationsknoop is € 22.500 van het totaalbudget mobiliteitsvisie beschikbaar gesteld.

Omdat de verkeerskundige ontwikkeling van dit gebied niet los kan worden gezien van het project Rijnbrug, zetten we in op een gezamenlijke visievorming met de provincie. Ook onderzoeken we of verbreding mogelijk is naar een integrale gebiedsvisie waarin, naast verkeersaspecten, ook andere ruimtelijke ontwikkelingen worden meegenomen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan woningbouw. De ambitie is om in 2026 een start te maken met het opstellen van een dergelijke visie. Hiervoor is eerst commitment van de provincie nodig - hierover zijn we in gesprek. Logistiek De uitwerking van de pijler logistiek staat momenteel on-hold. In 2026 zullen we beoordelen

Begroting 2026

of een herstart haalbaar is en het college hierin een afweging laten maken. Bij een herstart zal de voor dit doeleinde gereserveerde € 7.500 worden aangesproken. Kruising N233/Achterbergsestraatweg In 2025 organiseert de provincie Utrecht een participatietraject over de kruising. Daarin worden behoeften in de omgeving opgehaald met als uitgangspunt een ‘blanco vel', oftewel zonder voorkeursvariant als kader. De resultaten worden aan de raad voorgelegd en ter informatie aan Provinciale Staten worden toegezonden. Omdat er nog geen ontwerp voor de kruising is vastgelegd, is er nog geen duidelijkheid over de gevraagde investering vanuit de gemeente. Verkeersveilig Binnenveld Op 17 december 2024 is door het college het rapport “Advies Binnenveld voor een verkeersveilig en leefbaar Binnenveld” vastgesteld. Dit stuk is begin 2025 ook ter kennisgeving aan uw raad gepresenteerd. Middels een uitgebreid participatietraject en in nauwe samenwerking met de gemeenten Ede, Wageningen en Veenendaal heeft een werkgroep in 2025 een aantal voorstellen gedaan die in genoemd advies zijn opgenomen. Deze zijn door het college als maatregelenpakket overgenomen. Verder is er nog een aantal plannen voor de langere termijn zoals de inrichting met fysieke maatregelen van genoemde 30 kilometerzones en het realiseren van een aantal fietsvoorzieningen in het Binnenveld.

Deze plannen willen we de komende 2 jaar nader uitwerken. Dit zal niet eerder zijn nadat de korte termijn maatregelen zijn genomen en uitgevoerd. Te zijner tijd zullen de langetermijnmaatregelen afzonderlijke projecten worden waar financiële middelen voor nodig zijn. Die middelen zijn nu nog niet volledig in de begroting opgenomen. In het bestuursprogramma was er € 200.000 beschikbaar waarvan nu nog ongeveer € 150.000 resteert. Het restant kan voor de gedeeltelijke dekking van de langetermijnmaatregelen worden ingezet. De lange termijnplannen zijn of worden ook opgenomen in de Meerjaren onderhoudsplanning. De uitvoering is gekoppeld aan het principe van “werk met werk” maken. Verder kijken we actief naar subsidiemogelijkheden voor deze lange termijn maatregelen. 23

H 2.3.1 | DEELPROGRAMMA VERKEER EN OPENBARE RUIMTE

b2. Activiteiten 2026 Jaarlijkse bijdrage voor regionaal verkeersmodel Foodvalley en regionaal datateam Midden-Nederland Verkeersmodel Het is voor Rhenen en de regio Foodvalley van belang te kunnen beschikken over een kwalitatief hoogwaardig verkeersmodel. Zo'n model is o.a. nodig om de toename van verkeer als gevolg van ruimtelijke ontwikkelingen te kunnen voorspellen. Met die onderbouwing kunnen we vervolgens een beroep doen op externe financiering van infrastructurele maatregelen, bijvoorbeeld via (Rijks)subsidies gekoppeld aan de woningbouwopgave. Rhenen had zo'n verkeersmodel nog niet. Daarom hebben we ons, samen met de andere gemeenten in Foodvalley, gecommitteerd aan de ontwikkeling van een regionaal verkeersmodel. Dit model is in de zomer van 2025 opgeleverd. Over het verdelen van kosten voor het beheer van het model moeten nog afspraken worden gemaakt. De jaarlijkse bijdrage die Foodvalley in dit kader aan Rhenen zal voorstellen bedraagt naar verwachting € 1.700. We dekken deze kosten binnen het bestaande budget. Regionaal datateam Alle Nederlandse gemeenten, dus ook Rhenen, zijn gebonden aan Europese verplichtingen met betrekking tot de digitalisering van verkeersdata. Het op peil brengen van deze data en het borgen van structureel beheer van deze data in onze organisatie is een omvangrijke opgave voor onze gemeente.

Vanuit het Rijk zijn regionale datateams (RDT's) opgezet om op regionaal niveau deze opgave te coördineren en gemeenten te ondersteunen met kennis, capaciteit en belangenbehartiging. Lidmaatschap van een RDT is voor Rhenen noodzakelijk om aan de Europese verplichtingen met betrekking tot digitalisering verkeersdata te voldoen. Juist omdat onze eigen uitvoeringscapaciteit en kennis op dit terrein beperkt is. Daarom heeft Rhenen zich, samen met de andere Utrechtse Foodvalley-gemeenten, in 2025 aangesloten bij het Regionaal Datateam [RDT] Midden-Nederland. Het lidmaatschap voor het RDT-Midden Nederland kost Rhenen € 5.000 per jaar. Deze kosten zijn opgenomen in de begroting. Vastleggen hemelwaterverordening In het Water riool plan 2023-2027 is het opstellen en vastleggen van een hemelwaterverordening gepland. Binnen de omgevingswet is de procedure voor het vaststellen van de hemelwaterverordening gewijzigd. De kaders voor de

Begroting 2026

hemelwaterverordening worden uiterlijk eind 2025 vastgesteld door het college. In het eerste half jaar van 2026 leggen we u de verordening ter vaststelling voor. Het doel van de hemelwaterverordening is om formele regels op te stellen voor het realiseren van waterberging bij ruimtelijke projecten. Zo maken we regels voor projecten eenduidig en helder toepasbaar voor onze inwoners. Tegelijkertijd borgen we dat ruimtelijke ontwikkelingen niet kwetsbaar zijn voor wateroverlast of juist wateroverlast veroorzaken bij bestaande gebieden. De hemelwaterverordening is onderdeel van het Water riool plan 2023-2027. De kosten zijn opgenomen in de meerjarenbegroting en worden gedekt uit de rioolheffing. Actualiseren beleid water en riolering Het beleid met betrekking tot water en riolering moet periodiek worden herzien. Eind 2022 is dit vastgelegd in het waterrioolplan (WRP) voor de periode van 2023 tot en met 2027. Vóór 2028 moet het nieuwe beleidsplan worden vastgelegd in de vorm van het Water riool programma. Omdat het actualiseren van het beleid veel input vraagt binnen de gemeente wordt medio 2026 een start gemaakt met het water riool programma. Dit staat ook in het Bestuursprogramma 2022-2026. Met het actualiseren van het beleid houden we grip op het beheer van ons watersysteem.

We beoordelen wat we in de afgelopen periode gerealiseerd hebben en of dit ook het gewenste resultaat heeft opgeleverd. Ook kijken we vooruit naar de komende periode. Aan de hand van inspecties bepalen we of de investeringsprojecten nog kloppen met de werkelijkheid en of er aanvullende investeringen noodzakelijk zijn. Dit kan betekenen dat we investeringen verder doorschuiven omdat de staat van het riool beter is dan verwacht, of dat er juist riolering eerder aan vervanging toe is. De verwachtte kosten worden opgenomen in een kostendekkingsplan. De benodigde investeringen verwerken we in het meerjarenonderhoudsplan. Deze actualisatie is onderdeel van het Water riool plan 2023-2027. De kosten zijn opgenomen in de meerjarenbegroting en worden gedekt uit de rioolheffing. Extra heffingskorting verbranding restafval In de perspectiefnota 2026 bent u geïnformeerd over de stijgende belastingen op het verbranden van restafval. Om de kostenstijging enigszins tegen te gaan wordt in 2026 daarom verder gewerkt aan het verder verlagen van de hoeveelheid restafval per inwoner. 24

H 2.3.1 | DEELPROGRAMMA VERKEER EN OPENBARE RUIMTE

Begroting 2026

Dit gebeurt via de nog openstaande maatregelen van het “optimalisatie” scenario, volgend uit het raadsvoorstel van 05-11-2024. Zo verwachten we eind 2026 de resultaten terug te kunnen zien van een nieuw container managementsysteem en de inzameling via gechipte minicontainers. In 2026 gaat ook de nieuwe Ketenovereenkomst Verpakkingen in, die Verpact samen met de VNG en NVRD heeft opgesteld. De vergoedingssystematiek voor de inzameling van gescheiden PMD verandert hierdoor. Daarnaast worden vanaf 2026 strengere eisen gesteld aan de kwaliteit van het ingezamelde PMD. In 2026 zal daarom meer communicatie en voorlichting uitgaan naar het correct scheiden van PMD. Ook zal strenger worden gecontroleerd op vervuiling tijdens de inzameling.

Wat meten we?

Omvang huishoudelijk restafval

Vanaf juli 2026 zal Stadsbedrijven Utrecht de volledige luier- en incontinentiemateriaalinzameling overnemen. De eerste helft van 2026 zamelt Remondis ook nog een gedeelte van deze route in. De keuze voor één inzamelaar volgt uit het aflopen van de huidige inzamelcontracten en een wens tot optimalisatie en kosten-efficiënte voor deze route. Dit betekent dat vlak voor de zomer van 2026 de containers die Remondis leegt, vervangen zullen worden door een geschikt type voor Stadsbedrijven Utrecht. Op moment van schrijven (juli 2025) is nog geen definitieve duidelijkheid over het aantal containers dat Stadsbedrijven voor ons kan legen in de verlenging van de huidige afspraken. In april 2025 bent u middels een nota over de resultaten van de NVRD Benchmark Huishoudelijk Afval 2023 geïnformeerd over korte termijn verbeterpunten die wij als Rhenen kunnen toepassen. Onder andere beleidsevaluatie, participatie van bewoners, een verbetering in het onderdeel informatiesturing en circulariteit kwamen in de nota naar voren. In 2026 zal verder worden gewerkt aan verbetering op deze onderdelen.

Rhenen <25.000 Nederland

2020 187 129 171

2021 140 116 164

2022 130 109 152

2023 122 103 150

2024 126 -

Definitie: Niet gescheiden ingezameld huishoudelijk afval. Toelichting: In 2024 zagen we een stijging in het aandeel restafval per inwoner per jaar. Voor 2025 is de verwachting dat we dalen naar 120 kg per inwoner. Een stap in de goede richting om de doelstelling van het gekozen "optimalisatie" scenario van 114kg te behalen. Om de doelstelling te realiseren, wordt in de tweede helft van 2025 en begin 2026 onder andere gewerkt aan het containermanagement. De verwachting is dat we daarmee de dalende lijn voor 2026 voort kunnen zetten. Aanvullend op de 120 kg fijn huishoudelijk restafval, verwachten we voor 2025 15kg grof huishoudelijk restafval per inwoner op te halen. Dit is een hele lichte verwachte daling ten opzichte van 2024. Wie hebben we daarbij nodig? Voor een uitgebreid overzicht van de verbonden partij AVU verwijzen wij u naar de paragraaf Verbonden Partijen.

Wat gaat het kosten? 2026 Overzicht baten en lasten (in € x 1.000) Bestaand beleid

2027

2028

2029

Saldo baten

Mutatie

Geraamd

en lasten

reserves

resultaat

2.074 N

87 V

1.987 N

2.087 N

2.122 N

2.092 N 25

3.2 Deelprogramma Ruimtelijke ontwikkeling

Begroting 2026

H 2.3.2 | DEELPROGRAMMA RUIMTELIJKE ONTWIKKELING

Wat willen we bereiken? Beleidsdoel Een aantrekkelijke, veilige, efficiënte, duurzame en goed functionerende ruimtelijke omgeving, zoals het toekomstbestendig inrichten van het buitengebied. 3.2.1 Het ontwerp van de openbare ruimte is het resultaat van een zorgvuldige afweging om het welzijn van inwoners, bedrijven, werkenden, bezoekers en recreanten te vergroten. Het streven is een groenere leefomgeving in de kernen. 3.2.2 Rhenen realiseert ruimtelijke projecten die bijdragen aan het algemeen maatschappelijk doel. 3.2.3 Middels grondbeleid geeft de gemeente mede uitvoering aan andere gemeentelijke doelen op het gebied van wonen, werken, welzijn, infrastructuur, energieopwek, recreatie, milieu en landschapsontwikkeling. 3.2.4 Er zijn voldoende woningen die aansluiten bij de woonbehoeften in verschillende levensfasen. In het volkshuisvestingsbeleid leggen we de verbinding tussen zorg en wonen. Energietransitie geven we vorm bij nieuwe en bestaande woningen. Wat gaan we ervoor doen? a. Reguliere activiteiten De reguliere activiteiten in deelprogramma Ruimtelijke ontwikkeling richten zich op: principeverzoeken, omgevingsvergunningen, bestemmingswijzigingen, bouwgrondexploitaties en faciliterende grondexploitaties, wonen en het woonwagenkamp. b1.

Bestuursprogramma Grondbeleid Om het grondbeleid vorm te geven wordt in 2025/2026 ingezet op het actualiseren van de Nota Grondbeleid, het evalueren en verbeteren van het vereveningsfonds en het verkennen van het grondbeleid instrumentarium om de ruimtelijke doelstellingen van de gemeente Rhenen te verwezenlijken. Aan de slag met voldoende geschikte woningen voor iedereen In 2026 gaan we werken aan de uitvoering van ons woonbeleid zoals dat is opgenomen in het nog vast te stellen Volkshuisvestingsprogramma Rhenen, met een uitvoeringsagenda. Ook zullen we werken aan de prestatieafspraken die we in 2025 maken met Rhenam en huurdersorganisatie REA. Voor wat betreft het onderwerp wonen, welzijn en zorg

Begroting 2026

zullen we met betrokken partijen samenwerken aan de hand van de in 2025 opgestelde uitvoeringsagenda. Hierbij willen we op hooflijnen inzetten op: - Voldoende geschikte woningen voor ouderen - Wonen met zorg en ondersteuning op maat; - Gemeenschapsvorming en ontmoeting; - Lokale samenwerking tussen partijen. In de regio Foodvalley zullen we een afsprakenkader voor de huisvesting van aandachtsgroepen vaststellen. We zullen lokaal onze Huisvestingsverordening op basis van deze afspraken aanpassen. Verder zullen we anticiperen op de beoogde inwerkingtreding van de Wet versterking regie volkshuisvesting en daar waar nodig ons lokale beleid aanpassen. Toekomstbestendig landelijk gebied We stellen een Programma landelijk gebied op om de komende jaren zelf de regie te voeren op ontwikkelingen in het landelijk gebied. Hiervoor werken we samen met inwoners, agrariërs en natuurorganisaties. Het Programma landelijk gebied is een uitwerking van de Visie op Rhenen 2035. We zetten in Rhenen in op twee pijlers: 1 Toekomstbestendige (agrarische) economie 2. Vitale en robuuste leefomgeving. Momenteel wordt het programma landelijk gebied opgesteld. In december volgt een raadsvoorstel met budgetaanvraag voor de uitvoering van het programma.

Eergyhub Remmerden (onderdeel van toekomstbestendig bedrijventerrein Remmerden) In een E-hub werken bedrijven en soms zijn ook particulier inwoners hierbij betrokken, samen om energieopwekking, - opslag en - verbruik op elkaar af te stemmen. Op het bedrijventerrein Remmerden wordt door ondernemers gewerkt aan de oprichting van een E-hub. Initiatieven tot het oprichten van een bredere organisatiegraad op Remmerden zijn opgestart en zullen naar verwachting afgerond worden in de vorm van oprichting van een vereniging. Na definitieve besluitvorming door met name deelnemende ondernemers (zij dragen de grootste financieringslast) en ook netbeheerder, Regionaal Energieteam Bedrijven en gemeente (evt. noodzakelijke vergunningen) kan begonnen worden met de uitvoering. 27

H 2.3.2 | DEELPROGRAMMA RUIMTELIJKE ONTWIKKELING

b2. Activiteiten 2026 Grotere woningbouwprojecten Dokter Wallerstraat: Er ligt een plan voor de sloop-nieuwbouw van de huidige 90 naar 190 woningen. De gemeenteraad besluit in Q2 2026 over de noodzakelijke investering van dit project, door middel van het openen van een grondexploitatie. In 2026 gaan we het omgevingsplan wijzigen zodat de bouw van 190 woningen mogelijk wordt. Ook stellen we een inrichtingsplan voor de openbare ruimte in het gebied op, in samenspraak met bewoners en omwonenden. Daarna (vanaf 2027) volgt vergunningsverlening en realisatie. Achterberg West fase 2: Het bestemmingsplan om 108 woningen toe te voegen is onherroepelijk. De verkoop van woningen start in najaar 2025, de vergunningsprocedure loopt. Plankosten worden verhaald op de initiatiefnemer op basis van de gesloten anterieure overeenkomst. Verantwoordelijkheid voor vergunningsaanvraag en realisatie ligt bij de projectontwikkelaar. Start bouw is gepland in 2026 Q1, oplevering laatste woningen eind 2027. DAMKRO Elst: Vergunningverlening en start bouw is gepland voor 2026. Hierin zijn we afhankelijk van verloop ruimtelijke procedure en ontwikkelaar. Gezondheidscentrum (38 woningen en zorgfuncties): Het jaar 2026 staat in het teken van de bouw en ingebruikname van het gezondheidscentrum, de eerste fase.

De schaal en binnenstedelijke locatie van het project zijn aanleiding om deze ontwikkeling vanuit de gemeente nauw te volgen en waar nodig knelpunten op het gebied van veiligheid, overlast en verkeer/parkeerdruk tijdig te signaleren. De oude Trekpot (20 woningen): In de zomer van 2025 wordt verwacht de anterieure overeenkomst af te sluiten. Daarna start de formele procedure om het omgevingsplan te wijzigen. Achterberg Zuid: Woningbouwplan met ca. 90 woningen. Planning is dat in 2025 Q3 een anterieure overeenkomst is gesloten; daarna volgt de planprocedure in (2026), en vergunningverlening/realisatie (vanaf 2027). Populierenlaan 2a: De verwachting is dat de vergunning voor dit woningbouwproject (10 woningen) in 2026 kan worden verleend, waarna oplevering mogelijk volgt in 2027.

Begroting 2026

Rijksstraatweg achter 79 Elst: Naar verwachting wordt begin 2026 de wijziging van het omgevingsplan voor de bouw van 21 woningen vastgesteld. De tweede 50% van de kosten uit de anterieure overeenkomst kan dan worden verhaald. De vergunningen kunnen worden aangevraagd. Dorpshuis Elst: Naar verwachting start in de loop van 2026 een nieuw verkoopproces. Woudmees Elst: Het jaar 2026 staat voor locatie Woudmees in het teken van meerdere participatierondes om te komen tot een stedenbouwkundige visie en een programma van eisen. Platanenlaan, geclusterde woonvorm voor ouderen (locatie voormalige Springplank): In 2026 doorlopen we naar verwachting de verkoopprocedure. Radboudweg 3 Rhenen (23 woningen): In de zomer van 2025 gaat de wijziging omgevingsplan als ontwerp ter inzage, samen met de ontwerp-omgevingsvergunning voor de bouw van het appartementengebouw. Planning is om de procedure ook in 2025 af te ronden, waarna de bouw in 2026 kan starten. Vergunningverlening, Uitvoering en Handhaving In 2025 is de vacature beleidsmedewerker Vergunningen, Uitvoering en Handhaving ingevuld. Deze medewerker monitort actief of de uitvoering van vergunningverlening aansluit op de inkomsten van de leges en signaleert afwijkingen tijdig.

Daarnaast wordt ingezet op het verbeteren van de werkprocessen rond vergunningverlening om aanvragen tijdig zorgvuldig af te handelen, met in 2026 bijzondere aandacht voor het vroegtijdig signaleren en soepele vergunningverlening van grotere bouwprojecten. Uitvoerings- en Handhavingsstrategie De gemeente legt jaarlijks verantwoording af aan het Interbestuurlijk Toezicht (IBT) van de provincie Utrecht over de uitvoering van de Vergunnings-, Toezichts- en Handhavingstaken. In 2026 besteden we hier extra aandacht aan, gezien de toenemende controle door de provincie. We zetten in op meer inzicht in de proces- en kwaliteitscriteria, zodat duidelijk wordt op welke onderdelen verbetering nodig is en welke stappen we daarvoor gaan nemen. Daarnaast streven we naar afstemming van onze lokale strategie met de Regionale Uitvoerings- en Handhavingsstrategie. Dit gebeurt binnen de huidige capaciteit.

Franseweg 44-46: De planning is dat de bouw van de 10 grondgebonden woningen en 5 appartementen wordt afgerond in 2026. 28

H 2.3.2 | DEELPROGRAMMA RUIMTELIJKE ONTWIKKELING

Begroting 2026

Omgevingsdienst Utrecht (ODU) Per 1 januari 2026 fuseren de OdrU en de RUD Utrecht tot de nieuwe Omgevingsdienst Utrecht (ODU), een robuuste en efficiënte organisatie die werkt volgens de regionale Uitvoerings- en Handhavingsstrategie. Het aankomende jaar houden we zicht op de vorming van deze nieuwe dienst. Daarnaast wordt er een liquidatieplan opgesteld voor de OdrU. Een verdere uitwerking vindt u onder het kopje 'verbonden partijen'.

Via de link/qr-code hiernaast vindt u de ontwikkeling van de wettelijk voorgeschreven indicatoren op het gebied

Link/Qr-code naar wettelijke indicatoren

van ruimtelijke ontwikkeling

Wie hebben we daarbij nodig? Voor een uitgebreid overzicht van de verbonden partij ODU verwijzen wij u naar de paragraaf Verbonden Partijen.

Wat meten we?

Nieuw gebouwde woningen

Rhenen <25.000 Nederland

2020 7,3 9,5 8,9

2021 3,6 8,6 8,9

2022 8,7 8,9 9,3

2023 4,9 7,5 9,1

2024 2,9 8,6 8,4

Definitie: Nieuw gebouwde woningen, exclusief overige toevoegingen, zoals transformaties. Toelichting: Er zijn de afgelopen jaren relatief weinig nieuwe woningen toegevoegd als gevolg van verschillende factoren zoals de invoering van de Omgevingswet, personele capaciteit, woningmarktproblematiek zoals schaars beschikbare locaties, hoge bouwkosten, complexe regelgeving. De komende jaren verwachten we een inhaalslag te kunnen maken.

Wat gaat het kosten? 2026 Overzicht baten en lasten (in € x 1.000) Bestaand beleid

2027

2028

2029

Saldo baten

Mutatie

Geraamd

en lasten

reserves

resultaat

660 N

202 N

862 N

1.577 N

1.511 N

1.509 N 29

3.3 Deelprogramma Duurzaamheid

Wat willen we bereiken? Beleidsdoel Rhenen is een duurzame, klimaatbestendige en gezonde gemeente. Rhenen is energieneutraal in 2040 en klimaatneutraal en aardgasvrij in 2050. 3.3.1 Rhenen is een gemeente met een gezonde, stille en veilige leefomgeving. We besparen energie en wekken energie duurzaam op.

Begroting 2026

Wat gaan we ervoor doen? a. Reguliere activiteiten De reguliere activiteiten in deelprogramma Duurzaamheid sluiten aan bij de drie pijlers uit de routekaart duurzaamheid die in november aan de raad wordt voorgelegd. 1. Energietransitie 2. Klimaatadaptatie 3. Circulariteit In de paragraaf Duurzaamheid beschrijven we de reguliere werkzaamheden. In het deelprogramma vindt u de beleidsinformatie. 30

H 2.3.3 | DEELPROGRAMMA DUURZAAMHEID

Begroting 2026

Pijler 1: energietransitie

Pijler 2: Klimaatadaptatie Rhenen

b1. Bestuursprogramma Energyhub Remmerden (onderdeel van toekomstbestendig bedrijventerrein Remmerden) Lees meer over het toekomstbestendig bedrijventerrein Remmerden in deelprogramma 3.2 op pagina 28.

b1. Bestuursprogramma Klimaatanalyse en risicodialogen In 2026 onderzoeken we welke klimaateffecten waar impact gaan hebben. Welke plekken hebben last van hittestress? Als het 74mm p/u regent, waar ontstaat dan wateroverlast en hoe gaat het water dan stromen? Dit is op basis van rekenmodellen dus risicodialogen een belangrijke aanvulling. Bij de risicodialogen gaan we in gesprek met inwoners bestuurders en andere partijen. Dit verwerken we in een klimaatanalyse. Deze analyse is een voorwaarde voor ruimtelijke ontwikkelingen in onze gemeente.

Gemeente geeft het goede voorbeeld: verduurzaming gemeentelijke gebouwen Gemeente geeft het goede voorbeeld: verduurzaming gemeentelijke gebouwen. Lees meer over de verduurzaming van ons gemeentelijk vastgoed in deelprogramma 1.3 op pagina 18. Gevolgen netcongestie voor Rhenen nog onzeker Een actueel onderwerp waarvan de gevolgen onzeker zijn, is netcongestie. Netcongestie is ontstaan doordat de vraag en het geconcentreerde aanbod van elektriciteit op het elektriciteitsnetwerk groter is geworden, terwijl dit netwerk hierin nog niet voorziet. Mogelijke gevolgen hiervan zijn dat bedrijven worden belemmerd om extra elektriciteit af te nemen of om een nieuwe locatie te vestigen. Voor nieuwbouw van woningen heeft netcongestie mogelijke gevolgen. Maar ook bestaande woningen kunnen de gevolgen merken. Door netcongestie neemt namelijk ook de mogelijkheid van stroomuitval toe. De netbeheerders willen netcongestie verminderen door het netwerk te versterken. Bijvoorbeeld door meer en zwaardere elektriciteitskastjes te bouwen in de wijken, stroomaansluitingen te verzwaren en door communicatiecampagnes te organiseren. Zo zoekt Liander een locatie in het Binnenveld, op grondgebied van Wageningen of Rhenen, voor een nieuw middenspanningsstation.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/16044010/3