Programmabegroting 2022-2025 (21.50)
Tekst van het document
Ruimtelijk kader, ondersteunen en nemen van initiatieven voor gebiedsontwikkeling De ruimtelijke inrichting van onze ruimte door gebieds- en locatieontwikkelingen zijn in het algemeen gericht op realisatie voor de lange termijn. Gebiedsontwikkeling lijkt daardoor enigszins statisch. De ruimtelijke ontwikkeling als totaal is echter constant in beweging. Het is zaak hierop adequaat in te spelen zodat de inrichting van de omgeving optimaal aansluit bij de wensen en het toekomstbeeld van dat moment. Een slagvaardige ambtelijke organisatie en heldere beleidskaders zijn hiervoor een voorwaarde. Daarmee werken we aan een passende woningvoorraad, versterking van economische ontwikkelingen en voorzieningen, creëren we een aantrekkelijke woon- en leefomgeving en dit werkt sturend voor de bevolkingssamenstelling. Daar waar wij (in verband met de implementatie van de Omgevingswet) bij initiatieven moeten prioriteren vanwege beperkte ambtelijke capaciteit, geven wij voorrang aan initiatieven die bijdragen aan de meest urgente beleidsdoelstellingen, zoals het inspelen op de woningbehoefte. Daarnaast geven wij voorrang aan initiatieven waarover al afspraken zijn gemaakt en/of besluiten zijn genomen en de actualisatie van bestemmingsplannen. De claim op het ruimtegebruik en de complexiteit van ruimtelijke vraagstukken worden steeds groter, zowel op nationaal, regionaal als lokaal niveau.
De grote vraag naar woningen is daar een goed voorbeeld van. Samenwerking is daarin belangrijk en mede daarom werken wij in regionaal verband aan een verstedelijkingsstrategie. Zo willen wij in de regio bijdragen aan het oplossen van de grote woningvraag, maar wel met behoud van de open structuur en ons waardevolle groene landschap. Natuur, recreatief gebruik, duurzame landbouw en bedrijvigheid zullen hand in hand moeten gaan met duurzaamheidsdoelstellingen waarin stikstof en grootschalige opwek van energie, een rol spelen bij ruimtelijke vraagstukken.
Wonen Versterking regionale samenwerking Als Groene Metropoolregio werken de gemeenten in de regio Arnhem Nijmegen samen. Gemeenten hebben zich in 2022 ingeschreven op regionale opgaven, waarbij zij per opgave ook financieel bijdragen. Voor Wonen betreft dit de opgave Groene Groeiregio, waarbij aandacht is voor versnelling van woningbouw, verstedelijkingsstrategie en lobby. Kosten voor deze opgave zijn € 0,82 per inwoner = € 35.700. Woningbouwopgave De Metropoolregio Arnhem Nijmegen en de Food Valley maken naar verwachting op korte termijn afspraken met het Rijk over de opgave voor extra woningen in de komende jaren. Deze Verstedelijkingstrategie krijgt een vertaling naar inliggende gemeenten. De opgave voor de gemeente Rheden is nu nog niet bekend. Regelgeving stikstof Door aanscherping van de regelgeving rondom de uitstoot van stikstof zijn woningbouwprojecten in de buurt van natura 2000 gebieden stilgelegd. De gemeente Rheden grenst aan een natura 2000 gebied. Het is onzeker wat het effect zal zijn op woningbouwprojecten op locaties dichtbij de Veluwezoom.
47
Wat zijn de beleidskaders? Beleid
Vastgesteld
Kadernota Velp tussen Broek en Water
2020
Beheernota Openbare Ruimte
2020
Woonvisie 2020-2026
2020
Structuurvisie Rivierklimaatpark IJsselpoort
2020
Visie Rozendaalseveld
2019
Omgevingsvisie Buitengebied
2019
Rhedens Vastgoedkader
2019
Beleidskader klimaataanpak
2019
Structuurvisie Dieren
2019
Detailhandelsstructuurvisie Kiezen voor eigen kwaliteit
2017
Structuurvisie Velp
2017
Welstandsnota inclusief beeldkwaliteitsplannen bijvoorbeeld Landelijk gebied, Beekhuizen, Traverse
2017
Fietsplan Rheden
2016
Uitgangspunten inrichting openbare ruimte winkelgebied Calluna
2016
Visie Wonen welzijn zorg
2016
Structuurvisie Kleine Kernen
2016
Economisch visie en uitvoeringsprogramma Een actuele economische beleidsnota van en voor de gemeente Rheden 2016-2020
2016
Visie op flexibilisering / functieverruiming op de bedrijventerreinen in de gemeente Rheden
2016
Nota studentenhuisvesting
2016
Nota Grondbeleid
2015
Notitie ‘Hogere grenswaarden Wet geluidhinder Rheden’
2015
Gebiedsvisie Landgoed Avegoor
2015
Nota milieuzonering Rheden
2015
Nota Standaardmethodiek bestemmingsplannen dorpen Rheden
2015
Nota parkeernormen Rheden
2015
Structuurvisie Rheden mijn dorp van morgen
2014
Notitie Integrale handhaving ruimte
2013
Parkeerverordening
2013
Verkeerscirculatieplan Dieren e.o.
2013
Convenant Groene Vallei Veluwezoom
2012
Nota Bodembeheer
2011
Nota van uitgangspunten Calluna
2011
Convenant Gelders Arcadië
2011
Notitie ‘Langer thuis in Rheden’
2010
Wijkvisie ‘Velp Zuid straks’
2009
48
Uitvoeringsprogramma huishoudelijk afval
2009
Verordening reinigingsheffingen Rheden
2009
Verkeerscirculatieplan Velp
2008
Beleidsnota Bomen
2005
Groenstructuurplan
2002
Verkeersveiligheidsplan
2000
Wat is de bijdrage aan de Sustainable Development Goals (SDG)? Taakveld(en) • 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden • 2.1 Verkeer en vervoer • 2.2 Parkeren • 2.5 Openbaar vervoer • 4.2 Onderwijshuisvesting • 5.7 Openbaar groen en (open lucht) recreatie • 8.1 Ruimtelijke ordening • 8.2 Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen) • 8.3 Wonen en bouwen
Bijdrage aan SDG* • 3-6 • 8-3 • 9-1 • 11-1, 11-2, 11-3, 11-7 • 12-4, 12-6, 12-7 • 15-5, 15-8, 15-9 • 17-17 •
9, 11, 14, 15, 17
•
11
•
11
* Sustainable Development Goals, zie bijlage 8 voor een nadere toelichting
Verbonden partijen Voor het bereiken van de doelstellingen van het programma, in het bijzonder de beoogde maatschappelijke effecten, heeft de gemeente Rheden zich met een aantal partijen verbonden waarin zij een bestuurlijk en een financieel belang heeft. Het gaat hier om de volgende organisaties: • Gemeenschappelijke Regeling Omgevingsdienst Regio Arnhem (ODRA); • Euregio Rijn-Waal; • GO Arnhem Nijmegen City Region. • Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen In de paragraaf Verbonden Partijen wordt nader inzicht gegeven in de beleidsmatige en financiële betrokkenheid en risico's van de gemeente in deze organisaties.
49
Wat mag het kosten? 3. Gebiedsontwikkeling
(x € 1.000)
Omschrijving
R 2020
GB 2021 B 2022
B 2023
B 2024
B 2025
Lasten 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 2.1 Verkeer en vervoer
784 4.069
651 4.459
844 4.728
844 4.930
849 5.067
848 5.223
67 173
62 125
62 125
62 125
62 125
54 125
4.2 Onderwijshuisvesting 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie
2.493 3.455
2.461 3.008
2.414 2.150
2.387 2.187
2.369 2.187
2.365 2.203
8.1 Ruimtelijke ordening 8.2 Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen)
1.260
1.557
1.881
1.787
1.772
1.528
1.203
59
30
30
30
30
8.3 Wonen en bouwen
1.924 15.428
2.284 14.668
2.177 14.412
2.177 14.530
2.177 14.639
2.177 14.555
0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren 2.5 Openbaar vervoer 4.2 Onderwijshuisvesting
575 297 2 159 370
427 206 25 97 430
427 206 25 97 430
427 206 25 97 430
427 206 25 97 430
427 206 25 97 430
5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie 8.1 Ruimtelijke ordening 8.2 Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen)
103 12
117 10
119 10
119 10
119 10
119 10
1.722
754
129
129
129
129
480 3.720
457 2.524
457 1.900
457 1.900
457 1.900
457 1.900
-11.708
-12.144
-12.511
-12.629
-12.739
-12.655
Reserves Toevoeging
3.390
0
306
906
906
906
Onttrekking
3.056
478
420
426
411
167
Resultaat
-12.042
-11.666
-12.398
-13.109
-13.234
-13.394
2.2 Parkeren 2.5 Openbaar vervoer
subtotaal Baten
8.3 Wonen en bouwen subtotaal Saldo van baten en lasten
50
4 Duurzaamheid
Wat willen we bereiken? Wij werken aan een duurzame toekomst. Wij willen ons afval zoveel mogelijk gescheiden inzamelen zodat het geschikt is voor hergebruik. Van afval naar grondstof is daarbij onze filosofie; er is op dit beleidsthema dan ook een nauwe verwevenheid met de circulaire economie (CE) uit programma 1. Wij houden onze riolering op orde en bereiden ons voor op heviger regenval en de afwatering die dat met zich meebrengt. Wij dragen ons steentje bij aan het beperken van de klimaatverandering. Dit doen we door het stimuleren van energiebesparing (programma 3) en duurzaam opwekken van energie (programma 3). Daarnaast beheren en onderhouden we onze openbare ruimte en ons gemeentelijk vastgoed (programma 3) zo duurzaam mogelijk en proberen we ons aan te passen aan een veranderend klimaat (programma 2 en 3). Wij pakken onze voortrekkersrol en laten zien hoe we de opgave gezamenlijk waarmaken onder het motto "Minder praten meer doen”. De beleidsthema’s zijn: a. afval, schoon water en milieu b. klimaat en duurzame energie Alle thema’s die in het Klimaatprogramma worden aangepakt zijn reeds geborgd in de reguliere (beleids)werkzaamheden.
Het thema Wonen valt onder programma 2 (Erfgoed) en 3 (Wonen), Werken onder programma 1 (Economische Ontwikkeling en CE) en 3 (Vastgoed), Opwek onder programma 3 (Ruimtelijke ordening), Mobiliteit onder programma 3 (Mobiliteit) en Adaptatie onder programma 2 (Volksgezondheid) en 3 (Infra en Beheer). Met betrekking tot de dialoog met onze inwoners leggen wij de link met programma 5 (Partnerschap, Dienstverlening en Communicatie). Ook de link met programma 2 op het gebied van Onderwijs is van belang. Het klimaatbeleid heeft op deze manier zijn werking over alle begrotingsprogramma’s. Voor de begroting 2022 zullen, in voorbereiding op de afronding van de tijdelijke programmastructuur, alle doelen en resultaten die reeds worden gedragen door de reguliere organisatie worden opgenomen bij het desbetreffende begrotingsprogramma. Een uitzondering wordt gemaakt voor de doelen met betrekking tot de Warmte Transitie, de Regionale Energie Strategie, de ondersteuning en facilitering van verschillende inwonersinitiatieven (lokaal partnerschap) en de hele aanpak van de actiegerichte communicatie en bewustwording. Deze thema’s worden in 2022 nog afzonderlijk opgepakt om in 2023 eveneens in de organisatie te landen”. Het motto voor 2022 is "regulier waar dat kan, programmatisch waar dat nog moet".
De door de raad reeds beschikbaar gestelde middelen voor 2022 zijn incidenteel en bedragen € 421.500.
51
Wat zijn de doelen (voor 2022-2025)? Doel 1: Alle relevante bedrijven gecontroleerd op energiebesparingsplicht vóór 2023 Voor bedrijven met een middel en groot energieverbruik geldt een energiebesparingsplicht. Sinds enkele jaren zijn er zogenaamde maatregellijsten en is toezicht op deze energiebesparingsplicht praktisch uitvoerbaar. Doel 2: Wegnemen belemmeringen en benutten kansen milieu-vth-taken in stimuleren bedrijven te komen tot een circulaire bedrijfsvoering Voor individuele bedrijven zijn nog weinig concrete handvatten om bedrijven te dwingen tot een circulaire bedrijfsvoering. Bedrijven zijn hierin immers ook sterk afhankelijk van ketenpartners, de branche, maatschappelijke ontwikkelingen en mogelijkheden op de locatie. Wel lijken we onbedoeld via het vth-systeem bedrijven te belemmeren in ontwikkeling van een circulaire bedrijfsvoering, terwijl het systeem tegelijk ook nog onbenutte kansen biedt om juist circulaire bedrijfsvoering te stimuleren. Doel 3: Kwalitatief goede uitvoering milieu-vth-taken voor een reële prijs (afval, water en milieu) Met samenwerken in de regio met en via ODRA beogen we een doorgaande gezamenlijke efficiency- en kwaliteitsverbetering ten opzichte van de voorheen versnipperde taakuitvoering over de 11 partners.
Doel 4: Minder restafval, meer grondstoffen Wij willen de hoeveelheid afvalstoffen minimaliseren ten gunste van meer gescheiden inzameling . Dit moet leiden tot vermindering van het grondstoffengebruik en draagt daarmee bij aan de ontwikkeling van de circulaire economie. De ambitie is om aan te sluiten bij de VANG-doelstelling van 75% hergebruik. Doel 5: Schoon water Water en riolering zijn verweven met onze omgeving. We hebben de openbare ruimte nodig voor een goed, toekomstbestendig stedelijk waterbeheer. Anderzijds zijn water en riolering nodig om de omgeving goed te laten functioneren. De afvalwaterketen moet bijdragen aan een goede, schone en prettige werk- en leefomgeving met als belangrijkste doel de volksgezondheid. Daarbij moeten de doelen doelmatig worden gerealiseerd tegen minimale kosten. Het klimaat heeft grote invloed op het water- en rioolbeheer en op de inrichting en het beheer van de openbare ruimte. In het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie hebben alle overheden samen de ambitie vastgelegd om Nederland voor 2050 zo goed mogelijk klimaatbestendig en water robuust in te richten. Dat het klimaat verandert staat vast en we moeten inspelen op de veranderende opgaven. Het is nog onzeker hoeveel en hoe groot de effecten op het beheer zullen zijn. We nemen maatregelen om wateroverlast, droogte en hittestress zoveel mogen te voorkomen.
In het ‘Watertakenplan Olburgen 2018-2022’ is, en voor 2023-2027 wordt een integrale aanpak afgesproken hoe dit zo goed mogelijk op te vangen en de riolering en het watersysteem zo goed mogelijk te laten functioneren. Doel 6: De noodzaak van de Warmtetransitie wordt breed onderkend. Een van de belangrijkste opgaven voor de bebouwde omgeving betreft de aanpak van de verwarming van onze huizen en bedrijven. We moeten toe naar een duurzame wijze van verwarmen waarbij de CO2 uitstoot naar nul gaat in 2040. Doel 7: Rheden levert haar bijdrage aan de Regionale Energie Strategie Rheden pakt haar verantwoordelijkheid als het gaat om het leveren van een bijdrage aan de opwek van duurzame energie in regionaal verband.
52
Doel 8: Lokaal partnerschap in de klimaataanpak met inwoners en bedrijven. We ondersteunen en faciliteren de verschillende inwonersinitiatieven die er zijn op het gebied van de klimaatopgave. We geven daarbij specifieke aandacht aan onze bedrijventerreinen. Daar ligt veel potentieel voor de opwek op daken. Doel 9: Actiegerichte communicatie en bewustwording. Communicatie, bewustwording en partnerschap blijven belangrijke pijlers voor de gezamenlijke klimaatopgave, ook in 2022 en volgende. Dit moet structureel ingebed worden. Doel 10: Een door inwoners gedragen Klimaataanpak. Om tot een gedragen aanpak te komen van de klimaatopgave willen we de raad voorstellen een burgerforum of beraad te organiseren. Dit brengt extra kosten met zich met ter hoogte van € 150.000. Wij leggen hiervoor aan de raad nog een apart raadsvoorstel voor (in nov / dec 2021).
Wat zijn de resultaten voor 2022? Doel 1: Alle relevante bedrijven gecontroleerd op energiebesparingsplicht (klimaat en duurzame energie) 1. ODRA heeft vóór 2023 alle relevante bedrijven gecontroleerd op de energiebesparingsplicht. Doel 2: Benutten kansen milieu-vth-taken in stimuleren ontwikkeling circulaire economie (klimaat en duurzame energie) 1. Verkenning in ODRA-verband naar benutten kansen in milieu-vth om bedrijven te stimuleren in een circulaire bedrijfsvoering. Doel 3: Kwalitatief goede uitvoering milieu-vth-taken voor een reële prijs (afval, water en milieu) 1. Verkenning naar meer samenwerking in de regio met en via ODRA rond (milieu)specialismen in het omgevingsrecht om zo de uitvoeringskwaliteit verder te verbeteren, beter voorbereid te zijn op de Omgevingswet en zo mogelijk kosten te besparen. 2. Voorbereid op de invoering van de Omgevingswet. 3. Actieve inbreng in aanpak ondermijning (programma Veiligheid). Doel 4: Minder restafval, meer grondstoffen 1. We inventariseren op welke wijze de huidige resultaten kunnen worden verbeterd en komen met een plan van aanpak. Hierbij wordt aangesloten bij landelijke ontwikkelingen en wordt indien mogelijk regionale samenwerking gezocht. Doel 5: Schoon water 1. We actualiseren het Watertakenplan Olburgen 2018 - 2022 en stellen deze opnieuw vast voor de periode 2023-2027. 2.
Klimaatadaptatie: wateroverlast, verdroging en hittestress zijn beperkt en worden zoveel mogelijk voorkomen, door klimaatadaptieve maatregelen integraal en structureel toe te passen in projecten. In 2022 zijn dit o.a. de volgende projecten: Oranjeweg Rheden, Annastraat en Tuinstraat Velp en de Oranjebuurt. We maken hierbij een koppeling met programma 2 en 3. Binnen het Deltaplan Regionale Aanpak (DPRA) klimaatadaptatie werkt Rheden samen met Arnhem, Rozendaal en waterschap Rijn IJssel in de werkgroep Veluwezoom. 3. We werken verder aan het afkoppelen tegen wateroverlast uit oogpunt van duurzaamheid. De rioolmaatregelen uit de maatregelenlijst van het WTPO worden verder uitgevoerd evenals de integrale investeringsprojecten, bv. de Zuider-parallelweg Velp en clusters Dieren. Daarnaast zijn we gestart met het project Oranjebuurt welke een doorlooptijd heeft tot 2024. Hiermee brengen we het risico van water-op-straat aanzienlijk terug. Doel 6: De noodzaak van de Warmtetransitie wordt breed onderkend. 1. Het eerste Wijkontwikkelplan is in uitvoering (Dieren-West). 2. Er zijn langjarige afspraken gemaakt met het Energieloket. Wij vragen de raad hiervoor vanaf 53
2023 structureel middelen beschikbaar te stellen. Deze bedragen circa € 25.000 per jaar. Hiervoor dienen we in 2022 een voorstel in. 3. Er zijn ruim 5000 bespaarboxen uitgedeeld aan inwoners van Rheden. 4. Het onderzoek naar maatschappelijke energie service coöperaties heeft een vervolg gekregen. Doel 7: Rheden levert haar bijdrage aan de Regionale Energie Strategie 1. Wij hebben regionale afspraken gemaakt over de opwek van duurzame energie en over de verdeling van regionale warmtebronnen. 2. Rheden is in 2022 klaar om haar bijdrage voor de RES 2.0 te leveren. Doel 8: Lokaal partnerschap in de klimaataanpak met inwoners en bedrijven. 1. Wij hebben een subsidieregeling opgesteld om het inwoners makkelijk te maken hun ideeën en initiatieven te realiseren. 2. Lokale energie initiatieven als De Bocht (Du Commerce terrein in Dieren) en De Slinger (langs de A348) zijn succesvol ondersteund. 3. Met bedrijventerrein De Beemd zijn stappen gezet om de energieopwekpotentie op de bedrijfsdaken te benutten, Doel 9: Actiegerichte communicatie en bewustwording. 1. De website "Wat is jouw Rheden" wordt door veel mensen gevonden en gewaardeerd. 2. De actiebereidheid van onze inwoners om bewuster om te gaan met hun energie en hun omgeving is gestegen. Doel 10: Een door inwoners gedragen Klimaataanpak. 1.
Het burgerforum heeft een sluitend advies aan de gemeenteraad voorgelegd voor een klimaataanpak op de Rhedense maat. Onder voorbehoud van extra financiering.
Welke context speelt er? (kader, achtergrond, actualiteit, ontwikkeling) Welke risico’s staan de doelen binnen dit programma in de weg? •
•
•
Onvoldoende regionale strategisch-tactische samenwerking in ODRA-verband (klimaat en duurzaamheid & afval, water en milieu) Een effectieve en efficiënte ODRA vereist goede samenwerking van de partners. Dit is goed geregeld op uitvoerend niveau, maar minder goed op strategisch en tactisch niveau. Hierdoor worden mogelijk kansen gemist op doorgaande kwaliteitsverbetering en kostenbesparing. Onvoldoende voorbereid op de Omgevingswet (afval, water en milieu) Wanneer we in de regio onvoldoende voorbereid zijn op de komst van de Omgevingswet, zullen er mogelijk extra kosten zijn om de dienstverlening te garanderen. Onvoldoende mensen en middelen om de doelen van de klimaatopgave te halen. De tijdelijke inzet van een drietal programmamedewerkers eindigt medio 2022. En daarmee ook hun inzet om aan de genoemde doelen te werken. Het programma eindigt in 2022, de klimaatopgave echter niet. Zie ook bij beleidsontwikkelingen.
Wat zijn de beleidsontwikkelingen in dit programma? Afval, water en milieu Reguliere ontwikkelingen Vanuit de landelijke circulaire doelstellingen is er een belangrijke rol voor goed afvalbeheer c.q. een goede inzameling van grondstoffen. De focus van de VANG-doelstellingen (Van Afval naar Grondstof) is hierdoor aan het verschuiven naar meer aandacht voor kwaliteit van de ingezamelde grondstoffen.
54
De keuze voor de nieuwbouwplannen van De Dierenborgh is definitief: de nieuwbouw komt op de bestaande locatie in Velp. In samenwerking met de overige gemeenten die gebruik maken van de diensten van De Dierenborgh voor de opvang van zwerfdieren wordt overleg gevoerd met De Dierenborgh over de invulling van de nieuwbouwplannen. De nieuwbouw zal consequenties hebben op de bestaande tarieven die worden gehanteerd. Klimaat en duurzame energie Het beleidskader voor de klimaataanpak in Rheden eindigt in 2022. De incidentele middelen die voor de uitvoering beschikbaar zijn gesteld ook. Er is in de afgelopen periode veel bereikt om het belang van een integrale klimaataanpak onder de aandacht te brengen. Ook zijn samen met inwoners projecten gerealiseerd om gezamenlijk de noodzakelijke transitie vorm te geven. Dat dit nodig is wordt bevestigd in het laatste rapport van het VN panel IPCC waarin wordt geconstateerd dat de opwarming van onze aarde sneller gaat dan verwacht. Er is nieuw beleid nodig dat zijn werking zal hebben op alle gemeentelijke beleidsprogramma's. Om dit te bewerkstelligen zal eind 2022 het klimaatprogramma worden geactualiseerd, de uitvoering van het programma worden belegd in de lijn waardoor de doelstellingen rechtstreeks worden geïncorporeerd in de verschillende beleidsprogramma’s.
De resultaten van het te houden burgerforum in 2022 vormen daarbij een goed uitgangspunt om de doelstellingen in de programma’s te concretiseren en scherp te maken. We hebben als gemeente op al deze onderdelen aanvullende kennis en kunde nodig, met de 0,8 fte voor duurzaamheidsadvisering die overblijft wanneer het programma afloopt gaan we dat niet redden. Structureel budget voor de klimaataanpak in de verschillende programma’s is daarom noodzakelijk. Als voorbeeld wordt genoemd de klimaatadaptieve maatregelen die we niet uit de huidige budgetten kunnen bekostigen. In alle processen en projecten passen we een integrale aanpak toe en nemen daarbij ook expliciet klimaatadaptieve maatregelen mee. Maatregelen die ongetwijfeld of extra middelen gaan vragen of vragen om een andere inzet van de huidige middelen. Wat zijn de beleidskaders? Beleid
Vastgesteld
Notitie Visie en leidende principes milieutoezicht
2020
Verordening reinigingsheffingen Rheden
2020
Grondstoffenvisie
2019
Watertakenplan Olburgen 2018-2022
2018
Beleidskader klimaataanpak 2019-2022
2019
Wat is de bijdrage aan de Sustainable Development Goals (SDG)? Taakveld(en) • 7.2 Riolering • 7.3 Afval • 7.4 Milieubeheer
Bijdrage aan SDG* • 3-4 • 6-3, 6-B • 7-1, 7-2 • 11-6 • 12-2, 12-5 • 13-1, 13-2, 12-8, 13-3
* Sustainable Development Goals, zie bijlage 8 voor een nadere toelichting
55
Verbonden partijen Voor het bereiken van de doelstellingen van het programma, in het bijzonder de beoogde maatschappelijke effecten, heeft de gemeente Rheden zich met een aantal partijen verbonden waarin zij een bestuurlijk en een financieel belang heeft. Het gaat hier om de volgende organisatie: • Gemeenschappelijke Regeling Omgevingsdienst Regio Arnhem (ODRA); In de paragraaf Verbonden Partijen wordt nader inzicht gegeven in de beleidsmatige en financiële betrokkenheid en risico's van de gemeente in deze organisaties.
Wat mag het kosten? 4. Duurzaamheid
(x € 1.000)
Omschrijving
R 2020
GB 2021 B 2022
B 2023
B 2024
B 2025
Lasten 7.2 Riolering 7.3 Afval
3.400 4.534
3.298 4.052
3.190 4.209
3.234 4.209
3.233 4.208
3.226 4.208
7.4 Milieubeheer subtotaal
1.679 9.613
1.843 9.194
2.009 9.409
1.673 9.116
1.588 9.030
1.588 9.022
subtotaal
4.965 5.324 145 10.434
4.919 5.051 8 9.978
4.919 5.137 8 10.064
4.869 5.137 8 10.014
4.869 5.137 8 10.014
4.869 5.137 8 10.014
Saldo van baten en lasten
821
785
656
899
984
992
Reserves Toevoeging Onttrekking
0 246
0 0
0 0
0 0
0 0
0 0
Resultaat
1.067
785
656
899
984
992
Baten 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer
56
5 Bestuur en Veiligheid
Wat willen we bereiken? Een Rhedense samenleving, waarin iedere inwoner en ondernemer een veilige woon- en werkomgeving ervaart. Veiligheid is immers een basisvoorwaarde voor plezierig wonen in onze gemeente. Iedereen moet zich veilig voelen en ieders omgeving moet leefbaar zijn. Daarom bestrijden we geweld, discriminatie en criminaliteit. Rheden streeft naar verbetering van leefbaarheid en vermindering van (georganiseerde) criminaliteit waardoor inwoners zich veilig voelen binnen de gemeente Rheden. Daarnaast streven we naar een samenleving waarin gelijke behandeling voorop staat. Een effectieve samenwerking tussen gemeente en haar partners is daarvoor voorwaarde. Voor onze inwoners en ondernemers. Het onderlinge respect, gelijke mogelijkheden tot participatie en de kwaliteit van de onderlinge samenwerking met onze partners bepaalt of wij onze duurzame ontwikkelingsdoelen, zoals binnen deze programmabegroting verwoord, binnen onze gemeente gaan halen. Diversiteit, gendergelijkheid en zoveel mogelijk gelijke kansen voor iedereen zijn ons uitgangspunt. Rheden is een Regenboog gemeente. Samen werken aan onze toekomst staat daarin centraal. De gemeente Rheden in de regio. Op 24 november 2020 heeft de gemeenteraad van de gemeente Rheden ingestemd met de Gemeenschappelijke regeling Regio Arnhem-Nijmegen en het visiedocument Regio Arnhem-Nijmegen Groene Metropoolregio.
De gemeente Rheden onderschrijft de grondgedachte dat een sterke regionale samenwerking een positieve impuls biedt aan welzijn en welvaart in de gemeente Rheden. De verschillende programma’s raken opgaven die een regionale schaal vragen om deze op te lossen. De programma’s van het visiedocument (Productieve regio, Verbonden regio, Circulaire regio, Ontspannen regio, Groene groei regio) sorteren daarbij positieve effecten op onze overige beleidsdoelen. Hierbij geldt: wat goed is voor de regio, is goed voor de gemeente Rheden. Regionale samenwerking maakt Rheden sterker. Uitgangspunt voor de regionale samenwerking is een opgavegerichte samenwerking, waarin de raden 5 concrete opgaven in een jaarlijks programma vaststellen. Voorafgaand aan de vergadering over deze programmabegroting bespreken wij de inhoudelijke opgave voor de `Groene Metropoolregio voor 2022. Naast de Groen Metropoolregio zet de gemeente Rheden het komend jaar in op een professionalisering van onze partnerschapsrelaties, door duidelijkheid over aanspreekpunten, doelstellingen van de partnerships en opgaven. De gemeente Rheden in Nederland. De gemeente Rheden wil graag leren van andere gemeenten en derden, maar ook haar parels delen met andere gemeenten in het land. Deel en geef door is daarom ons 18e duurzame ontwikkelingsdoel (Global Goal). Daarvoor is een krachtige Rhedense gemeentelijke organisatie nodig.
Het werken aan de continue verbetering van onze dienstverlening, ons menselijk kapitaal en de start van de nieuwbouw van ons gemeentehuis dragen daar aan bij. Dit begint bij een omgevingsoriëntatie waarin wij leren van ‘best practices’ en ook onze eigen ‘best practices’ delen met andere gemeenten en bijvoorbeeld VNG. De gemeente Rheden staat ‘open’ om op deze wijze te leren.
57
Wat zijn de doelen (voor 2022-2025)? Doel 1: Gelijke behandeling (o.a. Global Goal 5) We willen alle mensen die wonen, werken of te gast zijn in onze gemeente gelijk behandelen en een kans geven. Daarbij hoort geen ongelijkheid op grond van geslacht, leeftijd, etniciteit of religie. We willen alle vormen van geweld en discriminatie voorkomen en verminderen. Het gaat om gelijke behandeling van mensen in het maatschappelijk verkeer en voor de wet. Doel 2: Het veiligheidsgevoel blijft in 2023 minimaal gelijk met het gevoel in 2019 (Global Goal 16) In 2019 is de veiligheidsmonitor uitgevoerd, deze wordt 1x per 4 jaar uitgevoerd. Het rapportcijfer 'veiligheid in de buurt' in 2019 was een 7,3 en 'leefbaarheid in de buurt' een 7,4. In 2023 blijft dit gevoel minimaal gelijk. Doel 3: De dienstverlening van de gemeente zet de inwoner centraal (Global Goal 16) Dienstverlening is primair gericht op het verlenen van service aan de inwoners en klanten. Onze werkprocessen zijn daarop gericht. Doel 4: Het helpen van klanten gebeurt effectief en efficiënt (Global Goal 16) Wij werken aan een goede balans tussen klantgerichtheid en betaalbaarheid. Doel 5: Heldere, eenduidige en toegankelijke communicatie (Global Goal 16) Ons uitgangspunt is samenwerking waarin overheid en samenleving gezamenlijk optrekken. Onze communicatie- en participatieprocessen sluiten wij daarop aan.
Wij streven naar heldere communicatie en vinden het belangrijk een goede verstandhouding te hebben met de omgeving. We informeren onze inwoners op een heldere manier, waarbij de gemeentelijke website centraal staat, maar daarnaast maken we ook veelvuldig gebruik van social media, kranten, vakbladen en andere media. De wetgeving rond digitale toegankelijkheid vraagt bovendien om het geschikt maken van alle digitale informatie voor iedereen. Doel 6: Wij realiseren de inhoudelijke opgave voor 2022 voor de Groene Metropoolvisie zoals deze door de Raad wordt vastgesteld (Global Goal 17) Vlak voor de begrotingsvergadering zal de Raad een inhoudelijke opgave vaststellen voor de Rhedense bijdrage aan de Groene metropoolregio. Deze zullen wij in 2022 realiseren. (Bij taakveld 0.1 is hiervoor in 2022 € 184K geraamd). Doel 7: Vanuit visie op partnerships creëren van een georganiseerde samenwerking (Global Goal 17) Elk probleem kent zijn eigen schaal om het op te lossen. Door in diverse samenwerkingsverbanden te opereren dragen wij bij aan oplossingen voor de uitdagingen waar onze inwoner zich voor gesteld ziet. We zetten in op samenwerking om onze doelen te bereiken. We zijn voorstander van samenwerkingsverbanden op lokaal, regionaal, landelijk en mondiaal niveau. Ons credo is: “Samen met de samenleving”.
De gemeente Rheden is voortdurend bezig met verbeteringen en ontwikkelingen op alle beleidsterreinen. Naast een onze informerende rol, vinden wij partnerschap van groot belang. Samen met de samenleving ontwikkelen en verbeteren vraagt om heldere communicatie, participatie en partnerschap. Voor 2022 willen we de organisatie verder professionaliseren op dit gebied. We willen medewerkers uitnodigen om bewust bezig te zijn met de wisselwerking tussen overheid en samenleving en hoe dit vorm te geven in de praktijk. Doel 8: Leren van best practices en het delen van best practices Global Goal 18) De gemeente Rheden wil graag een lerende organisatie zijn daarom leert zij graag van ‘best practices’ en deelt zij ook graag haar ‘best practices’.
58
Wat zijn de resultaten voor 2022? Doel 1: Gelijke behandeling (o.a. Global Goal 5) 1. De door de Corona-epidemie nog openstaande acties van het in 2020 opgestelde Regenboogplan worden gerealiseerd. Doel 2: Het veiligheidsgevoel in 2023 minimaal gelijk blijft met het gevoel in 2019 1. 1x per jaar een zichtbare actie van politie en boa's om in gesprek te gaan met inwoners. 2. Jaarlijks worden 2 casussen die in het Veiligheidshuis zijn besproken (op gebied van jeugd en personen met verward gedrag) geëvalueerd. 3. Op minimaal 5 basisscholen is ondermijnende criminaliteit besproken (bv. Hackshield). 4. We voeren 2 integrale controles per jaar uit op het gebied van ondermijning. 5. De huidige panden waar arbeidsmigranten verblijven worden minimaal 1x jaarlijks integraal gecontroleerd. 6. We stellen een nieuw integraal veiligheidsbeleid op voor 2023-2026 dat gelijkt loopt met de veiligheidsstrategie politie. Doel 3: De dienstverlening van de gemeente zet de inwoner centraal 1. Dienstverlening is primair gericht op het verlenen van service aan de inwoners en klanten. Daarvoor realiseren wij de ambities in het implementatieplan voor 2022 van de Herijking Dienstverleningsvisie 2020. Doel 4: Het helpen van klanten gebeurt effectief en efficiënt 1. Wij werken aan een goede balans tussen klantgerichtheid en betaalbaarheid.
Daarvoor realiseren wij de ambities in het implementatieplan voor 2022 van de Herijking Dienstverleningsvisie 2020. Doel 5: Heldere, eenduidige en toegankelijke en communicatie 1. Verdere uitrol en borging digitale toegankelijkheid (advies, onderzoek, ondersteuning en opleiding) gerealiseerd. 2. Verbeteracties communicatie via website, social media en overige kanalen gerealiseerd. 3. Profilering op relevante thema’s (in media) maandelijks gerealiseerd. 4. Professionalisering en verhogen taakvolwassenheid medewerkers op het gebied van communicatie en participatie door coaching, training en beschikbaar stellen tools en communicatiemiddelen. Actieplan met acties en resultaten gerealiseerd. 5. Implementatie van nieuwe participatie-instrumenten (Burgerforum en participatieplatform) gerealiseerd. 6. Communicatieplan omgevingswet gerealiseerd. 7. Communicatie- en participatieplan Klimaat (met acties en resultaten) gerealiseerd (waaronder een burgerforum). 8. Actief inzetten op participatie en betrokkenheid in de top 3 buurten waar dat nu minder is m.b.v. ontwikkelmanagers. Doel 6: Wij realiseren de inhoudelijke opgave 2022 voor de Groene Metropoolvisie zoals deze door de Raad wordt vastgesteld 1. Implementatie actieplan 2022 zoals in de Raad in november 2021 vastgesteld 2. Voorbereiding en opmaak uitslagen gemeenteraadsverkiezingen 16 maart 2022 3.
De telefonische dienstverlening is qua inrichting en thuiswerkmogelijkheden geprofessionaliseerd. Doel 7: Vanuit visie op partnerships creëren van een georganiseerde samenwerking 1. Wij stellen een visie op partnerships op en de wijze waarop wij daar organisatorisch invulling aan geven. Deze wordt door het College vastgesteld. Doel 8: leren van best practices en het delen van best practices Global Goal 18) 1. Wij verzamelen actief ‘best practices’ in het land te behoeve van onze eigen opgaven in de gemeente. 59
2. Wij delen onze eigen ‘best practices’ (bijvoorbeeld op het gebied van de Global Goals en Erfgoed) met andere organisaties, zoals VNG, provincie en gemeenten.
Welke context speelt er? (kader, achtergrond, actualiteit, ontwikkeling) Welke risico’s staan de doelen binnen dit programma in de weg? - Met name externe en/of onvoorziene factoren, zoals de Corona-pandemie of financiele tegenvallers, spelen een belangrijke rol waar het gaat om capaciteit en beschikbaarheid van voldoende middelen. - Mogelijke kosten opvang statushouders Wat zijn de beleidsontwikkelingen in dit programma? Veilige samenleving • Ook op dit terrein heeft Corona ons in 2020 en 2021 voor grote uitdagingen gesteld. Het is nog ongewis welke maatregelen wij moeten treffen om ons in 2022 te vrijwaren van besmettingen. Maar net als in 2020 en 2021 zullen wij snel en alert optreden om een crisis te beteugelen. • De kwetsbare leef- en werkomstandigheden van arbeidsmigranten is een van de ontwikkelingen die tijdens coronacrisis meer zichtbaar is geworden. • De reguliere criminaliteit (woninginbraken, autodiefstal, etc.) lijkt structureel plaats te hebben gemaakt voor cybercrime en ondermijnende criminaliteit. • De maatschappelijke tegenstellingen en polarisatie worden steeds scherper. Dit is onder andere terug te zien in recente onderzoeken, in de (sociale) media en het debat. Partnerschappen • Regionalisering is een onomkeerbare trend. De invloed van de regio op ons lokale beleid zal groeien.
Dit vraagt om een actieve houding en bijdrage aan de regionale ontwikkelingen en visie. • Samen een mooi en sterker Rheden maken. Dat bereiken we door partnerschappen. Inwoners, bedrijven, organisaties: allen dragen een steentje bij. Er is sprake van een toenemende noodzaak tot samenwerking om onze doelen te bereiken. Dit vraagt om een visie. • De gemeente wil een betrouwbare en stevige partner zijn. Een overheid die denkt in mogelijkheden in plaats van regels. Een overheid die optreedt als één geheel en daarin voortvarend handelt. Verder moet de overheid duidelijk zijn over mogelijkheden, en initiatieven van inwoners serieus nemen. • We richten ons op het creëren van een draagvlak bij alle partijen die een rol hebben in het gehele proces van participatie. Al deze stakeholders worden benaderd, bevraagd en uitgedaagd om het partnerschap gezamenlijk vorm te geven. • Bij het vormgeven van partnerschap is ook de verhouding tussen verantwoordelijke collegeleden, de raad en de ambtenaren belangrijk. Een goede samenwerking draagt bij aan een dito dienstverlening aan onze inwoners. Deze samenwerking vraagt onze continue aandacht. Dienstverlening • Het uitwerken van de visie op dienstverlening krijgt in de periode 2022-2025 zijn beslag. De vijf uitgangspunten hiervoor zijn eind 2020 vastgesteld door de gemeenteraad.
Conform afspraak brengen we een voorstel naar de gemeenteraad over de wijze waarop met deze vijf uitgangspunten aan de slag wordt gegaan. Actuele trends en ontwikkelingen krijgen daarin uiteraard een plek. Denk aan de effecten van de coronapandemie, de tijdelijke huisvesting, het hybride werken en het nieuwe gemeentehuis. Deze ontwikkelingen hebben immers invloed op de reguliere dienstverlening en de gemeentelijke klantprocessen. • De belangrijkste gemeentelijke dienstverleningskanalen zijn telefonie, digitaal contact en fysieke bezoeken. Zoals bekend is met name de digitale dienstverlening in opmars. Deze 60
•
•
ontwikkeling betekent continue zoeken naar de juiste balans in kanaalsturing. Het digitale kanaal is kansrijk, maar de telefonie en de gemeentelijke locaties blijven evenzeer belangrijk. Inwoners die ondersteuning nodig hebben, moeten we bij de hand nemen. Zoals klantregisseurs die actief de inwoners informeren over de status van een vraag of een lopend dossier. Het directe klantcontact krijgt een impuls door verdere verbetering van de telefonische dienstverlening. Deze wordt qua inrichting geprofessionaliseerd met betere informatiemogelijkheden (o.a. wachttijdinformatie) en een helder keuzemenu. Daarnaast worden medewerkers van de klantenservice gefaciliteerd in het thuiswerken. Op 16 maart 2022 zijn er gemeenteraadsverkiezingen. In het najaar van 2021 wordt gestart met de voorbereidingen daarvoor.
Communicatie • Corona heeft ervoor gezorgd dat er in versnelde mate behoefte is aan digitale participatiemogelijkheden. Europese wetgeving stelt eisen aan de digitale toegankelijkheid van digitale informatie. Het betrekken van de inwoners bij de klimaataanpak is een belangrijk thema dat in 2022 speelt. Hiertoe wordt onder meer een burgerforum ingezet. • Ook de omgevingswet stelt eisen aan participatie. Deze ontwikkelingen hebben gevolgen voor de wisselwerking met onze inwoners en bedrijven, maar ook voor de interne organisatie bijvoorbeeld in de manier van werken en wat er nodig is in de toekomst om de samenwerking tussen overheid en haar omgeving te versterken. Daarom wordt er in 2022 uitgebreid ingezet op het faciliteren (communicatietoolkit en uitbreiding communicatie- en participatieinstrumenten) coachen en trainen van medewerkers. Wat zijn de beleidskaders? Beleid
Vastgesteld
Gemeenschappelijke regeling Regio Arnhem-Nijmegen
2021
Visiedocument Regio Arnhem-Nijmegen
2021
Herijking Dienstverleningsvisie Gemeente Rheden
2020
Regenboogplan
2020
Integraal veiligheidsplan 2021 - 2022
2020
Wijziging Algemene Plaatselijke verordening 2020
2020
Actualisatie beleidsregels Wet Bibob
2019
Aanpak ondermijning: meldpunt en verwerkingsprocedure
2019
Lokale aanpak radicalisering en polarisatie
2019
Verbeterde meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling
2019
Samenwerkingsconvenant en Privacy Protocol casusoverleg overlastgevers en personen met verward gedrag
2019
Beleidsregel Wet aanpak woonoverlast
2019
Beleidsregel Sluiting van een voor het publiek toegankelijk gebouw, inrichting of ruimte gemeente Rheden 2019
2019
Evenementenbeleid
2017
Nota Integrale Veiligheid 2017 - 2020
2017
Integraal Alcohol- en drugsbeleid 2017-2020
2017
Digitaal en persoonlijk contact
2016
Aanwijzingsbesluit Digitaal Opkopersregister
2016
Regionale aanpak huiselijk geweld + lokale aanpak
2016
Aanwijzingsbesluit detectieverbod
2016 61
Aanwijzingsbesluit gebieden alcoholverbod
2016
Plan van aanpak, programma Samen meer Service
2016
Sociaal calamiteitenplan maatschappelijke onrust
2015
Evaluatie Drank- en horecawet gemeente Rheden 2015
2015
Nota Uitvoering exploitatie kamerverhuurpanden
2015
APV 2015 geactualiseerd
2015
Beleidsregels Wet Bibob (incl. uitbreiding exploitatie kamerverhuur)
2014
Nota signaleren, corrigeren en activeren (evaluatie aanpak jongerenoverlast)
2013
Convenant en privacy protocol aanpak problematische jeugd(groepen)
2013
Visie op digitale dienstverlening
2013
Notitie Externe veiligheid
2012
Uw leefomgeving, ons werk! Leidraad voor passende participatie
2011
Buurtbemiddeling
2010
Wet Victoria (aanpak woonoverlast)
2010
Convenant burgernet
2010
Wat is de bijdrage aan de Sustainable Development Goals (SDG)? Taakveld(en) • 0.1 Bestuur • 0.2 Burgerzaken • 1.1 Crisisbeheersing en brandweer • 1.2 Openbare orde en veiligheid
Bijdrage aan SDG* 5-1, 5-2, 5-3, 5-4, 5-5, 5-6, 5-a, 5-b, 5-c, 16-1, 16-2, 16-4, 16-6, 16-10 17-16, 17-17, 17-18, 17-19, 18.
* Sustainable Development Goals, zie bijlage 8 voor een nadere toelichting
Verbonden partijen Voor het bereiken van de doelstellingen van het programma, in het bijzonder de beoogde maatschappelijke effecten, heeft de gemeente Rheden zich met een aantal partijen verbonden waarin zij een bestuurlijk en een financieel belang heeft. Het gaat hier om de volgende organisatie: • Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland Midden (VGGM); • Stichting Veilig Thuis. • Groene Metropoolregio In de paragraaf Verbonden Partijen geven we inzicht in de beleidsmatige en financiële betrokkenheid en de risico's.
62
Wat mag het kosten? 5. Bestuur & Veiligheid
(x € 1.000)
Omschrijving
R 2020
GB 2021 B 2022
B 2023
B 2024
B 2025
Lasten 0.1 Bestuur 0.2 Burgerzaken
2.728 1.477
2.350 1.663
2.547 1.638
2.363 1.588
2.363 1.570
2.363 1.529
1.1 Crisisbeheersing en brandweer 1.2 Openbare orde en veiligheid
2.775 1.362
2.845 1.379
2.920 858
2.727 858
2.727 859
2.726 859
8.341
8.237
7.962
7.536
7.519
7.476
0.1 Bestuur 0.2 Burgerzaken
55 499
30 585
30 585
0 585
0 585
0 585
1.1 Crisisbeheersing en brandweer 1.2 Openbare orde en veiligheid
0 298
6 21
6 21
6 21
6 21
6 21
852
641
641
611
611
611
-7.489
-7.596
-7.321
-6.925
-6.908
-6.865
31 0
0 0
0 0
0 0
0 0
0 0
-7.520
-7.596
-7.321
-6.925
-6.908
-6.865
subtotaal Baten
subtotaal Saldo van baten en lasten Reserves Toevoeging Onttrekking Resultaat
63
6 Overhead en algemene dekkingsmiddelen Wat willen we bereiken? Dit programma bevat de algemene dekkingsmiddelen die ten dienste zijn gesteld aan de andere programma's, inclusief de lasten voor overhead. De voorgeschreven taakvelden van dit programma hebben een financieel-technisch karakter. Binnen dit programma zijn geen specifieke beleidsdoelen of maatschappelijke effecten opgenomen. Uitgangspunt voor dit programma is het waarborgen van een solide financiële positie van de gemeente blijkend uit een evenwichtige en sluitende (meerjarig)begroting in combinatie met een voldoende reservepositie. Eventuele nadere doelen en/of randvoorwaarden zijn opgenomen in de volgende paragrafen: A. Lokale heffingen (taakveld 0.61 t/m 0.64); B. Weerstandsvermogen en risicobeheersing D. Financiering (taakveld 0.5); E. Bedrijfsvoering (taakveld 0.4). Wat zijn de doelen en resultaten voor 2022? Voor de visie, doelen en resultaten verwijzen we u graag door de naar de paragrafen B "Weerstandsvermogen en risicobeheersing" en "E. Bedrijfsvoering".
Verbonden partijen Zoals voor dit programma geldt dat hiermee geen specifieke beleidsdoelen of maatschappelijke effecten worden beoogd, geldt dit ook voor de verbonden partijen die tot dit programma behoren. Het gaat hierbij om de volgende organisaties: • NV Bank der Nederlandse Gemeenten(BNG); • Alliander; • De Connectie; • Gelders Archief. In de paragraaf Verbonden Partijen wordt nader inzicht gegeven in de beleidsmatige en financiële betrokkenheid en risico's van de gemeente in deze organisaties.
64
Wat mag het kosten? 6. Overhead en algemene dekkingsmiddelen Omschrijving
(x € 1.000)
R 2020
GB 2021 B 2022
B 2023
B 2024
B 2025
Lasten 0.4 Overhead 0.5 Treasury
16.670 73
15.585 -219
15.576 488
15.400 435
15.360 410
15.318 418
713
730
730
730
730
730
348
591
808
793
708
608
1 17.805
16.687
17.602
17.359
17.207
17.073
956 506 6.271 2.274 5
599 585 6.671 2.299 54
187 719 6.778 2.335 4
187 719 6.778 2.335 4
187 719 6.778 2.335 4
187 719 6.778 2.335 4
216
227
231
231
231
231
79.209 288
78.873
83.542
81.207
80.094
79.573
89.726
89.307
93.795
91.460
90.347
89.827
71.920
72.620
76.194
74.101
73.140
72.754
Reserves Toevoeging
194
0
0
0
0
0
Onttrekking
647
3
3
3
3
3
Resultaat
72.374
72.623
76.197
74.105
73.143
72.757
0.61 OZB woningen 0.62 OZB niet-woningen 0.63 Parkeerbelasting 0.64 Belastingen overig 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten 0.9 Vennootschapsbelasting (Vpb) subtotaal Baten 0.4 Overhead 0.5 Treasury 0.61 OZB woningen 0.62 OZB niet-woningen 0.63 Parkeerbelasting 0.64 Belastingen overig 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten 0.9 Vennootschapsbelasting (Vpb) subtotaal Saldo van baten en lasten
65
Paragrafen
66
A. Lokale Heffingen In de paragraaf lokale heffingen gaan we in op de ontwikkelingen van de verschillende belastingen en heffingen en de consequenties voor onze inwoners. Daarbij besteden we aandacht aan de totstandkoming van de tarieven en de beleidskeuzes die daaraan ten grondslag liggen. Verder geven we inzicht in de kostendekking van een heffing. Voor de lokale heffingen zijn de uitgangspunten zoals die zijn opgenomen in de kadernota 2022 leidend. Uitgangspunt is o.a. dat lokale belastingen en heffingen voor de inwoner niet meer stijgen dan de jaarlijkse inflatie. In de kadernota 2022 is uitgegaan van een inflatiepercentage van 1,6%. De paragraaf lokale heffingen bestaat uit de volgende onderdelen: • wettelijke bepalingen • geraamde opbrengsten uit lokale heffingen • ontwikkeling lokale lastendruk • voorstel tariefaanpassingen (kostendekking heffingen) • kwijtscheldingsbeleid
Wettelijke bepalingen Gemeenten zijn beperkt in de belastingen die ze mogen heffen. Deze zijn limitatief opgesomd in de wet. Naast belastingen heft de gemeente rechten (leges) voor individuele diensten aan haar burgers. De tarieven van deze rechten dienen zo te worden gesteld dat de opbrengsten de kosten niet te boven gaan. De opbrengsten hebben een directe relatie met de kosten voor de dienstverlening (gebonden heffingen) en zijn daarmee maximaal 100% kostendekkend. Hierbij worden de direct en indirect toe te rekenen kosten en baten aan de prestatie (activiteit) toegerekend en vervolgens op grond van de geraamde aantallen ‘omgeslagen’ in een tarief, waarbij vervolgens een maximaal kostendekkend tarief ontstaat. Het gaat hierbij om rechten als afvalstoffenheffing en reinigingsrechten, rioolheffing, bouwleges en begraafrechten. De opbrengst van de onroerende zaakbelasting wordt jaarlijks met in principe maximaal het verwachte inflatiepercentage verhoogd, tenzij de raad op voorstel van het college anders besluit Ten aanzien van de secretarieleges wordt gestreefd naar 100% kostendekking. Echter, er wordt vanuit het Rijk voor bepaalde producten (paspoorten, rijbewijzen) een maximering van tarieven opgelegd waardoor de dekking aan verandering onderhevig is.
Samenvattend: Uitgangspunten tarievenbeleid lokale heffingen Onroerendezaakbelastingen Afvalstoffenheffing / reinigingsrechten Rioolheffing (en rioolaansluitrecht) Bouwleges Hondenbelasting Toeristenbelasting Forensenbelasting Secretarieleges Begraafrechten
100 % kostendekkend tarief
Jaarlijkse stijging op basis van inflatiepercentage
Andere uitgangspunten X
X X X X X X X X
67
Geraamde opbrengsten uit lokale heffingen Onderstaande tabel geeft een overzicht van de lokale heffingen voor 2022 en de vergelijking met de primitieve begroting 2021. Opbrengsten lokale belastingen, heffingen en retributies (x € 1.000) Onroerende zaakbelastingen Afvalstoffenheffing Reinigingsrechten Rioolheffing Bouwleges Hondenbelasting Toeristenbelastingen Secretarieleges Begraafrechten Forensenbelasting Marktgelden Overige heffingen Totaal
Netto 2021 8.494 4.055 38 4.354 650 212 273 419 501 55 19 37 19.107
Mutatie 613 273 3 39 -200 4 1 -20 0 1 -10 25 729
Netto 2022 Kwijtschelding 9.107 6 4.328 175 41 4.393 180 450 216 15 274 399 501 3 56 9 62 19.836 379
Bruto 2022 9.113 4.503 41 4.573 450 231 274 399 504 56 9 62 20.215
Ontwikkeling lokale lastendruk De provincie Gelderland onderzoekt jaarlijks de ontwikkelingen van de lokale lasten per individuele gemeente en vergelijkt de lokale lastendruk van de gemeenten onderling. In onderstaand overzicht ziet u een vergelijking van de totale belastingdruk per inwoner en per belastingsoort voor diverse gemeenten in de regio over de jaren 2020 en 2021. Tevens is de belastingdruk afgezet tegen het provinciaal gemiddelde.
Gemeente Provinciaal gemiddelde
OZB 2020 2021
AfvalstoffenTotale heffing Rioolheffing belastingdruk 2020 2021 2020 2021 2020 2021
257
270
87
96
97
98
441
464
Arnhem
340
342
105
109
105
106
549
557
Renkum
230
284
123
128
128
135
481
547
Rozendaal
257
262
94
101
92
93
443
456
Bronckhorst
210
216
108
130
126
131
443
477
Lingewaard
251
266
91
100
101
103
443
469
Zutphen
239
278
106
109
90
82
434
470
Doesburg
190
194
134
137
109
111
432
442
Zevenaar
243
281
83
81
104
106
430
468
Brummen
243
277
68
71
118
120
429
467
Doetinchem
226
230
101
131
99
103
426
464
Duiven Rheden
233 192
251 205
88 103
99 99
98 107
100 104
419 402
450 408
Westervoort
175
207
101
109
104
106
380
422
Overbetuwe
158
174
108
111
47
43
314
328
Prognose 2022
Gemeente
416
68
Bron: Provincie Gelderland, afdeling KOB/IBT https\\:geldersefinancien.nl/viewer d.d. 27-07-2021. Het uitgangspunt voor afval en riool is 100% kostendekking en voor OZB 1,6% inflatiestijging. Ten opzichte van 2021 is er sprake van een stijging van de belastingdruk per inwoner door hogere lasten bij afval. De tarieven 2022 voor riool zijn overeenkomstig de tarieven voor 2021, er wordt € 127.000 gestort in de voorziening riool.
Voorstel tariefaanpassingen Onderstaand wordt op grond van wettelijke bepalingen en beleidsuitgangspunten inzicht gegeven in de verwachte tariefbepaling voor 2022. Pas bij de vaststelling van de belastingverordeningen worden de tarieven definitief vastgesteld. Dit vindt plaats in de raadsvergadering van december 2021.
OZB Bij het opstellen van de programmabegroting 2022 zijn alle mutaties in de WOZ-waarden tot het moment van opmaken van de begroting meegenomen (peildatum begin juni 2021) en is tevens de waardeontwikkeling van het bestand ingecalculeerd. Uw raad stelt de definitieve tarieven bij de wijziging van de belastingverordening vast. Uitgangspunt voor de berekening van de tarieven is de geraamde opbrengst (inclusief 1,6% inflatie). De tarieven OZB uitgedrukt in percentage van een onroerende zaak zijn in de onderstaande tabel weergegeven met daarbij de vergelijking met vorig begrotingsjaar. Soort Woningen - eigenaar Niet-woningen - eigenaar - gebruiker
2021
2022
Verandering
0,1318 %
0,1194%
-9,42%
0,2790 % 0,1930 %
0,2444% 0,1873%
-12,38% -2,94%
De aanpassing in het tarief wordt beïnvloed door drie factoren: • de waarde ontwikkeling van woningen (+9,4%) en niet-woningen (-2,2%) begin juni waardoor de tarieven voor woningen naar beneden worden bijgesteld en niet woningen naar boven; • de inflatiecorrectie van 1,6% wat een opwaarts effect heeft op de tarieven; • een neerwaartse correctie op de waardeontwikkeling in verband met verwachte leegstand per 1-1-2022 bij OZB gebruikers niet woningen en een opwaartse correctie bij de waardeontwikkeling niet woningen eigenaren. Per saldo leidt deze berekeningswijze van de tarieven tot een lastenverzwaring ter hoogte van het inflatiepercentage van 1,6% voor zowel woningen als niet woningen.
Afvalstoffenheffing en reinigingsrechten De totale te dekken kosten van de afvalstoffenheffing zijn als volgt opgebouwd: Post 7.3 Afval 0.4 Overhead 0.5 Rente 0.64 Belastingen overig 0.8 Overige baten en lasten
Kosten in 2021 3.223.751 78.990 3.833 110.000 -70.336
Kosten in 2022 3.476.142 82.053 2.300 108.612 -70.336
69
2.1 Verkeer en vervoer 6.3 Inkomensregelingen Btw compensatie Totale kosten Opbrengst heffingen Dekkingspercentage
59.243 175.200 649.232
59.243 175.200 669.825
4.229.914 4.230.000 100%
4.503.038 4.503.602 100%
Voor het belastingjaar 2022 zijn voor de kostentoerekening dezelfde uitgangspunten gehanteerd als in 2021. Na de daling van vorig jaar is er het aankomend jaar sprake van een stijging van het tarief met 1,3% Over de voorgaande belastingjaren ziet de ontwikkeling er als volgt uit: Afvalstoffenheffing Basisbedrag 140 liter container 180 liter container 240 liter container Verzamelcontainer hoogbouw
2019 26,28 167,28 206,16 264,00 167,28
2020
2021
2022
31,80 202,44 249,48 319,44 202,44
36,10 198,22 242,91 309,37 198,22
36,57 200,80 246,07 313,39 200,80
Verandering 1,3% 1,3% 1,3% 1,3% 1,3%
M.b.t. reinigingsrechten voor bedrijven is er voor het jaar 2022 ten opzichte van het 2021 sprake van een stijging van het tarief met 6,4%. De gemeente treedt wat betreft de reinigingsrechten op als ondernemer, zodat over dit tarief nog 21% BTW berekend wordt. Reinigingsrecht Tarief
2021 215,12
2022 228,98
Verandering 6,4%
Rioolheffing De wet milieubeheer schrijft gemeenten voor een plan op te stellen voor de inzameling en het transport van afvalwater. Bij de tariefberekening heeft het geldende Gemeentelijk rioleringsplan als basis gediend. De totale te dekken kosten van rioolheffing zijn als volgt opgebouwd: Post 7.2 Riolering 0.4 Overhead 0.5 Rente 0.64 Belastingen overig 2.1 Verkeer en vervoer 6.3 Inkomensregelingen Btw compensatie Totale kosten Opbrengst heffingen Dekkingspercentage
Kosten in 2021 2.266.016 697.500 730.550 158.000 124.590 180.000 376.929
Kosten in 2022 2.684.393 729.789 152.196 158.000 124.590 180.000 417.025
4.533.585 4.534.000 100%
4.445.993 4.572.827 102,9%
70
Voor het belastingjaar 2022 zijn voor de kostentoerekening dezelfde uitgangspunten gehanteerd als in 2021. Ten opzichte van 2021 verwachten we op een aantal onderdelen hogere kosten en daarnaast is er, vanwege het lager omslagpercentage, minder rente toegerekend. De verwachte hogere opbrengst van € 127.000 ten opzichte van de geraamde kosten wordt aan de voorziening riolering toegevoegd. Over de voorgaande belastingjaren ziet de ontwikkeling er als volgt uit: Rioolheffing
2019
Eigenaar < 300 m3 300 - 999 m3 1000 - 9999 m3 > 9999 m3
2020
2021
2022
Verandering
69,60
72,96
70,89
70,89
0%
124,20 351,24 2.901,48
130,20 368,40 3.042,96
126,50 357,94 2.956,55
126,50 357,94 2.956,55
0% 0% 0%
22.803,72
23.916,12
23.237,02
23.237,02
0%
Lijkbezorgingsrechten Sinds 2011 is er sprake van een kostendekkend tarief. Ten opzichte van het belastingjaar 2021 blijkt er geen noodzaak tot een aanpassing van de tarieven voor het belastingjaar 2022.
Toeristenbelasting & Watertoeristenbelasting Voor deze belastingsoort geldt de beleidslijn dat de tarieven jaarlijks worden aangepast aan de inflatiecorrectie. Het tarief van de watertoeristenbelasting is per overnachting het dubbele van het basistarief toeristenbelasting. De ontwikkeling van de toeristenbelasting staat in onderstaand overzicht vermeld. Toeristenbelasting Overnachtingen (basistarief) Seizoenstandplaatsen Jaarstandplaatsen
2021 2,00
2022 2,03
Verandering 1,6%
245,00 291,20
248,92 295,86
1,6% 1,6%
De ontwikkeling van de watertoeristenbelasting staat in onderstaand overzicht vermeld. Watertoeristenbelasting Overnachtingen (basistarief)
2021
2022 4,00
4,06
Verandering 1,6%
Forensenbelasting Het basistarief van de forensenbelasting wordt gecorrigeerd met het jaarlijkse inflatiepercentage. Het belastbare feit voor de forensenbelasting komt sterk overeen met die voor de toeristenbelastingen. Daarmee is een verschil in tariefhoogte tussen jaarstandplaatsen van de toeristenbelasting en het basistarief voor de forensenbelasting (ook vanuit juridisch oogpunt) niet
71
wenselijk. De verhoging van het tarief voor de forensenbelasting volgt daarmee de verhoging van het tarief van de jaarplaatsen (toeristenbelasting). Bij de vaststelling van de tarieven forensenbelasting voor het jaar 2021 is per abuis met het bovenstaande geen rekening gehouden. Dit wordt nu rechtgetrokken bij de bepaling van het basistarief over het jaar 2022. De ontwikkeling van de tarieven staat in onderstaand overzicht vermeld: Forensenbelasting Basistarief Opslag
2021
2022 295,57 1,13
295,86 1,15
Verandering 0,1% 1,6%
Hondenbelasting Het beleidsuitgangspunt ten aanzien van de hondenbelasting is een jaarlijkse verhoging met de inflatiecorrectie. Voor het begrotingsjaar 2022 wordt uitgegaan van een inflatiepercentage van 1,6%. Aangezien de hondenbelasting een tijdvak belasting is dienen de tarieven deelbaar te zijn door twaalf (aantal maanden per jaar). Hierdoor ligt de daadwerkelijk tariefstijging voor de hondenbelasting tussen de 1,23% en 1,69%. Tussen elk van de tarieven zit een verschil tussen € 9,60 tot € 9,96. Het kenneltarief is een optelling van de tarieven voor de 1e en 2e hond. De ontwikkeling van de tarieven staat in onderstaand overzicht vermeld. Hondenbelasting 1e hond (basistarief) 2e hond 3e hond 4e hond 5e hond Elke volgende meer Kenneltarief
2021
2022 63,84 73,78 83,28 92,88 102,60 9,72 137,52
Verandering 64,92 74,88 84,60 94,44 104,04 9,84 139,80
1,08 1,10 1,32 1,56 1,44 0,12 2,28
Leges Voor de leges geldt het uitgangspunt dat de hiervoor in aanmerking komende producten gemiddeld kostendekkend worden geleverd. In november wordt middels een afzonderlijk raadsvoorstel aan de raad gevraagd akkoord te gaan met de legestarieven voor het komende begrotingsjaar.
Kwijtscheldingsbeleid Rheden kent de mogelijkheid tot kwijtschelding van belastingen. Daarvoor is een kwijtscheldingsverordening opgesteld die in 2018 door de Raad is vastgesteld. De kwijtscheldingsverordening is opgesteld om een goed overzicht te hebben van de kaders. Voorheen was in diverse belastingverordeningen een artikel opgenomen over de kwijtschelding. Door alles in één verordening vast te leggen voorkomen we misverstanden in de uitvoering. Zeker nu de uitvoering van belastingen bij de Connectie is belegd. Inwoners kunnen geheel of gedeeltelijk kwijtschelding krijgen voor de OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing. Daarnaast is ook kwijtschelding mogelijk voor de leges van een ID-kaart en voor de hondenbelasting (gedeeltelijk). Inwoners die één keer kwijtschelding kregen toegekend,
72
krijgen vervolgens automatische kwijtschelding indien hun financiële situatie niet is veranderd. Hierbij maken we gebruik van de gegevens van het Inlichtingenbureau. Voor het jaar 2022 verwachten we geen verhoging van de kwijtscheldingen t.o.v. de begroting 2021.
73
B. Weerstandsvermogen en Risicobeheersing Algemeen Om te kunnen beoordelen hoe de gemeente Rheden er financieel voorstaat, is het van belang om inzicht te hebben in de financiële positie en de financiële weerbaarheid (welke mogelijkheden zijn er in financieel moeilijke tijden). Het weerstandsvermogen geeft aan in hoeverre wij in staat zijn om mogelijke tegenvallers (de risico's) op te vangen zonder dat de uitvoering van het beleid in gevaar komt. Met behulp van financiële kengetallen die betrekking hebben op de balans en de begroting kan een beeld worden geschetst van onze financiële positie. Voor de beoordeling of een kengetal matig of goed is sluiten wij aan bij de richtlijnen van onze provinciale toezichthouder. Het weerstandsvermogen en de kengetallen zullen altijd in samenhang moeten worden bezien, omdat ze alleen gezamenlijk en in hun onderlinge verhouding een goed beeld kunnen geven van onze financiële positie. Voor een adequate bedrijfsvoering is het belangrijk dat we risico's en onzekerheden tijdig in beeld hebben en ze op een gestructureerde wijze beheersen. We nemen deel aan een samenleving de complex is en continu aan verandering onderhevig is. Dit vraagt om een passend risicobewustzijn.
Risicomanagement De gemeenteraad heeft bij het vaststellen van de Kadernota 2022 via een motie ('Niet direct rijk rekenen', aangenomen 6 juli 2021) het college opgedragen om a) alle inhoudelijke ontwikkelingen die (kunnen) leiden tot negatieve financiële effecten voor de begroting 2022 in de inleiding inzichtelijk te maken; b) de financiële effecten van deze ontwikkelingen te vertalen in de begroting; c) in de risicoparagraaf van de begroting per ontwikkeling te vermelden welke risicobeperkende maatregelen zijn of worden getroffen. Bij onderstaand onderdeel Risicoprofiel is een inventarisatie opgenomen van diverse ontwikkelingen met een mogelijk financieel risico. Een aantal ervan hebben we gekwantificeerd en bij sommige ontwikkelingen is dit nog niet mogelijk en volstaan we met een 'pm'-raming. Net als binnen de begrotingsprogramma's nemen wij ook in de paragraaf bedrijfsvoering een passage risicomanagement op. In die paragraaf kijken wij naar risico's gerelateerd aan de bedrijfsvoering. Het risicoprofiel binnen de paragraaf Weerstandsvermogen ziet vooral toe op de belangrijkste financiële risico's die nog niet op een of andere wijze volledig zijn afgedekt. Ons weerstandsvermogen (is de verhouding tussen de weerstandscapaciteit en het risicoprofiel) drukken we uit in de weerstandsratio.