Jaarstukken 2025
Tekst van het document
Wat heeft het gekost? Wat mag het kosten?
-) R 2024
PB 2025
GB 2025
R 2025
Afwijking
Lasten 4.2 Onderwijshuisvesting
2.634
3.535
3.535
2.953
582
28
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
2.905
2.686
2.703
3.359
-656
5.3 Cultuurpresentatie, prod.partic.
632
660
674
670
4
5.6 Media
1.045
1.016
1.016
1.023
-7
6.1 Samenkracht en burgerparticip.
3.103
4.567
4.387
3.665
721
704
554
566
591
-25
6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)
2.429
2.960
3.254
2.958
296
6.71 Maatwerkdienstverlening 18+
15.346
18.724
18.964
16.247
2.717
6.72 Maatwerkdienstverlening 18-
21.361
19.097
23.169
22.824
345
6.82 Geëscaleerde zorg 18-
1.023
1.133
1.133
1.297
-164
51.182
54.933
59.401
55.588
3.813
4.2 Onderwijshuisvesting
351
509
509
497
-12
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
1.056
939
940
1.420
480
5.3 Cultuurpresentatie, prod.partic.
-50
0
0
60
60
0
0
0
43
43
110
589
589
603
14
0
0
0
1
1
6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)
451
760
843
531
-311
6.71 Maatwerkdienstverlening 18+
753
940
940
1.188
248
6.72 Maatwerkdienstverlening 18-
0
0
22
11
-11
6.82 Geëscaleerde zorg 18-
0
0
0
0
0
Subtotaal
2.670
3.737
3.842
4.354
512
Saldo van baten en lasten
-48.511
-51.196
-55.559
-51.234
4.325
6.2 Wijkteams
Subtotaal Baten
5.6 Media 6.1 Samenkracht en burgerparticip. 6.2 Wijkteams
Belangrijkste afwijkingen Taakveld (afwijkingen per taakveld => 75.000) 4.2 Onderwijshuisvesting
1.000
Inc. / Struct.
570
I
De onderschrijding van dit taakveld komt voort uit te hoog ingeschatte afschrijvingskosten en bijbehorende rente en een teruggave van onderhoudsbudgetten die niet uitgegeven zijn door een onderwijsinstelling. 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
-176
S
29
De overschrijding op de baten zijn volledig te verklaren doordat de inkomsten van SPUK OAB hoger zijn dan begroot (+502k). De overschrijding op de lasten is grotendeels te verklaren door te laag begrote SPUK OAB uitgaven (-489k). De overige overschrijding op de lasten komt voor uit de gemeentelijke uitgaven voor de SMI's (-165k) welke in 2025 niet begroot waren. 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie
64
I
36
I
735
I
Geen nadere toelichting vereist. 5.6 Media Geen nadere toelichting vereist. 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
Team beleid Samenleving heeft veel minder bezetting (onderschrijding van 117k) door verloop en niet kunnen invullen van vacatures. Door minder bezetting zijn er minder activiteiten uitgevoerd met een onderschrijding van dit budget (361k) en inzet en uitvoering van de integrale wijkaanpak Stenfert (219k). 6.2 Wijkteams
-24
I
-15
I
Geen nadere toelichting vereist. 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)
Taakveld 6.6 omvat de maatwerkvoorzieningen op het gebied van hulpmiddelen, woningaanpassingen en vervoersvoorzieningen, evenals de baten uit de eigen bijdrage Wmo. Er is een afwijking aan de batenkant bij de eigen bijdrage Wmo (225k). In de meerjarenbegroting 2025 2028 is rekening gehouden met een aanzienlijke stijging van de opbrengsten. Dit, gebaseerd op een te verwachten invoering van een inkomensafhankelijke eigen bijdrage. Hierdoor zijn de geraamde extra baten in 2025 niet gerealiseerd. Aan de lastenkant zijn de uitgaven voor hulpmiddelen, woningaanpassingen en vervoersvoorzieningen lager uitgekomen dan geraamd (226k). Deze voorzieningen zijn sterk afhankelijk van individuele aanvragen en kennen van nature een wisselend verloop. Daarnaast is bij het opstellen van de begroting rekening gehouden met een mogelijk inhaaleffect als gevolg van achterstanden in de toegang begin 2025. Hoewel deze achterstanden zijn ingelopen, heeft de verwachte tijdelijke kostenpiek zich niet voorgedaan. 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+
2.965
I
Taakveld 6.71 laat in 2025 een positief resultaat zien ten opzichte van de begroting. De afwijking wordt verklaard door een combinatie van incidentele baten, fasering van uitgaven en een gematigder ontwikkeling van de inzet dan bij het opstellen van de begroting werd verondersteld. Aan de batenkant betreft een belangrijk deel van de afwijking middelen in het kader van de transitie van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis. De extra baten komen voort uit een nabetaling over 2024 van de gemeente Rozendaal voor de transitie van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis van 118k. Daarnaast is voor het initiatief zorgverbinder na vaststelling van de begroting (120k). Deze tijdelijke middelen waren niet in de oorspronkelijke begroting opgenomen.
30
Aan de lastenkant zijn de uitgaven in 2025 lager uitgekomen dan geraamd. Onze beheersmaatregelen hebben effect en onze begroting is hier in 2026 e.v. op aangepast. Bij hulp bij het huishouden en begeleiding is de gemiddelde inzet per inwoner gematigder verlopen dan vooraf werd aangenomen en heeft de ontwikkeling van het aantal beschikkingen en de feitelijke inzet zich in 2025 gelijkmatiger ontwikkeld dan bij het opstellen van de begroting werd verondersteld (1,4M). Tegelijkertijd is het aantal inwoners dat gebruikmaakt van geïndiceerde ondersteuning toegenomen, zonder dat dit heeft geleid tot een evenredige stijging van de totale lasten. De onderschrijding op dit onderdeel in 2025 is incidenteel en niet structureel omdat we een toenemende ondersteuningsvraag op ons af zien komen vanaf 2026 e.v. Dit heeft te maken met demografische ontwikkelingen als vergrijzing, langer thuis blijven wonen en stijgende zorgkosten. Ook maatregelen buiten het gemeentelijk domein zoals Wet langdurige zorg en de zorgverzekeringswet leiden tot een toenemend beroep op de Wmo als vangnet voor inwoners, waarop inwoners vaker terug zullen vallen. Voor een uitgebreide toelichting op deze ontwikkelingen verwijzen wij naar de Raadsinformatiebrief 'Ontwikkelingen Wmo gemeente Rheden' van februari 2026.
De voor 2025 begrote middelen (800k) voor de verdere uitwerking van de transitie zijn niet tot besteding gekomen. Dit als gevolg van beperkte beschikbare capaciteit. De gerealiseerde uitgaven voor de Gelrepas zijn lager uitgekomen dan begroot, wat samenhangt met de mate waarin beschikbare aanspraken feitelijk worden benut; de regeling zelf is ongewijzigd (135k). Ook zijn de personeelslasten binnen de uitvoering lager uitgekomen (430k) dan begroot als gevolg van niet volledig ingevulde en in te vullen formatie. 6.72 Maatwerkdienstverlening 18-
334
I
In 2025 is het budget voor jeugdhulp naar boven bijgesteld om de toename in jeugdhulp verblijf en daarnaast autonome kostprijsstijgingen op te vangen. Het uiteindelijke positieve resultaat is 342k, dit is een afwijking van 1,5% op het gehele budget voor dit taakveld. Deze afwijking is toe te schrijven aan lagere personeelskosten voor team toegang jeugd (113k) en aan lagere uitgaven voor jeugdhulp (229k). 6.82 Geëscaleerde zorg 18-
-164
I
Het negatieve resultaat van 164K is toe te schrijven aan een toename van het aantal kinderen met een jeugdbeschermingsmaatregel in 2025. Van 109 in 2024 naar 120 in 2025. Totaal
4.325
I
Verbonden partijen Voor het bereiken van de doelstellingen van het programma Samenleving, in het bijzonder de beoogde maatschappelijke effecten, heeft de gemeente Rheden zich met een aantal partijen verbonden waarin zij een bestuurlijk en een financieel belang heeft. Het gaat hier om de volgende organisaties: Modulair Gemeentelijke Regeling Sociaal Domein regio Centraal Gelderland (MGR); Veiligheids- Gezondheidsregio Gelderland Midden (VGGM); Vervoersorganisatie regio Arnhem Nijmegen (DRAN); Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen; Stichting Veilig Thuis.
31
In de paragraaf Verbonden Partijen wordt nader inzicht gegeven in de beleidsmatige en financiële betrokkenheid en risico's van de gemeente in deze organisaties.
Wat heeft het gekost? Programma 1. Samenleving Rekening
Lasten
Primi- Gewijzig- Rekening Afwijking tieve de begro- (realisatie) begroting ting
2024
2025
2025
2025
2025
92.612
95.918
101.871
99.636
2.235
Baten
22.763
24.068
24.550
27.805
3.254
Saldo van baten en lasten
-69.849
-71.850
-77.321
-71.832
5.489
Toevoeging
1.565
392
392
392
0
Onttrekking
5.919
36
15
0
-15
Resultaat
-65.495
-72.207
-77.698
-72.224
5.474
Reserves
In programma Samenleving is er een onderschrijding van 5.5M. Dit komt aan de lasten kant met name door een incidentele onderschrijding van Wmo lasten en een onderschrijding van het begrote personeelsbudget. Er was onvoldoende inzicht in het totale personeelsbudget waardoor er minder personeel is ingezet. Dit heeft geleid tot achterstanden in werkvoorraden, bijbehorende werkdruk en verzuim. In 2026 nemen wij binnen het beschikbare P-budget, personeel aan om de capaciteit op orde te brengen. Aan de baten kant betreft het niet begrote inkomsten voor de Toeslagenaffaire en niet begrote extra inkomsten voor het BUIG budget.
32
2. Leefomgeving
Wat hebben we bereikt? In 2025 heeft de gemeente Rheden opnieuw gewerkt aan een duurzame, kwalitatieve en toekomstbestendige leefomgeving voor onze zeven dorpen en het buitengebied. Het jaar stond in het teken van het realiseren van ambities binnen een periode van scherpe financiële kaders en tegelijkertijd het omgaan met grote landelijke en regionale opgaven. Waar we in de begroting 2025 nog vooruitkeken naar de verder uitwerking van deze opgaven, kunnen we in deze jaarrekening terugblikken op wat daadwerkelijk bereikt is en waar onze inzet noodgedwongen is getemporiseerd door beperkte middelen. Onze inzet was gericht op het versterken van de leefbaarheid in wijken en dorpen, het bevorderen van een gezonde en klimaatbestendige fysieke omgeving en het voortzetten van de samenwerking met maatschappelijke partners, inwoners en ondernemers. De identiteit van onze gemeente gevormd door de landschappelijke, historische en natuurlijke kwaliteiten heeft ook dit jaar centraal gestaan in ons handelen. In 2025 hebben we verder gewerkt aan de Omgevingsvisie, die richting geeft aan hoe wij onze leefomgeving de komende jaren willen ontwikkelen. De implementatie van de Omgevingswet vroeg veel van onze organisatie, zowel in capaciteit als in het aanpassen van werkwijzen en processen.
De samenhang tussen sociaal domein en ruimtelijk domein kreeg vorm in projecten waar leefbaarheid, woningbouw en energietransitie elkaar raken zoals in Stenfert en in de wijkgerichte aanpak voor de warmtetransitie. Tegelijkertijd werd 2025 gekenmerkt door een aantal noodzakelijke keuzes. Door de krappe financiële positie konden we verschillende ambities niet volledig waarmaken. Projecten moesten worden getemporiseerd, middelen in het fysieke domein zijn 33
teruggebracht tot het strikt noodzakelijke en niet alle vervangingsopgaven in de openbare ruimte konden op het gewenste kwaliteitsniveau worden uitgevoerd. Het basisniveau voor beheer bleef op de meeste onderdelen overeind, maar de technische staat van wegen bleef achter bij de standaard die we nastreven iets wat al in de Nota Kapitaalgoederen was voorzien. we moeten terugschakelen. Waar mogelijk hebben we aangesloten bij regionale initiatieven en middelen van andere overheden, zodat we met beperkte eigen middelen toch voortgang konden blijven boeken. Deze alternatieve aanpak vroeg om nauwere samenwerking met partners en inwoners, waarbij kennisdeling, ondersteuning in natura en het benutten van subsidies centraal stonden. De energietransitie vormde een rode draad door 2025. Hoewel we stappen hebben gezet in het voorbereiden van vier wijken op de warmtetransitie, bleef de uitvoeringssnelheid afhankelijk van beschikbare provinciale en Rijksmiddelen. Ook de duurzaamheidsagenda, voortkomend uit het burgerakkoord, kon vanwege financiële beperkingen minder intensief worden uitgevoerd dan gehoopt. 2025 was daarmee een jaar waarin we ondanks knelpunten en financiële druk aanzienlijke vooruitgang hebben geboekt op het gebied van leefbaarheid, duurzaamheid, woningbouwversnelling en omgevingskwaliteit.
Tegelijkertijd was 2025 ook een jaar waarin keuzes soms anders uitvielen dan eerder beoogd, en waarin we de realiteit onder ogen moesten zien dat niet alle ambities gelijktijdig en op volle kracht uitgevoerd konden worden.
Energie- en warmtetransitie Welke doelen zijn gerealiseerd? Doel
Voortgang
De bebouwde omgeving in Rheden is in 2040 aardgasvrij (Paul Hofman) In 2025 is naast de inzet voor een aardgasvrije gemeente, ook sterk ingezet op energiebesparing, woningisolatie en andere manieren om bij te dragen aan het klimaat. Het brede aanbod voor ondersteuning, leningen en subsidies wordt door steeds meer inwoners gebruikt. De nieuwe tranche voor de lokale isolatiesubsidie hebben we ontvangen waardoor we nog meer inwoners kunnen helpen met de isolatieopgave. Voor Dieren-West is de ingediende dorpendeal (nu wijkendeal genoemd) toegekend om extra inspanning te leveren aan de wijk op het gebied van sociale cohesie. Ook is duidelijk geworden dat de middelen voor de uitvoering (CDOKE) worden voortgezet tot in ieder geval 2030. Er is echter geen sprake van een verhoging (zoals geadviseerd door Raad van Openbaar Bestuur). Om de doelstelling van 2040 te halen zal dit onvoldoende zijn. Naast de directe uitvoering is in heel Rheden sterk ingezet op samenwerking, met een focus op kennisuitwisseling, onderlinge afstemming en ondersteuning. Landeljjke ontwikkelingen (o.a vertraagde wetgeving) en netcongestie hebben ook in 2025 een remmende werking gehad. Inwoners en bedrijven zijn zicht bewust van- en dragen bij aan de klimaatopgave (Paul Hofman)
34
In 2025 raakten steeds meer inwoners geïnformeerd en betrokken bij de klimaatopgave. De interesse groeide, steeds meer mensen namen deel of kwamen zelf in actie, wat duidelijk zichtbaar was tijdens de succesvolle initiatieven avond en goed bezochte duurzaamheidsfestival waarbij ook veel nieuwe inwoners zijn bereikt. Daarnaast resulteert de samenwerkingen met de initiatieven tot een groter bereik van deze initiatieven. In 2040 wekken wij alle energie die wij gebruiken duurzaam op (Paul Hofman) In 2025 is er een licht toename in de duurzame opwek, met name door de stijging van het aantal zonnepanelen op daken. Er lopen tevens diverse initiatieven zoals het regionaal project "warmte uit de IJssel en het solarpark". Daarnaast is in 2025 het zonnepark in Ellecom (het eind van A348/N317) vergund.
Welke resultaten zijn gerealiseerd? Resultaat
Voortgang
Behorend bij Doel: De bebouwde omgeving in Rheden is in 2040 aardgasvrij (Paul Hofman) De energievisie beschrijft hoe alle wijken energieneutraal kunnen worden, met als doel een aardgasvrij Rheden in 2040. We werken wijk voor wijk in volgordelijkheid, waarbij de uitvoering afhankelijk is van beschikbare capaciteit en middelen. Voor de energievisie is besloten om een splitsing aan te brengen tussen de visieonderdelen in de omgevingsvisie en de uitwerking per wijk. Deze uitwerking wordt gedaan in het Energie- en Warmteprogramma. 500 huurders met een inkomen tot 130% WML worden geholpen met isolatie door een buurtklusbedrijf (2025) Drie buurtklusbedrijven zijn aan de slag om inwoners te ondersteunen. Niet alle BKB's zijn even snel van start gegaan. Daarnaast blijft de belangstelling nog wat achter bij de verwachting (150). Door extra campagnes loopt het aantal langzaam op. 300 woningeigenaren met een slecht geïsoleerde woning en een WOZhun woning in 2025 In 2025 hebben we 238 woningeigenaren geholpen met een subsidie voor verduurzaming van de woning. Omdat er naast de 238 afgeronde projecen er nog 210 in gesprek zijn is de doelstelling van 300 in 2025 ruimschoots gehaald. We zetten in op vermindering op het energiegebruik voor woningen Vanaf 2015 is er sprake van een daling van het totale energiegebruik in de gemeente Rheden.
Helaas zijn er alleen cijfers beschikbaar tot en met 2024 en daar is sprake van een totale afname van 32%. Het gaat voor aardgas over 38% en voor elektriciteit over 14%. Tijdens de piek van energieprijzen was er sprake van een grote besparing en ondanks de lagere prijzen zet de daling ook in 2024 gewoon door. Met Dieren-West en Stenfert werken we samen in dorpendeals (Sociale cohesie en Energie) (2025) Zowel de Wijkendeal (dorpendeal) Stenfert als die van Dieren-West zijn door de provincie gehonoreerd. Dit heeft geresulteerd in een extra investering in de sociale cohesie van beide wijken. In Stenfert zijn in 2025 de eerste concrete activiteiten van start gegaan in Dieren-West starten deze in 2026.
35
Behorend bij Doel: Inwoners en bedrijven zijn zicht bewust van- en dragen bij aan de klimaatopgave (Paul Hofman) Het klimaatplatform "WatisjouwRheden" en de bijbehorende kanalen bereiken een grotere doelgroep dan in 2024 Na eerder grote aanpassingen in 2024, is de website in 2025 verder doorontwikkeld. Naast de doorgaande actualisatie aanpak, is door berichtgeving over initiatieven veel aandacht geweest in de pers en op de sociale media. Ook zijn we gestart met een podcast over duurzame onderwerpen in Rheden. We zetten volop in op activering en bewustwording en ontwikkelen een plan om (bijna) alle doelgroepen te bereiken. In 2025 hebben we sterk ingezet op activering en bewustwording en hebben we grote stappen gezet richting een volwassen participatie. Op deze manier betrekken we inwoners en bedrijven directer bij de energietransitie en sorteren we voor op de diverse noodzakelijke vormen van participatie voor de wijkuitvoeringsplannen. Door onze doelgroepenaanpak bereiken we wel meer inwoners maar gelijktijdig zien we ook dat voor een grote groep inwoners de energietransitie niet de actuele behoefte raakt. We zetten in op het stimuleren van bedrijven om bij te dragen aan de energietransitie door te besparen, te isoleren en energie op te wekken. Het Regionaal Expertiseteam Energie (REE) biedt hierbij ondersteuning.
In 2025 zijn we voortvarend van start gegaan in het ondersteunen van bedrijven. Veel ondernemers geven te kennen graag een bijdage te willen leveren en veel bedrijven zijn zelf ook al aan de slag. Sinds 2015 is er sprake van een afname van energieverbruik met 29% en dat is een grotere daling dan de landelijke cijfers (ongeveer 9%). Helaas is het door nestcongestie voor veel bedrijven lastig om grote stappen te zetten. Behorend bij Doel: In 2040 wekken wij alle energie die wij gebruiken duurzaam op (Paul Hofman) We ontwikkelen een duidelijke strategie en een uitvoeringsprogramma voor het opwekken van energie, met de nadruk op watergedragen warmte Voor de ontwikkeling van strategie en visie zijn we aangesloten bij de omgevingsvisie zoals die eind 2025 in de raad is vastgesteld. Dit betekent echter wel dat het uitvoeringsprogramma (Energie- en warmteprogramma) is uitgesteld naar 2026. In het Soerense Beekdal onderzoeken we of een (groot) zonneveld gerealiseerd kan worden (2030). De gebiedsontwikkeling in het Soerense Beekdal is (nog) niet van start gegaan.
Vernieuwing omgevingsbeleid Welke doelen zijn gerealiseerd? Doel
Voortgang
Vanaf 2024 tot 2032 werken we aan de volledige implementatie van de Omgevingswet (Paul Hofman)
36
In 2025 is er vooral gewerkt aan het opstellen van de omgevingsvisie, het verder vorm geven van het omgevingsplan, helderheid scheppen over het intrekken van beleid bij de vaststelling van de omgevingsvisie, de werking van de DSO verder implementeren en het werken met programma's onder de omgevingswet verder uitwerken. Eind 2025 was de omgevingsvisie klaar voor besluitvorming en was er helderheid geschapen over welk beleid wel of niet ingetrokken kon worden. In 2025 hebben wij een Omgevingsvisie (Paul Hofman) De omgevingsvisie was eind 2025 gereed voor besluitvorming. De vaststelling heeft echter pas in 2026 plaatsgevonden.
Welke resultaten zijn gerealiseerd? Resultaat
Voortgang
Behorend bij Doel: Vanaf 2024 tot 2032 werken we aan de volledige implementatie van de Omgevingswet (Paul Hofman) We bouwen verder aan het definitieve Omgevingsplan door middel van wijzigingen die in de raad voor vaststelling worden voorgelegd Er is verder gebouwd aan het opstellen van het omgevingsplan. We hebben hier tot 2032 de tijd, het is dus nog niet af, maar we liggen op schema. Verhogen inkomsten leges en verhoging inkomsten kostenverhaal We hebben de begrote inkomsten gerealiseerd. Behorend bij Doel: In 2025 hebben wij een Omgevingsvisie (Paul Hofman) Een vastgestelde Omgevingsvisie met een duidelijke richting, prioritering en samenhang met de ontwikkeling van het Omgevingsplan en nader te verkennen programma(s), mogelijk met daarbij behorende MER. De omgevingsvisie is niet in 2025 vastgesteld maar pas in 2026
Wat heeft het gekost? Wat mag het kosten?
-) R 2024
PB 2025
GB 2025
R 2025
Afwijking
Lasten 8.1 Ruimtelijke ordening
2.460
2.452
2.487
2.196
291
356
33
205
866
-661
2.817
2.485
2.692
3.062
-370
8.1 Ruimtelijke ordening
0
110
110
60
-50
8.2 Grondexpl. (nietbedr.terreinen)
35
129
129
410
281
Subtotaal
35
239
239
470
231
Saldo van baten en lasten
-2.781
-2.246
-2.453
-2.592
-139
8.2 Grondexpl. (nietbedr.terreinen) Subtotaal Baten
37
Belangrijkste afwijkingen Taakveld (afwijkingen per taakveld => 75.000)
1.000
Inc. / Struct.
241
I
8.1 Ruimtelijke ordening
Bij het programma omgevingswet zijn we goedkoper, mede omdat we met meer vaste mensen hebben gewerkt en dat er medewerkers/inhuurkrachten niet op omgevingswet geboekt zijn. Ook komt het Masterplan Veluwezoom nog ten laste van dit budget terwijl het een eigen administratie zou moeten hebben. 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen)
-380
I
Betreft vooral nadelige bijstelling ad 246K m.b.t. verwacht resultaat grondexploitatie IJssel District. Zie nadere duiding in paragraaf grondbeleid. Totaal
-139
I
Volkshuisvesting Welke doelen zijn gerealiseerd? Doel
Voortgang
Terugdringen woningtekort (Paul Hofman) De gemeentelijke aanpak voor een efficiënter proces m.b.t. woningbouwinitiatieven is uitgerold en meer kostendekkend gemaakt. Dit heeft geresulteerd in een goed gevulde planningslijst met 3200 woningen. De uitvoering van deze projecten loopt meerdere jaren en zal de komende jaren tot steeds meer gerealiseerde woningen leiden. Hierdoor kan onze ambitie waargemaakt worden, mits de problemen rondom stikstof en netcongestie worden opgelost. Door de constante aandacht voor vernieuwende woonvormen is de verwachting dat deze de komende jaren steeds meer worden gerealiseerd. Betaalbare, levensloopgeschikte en circulaire woningen (Paul Hofman) Wat betreft het bouwen van betaalbare en levensloopgeschikte woningen liggen we op koers. De wooncoach zorgt voor meer bewustwording bij ouderen over hun toekomstige woonsituatie. Hierdoor gaan meer ouderen passend wonen en komt er doorstroming op de woningmarkt op gang. Het stimuleren van conceptueel en circulair bouwen is in gang gezet, maar moet nog meer uitwerking krijgen. Veerkrachtige, duurzame wijken en dorpen zonder tweedeling. (Paul Hofman) De uitfasering van Vivare woningen met EFG labels lijkt versneld voltooid te kunnen worden in 2027.
Bewoners uit Stenfert hebben subsidie van de dorpendeal binnengehaald en zijn bezig met Vivare, Incluzio en gemeente om vele activiteiten te organiseren voor, door en met inwoners uit de wijk. De betere woningmix in minder veerkrachtige wijken krijgt vorm in het Plan van Aanpak Stenfert, maar zal waarschijnlijk meer tijd nodig hebben dan 2026 om daadwerkelijk uitgevoerd te worden.
Welke resultaten zijn gerealiseerd? Resultaat
Voortgang
Behorend bij Doel: Terugdringen woningtekort (Paul Hofman) 38
Versnelling woningbouw continueren door intensivering gemeentelijke aanpak, efficiënter proces en inzet gemeentelijke capaciteit op woningbouwprojecten met meeste effect Alle ruimtelijke projecten zijn gescand op bijdrage aan beleidsdoelen (aantallen), haalbaarheid en benodigde inzet, waardoor duidelijk werd welke projecten de meeste impact hebben. Op basis hiervan is de werkvoorraad ingedeeld in vier prioriteitsniveaus (A t/m D), zodat capaciteit en expertise vooral naar de kansrijke en urgente projecten gaat. Eveneens heeft het college besloten een meer kostendekkende aanpak te hanteren. Hierdoor is het proces efficiënter geworden en ontstaat meer ruimte voor projecten die echt bijdragen aan de woningbouwopgave. Streven 1675 woningen toevoegen (minimaal 810) tot en met 2030 In 2025 zijn er 32 woningen toegevoegd en 22 onttrokken. Netto zijn er in de periode 2022-2025 79 woningen toegevoegd. Dit lijkt weinig, maar de afgelopen jaren is veel tijd gestoken in planvorming. Daardoor staan er nu ca. 3200 woningen op de planningslijst. De verwachting is dat de helft van deze woningen de komende 5 jaar wordt gerealiseerd, mits er oplossingen worden gevonden voor de stikstofproblematiek en netcongestie. Met de oplevering van de woningen in IJssel District wordt de minimale ambitie van 810 woningen t/em 2030 gehaald.
Meer vernieuwende woonvormen: In 2025 realiseren we 181 flexwoningen. Dit is een ombuiging uit het volkshuisvestingsbudget en wordt betaald uit subsidie Haveland (50k). De Tiny Houses aan de Adm. Helfrichlaan liggen stil vanwege stikstof. Attent en Innoforte zijn bezig met planvorming voor geclusterde woonvormen voor ouderen. De pilot Woningdelen voor jonge statushouders door Vivare is gestart. Er wordt gewerkt aan een doorstroomwoning voor statushouders. En bij nieuwe initiatieven stimuleren we om na te denken over vernieuwende woonvormen. In Haveland heeft initiatiefnemer besloten om af te zien van flexwoningen en direct permanente woningen te willen realiseren. Behorend bij Doel: Betaalbare, levensloopgeschikte en circulaire woningen (Paul Hofman) Voldoende betaalbare woningen Van de plannen waarvan de prijzen bekend zijn is ca. 75% een betaalbare woning. Daarvan is ca. 30% een sociale huurwoning. Meer levensloopgeschikte woningen (2000 t/m 2030). Deze worden toegevoegd in de nieuwbouw en bestaande bouw. In de Woonvisie (2023) zijn toetsingscriteria opgenomen voor nieuwbouwprojecten, waaronder de voorwaarde dat nieuwbouwprojecten (in totaliteit) 30% en appartementen voor 100% levensloopgeschikt moeten zijn. Deze eisen worden aan elke initiatiefnemer meegegeven. In 2025 zijn er 2 levensloopgeschikte woningen in de nieuwbouw toegevoegd.
In de bestaande bouw zijn 272 woningaanpassingen geweest, bekostigd vanuit de wmo. Dit gaat om kleine en grote aanpassingen, afhankelijk van wat er nodig is voor de inwoner om passend te blijven wonen. Door producten wooncoach krijgen ouderen hulp bij het realiseren van of zoeken naar een passende woning
39
In 2025 heeft de wooncoach volop ingezet op preventie en bewustwording bij ouderen als het gaat om hun woonsituatie in de toekomst. Zij heeft een campagne opgezet in de vorm van folders, website en een overzicht van het woningaanbod voor ouderen in onze gemeente. Ook heeft ze 3 bijeenkomsten georganiseerd voor ouderen in onze gemeente om na te denken over wonen in de toekomst. Veel ouderen komen pas in beweging als hun situatie kwetsbaar is. Het netwerk is vergroot door voorlichting te geven aan professionele en vrijwilligersorganisaties, zoals huisartsen en vrijwillige thuishulp. Daarnaast helpt ze individuele ouderen met hun verhuiswens. In 2025 zijn er 125 hulpvragen opgepakt, dit heeft geleid tot 22 verhuizingen. Nieuwbouw: Per project vragen we aan de ontwikkelende partij om inzichtelijk te maken in welke mate circulair gebouwd gaat worden BIj elk nieuw initiatief wordt aan de voorkant meegegeven om conceptueel en circulair te bouwen. We hebben als gemeente de ambitie om in 2030 minimaal 50% van de woningen conceptueel (modulair) te bouwen en minimaal 50% minder primaire grondstoffen in projecten te gebruiken (circulair bouwen). Het effect hiervan gaan we pas zien als de plannen gerealiseerd gaan worden, maar de verwachting is dat het moeilijk zal zijn deze ambitie te halen. Behorend bij Doel: Veerkrachtige, duurzame wijken en dorpen zonder tweedeling.
(Paul Hofman) Betere woningmix in minder veerkrachtige wijken In 2024 is de ontwikkelvisie opgesteld door bureau Inbo. Dat document geeft richting maar maakt geen keuzes. In 2025 is gestart met een Plan van Aanpak Stenfert naar aanleiding van de ontwikkelvisie. Dit plan van aanpak geeft weer hoe verschillende fysieke projecten en processen lopen en samenhangen ter verbetering van de sociale aspecten waaronder het wonen en de differentiatie die we daarbij beogen. Het plan van aanpak heeft geen nieuw beleid of nieuwe budgetten waardoor vaststelling niet nodig was. Start van twee projecten in Stenfert, die direct zichtbaar zijn in de wijk. Hierbij sluiten we aan bij de dorpendeal van de provincie Er zijn door, met en voor inwoners uit Stenfert twee opfleurdagen georganiseerd waarbij gemeente Rheden en Vivare ondersteunen. Bewoners gaan zelf langs de deuren om mensen erbij te betrekken. Doel is ontmoeting, opruimen van tuinen en straten is het middel. Daarnaast heeft Samen Stenfert 4 lokalen toegewezen gekregen in het Hart van Stenfert voor activiteiten met, door, voor en in de wijk te organiseren samen met Incluzio. Invulling van het Hart van Stenfert is ook één van de activiteiten uit de dorpendeal, subsidie van de Provincie binnengehaald door inwoners.
Uiterlijk 2028 (inspanningsverplichting voor 2027) zijn met een enkele uitzondering (monumenten of te slopen woningen) geen sociale huurwoningen met een E,F,G label Vivare heeft aangegeven dat uitfasering van EFG labels mogelijk al in 2027 voltooid zal zijn, ipv 2028.
Wat heeft het gekost? Wat mag het kosten?
-) R 2024
PB 2025
GB 2025
R 2025
Afwijking
Lasten 8.3 Wonen en bouwen
3.327
2.565
2.945
3.623
-678
40
Subtotaal
3.327
2.565
2.945
3.623
-678
492
507
507
861
354
Subtotaal
492
507
507
861
354
Saldo van baten en lasten
-2.835
-2.058
-2.438
-2.763
-324
Baten 8.3 Wonen en bouwen
Belangrijkste afwijkingen Taakveld (afwijkingen per taakveld => 75.000) 8.3 Wonen en bouwen
1.000
Inc. / Struct.
-324
I
Hogere lasten ad 678K wordt veroorzaakt door hogere interne doorbelastingen van personeelskosten. Voordeel op inkomsten ad 354K wordt grotendeels veroorzaakt door hogere legesopbrengsten als gevolg van paar grote bouwprojecten in boekjaar 2025. Totaal
-324
I
Economische ontwikkeling Welke doelen zijn gerealiseerd? Doel
Voortgang
Wij streven naar een positieve werkgelegenheidsontwikkeling (Ronald Ter Hoeven) De werkgelegenheidscijfers van 2025 voor gemeente Rheden zijn nog niet bekend. De verwachting is dat deze in lijn liggen met het provinciaal gemiddelde. Aantal overnachtingen weer op niveau 2022 brengen (Ronald Ter Hoeven) Op dit moment zijn er nog geen definitieve cijfers beschikbaar over het totale aantal overnachtingen in de gemeente Rheden voor het jaar 2025. Gemeente Rheden geeft het goede voorbeeld op het gebied van circulair inkopen (Dorus Klomberg) Via het platform Wat is jouw Rheden werd in 2025 ingezet op: bewustwording circulariteit, hergebruik van grondstoffen , verminderen van afvalstromen. In 2025 is het nieuwe regionale programma werklocaties vastgesteld en daarin is circulariteit expliciet opgenomen. Belangrijke circulaire successen: bedrijventerreinen worden ingericht voor circulaire bedrijven, ruimte voor bedrijven met hogere milieucategorie (bijv. recycling / materiaalverwerking).
41
Ondernemers zijn zich bewust van de kansen op het gebied van circulaire economie (Ronald Ter Hoeven) Tijdens de reguliere overleggen met de lokale ondernemersverenigingen wordt circulariteit altijd besproken. We streven naar een maximaal scheidingspercentage (Ronald Ter Hoeven) De gemeente Rheden heeft met de ingebruikname van een nieuwe afvalverzamelaar niet alleen ingezet op efficiëntere inzameling, maar nadrukkelijk ook op maximale afvalscheiding als volgende stap richting een circulaire gemeente.
Welke resultaten zijn gerealiseerd? Resultaat
Voortgang
Behorend bij Doel: Wij streven naar een positieve werkgelegenheidsontwikkeling (Ronald Ter Hoeven) Het aantal banen in de gemeente te laten stijgen met het Gelderse gemiddelde (bron: PWE Gelderland 2024). De werkgelegenheidscijfers van 2025 voor gemeente Rheden zijn nog niet bekend. De verwachting is dat deze in lijn liggen met het provinciaal gemiddelde. In 2025 wordt verder ingezet op het vergroten van bewustwording rondom inclusiviteit en de rol en verantwoordelijkheid van de werkgevers. Tijdens het ondernemerscafé 2025 is met 300 ondernemers uitgebreid gesproken over het belang van inclusiviteit. De samenwerking o.a. met het werkgeversservicepunt is gericht op het vergroten van inclusiviteit. We faciliteren diverse activiteiten en netwerken om de toeristischrecreatieve sector, inclusief horeca, te ondersteunen in continuering van de bedrijvigheid en werkgelegenheid. Marketing en promotie van de Veluwezoom maken hier deel van uit. In 2025 zijn diverse netwerkbijeenkomsten en activiteiten georganiseerd voor de toeristisch-recreatieve sector, waaronder ondernemersbijeenkomsten, overleggen met horeca en recreatieondernemers, promotie- en marketingactiviteiten voor de Veluwezoom en samenwerking binnen regionale netwerken. Hierdoor is de samenwerking tussen ondernemers versterkt en is de zichtbaarheid van de Veluwezoom vergroot.
Behorend bij Doel: Aantal overnachtingen weer op niveau 2022 brengen (Ronald Ter Hoeven) Onbekend zijn de resultaten over 2024. De resultaten 2023 geven aan dat het aantal overnachtingen is gedaald, maar de opgelegde toeristenbelasting is gestegen. De resultaten van 2025 zijn nog niet definitief bekend. De verwachting is dat het aantal overnachtingen hoger liggen als in 2024 en daarmee weer op het niveau van 2022. Behorend bij Doel: Gemeente Rheden geeft het goede voorbeeld op het gebied van circulair inkopen (Dorus Klomberg) De interne organisatie is geïnformeerd over de noodzaak van (lokaal) circulair inkopen De interne bewustwording voor lokaal en circulair inkopen is vergroot. Tijdens de reguliere overleggen met de lokale ondernemersverenigingen wordt structureel gesproken over het belang van lokaal en circulair inkopen.
42
Behorend bij Doel: Ondernemers zijn zich bewust van de kansen op het gebied van circulaire economie (Ronald Ter Hoeven) Het begrip circulariteit en de kansen die hierbij behoren zijn onder de aandacht gebracht van alle ondernemersverenigingen Tijdens de reguliere overleggen met de lokale ondernemersverenigingen is circulariteit een vast agendapunt. Ook worden de regionale ontwikkelingen (GMR ) gedeeld op het gebied van circulariteit. Behorend bij Doel: We streven naar een maximaal scheidingspercentage (Ronald Ter Hoeven) Het is duidelijk of we doorgaan als regiegemeente In 2025 is door middel van een aanbestedingsproces is een nieuwe afvalinzamelaar gecontracteerd die per 1 januari 2026 is start. Deze nieuwe samenwerking staat volledig in het teken van het realiseren van een hoger scheidingspercentage. Parallel hieraan is in 2025 intensief ingezet op uitgebreide communicatie richting onze inwoners om het bewustzijn rondom afvalscheiding te vergroten.
Wat heeft het gekost? Wat mag het kosten?
-) R 2024
PB 2025
GB 2025
R 2025
Afwijking
Lasten 3.1 Economische ontwikkeling
328
395
468
471
-3
8
9
9
22
-13
301
299
334
340
-6
Subtotaal
636
704
811
832
-21
3.1 Economische ontwikkeling
100
101
101
100
-1
3.3 Bedr.loket en bedr.regelingen
10
9
9
20
11
3.4 Economische promotie
551
606
606
602
-4
Subtotaal
660
716
716
722
6
Saldo van baten en lasten
24
13
-95
-110
-16
1.000
Inc. / Struct.
-5
I
-1
I
-10
I
3.3 Bedr.loket en bedr.regelingen 3.4 Economische promotie
Baten
Belangrijkste afwijkingen Taakveld (afwijkingen per taakveld => 75.000) 3.1 Economische ontwikkeling Geen nadere toelichting vereist. 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Geen nadere toelichting vereist. 3.4 Economische promotie
43
Geen nadere toelichting vereist. Totaal
-16
I
Biodiversiteit, erfgoed en landschap Welke doelen zijn gerealiseerd? Doel
Voortgang
We behouden, versterken en zorgen voor doorontwikkeling van de belangrijke kernkwaliteiten van onze gemeente: de grote variatie aan natuur en biodiversiteit, het gebouwde-, archeologische- en groene erfgoed en het (cultuur)landschap (Paul Hofman) De kernkwaliteiten zijn in alle ruimtelijke ontwikkelingen als uitgangspunt gehanteerd. Bijvoorbeeld in het Masterplan Haveland in Rheden zijn aanwezige cultuurhistorische waarden geïdentificeerd zodat deze als dragers voor de nieuwe ontwikkeling benut kunnen worden. De ontwikkelvisie voor Stenfert in Dieren ziet de (latente) ruimtelijke kwaliteit van de historische gebieden als belangrijk instrument in de sociale opgave en leefbaarheid binnen de wijk. Door de bezuinigingen konden we geen subsidies verlenen voor monumenten, landgoederen en buitenplaatsen. Eigenaren stellen het onderhoud daarom vaak uit maar waar mogelijk hebben we hen ondersteund met kennis. Ten gunste van bewustwording van het belang van behoud en versterking van biodiversiteit hebben we in natura bijgedragen in de vorm van (vleermuis)nestkasten, insectenhotels en plantmateriaal.
We zetten de kwaliteiten van biodiversiteit, erfgoed en landschap in voor het behalen van gemeentebrede doelen, niet alleen in het fysieke maar ook in het sociale domein (Paul Hofman) We faciliteren initiatieven van onze inwoners en vrijwilligers waar we gezamenlijk doelen kunnen behalen voor natuur, landschap en erfgoed. Onze inzet zorgt voor een vliegwiel-effect en meer sociale verbinding. Voorbeelden hiervan zijn onze bijdrage aan de expositie over het verduurzamen van oude woningen in Ellecom, de ondersteuning van de beschermde werkplekken in de landgoedcoöperatie Veluwezoom, de subsidieaanvraag van boeren en landgoederen in de Havikerwaard, het met kennis en een financiële bijdrage steunen van het Bijenlint-project, Operatie Steenbreek en het project Schoolplein Groen? Doen!
Welke resultaten zijn gerealiseerd? Resultaat
Voortgang
Behorend bij Doel: We behouden, versterken en zorgen voor doorontwikkeling van de belangrijke kernkwaliteiten van onze gemeente: de grote variatie aan natuur en biodiversiteit, het gebouwde-, archeologische- en groene erfgoed en het (cultuur)landschap (Paul Hofman) We borgen de instandhouding en verduurzaming van het erfgoed, de natuurwaarden, biodiversiteit en het (cultuur) landschap via Omgevingsvisie, -plan en ruimtelijke ontwikkelingen.
44
Biodiversiteit, (cultuur)landschap en erfgoed zijn belangrijke pijlers van de Omgevingsvisie. In ruimtelijke ontwikkelingen worden deze waarden als basis meegenomen. De doorwerking in het Omgevingsplan is in ontwikkeling. De medio 2024 op initiatief van de gemeente Rheden gelanceerde verduurzamingshandreiking www.eenwarmejasvooroudehuizen.nl wordt ingezet in de advisering van eigenaren van historische huizen. Het boek voorzag in een grote behoefte en is inmiddels landelijk in gebruik. Momenteel wordt met 16 overheden, waaronder de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en, twee Provincies, en een architectenbureau gewerkt aan uitbreidingen, vooral met betrekking tot de jongere woningvoorraad. We ontsluiten de informatie over erfgoed, (cultuur)landschap en biodiversiteit voor iedereen, we brengen de kwaliteiten van het (groene) erfgoed en het (cultuur)landschap in beeld en we actualiseren de archeologische waardenkaart. In 2025 is gestart met het helder in beeld brengen van de kernkwaliteiten van de gemeente Rheden op basis van alle (versnipperde) informatie die aanwezig is. Daarmee wordt de informatie voor iedereen toegankelijk. De actualisatie van de archeologische waardenkaart is bijna afgerond.
We zorgen voor kennisontwikkeling, bijvoorbeeld het cultuurhistorisch onderzoek voor het Soerens Beekdal als basis voor het gebiedsproces .We maken alle openbare cultuurhistorische informatie digitaal raadpleegbaar, zodat de burger dezelfde informatiepositie heeft als de overheid. Daartoe wordt de beschikbare cultuurhistorische informatie digitaal ontsloten en benodigde cultuurhistorische informatie verzameld. Verder inventariseren we het tot dusver onderbelichte, naoorlogse erfgoed, zodat bij de afweging voorafgaand aan de beleidsregels in het Omgevingsplan ook het cultuurhistorisch belang goed in beeld is. Bij de digitalisering van gegevens werken we samen met de vrijwilligers achter www.rhedenopdekaart.nl. Dit draagt bij aan het publieksbereik.
We borgen de duurzame instandhouding van het Rozendaalse Veld via de Beheervisie Rozendaalse Veld 2019-2029 Is gerealiseerd Revitalisering Beekhuizense bossen (continu proces) Is gerealiseerd Het Soortmanagementplan wordt opgestart met deelaanvragen voor Dieren-West en Ellecom Doordat vanuit provincie Gelderland vertraging is ontstaan bij het opstellen van de nodige handreiking voor het aanvragen van een (pre-)SMP, was het in 2025 niet ijvoorbeeld in kenniskring met provincie en kerngroep bij de GMR) Behorend bij Doel: We zetten de kwaliteiten van biodiversiteit, erfgoed en landschap in voor het behalen van gemeentebrede doelen, niet alleen in het fysieke maar ook in het sociale domein (Paul Hofman) We ondersteunen de organisatie van pubilieks- en participatieactiviteiten en dragen waar mogelijk (in natura) bij aan initiatieven, werkgroepen en vrijwilligers We hebben verschillende publieksactiviteiten ondersteund, bijvoorbeeld Open monumentendag, de Heidewerkdag, Kondingsdagmarkt en ons Duurzaamheidsfestival.
45
In de tuin van Middachten zorgen we, samen met het landgoed, voor een beschermde werkplek voor 12-14 mensen met afstand tot de arbeidsmarkt. Hiermee waarborgen we ook de instandhouding van één van de twaalf iconische rijksmonumenten van Nederland. We initiëren en nemen deel aan integrale en gemeenteoverschrijdende gebiedsprocessen We werken samen met inwoners, boeren, landgoedeigenaren en andere overheden in verschillende gebiedsprocessen aan doelen voor natuurherstel, een gezond bodem- en watersysteem, de opgave voor stikstofreductie, cultuurhistorie en landschap: Soerens Beekdal, Zuidflank Veluwezoom, Masterplan IJsselvallei, HBFO en Rivierklimaatpark.
Wat heeft het gekost? Wat mag het kosten?
-) R 2024
PB 2025
GB 2025
R 2025
Afwijking
Lasten 5.5 Cultureel erfgoed
213
243
124
257
-133
213
243
124
257
-133
37
45
0
11
11
Subtotaal
37
45
0
11
11
Saldo van baten en lasten
-176
-198
-124
-246
-122
1.000
Inc. / Struct.
-122
I
Subtotaal Baten 5.5 Cultureel erfgoed
Belangrijkste afwijkingen Taakveld (afwijkingen per taakveld => 75.000) 5.5 Cultureel erfgoed
Kosten tweejarig project Warme Jassen, ism 16 overheden. Rheden is penvoerder. Dekking gebeurt gedurende het project door de 16 overheden gezamenlijk. Totaal
-122
I
Inrichting en beheer openbare ruimte Welke doelen zijn gerealiseerd? Doel
Voortgang
De openbare ruimte wordt duurzaam, schoon, heel en veilig ingericht en beheerd. Waarbij maatschappelijke ontwikkelingen zoals klimaatadaptatie, biodiversiteit en energietransitie onderdeel zijn van de herinrichting (Dorus Klomberg)
46
Wij hebben de openbare ruimte in 2025 beheerd en ingericht conform de in december 2021 door de Raad vastgesteld integraal beheerplan en de onderliggende beheerplannen. Het college van Rheden heeft op 27 mei 2025 besloten om actief bij te dragen aan de verduurzaming van de bouwsector. Door het convenant Schoon en Emissieloos Bouwen (SEB) op 26 juni 2025 te ondertekenen, heeft de gemeente de ambitie uitgesproken om vanaf 2030 volledig schoon en emissieloos te bouwen. En dit gefaseerd te implementeren van 2026. Dit betekent onder andere het gebruik van elektrisch materieel, duurzame bouwmaterialen en het beperken van overlast voor omwonenden. Wateroverlast, hitte en droogte(stress) in de fysieke leefomgeving worden beperkt en voorkomen (Dorus Klomberg) mogelijk meegenomen in alle integrale (rioolvervangings) projecten. In 2025 is de lokale adaptatie strategie opgesteld (LAS). In de LAS is een aantal ambities opgenomen voor klimaatadaptatie. De LAS is in januari 2026 vastgesteld door de gemeenteraad. Momenteel wordt de LAS uitgewerkt naar een uitvoeringsprogramma met specifieke maatregelen en bijbehorende dekking. Kinderen en jongeren in de gemeente Rheden spelen volop buiten, daarvoor zijn er voldoende, uitdagende en gevarieerde speelplekken in de openbare ruimte (Dorus Klomberg) Uit de kindermonitor 2021 blijkt dat: 59% van de kinderen 5 dagen of meer per week buiten spelen.
88-95% van de gezinnen voldoende mogelijkheden om buiten te spelen heeft: in openbare speeltuin, parkje/plantsoen, op straat of ergens ander in de buurt. In 2026 ontvangen we nieuwe cijfers over de speeldeelname van kinderen. De gemeente Rheden streeft met haar openbare verlichting veiligheid voor haar inwoners na. Wij investeren in energiebesparende armaturen met dimmodules. (Dorus Klomberg) Voor 2025 hebben we onze doelstelling voor dit jaar behaald en zijn er verdere stappen gezet door te investeren in energiebesparende LED-armaturen met dimmodules. Daarmee zitten we op de planning naar 100% duurzame energie in 2031.
Welke resultaten zijn gerealiseerd? Resultaat
Voortgang
Behorend bij Doel: De openbare ruimte wordt duurzaam, schoon, heel en veilig ingericht en beheerd. Waarbij maatschappelijke ontwikkelingen zoals klimaatadaptatie, biodiversiteit en energietransitie onderdeel zijn van de herinrichting (Dorus Klomberg) 2x per jaar wordt de Raad geïnformeerd over de voortgang van de grote - of politiek gevoelig)
47
In 2025 is de Raad 2x per jaar geïnformeerd over de voortgang van de grote -) In 2025 zijn de fietspaden Harderwijkerweg Dieren/Laag-Soeren en het fietspad Harderwijkerweg, tussen Laag-Soeren en Eerbeek vervangen. Op wegen hebben we een aantal groot onderhoud maatregelen gerealiseerd, o.a. groot onderhoud asfalt Middachteralee en alle wegen in Ellecom. Groot onderhoud elementverharding Waterstraat en de Berg en Heideweg in Velp. Daarnaast zijn er verschillende projecten vanuit het Watertakenplan Olburgen voorbereid. Een aantal rioleringsprojecten is vertraagd, het gaat hierbij om o.a. De Zuider Parallelweg in Velp en het cluster Annastraat in Velp. Deze zijn doorgeschoven en zullen in 2026 worden gerealiseerd. Cluster Meester Cort v d Lindenstraat en Thorbeckestraat in Dieren, zijn vertraagd vanwege de koppeling met het IWA Stenfert en schuift door naar 2027. Daar waar de veiligheid in het geding is, wordt noodzakelijk onderhoud uitgevoerd. We stellen de Nota Kapitaalgoederen op, waarin de financiële doorrekening voor de kosten van vervanging en onderhoud zijn uitgewerkt. hierbij wordt gekeken naar de huidige situatie, de komende 4 jaar en een doorkijk naar de komende 60 jaar. De nota Kapitaalgoederen 2026-2029 is 22 april 2025 vastgesteld in de Raad. In de nota is de financiële doorrekening voor de kosten van vervanging en onderhoud uitgewerkt.
Hierbij is gekeken naar de huidige situatie, de komende 4 jaar en een doorkijk naar de komende 60 jaar. In 2025 zijn de onderliggende beheerplannen riolering, groen, wegen en spelen opgesteld, deze zijn 6 januari 2026 vastgesteld door het College. Vanaf juli 2025 wordt conform het SEB convenant in onze bestekken en werkomschrijvingen het gebruik van elektrisch bouwmaterieel tot een vermogen van 37kW verplicht gesteld. Daarnaast worden de aannemers, via een EMVIaanbesteding, uitgedaagd om voor de zwaardere materieelstukken ook de elektrische variant in te zetten. Behorend bij Doel: Wateroverlast, hitte en droogte(stress) in de fysieke leefomgeving worden beperkt en voorkomen (Dorus Klomberg) Wateroverlast: waar overlast door hevige regenval is nemen we maatregelen in de openbare ruimte (2024-2027). Wateroverlast, hitte en droogte(stress) worden meegenomen in alle integrale (rioolvervangings) projecten, in overleg (participatie) met onze inwoners. In 2025 is er veel onderhoud gepleegd aan de riolering, zodat ze optimaal water afvoeren: o.a. is er gefreesd, er zijn wortels verwijderd en is er geïnspecteerd en gereinigd in de riolering. En er is in 2025 extra aandacht besteed aan het beheer en onderhoud van de Hitte en droogte: in de (integrale) projecten openbare ruimte vormen we gemiddeld 10% verharding om naar groen, ten opzichte van de bestaande situatie (2024-2027).
48
Daar waar mogelijk wordt verharding vervangen door groen, door de beperkte openbare ruimte is het met name in de oudere (bestaande) wijken niet altijd haalbaar om 10% te vergroenen. In 2025 is o.a. de Hogeweg in Velp en de buitenruimte gemeentehuis De Steeg gerealiseerd, waarbij veel m2 grijs omgevormd naar groen. Daarnaast zijn er verschillende projecten vanuit het Watertakenplan Olburgen voorbereid. Een aantal projecten is vertraagd, hierover is de Raad geïnformeerd d.m.v. de factsheets. Behorend bij Doel: Kinderen en jongeren in de gemeente Rheden spelen volop buiten, daarvoor zijn er voldoende, uitdagende en gevarieerde speelplekken in de openbare ruimte (Dorus Klomberg) In Velp, Rheden en Dieren bieden we op verschillende dagen en speelplekken wekelijks Wijksportactiviteiten aan. Op 8 locaties verdeeld over de gemeente, organiseert Sport in Rheden wekelijks -160 kinderen aan deel. In 2028 zijn er minimaal 9 buurtspeelplaatsen gerealiseerd ten opzichte van 2021. Bij de inrichting van de buurtspeelplaats is ook aandacht voor voorzieningen voor ontmoeting, groen en koelte. Sinds 2021 hebben we 5 buurtspeelplaatsen gerealiseerd. De buurtspeelplaats op het Koning Willem Alexanderplein stond in 2025 op de planning, maar wordt eerste helft 2026 gerealiseerd. Het participatietraject heeft meer tijd in beslag genomen dan gepland.
Behorend bij Doel: De gemeente Rheden streeft met haar openbare verlichting veiligheid voor haar inwoners na. Wij investeren in energiebesparende armaturen met dimmodules. (Dorus Klomberg) In 2025 is 83% van de gemeente Rheden voorzien van duurzame energiebesparende verlichting. In 2031 is de hele gemeente voorzien van duurzame en energiebesparende verlichting Het energieverbruik van de openbare verlichting is door het vervangen van de openbare verlichting van 79% duurzame verlichting naar 82 % duurzame verlichting verlaagd. En daarmee zitten we op de planning naar 100% in 2031. In Dieren Zuid zijn bijna alle lichtmasten en armaturen vervangen voor duurzame ledverlichting, dit ronden we in 2026 af.
Wat heeft het gekost? Wat mag het kosten?
-) R 2024
PB 2025
GB 2025
R 2025
Afwijking
Lasten 0.3 Beheer ov. gebouwen en gronden
1.133
1.075
1.104
1.097
6
5.7 Openbaar groen en recreatie
3.665
4.060
4.582
4.145
438
7.2 Riolering
3.995
4.528
4.612
4.026
587
7.3 Afval
4.399
4.554
4.585
4.293
292
7.4 Milieubeheer
3.308
3.235
3.245
4.226
-981
49
7.5 Begraafplaatsen en crematoria
678
624
657
673
-16
17.178
18.075
18.785
18.459
326
0.3 Beheer ov. gebouwen en gronden
492
442
442
455
13
5.7 Openbaar groen en recreatie
298
251
251
100
-151
7.2 Riolering
5.605
6.356
6.356
5.582
-774
7.3 Afval
4.967
6.120
6.120
5.295
-825
7.4 Milieubeheer
1.585
1.833
1.833
2.478
645
670
806
806
690
-115
Subtotaal
13.617
15.808
15.808
14.600
-1.208
Saldo van baten en lasten
-3.562
-2.267
-2.977
-3.859
-882
Subtotaal Baten
7.5 Begraafplaatsen en crematoria
Belangrijkste afwijkingen Taakveld (afwijkingen per taakveld => 75.000) 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden
1.000
Inc. / Struct.
19
I
286
I
Geen nadere toelichting vereist. 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie
Binnen tractie is een voordeel van 324k op budget DOW (Duurzaam Op Weg). Bij Openbaar groen verzorging is een nadeel van 59K op bijdragen van derden. Overige posten binnen dit taakveld leveren gesaldeerd ook nog een voordeel van 22K. 7.2 Riolering
-187
I
Nadeel realisatie opbrengsten t.o.v. Begroting van 774K. Oorzaak: te hoge raming van de opbrengsten rioolheffing. Bovendien wordt Rioolheffing geïnd op basis van waterverbruik. Als gevolg van hogere prijzen voor gas zijn mensen korter gaan douchen. Ook de weersomstandigheden in het voorjaar en de zomer zijn bepalend voor het waterverbruik. Voordeel realisatie kosten t.o.v. Begroting van 587K. Wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door lagere kapitaallasten dan geraamd. 7.3 Afval
-533
I
Nadeel realisatie opbrengsten t.o.v. Begroting van 825K. Oorzaak: te hoge raming (631K) van de opbrengsten afvalstoffenheffing en geen onttrekking (ad 146K) aan de reserve afval en overige nadelige afwijkingen (48K). Voordeel realisatie kosten t.o.v. Begroting van 292K. Wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door lagere verbrandingskosten dan geraamd; voordeel 141K en door lagere kosten afvalbrengstation; voordeel 134K. Overig voordelige afwijkingen 17K. 7.4 Milieubeheer
-336
I
-131
I
Nadeel van 75K door inhuur ODRA adviseur. 7.5 Begraafplaatsen en crematoria
50
Nadeel wordt veroorzaakt door 159K minder onttrokken aan reserves/voorzieningen. De omzet is 44K gestegen t.o.v. de Begroting. De totale kosten zijn echter ook 16K gestegen t.o.v. de Begroting. Totaal
-882
I
Mobiliteit en infra Welke doelen zijn gerealiseerd? Doel
Voortgang
Behoud en verbetering van een verkeersveilige en leefbare openbare ruimte, waarin we duurzaam verplaatsen stimuleren, voorzieningen goed bereikbaar zijn en inzetten op een verkeersveilige schoolomgeving (Ronald Ter Hoeven) Samen met onder andere inwoners en partners hebben we in het Mobiliteitsprogramma keuzes gemaakt voor mobiliteit voor de komende jaren.
Welke resultaten zijn gerealiseerd? Resultaat
Voortgang
Behorend bij Doel: Behoud en verbetering van een verkeersveilige en leefbare openbare ruimte, waarin we duurzaam verplaatsen stimuleren, voorzieningen goed bereikbaar zijn en inzetten op een verkeersveilige schoolomgeving (Ronald Ter Hoeven) Nieuwe deelautoprojecten in buurten realiseren. Een (elektrische) deelfietsenproject voor hoofdzakelijk recreatief gebruik uit laten rollen. In Ellecom is vanuit het dorp een deelautoinitiatief gerealiseerd. Waar mogelijk hebben wij ondersteund. Regionaal spelen er veel ontwikkelingen op het gebied van deelmobiliteit, deze volgen wij actief en we zoeken kansen voor zowel ontwikkelingen zijn in 2025 geen passende projecten voortgekomen. We hebben voor het thema mobiliteit in beeld welke (beleids)keuzes gemeente Rheden maakt voor de komende jaren We hebben de Bouwsteen Mobiliteit met ambities en doelen vastgesteld in de gemeenteraad en meegegeven als input voor de Omgevingsvisie. De doelen en ambities hebben we verder uitgewerkt in een mobiliteitsprogramma met uitvoeringsplan. Het onderzoek naar betaald parkeren nemen we mee in het opstellen van nieuwe parkeerbeleid. Op deze manier konden we de planning voor het Mobiliteitsprogramma halen. Nieuw parkeerbeleid opgesteld inclusief onderzoek naar passend parkeren binnen de gemeente, inclusief betaald parkeerregime.
In verband met de focus op het vaststellen van een nieuw mobiliteitsprogramma is het opstellen van nieuw parkeerbeleid verplaatst naar 2026. Verbetering verkeersveiligheid schoolomgeving de Akker en de Vlinder aan de Adm. Helfrichlaan in Dieren De eerste gesprekken met de vertegenwoordiging van de Vlinder en de Akker hebben plaatsgevonden en zetten zich voort in 2026. We hebben een begin gemaakt met beleid om gemeentebreed de verkeersveiligheid in de sport- en schoolomgevingen te verbeteren.
51
Wat heeft het gekost? Wat mag het kosten?
-) R 2024
PB 2025
GB 2025
R 2025
Afwijking
Lasten 2.1 Verkeer en vervoer
6.766
6.184
6.087
6.152
-65
2.2 Parkeren
130
69
71
130
-59
2.5 Openbaar vervoer
152
125
125
73
52
7.048
6.378
6.283
6.354
-72
2.1 Verkeer en vervoer
547
337
337
638
301
2.2 Parkeren
25
25
25
16
-9
2.5 Openbaar vervoer
138
97
97
72
-25
Subtotaal
710
460
460
727
267
Saldo van baten en lasten
-6.338
-5.919
-5.823
-5.627
196
Subtotaal Baten
Belangrijkste afwijkingen Taakveld (afwijkingen per taakveld => 75.000) 2.1 Verkeer en vervoer
1.000
Inc. / Struct.
236
I
Lagere lasten rente en afschrijving verklaart grotendeel het voordeel van 156K. Minder personeelskosten doorbelast naar taakveld 2.1 dan begroot levert een voordeel op van 74K. 2.2 Parkeren
-68
I
27
I
196
I
Geen nadere toelichting vereist. 2.5 Openbaar vervoer Geen nadere toelichting vereist. Totaal
Verbonden partijen Voor het bereiken van de doelstellingen van het programma Leefomgeving, in het bijzonder de beoogde maatschappelijke effecten, heeft de gemeente Rheden zich met een aantal partijen verbonden waarin zij een bestuurlijk en een financieel belang heeft. Het gaat hier om de volgende organisaties: Gemeenschappelijke Regeling Omgevingsdienst Regio Arnhem (ODRA); Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen; Euregio Rijn-Waal (privaatrechtelijke samenwerking naar Duits recht). In 2025 zijn ook de voorbereidingen opgestart voor de samenwerking met Circulus. In de paragraaf Verbonden Partijen wordt nader inzicht gegeven in de beleidsmatige en financiële betrokkenheid en risico's van de gemeente in deze organisaties.
52
Wat heeft het gekost? Programma 2. Leefomgeving Rekening
Primi- Gewijzig- Rekening Afwijking tieve de begro- (realisatie) begroting ting
2024
2025
2025
2025
2025
Lasten
31.220
30.450
31.640
32.588
-948
Baten
15.551
17.775
17.730
17.391
-340
Saldo van baten en lasten
-15.669
-12.674
-13.910
-15.198
-1.287
Toevoeging
2.324
810
810
807
3
Onttrekking
6.547
683
521
918
397
Resultaat
-11.446
-12.801
-14.199
-15.087
-888
Reserves
Belangrijkste afwijkingen Taakveld (afwijkingen per taakveld => 75.000) 0.10 Mutaties reserves
1.000
Inc. / Struct.
399
I
399
I
De voordelige afwijking is veroorzaakt door: vrijval reserve risicobuffer grondexploitaties ad 273K vrijval reserve bos en natuurgebieden ad 123K geen dotatie aan reserve landschapsplan ad 10K dotatie aan reserve afvalverwerking ad -/- 7K Totaal
53
3. Bestuur en organisatie
Wat hebben we bereikt? vormen gezamenlijk de fundamenten voor een betrouwbare, toegankelijke en betrokken lokale overheid. Onze dienstverlening is verder verbeterd door inwoners en ondernemers beter te ondersteunen bij het vinden van informatie en het volgen van besluitvorming. Daarmee is de transparantie en voorspelbaarheid van gemeentelijke processen verder toegenomen. We hebben inwonersparticipatie versterkt door participatie structureler en eerder in projecten te benutten. Hierdoor worden keuzes beter uitlegbaar en sluiten plannen beter aan bij wat inwoners vinden en nodig hebben. Dit past bij de ontwikkeling die eerder is geschetst in onderzoeken naar de beleving van dienstverlening. Onze inzet op regionale samenwerking heeft geleid tot een steviger positie binnen regionale netwerken en gezamenlijke aanpakken op beleidsvelden die gemeentegrenzen overstijgen. Hierdoor kunnen we als gemeente effectiever werken aan onderwerpen zoals leefomgeving, veiligheid, economie en mobiliteit. Binnen inclusie hebben we stappen gezet in het bevorderen van gelijke kansen voor inwoners, door aandacht te houden voor toegankelijkheid en door samenwerking met partners te versterken. Daarmee groeit het vermogen om inwoners, ongeacht hun situatie, te ondersteunen om mee te doen.
Op het gebied van integrale veiligheid is de samenwerking tussen partners in zorg, jeugd en veiligheid verder versterkt. Hierdoor is onze aanpak van ondermijning, jeugdproblematiek en kwetsbare situaties beter aangesloten op wat lokaal nodig is en kunnen we sneller en samenhangender handelen. We hebben gewerkt aan versterking van bestuurlijke sturing, transparantie en informatiesystemen, passend bij de groeiende bestuurlijke urgenties (omvorming Connectie, verkenning samenwerking met Brummen, financiële druk). De raad is beter in positie gebracht via een herijkte vergaderstructuur. Dit samen met de verbetering van de besluitvormingsdocumenten zorgde voor een versterking van het ambtelijk politiek samenspel. Gezamenlijk dragen deze ontwikkelingen bij aan een gemeente die benaderbaar, en voorspelbaar optreedt richting inwoners, ondernemers, instellingen én regionale partners. 54
Dienstverleningsagenda Welke doelen zijn gerealiseerd? Doel
Voortgang
Een klantgerichte en adequate dienstverlening aan inwoners, ondernemers en instellingen. (Dorus Klomberg) In 2025 hebben we een antwoord geformuleerd op het Rekenkameronderzoek uit 2024: de dienstverleningsvisie en een uitvoeringsagenda voor de komende jaren is opgesteld. Hierin is het voorstel gedaan de Burgerzaken-dienstverlening op één locatie aan te bieden en daarnaast op drie locaties algemene spreekuren. Daarmee is de basis gelegd voor de verdere verbetering van de dienstverlening. Signaleren en oplossen van knelpunten loopt straks via periodieke interne rapportages en een jaarlijkse rapportage aan de raad.
Welke resultaten zijn gerealiseerd? Resultaat
Voortgang
Behorend bij Doel: Een klantgerichte en adequate dienstverlening aan inwoners, ondernemers en instellingen. (Dorus Klomberg) Nieuwe content management systeem met een nieuwe website en hosting partij. De selectie en voorbereiding voor CMS en hosting zijn afgerond; de nieuwe website wordt technisch en inhoudelijk voorbereid voor livegang per juni 2026, volgens de moderne eisen van digitale toegankelijkheid (zoals: wet- en regelgeving zoals WMEBV, WDO en SDG). Het selectieproces voor een nieuw Antwoordportaal is nog niet afgerond. Voorstel is op basis van de door de Raad gevraagde scenario-analyse terug te gaan naar één locatie Het voorstel aan de Raad is in 2025 voorbereid en onderbouwd, dat de Burgerzaken-dienstverlening vanuit één centrale locatie zal worden geleverd vanaf medio 2026 (dat in januari 2026, is bekrachtigd is). Daarnaast is de Raad het voorstel gedaan om algemene spreekuren op drie locaties te organiseren: Dieren, Rheden en Velp.