Jaarstukken 2025
Tekst van het document
Datum vaststelling B&W
:
Datum besluitvorming Raad :
7 april 2026 7 juli 2026
Inhoudsopgave Voorwoord.......................................................................................................................... 3 Zichtbare verbeteringen .................................................................................................... 3 Financiële resultaten 2025 ................................................................................................. 3 Vooruitkijken ................................................................................................................... 3 Jaarverslag ......................................................................................................................... 5 Leeswijzer ....................................................................................................................... 6 Inleiding Jaarrekening 2025
Gemeente Rheden ................................................................. 7
Financiële resultaten ........................................................................................................ 11 Programma's ..................................................................................................................... 15 1. Samenleving ............................................................................................................... 16 2. Leefomgeving .............................................................................................................. 33 3. Bestuur en organisatie.................................................................................................. 54 Paragrafen ........................................................................................................................ 70 Lokale Heffingen.............................................................................................................. 71 Weerstandsvermogen en Risicobeheersing .......................................................................... 75 Onderhoud Kapitaalgoederen ............................................................................................ 82 Financiering ....................................................................................................................
88 Bedrijfsvoering ................................................................................................................ 93 Verbonden Partijen ........................................................................................................ 101 Grondbeleid .................................................................................................................. 116 Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid (Woo)............................................................ 121 Taakvelden - Beleidsindicatoren ...................................................................................... 123 Jaarrekening .................................................................................................................... 124 Baten en lasten en toelichting ......................................................................................... 125 Balans en toelichting ...................................................................................................... 131 Niet uit de balans blijkende rechten en verplichtingen ........................................................ 155 Taakvelden - Realisatie .................................................................................................. 159 Rechtmatigheidsverantwoording ......................................................................................
162 SISA ............................................................................................................................ 163 Overige gegevens............................................................................................................. 164 Bijlagen .......................................................................................................................... 165 Kerngegevens ............................................................................................................... 166 Sustainable Development Goals (SDG) ............................................................................. 167
Voorwoord Voor u liggen de Jaarstukken 2025 van de gemeente Rheden. In dit document leest u wat wij het afgelopen jaar hebben bereikt, welke uitdagingen we tegenkwamen en hoe wij ons geld hebben besteed. Dat alles om onze maatschappelijke, organisatorische en financiële doelen te realiseren. 2025 was zeker geen makkelijk jaar. Het was een jaar waarin ambities, wettelijke taken en beschikbare middelen moesten voortdurend in balans moesten worden gebracht. Dat vroeg om heldere keuzes en soms ook om lastige beslissingen. Ondanks krappe financiële kaders is veel werk verzet en hebben we op diverse terreinen betekenisvolle stappen kunnen zetten.
Zichtbare verbeteringen De Jaarstukken 2025 staan niet op zichzelf. Inmiddels al jaren terug werd duidelijk dat de financiële positie van onze gemeente onder druk stond. Er waren structurele aandachtspunten die om gerichte maatregelen vroegen. Deze afgelopen jaren werden gekenmerkt door onzekerheid in het sociaal domein over een passende financiering vanuit het Rijk. Onduidelijkheid hierover leidde ertoe dat er weinig structurele financiële ruimte was. Daardoor was de financiële positie van de gemeente kwetsbaar. Wij hebben de afgelopen jaren, met het programma Versterken Financiële Functie, bewust ingezet op betere financieel sturing en het versterken van de reserves. Daarnaast werkten wij aan het vergroten van de financiële weerbaarheid. We zien inmiddels de eerste effecten hiervan. De financiële positie verbetert zichtbaar, dit is onder andere te zien aan een hogere solvabiliteit en een groter weerstandsvermogen. Zo is onze weerstandsratio gestegen naar 3,0. Tegelijkertijd moeten we realistisch blijven. De verbetering komt nu nog vooral door incidentele voordelen en meevallers. De gemeentelijke opgaven blijven uitdagend en structureel zijn we er nog niet. De financiële opgaven en druk blijven bestaan. Dat vraagt om blijvende aandacht en goede sturing.
Financiële resultaten 2025 Dankzij de heldere keuzes en beslissingen sluiten we het jaar met een positief rekeningresultaat maatwerkdienstverlening 18+, hogere uitkeringen uit het gemeentefonds en lagere uitgaven
De structurele ruimte blijft echter wel beperkt. De financiële werkelijkheid vraagt om realisme en voortdurende sturing. Daarom stellen wij voor het grootste deel van het voordelige resultaat te storten in de algemene reserve om onze financiële weerbaarheid te versterken.
Vooruitkijken De opgaven voor de komende jaren blijven groot en raken alle domeinen van onze gemeente: van betaalbaar wonen, energietransitie en klimaatadaptatie tot zorg en welzijn, preventie, participatie en een toekomstbestendige organisatie. De ervaringen en lessen uit 2025 nemen we mee om deze opgaven doelmatig, realistisch en in samenwerking met inwoners en partners te blijven uitvoeren.
3
Namens het college bedank ik iedereen die zich in 2025 heeft ingezet voor onze gemeente: inwoners, vrijwilligers, maatschappelijke organisaties, ondernemers, raadsleden en onze eigen medewerkers. Samen werken wij aan een Rheden dat sterk, sociaal en toekomstbestendig blijft. Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Rheden
Dorus Klomberg Wethouder Financiën
4
Jaarverslag
5
Leeswijzer De Jaarstukken 2025 , de jaarrekening (balans en toelichting) en een aantal verplicht voorgeschreven bijlagen. Door deze drie onderdelen te combineren in de Jaarstukken 2025 is er samenhang in de verantwoording aan de raad en kan tevens volstaan worden met een aantal logische verwijzingen om dubbele overzichten te voorkomen. De verantwoording volgt de opzet van de begroting, waardoor de verschillende P&C-documenten goed te vergelijken zijn. Inleiding In de inleiding benoemen we op hoofdlijnen de belangrijkste ontwikkelingen in 2025. Financiële resultaten We gaan hier kort in op het jaarrekeningsaldo van 2025. Een verdere toelichting staat bij de afzonderlijke programma's. Programma's jaar hebben bereikt. Vervolgens geven we, conform de indeling van de begroting, een nadere verdieping hiervan door per thema de realisatie van de beoogde doelen en resultaten weer te geven. Elk programma sluiten we af met de financiële verantwoording. Hoewel de raad autoriseert op programmaniveau en daarbinnen op themaniveau, hebben we in voorliggende jaarstukken per programma de financiële resultaten op taakveld-niveau weergegeven. De belangrijkste afwijkingen 75K) zijn daarbij apart toegelicht.
6
Inleiding Jaarrekening 2025
Gemeente Rheden
Het jaar 2025 stond voor de gemeente Rheden in het teken van het verder uitvoeren, aanscherpen en waar nodig bijstellen van de koers die is vastgelegd in de kadernota 2025 en in de Programmabegroting 2025. Deze jaarrekening blikt terug op een intensief jaar waarin maatschappelijke, financiële en organisatorische ontwikkelingen samenkwamen en waarin voortdurend keuzes zijn gemaakt tussen ambities, wettelijke taken en beschikbare middelen.
Financiële context: een jaar van bijsturen en prioriteren Begin november 2024 stelde de raad de Programmabegroting 2025 (met meerjarenraming 2026 2028) vast. Gedurende 2025 is de raad onder andere via de financiële commissie periodiek geïnformeerd over de stand van zaken. Deze terugkoppelingen vormden de basis voor verdere aanscherping van de financiële sturing.
Inhoudelijke koers: uitvoering van ambities onder nieuwe omstandigheden Ondanks de maatregelen die nodig waren om een antwoord te kunnen bieden op de financiële uitdagingen, heeft het college zich ingezet om een perspectief te bieden op langere termijn. De ambities uit de kadernota en de begroting, gericht op een gezonde, duurzame en toekomstbestendige leefomgeving, kregen in 2025 concreet vorm in projecten en doorontwikkeling van beleid. De uitvoering hiervan werd steeds meer gedreven door de vijf vliegwielen: woningbouwversnelling, samenwerken aan de sociale basis, samenwerken aan de lokale economie, samenwerken aan de kwaliteit van onze leefomgeving en werken aan een slanke en wendbare organisatie. Woningbouwversnelling We willen woningen niet alleen bouwen om het tekort aan betaalbare woningen tegen te gaan, maar we gebruiken de woningbouw ook om bij te dragen aan sterkere buurten en dorpen. De ambities uit de kadernota en de begroting, gericht op een gezonde, duurzame en toekomstbestendige leefomgeving, kregen in 2025 concreet vorm in projecten en beleidsdoorontwikkeling. In 2025 werkten wij verder aan onze Omgevingsvisie. In deze visie staat hoe wij onze gemeente willen ontwikkelen richting 2040. Een belangrijk onderdeel is het bouwen van ongeveer 3.000 nieuwe woningen.
Deze woningen zijn nodig om het woningtekort aan te pakken en om ervoor te zorgen dat inwoners in hun eigen dorp kunnen blijven wonen. De nieuwe woningen komen vooral in de dorpen Velp, Rheden en Dieren. Het buitengebied blijft grotendeels groen. Bij het bouwen staat kwaliteit centraal. Er is aandacht voor betaalbare woningen, woningen voor starters en ouderen, en voor een goede mix van bewoners. Nieuwe woningen moeten passen bij het dorpse karakter. Wij kiezen voor duurzaam en toekomstbestendig bouwen. Groen, water, energiezuinigheid en een gezonde leefomgeving zijn daarbij belangrijk. Met deze keuzes werken wij aan sterke, groene en leefbare dorpen voor nu en in de toekomst. In de uitvoering hebben wij al wat kunnen realiseren. Echter door kosten, beperkte capaciteit en afhankelijkheid van externe middelen werden sommige projecten gefaseerd of soberder uitgevoerd. Samenwerken aan de sociale basis We hebben belangrijke stappen gezet om realistisch te begroten. Tegelijk bereiden we ons voor op 7
het verder uitvoeren van de welzijnsopdracht en het organiseren van lokaal jeugdzorgaanbod. Dit doen we volgens de koers, de strategische agenda en het Verrijkte beleidskader Welzijn & Preventie. In dit beleidskader staat het versterken van de sociale basis centraal. Binnen de integrale wijkaanpak zetten we in op preventie, op tijd signaleren van problemen en het vergroten van zelfredzaamheid en samenredzaamheid van inwoners. We willen dat mensen elkaar kunnen ontmoeten, meedoen en zich goed voelen in hun dorp of wijk. Op het gebied van bestaanszekerheid werden resultaten geboekt: meer inwoners die ervoor in aanmerking komen maakten gebruik van inkomensregelingen. Schuldhulpverlening bereikte een recordaantal mensen en initiatieven rondom gezondheid en vitaliteit vonden ook een breed draagvlak in de samenleving. Binnen de welzijnsopdracht ligt de nadruk op laagdrempelige ondersteuning, zoals buurtactiviteiten, opbouwwerk en het ondersteunen van vrijwilligers en mantelzorgers. Ook is er aandacht voor inwoners die extra hulp nodig hebben. Sport speelt hierbij een belangrijke rol. We stimuleren sport en bewegen voor alle leeftijden, met speciale aandacht voor inclusie en een gezonde leefstijl. Cultuur draagt bij aan welzijn door ontmoeting en creativiteit. Daarom blijven cultuureducatie, amateurkunst en lokale culturele activiteiten onderdeel van de sociale basis.
Het lokale aanbod van jeugdzorg is georganiseerd via de jeugdlumpsum. Hierbij werken welzijn, preventie, onderwijs, sport en cultuur goed samen. Deze aanpak helpt om zwaardere zorg te voorkomen door problemen vroeg aan te pakken. De wachtlijsten bij de Wmo en Jeugd zijn volledig weggewerkt. In 2025 is een evaluatie uitgevoerd van de welzijnsopdracht en de jeugdlumpsum. De resultaten hiervan geven inzicht in wat goed werkt en wat beter kan. Deze evaluatie vormt de basis voor de keuze voor een nieuwe welzijnsopdracht. Met organisaties in de sociale basis, zoals welzijnsinstellingen, sportverenigingen en culturele organisaties, zijn gesprekken gevoerd over de bezuinigingen vanaf 2027. In 2026 leidt dit tot een advies over hoe we met minder geld anders en slimmer kunnen samenwerken, zonder dat dit ten koste gaat van bereik en kwaliteit. Samenwerken aan de lokale economie Via de oprichting van de Economische Adviesraad Rheden, extra geld voor de dorpskernen en onze inzet in de regio hebben wij in 2025 gewerkt aan de brede welvaart. De Economische Adviesraad Rheden adviseert het college over de lokale economie. Leden uit het bedrijfsleven en andere organisaties denken mee over onderwerpen als ondernemen, werkgelegenheid en een goed vestigingsklimaat. Zo helpt de adviesraad om beter beleid te maken dat aansluit bij de praktijk.
Daarnaast hebben wij veel aandacht besteed aan de ontwikkeling van het gebied Haveland. Dit gebied krijgt een nieuwe invulling voor 700 tot 1.000 woningen en 700 1.000 werkplekken. In het vastgestelde masterplan Haveland staan de hoofdlijnen hiervoor. Haveland wordt een gemengd gebied met ruimte voor verschillende soorten woningen en passende bedrijven. In het masterplan is ook aandacht voor duurzaamheid, groen, bereikbaarheid en een goede aansluiting op de omliggende dorpen. De ontwikkeling gebeurt in stappen en in samenwerking met bewoners, ondernemers en andere partners. Samenwerken aan de kwaliteit van onze leefomgeving In 2025 zijn belangrijke stappen gezet voor het beheer en de toekomst van de openbare ruimte in Rheden. De gemeenteraad stelde op 22 april 2025 de Nota Kapitaalgoederen 2026 2029 vast. In deze nota staat wat het onderhoud en de vervanging van wegen, riolering, groen en 8
speelvoorzieningen kosten, nu en in de toekomst. Dit geeft duidelijkheid over de middelen die nodig zijn om de openbare ruimte in goede staat te houden. De bijbehorende beheerplannen zijn in januari 2026 vastgesteld door het college. Ook werken wij aan een duurzamere leefomgeving. In mei 2025 ondertekende het college het convenant Schoon en Emissieloos Bouwen. Daarmee willen wij stap voor stap overstappen op schoon en emissieloos bouwen. Vanaf juli 2025 is bij gemeentelijke projecten het gebruik van elektrisch bouwmaterieel verplicht waar dat kan. Daarnaast is in 2025 de Lokale Adaptatie Strategie opgesteld. Deze strategie beschrijft hoe wij ons samen met partners en inwoners beter kunnen voorbereiden op klimaatverandering, zoals hitte en extreme regen. De gemeenteraad stelde de strategie vast in januari 2026. De plannen worden nu uitgewerkt in concrete maatregelen. Op het thema energietransitie gingen voorbereidingen voor de warmtetransitie in vier wijken door; de daadwerkelijke uitvoering bleef afhankelijk van Rijks- en provinciale bijdragen en regionale samenwerking. 2025 was verder een sleuteljaar voor implementatie van de Omgevingswet: processen en werkwijzen zijn doorontwikkeld en juridisch-bestuurlijke borging is aangescherpt. En wij blikken terug op een zeer geslaagd duurzaamheidsfestival, die plaatsvond in en rondom ons nieuwe gemeentehuis.
Veel vrijwilligers en inwoners droegen hieraan bij. Het festival liet zien dat duurzaamheid leeft in Rheden en dat de gemeente en inwoners samen werken aan een duurzame toekomst. Kwaliteit van de leefomgeving gaat ook over veiligheid voor inwoners, ondernemers en bezoekers. Onze inzet lag op het voorkomen van overlast, het versterken van de samenwerking met politie en andere partners en het vergroten van de zichtbaarheid van toezicht in de wijken. Er was extra aandacht voor jeugd, ondermijning en evenementenveiligheid. Door deze aanpak bleef de openbare orde in de gemeente over het algemeen stabiel en veilig. Werken aan een slanke en wendbare organisatie De ombuiging op de formatie is in financiële zin gerealiseerd in 2025. Dit is bereikt door het later of niet invullen van zowel vaste als tijdelijke vacatures. De aanpassingen in de formatie worden stapsgewijs structureel doorgevoerd, waardoor we op koers liggen met de gestelde doelstellingen. Tegelijkertijd constateren we dat deze ontwikkelingen leiden tot een verschuiving in de balans tussen taken, formatie en bezetting. Deze balans blijft een belangrijk aandachtspunt. Door gericht te sturen op beide aspecten investeren we in een toekomstbestendige en wendbare organisatie.
Financiële huishouding Om meer grip te krijgen op onze financiën zijn we in 2024 gestart met het Programma Versterken Financiële Functie. In 2025 zijn we hiermee verdergegaan en is onder andere een nieuwe Nota Reserves en Voorzieningen vastgesteld. Hierdoor is het financiële overzicht vergroot en is duidelijker zichtbaar waarvoor middelen zijn bestemd. Daarnaast is voor het derde jaar de rechtmatigheidsverantwoording toegepast en zijn aanbevelingen uit de werkgroep Jaarrekening 2024 opgepakt. De realisatie van de ombuigingen 2025 is verwerkt in de resultaten op taakniveau binnen de drie programma's. Op dat niveau vindt ook de sturing plaats. De Monitor Ombuigingen 2025 (peildatum 1 oktober 2025) liet zien dat niet alle ombuigingen volledig of tijdig konden worden gerealiseerd, wat vroeg om aanvullende beheersmaatregelen en gefaseerde uitvoering.
Dienstverlening en organisatie Op het terrein van dienstverlening, participatie en organisatieversterking zetten we duidelijke stappen. De nieuwe dienstverleningsvisie, het Aanwijzingsbesluit digitale kanalen en het besluit om 9
Burgerzaken te centraliseren en spreekuren op drie locaties te organiseren, leggen een stevige basis voor betere service aan inwoners en ondernemers. Participatie is meer structureel onderdeel van onze werkwijze geworden met nieuwe kaders, hulpmiddelen en een versterkt intern participatieteam. Ook is de positie van de gemeenteraad verbeterd door een aangepaste vergaderstructuur en betere besluitvormingsdocumenten. En zijn de eerste stappen gezet richting een mogelijke fusie met de gemeente Brummen.
Terugblik in balans Samenvattend was 2025 een jaar waarin Rheden voortgang boekte. Voortgang in de woningbouwopgave, de Strategische agenda Samenleven in Rheden, leefbaarheid en de energietransitie. De implementatie van de Omgevingswet vond plaats en de financiële professionalisering versnelde. Tegelijkertijd vroeg de financiële werkelijkheid om realisme en prioritering: projecten zijn soms later, kleinschaliger of soberder uitgevoerd. De lessen uit 2025 over sturing, fasering en risicobeheersing nemen we mee om in de komende jaren onze ambities doelmatig en rechtmatig te blijven realiseren binnen verantwoorde financiële kaders.
10
Financiële resultaten Financieel resultaat 2025 De jaarrekening 2025 vertoont een overschot
6.801.000.
6.120.000. In onderstaande tabel is dit voordelige resultaat op programmaniveau weergegeven. tabel 1: Programma baten en lasten Overzicht baten en lasten
Gewijzigde begroting
Rekening (realisatie)
Afwijking
2025
2025
2025
Programma
baten
lasten
saldo
baten
lasten
saldo
1. Samenleving
24.565 102.263 -77.698
27.805 100.029 -72.224
5.474
2. Leefomgeving
18.251
32.450 -14.199
18.308
33.395 -15.087
-888
3. Bestuur en organisatie
142.272
49.694 92.578 157.077
62.965 94.112
1.534
Resultaat
185.088 184.407
681 203.190 196.389
6.801
6.120
De totale lasten en baten en de mutaties op de reserves zijn in de volgende tabel geduid. tabel 2: Totaal baten en lasten en reservemutaties Rekening
Primi- Gewijzig- Rekening Afwijking tieve de begro- (realisatie) begroting ting
2024
2025
2025
2025
Lasten
166.857
175.420
181.145
189.667
-8.522
Baten
169.788
176.906
182.065
195.479
13.413
2.930
1.486
920
5.812
4.891
Toevoeging
11.392
2.073
3.263
6.722
-3.459
Onttrekking
15.562
722
3.023
7.712
4.688
Resultaat
7.101
135
681
6.801
6.120
Saldo van baten en lasten
2025
Reserves
Verschillenanalyse In deze jaarrekening vindt conform de administratieve voorschriften de toelichting op afwijkingen plaats ten opzichte van de begroting na wijziging ofwel de stand van de 2e Berap 2025. Op dat moment heeft de raad de begroting namelijk voor het laatst gewijzigd vastgesteld.
zoals gepresenteerd in onderstaande tabellen.
11
tabel 3: Analyse resultaat 2025 Bedragen Analyse rekeningresultaat 2025: Incidentele afwijkingen prgr 1
Samenleving
5.639
prgr 2
Leefomgeving
-888
prgr 3
Bestuur & organisatie
1.677
totaal incidentele afwijking
6.428
Structurele afwijkingen prgr 1
Samenleving
-165
prgr 2
Leefomgeving
0
prgr 3
Bestuur & organisatie
-143
totaal structurele afwijking
-308
Totale financiële afwijking
6.120
Ter informatie is in onderstaande tabel op hoofdlijnen de financiële afwijking nader gespecificeerd. tabel 4: Hoofdlijnen financiële afwijking Totale financiële afwijking 6.120 begr.wijz vervol . g Incidentele afwijking
6.428
Programma 1
5.639 nee
TV 4.2
Onderwijshuisvesting
570
TV 6.1
Samenkracht en burgerparticipatie
735
TV 6.4
Begeleide participatie
457
TV 6.71
Maatwerkdienstverlening 18+
2.965
diverse taakvelden
912
Programma 2
-888 nee
TV 7.3
Afval
-533
TV 7.4
Milieubeheer
-336
TV 8.3
Wonen en bouwen
-324
diverse taakvelden Programma 3
nee
nee
305 1.677 nee
TV 0.1
Bestuur
-1.817
TV 0.4
Overhead
-654
TV 0.7
Algemene uitkering
3.815
TV 0.8
Overige baten en lasten
-1.710
nee
12
TV 6.1
Samenkracht en burgerparticipatie
diverse taakvelden
2.034 11
Structurele afwijking
-308
Programma 1
-165 ja
TV 4.3
Onderwijsbeleid en leerlingzaken
Programma 2
ja
-165 0 nee
Programma 3
Berap 2026 en PB 2027
-143 ja
TV 0.1
Bestuur
-293
TV 0.5
Treasury
150
nee ja
Berap 2026 en PB 2027
Grootste posten In onderstaande tabel genoemde voor- en nadelen betreffen de omschrijvingen van de taakvelden uit de programma's. Voor een nadere toelichting op deze en overige afwijkingen wordt verwezen bij tabellen 'Belangrijkste afwijkingen'. tabel 5: Grootste voor- en nadelen Verwijzing nadere toelichting (zie "Wat heeft het gekost?", tabel 'Belangrijkste afwijkingen'):
Bedrag Post (taakveld) Voordelen: Maatwerkdienstverlening 18+
2.965
Programma 1, taakveld 6.71
Inzet reserve actualisatie functiewaardering
1.014
Programma 3, taakveld 0.10
Uitkering gemeentefonds
3.815
Programma 3, taakveld 0.7
Samenkracht en burgerparticipatie
2.034
Programma 3, taakveld 6.1
totaal grootste voordelen
9.828
Nadelen: Bestuur
-2.111
Programma 3, taakveld 0.1
Overige baten en lasten
-1.710
Programma 3, taakveld 0.8
totaal grootste nadelen
-3.821
Saldo overige afwijkingen, per saldo voordeel Totaal verklaard hoger voordelig resultaat
113 6.120
De afwijkingen hebben onder andere betrekking op: inzet gereserveerde middelen voor actualisatie functiewaardering (HR21) ad 1.014K (TV 0.10) lagere uitgaven huishoudelijke hulp ad 683K (TV 6.71) lagere uitgaven PGB en maatwerkvoorzieningen natura Wmo ad 1.291K (TV 6.71) lagere uitgaven voor activerend werk ad 216K (TV 6.71) lagere lasten transitie 'beschermd thuis' ad 162K (TV 6.71) 13
hogere legesopbrengsten Wabo ad 354K (TV 8.3) voordeel opvang nieuwkomers (Oekraïense ontheemden en asielzoekers) ad 2.034K (TV 6.1) hogere uitkering gemeentefonds (vooral n.a.v. septembercirculaire) ad 3.815K (TV 0.7) voordeel afwikkeling kosten nieuwbouw gemeentehuis ad 884K (TV 0.4) dotatie aan voorziening pensioen bestuurders ad -/- 1.846K (TV 0.1) hogere beheersvergoeding aan De Connectie ad -/- 744K (TV 0.4) naheffing BTW over 2020 t/m 2024 ad -/- 2.130K (TV 0.4)
Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen is de mate waarin de gemeente in staat is om de gevolgen van risico's op te vangen. Het weerstandsvermogen is de verhouding tussen de weerstandscapaciteit en het risicoprofiel. Het weerstandsvermogen wordt uitgedrukt in de weerstandsratio. 250.000 7 miljoen. Als gevolg van deze mutaties is de weerstandsratio gestegen van 2,3 (stand begroting 2026) naar 3,0 met bijbehorende kwalificatie om onze algemene reserve (en daarmee de weerstandscapaciteit) op peil te kunnen houden.
Bestemming rekeningresultaat We stellen voor om dit resultaat als volgt te bestemmen: In de Raadsinformatiebrief over de septembercirculaire is de Raad hierover al geïnformeerd. Dit betreft middelen die geraamd zijn als inkomsten in begrotingsjaar 2026, maar die via de algemene uitkering al in 2025 zijn ontvangen. 250.000 overhevelen naar 2026 ten behoeve van bekostiging transitiekosten. De komende jaren zetten we in op het realiseren van een transformatie binnen Programma Samenleving. Voor deze transformatie maken we transitiekosten (250K): inhuur tijdelijke kwartiermaker verbonden gemeenschappen, juridische en organisatorische ondersteuning subsidieregeling welzijn & preventie en activiteitenuitbreiding verbonden gemeenschappen. 5.701.000 storten in de algemene reserve.
14
Programma's
15
1. Samenleving
Wat hebben we bereikt? In opdracht van de gemeenteraad en volgend op het Koersdocument sociaal domein, is de strategische agenda 'Samen leven in Rheden (2025-2028)' door de gemeenteraad vastgesteld. Met de vaststelling van deze agenda zijn de strategische acties met bijbehorende planning voor de komende jaren (3 jaar) bepaald. Hierbij stemmen we af op de ontwikkelingen bij domein Leefomgeving. Ombuigingen en perspectief De ombuigingen uit de kadernota 2024 zijn doorgevoerd in de begroting 2025. Op basis van amendement 1 en Motie M9 is er verzachting doorgevoerd van de ombuigingen minimabeleid en een verzachting van de subsidies in de sociale basis voor de jaren 2026 en 2027. In de periode augustus 2024 tot en met mei 2025 heeft de gemeente, in opdracht van de gemeenteraad gespreksronden georganiseerd met onze partners uit de samenleving om de ombuigingen te bespreken en samen in beeld te brengen op welke manier we met de ombuigingen omgaan. Het Netwerk Informele Ondersteuning (NIO) is in september 2025 in gesprek met onze vrijwilligersorganisaties om, vanuit onze partners sociale basis, een advies aan te beiden aan de gemeente over samenwerkingsmogelijkheden op dorpsniveau en daarmee het realiseren van ombuigingen vanaf 2027 Wmo en Jeugdzorg Op zowel Wmo als Jeugdzorg zijn de wachtlijsten duurzaam weggewerkt.
Bij Jeugdzorg zien wij op 4 van de 5 jeugdzorg-kostencategorieen een positief beeld met een daling in indicaties. Op verblijf jeugdzorg (de duurste zorgcategorie) zien wij een stijging in indicaties. We hadden in 2025 te maken met autonome tariefstijgingen zorgkosten Wmo en Jeugdzorg. Hierover, als ook de bijstelling van de begroting 2025 e.v., is de gemeenteraad met een raadsinformatiebrief en via de 2e Bestuursrapportage geïnformeerd. Brede maatschappelijke evaluaties Welzijnsdienst (Incluzio) en Jeugdlumpsum Er is een brede maatschappelijke evaluatie uitgevoerd naar de resultaten van de Welzijnsdienst (Inluzio) en de jeugdlumpsum. De uitgezette opdrachten lopen af per 1 januari 2027. De evaluaties zijn aangeboden aan de gemeenteraad. De evaluaties geven inzicht en input voor de nieuw uit te zetten opdrachten. Verrijkt beleidskader, sportaccommodatieplan, Minima- en schuldhulpverleningsbeleid en Verzamelverordening Participatiewet in balans In 2025 zijn er een aantal beleidsnota's voorbereid en ter vaststelling aan de gemeenteraad aangeboden. Het sportaccommodatieplan, het Minima- en schuldhulpverleningsbeleid en de verordening Participatiewet in balans is vastgesteld en het Verrijkt beleidskader sociaal domein is voorbereid en ter vaststelling aangeboden in 2026.
16
Bestaanszekerheid Welke doelen zijn gerealiseerd? Doel
Voortgang
Alle inwoners beschikken over de basisvaardigheden zoals lezen, schrijven en digitale vaardigheden (Ronald Ter Hoeven) Via het Taalhuis hebben wij in 2025 ingezet op het versterken van taal-, reken- en digitale vaardigheden en het toeleiden naar passend aanbod. Het activiteitenaanbod via de Zoomerij is uitgebreid voor zowel autochtone als allochtone inwoners. Daarnaast werkten wij aan het voorkomen van onderwijsachterstanden. Dit deden wij door voorschoolse educatie te bevorderen en daarmee kleuters zonder (taal)achterstand te laten instromen in het basisonderwijs en met een stevige basis te kunnen starten met lezen en schrijven. Binnen de gezinsaanpak geletterdheid stimuleerden wij een taalrijke thuisomgeving, signaleerden wij laaggeletterde ouders en ondersteunden wij hen bij het verbeteren van hun basisvaardigheden, om zo te voorkomen dat achterstanden van generatie op generatie worden doorgegeven. Wij voorkomen schulden bij jeugdigen en inwoners met een laag inkomen (Ronald Ter Hoeven) Samen met onze maatschappelijke partners hebben we ons ingezet om inwoners met geldzorgen zo goed mogelijk te ondersteunen. De Formulierenhulp, Thuisadministratie, Schuldhulpmaatje en Incluzio hebben veel inwoners ondersteund met vragen rondom geld.
Vanuit de gemeente hebben we alle inwoners met betalingsachterstanden actief benaderd naar aanleiding van een vroegsignaleringssignaal en hen actief hulp aangeboden. Aanvullend daarop hebben we in 2025 aanvullende afspraken gemaakt met Vivare. We bieden huurders van Vivare nogmaals hulp aan wanneer we zien dat schulden verder oplopen. Het aantal aanmeldingen bij de schuldhulpverlening is dit jaar sterk opgelopen ten opzichte van vorig jaar. In totaal hebben we 273 aanmeldingen ontvangen in 2025. We bieden deze inwoners passende ondersteuning aan. Inwoners met een laag inkomen maken optimaal gebruik van inkomensregelingen (Ronald Ter Hoeven) Inwoners met een laag inkomen (18- en 18+) hebben gebruik gemaakt van de Gelrepas. Hiermee hebben sportieve, culturele en recreatieve activiteiten gedaan. Deze extra ondersteuning is nodig om hen mee te kunnen laten doen aan maatschappelijke activiteiten. De voorgenomen ombuiging is niet doorgevoerd. De ombuiging op de gemeentepolis is wel doorgevoerd. We hebben inwoners in november en december ondersteund bij het kiezen van een passende reguliere zorgverzekering. Alle inwoners met een bijstandsuitkering doen mee naar vermogen (Ronald Ter Hoeven) Iedere inwoner met een bijstandsuitkering is in beeld en heeft een plan van aanpak.
Iedere inwoner is actief op een manier die past, variërend van vrijwilligerswerk tot Activerend werk en van betaald werk met ondersteuning tot een traject bij een psycholoog. We zijn in 2025 een training gestart voor inwoners uit de klantgroep 'empowerment' om persoonlijke groei en zelfinzicht te stimuleren en hun meer zelfvertrouwen en vaardigheden aan te leren in hun ontwikkeling richting werk.
17
Welke resultaten zijn gerealiseerd? Resultaat
Voortgang
Behorend bij Doel: Alle inwoners beschikken over de basisvaardigheden zoals lezen, schrijven en digitale vaardigheden (Ronald Ter Hoeven) Het beschikbare educatie-aanbod wordt volledig ingezet. De cursussen die worden aangeboden door De Zoomerij en Incluzio, in samenwerking met verschillende partners, worden actief ingezet om de basisvaardigheden te vergroten. We zetten in op de signalering van laaggeletterdheid en inwoners worden door alle samenwerkingspartners begeleid naar het beschikbare aanbod. In elke kwetsbare wijk is dichtbij de inwoner een cursus gericht op werk, geld, gezondheid en gezin In de bibliotheken en in de dorpshuizen zijn cursussen aangeboden door De Zoomerij (bibliotheek) en Incluzio, in samenwerking met verschillende partners uit het vrijwilligersnetwerk. Behorend bij Doel: Wij voorkomen schulden bij jeugdigen en inwoners met een laag inkomen (Ronald Ter Hoeven) Maximaal 8% van de Rhedense huishoudens heeft geregistreerde problematische schulden in 2025 (t.o.v. 8,7% in 2023) Het aantal Rhedense huishoudens met geregistreerde problematische schulden was op 1 januari 2025 8,3%. Het landelijk gemiddelde is per 1 januari 2025 8,6% (dit was 8,8% in 2023). Procentueel is het aantal Rhedense huishoudens met geregistreerde problematische schulden sneller gedaald dan landelijk in dezelfde periode.
Behorend bij Doel: Inwoners met een laag inkomen maken optimaal gebruik van inkomensregelingen (Ronald Ter Hoeven) 65% van de rechthebbende kinderen en volwassenen is in het bezit van een Gelrepas. 67% van de volwassenen in de doelgroep heeft een Gelrepas. 62% van de kinderen heeft een Gelrepas. Dit percentage is vertekend door het lage bereik onder de doelgroep 'gezinnen met een inkomen 120-150%' (ouders hebben geen recht op de pas maar de kinderen wel). In de doelgroep tot 120% is het bereik onder kinderen 88%. 70% van de rechthebbende kinderen maakt gebruik van een of meer voorzieningen uit het Kindpakket via Stichting Leergeld. Ruim 80% van de rechthebbende kinderen maakt gebruik van een of meer voorzieningen vanuit Stichting Leergeld. Behorend bij Doel: Alle inwoners met een bijstandsuitkering doen mee naar vermogen (Ronald Ter Hoeven) 75% van de inwoners met een bijstandsuitkering is actief bezig met reintegratie, inburgering of een andere vorm van activering
18
Van de inwoners met een bijstandsuitkering is 47% actief op een re-integratie- of inburgeringsplek. Dit behelst met name vrijwilligerswerk, Doorslag en inburgering. De overige 53% heeft een actief plan van aanpak dat erop gericht is de voorwaarden te scheppen om richting werk te gaan bewegen. Voorbeelden zijn: het volgen van een psychologisch traject, het onder controle krijgen van verslaving of het opbouwen van ritme via vrijwilligerswerk. Deze zaken, evenals activering en participatie, brengen we momenteel niet cijfermatig in beeld i.v.m. regeldruk. gelaten. In het kader van de ombuigingen zetten we voor hen geen instrumenten in, aangezien er geen arbeidspotentieel is. Iedereen in deze klantgroep is echter in beeld en heeft een persoonlijk plan, vaak met vrijwilligerswerk.
Wat heeft het gekost? Wat mag het kosten?
-) R 2024
PB 2025
GB 2025
R 2025
Afwijking
Lasten 6.3 Inkomensregelingen
22.255
23.151
23.777
25.364
-1.587
6.4 Begeleide participatie
10.907
10.221
10.878
10.457
421
33.162
33.372
34.655
35.820
-1.166
6.3 Inkomensregelingen
16.974
16.746
17.090
19.504
2.414
6.4 Begeleide participatie
563
858
858
894
36
Subtotaal
17.536
17.603
17.948
20.399
2.450
Saldo van baten en lasten
-15.626
-15.769
-16.707
-15.422
1.285
Subtotaal Baten
Belangrijkste afwijkingen Taakveld (afwijkingen per taakveld => 75.000) 6.3 Inkomensregelingen
1.000
Inc. / Struct.
827
I
Op taakveld 6.3 Inkomensregelingen is meer (2.553k) uitgegeven aan uitkeringen (Pw, BBZ, IOAW, IOAZ), hoewel het aantal uitkeringen juist gedaald is in 2025. Daartegenover hebben we meer inkomsten (2.413k) voor deze uitkeringen ontvangen. Daarnaast is het personele budget niet volledig benut, dit komt deels door het ontvangen van extra inkomsten ivm de toeslagenaffaire (464k) en deels door het niet volledig benutten van de personele budgetten (503) door de verschillende teams die een bijdrage leveren aan dit taakveld. 6.4 Begeleide participatie
457
I
De 220k positief resultaat komt met name voort uit: Positief resultaat (221k) voor de module WgSW met name vanwege lagere personeelslasten, door een lagere uitstroom dan begroot, hogere UWV-uitgaven en een niet-begrote volledige compensatie van de transitievergoedingen.
19
Positief resultaat (87k) voor re-integratie komt voort uit minder uitgaven op meerdere instrumenten, met name jobcoaching en trajectbegeleiding. Het minder inzetten van deze instrumenten kwam voort uit de bezuinigingen en is iets te voortvarend uitgevoerd. Dit heeft de ontwikkeling van inwoners direct geraakt. Positief resultaat (98k) bij inburgering omdat de SPUK-inkomsten ook op dit budget zijn geboekt en deze de SPUK uitgaven overschrijden. Lichte onderschrijding van het personele budget (49k). Totaal
1.285
I
Gezond en vitaal van -10 maanden tot 100+ jaar Welke doelen zijn gerealiseerd? Doel
Voortgang
In wijken met een lagere sociaal-economische-positie en (her)in te richten wijken maakt de leefomgeving gezonde keuzes makkelijker (Ronald Ter Hoeven) In 2025 hebben we gezonde voeding toegankelijk gemaakt door het initiatief De Blauwe Tomaat uit te nodigen om wekelijks in Velp-Zuid en Rheden te komen. Daarnaast namen 11 sportverenigingen deel aan de Campagne Fruit & Water voor gezonde voeding in de sportkantine. We pakken herinrichtingsplannen integraal op, met aandacht voor bewegen en ontmoeten. Concreet werken we bij de vernieuwing van de Hoofdstraat Velp aan een ontwerp dat uitnodigt tot bewegen, ontmoeten en verblijven. We werkten in 2025 samen met verenigingen aan toekomstplannen voor Sportpark De Pinkenberg, Sportpark Rheden en Sportcomplex De Dumpel. In 2025 presenteerden verenigingen op Sportpark Rheden een eerste toekomstbeeld voor het Sportpark. We stelden het Sportaccommodatieplan 2025-2040 op (vastgesteld). In 2024-2025 deden we onderzoek naar de mogelijkheden voor schone lucht door een aanpak rond houtstook. Gezonde keuzes zijn een gewoonte, ook voor inwoners in een kwetsbare situatie (Ronald Ter Hoeven)
20
Via het Sport- en Preventieakkoord ondersteunden we 13 initiatieven op het gebied van sport & bewegen, gezondheid en sociaal. Van een beweegroute door het dorp, tot een kinderrestaurant met gezonde maaltijden. Ook zijn vanuit het akkoord 9 verenigingen financieel ondersteund om opleidingen voor zo'n 50 vrijwilligers mogelijk te maken. Op alle 20 basisscholen en 5 voortgezet onderwijs scholen in Rheden-Rozendaal zijn Sport in Rheden en De Zoomerij actief met lesprogramma's, activiteiten en ondersteuning van leerkrachten op het gebied van sport, cultuur, digitaal burgerschap en gezond leven. De inzet per school varieert. Iedere schoolvakantie organiseren Sport in Rheden, De Zoomerij en Incluzio een programma met vakantieactiviteiten (sportief, cultureel en sociaal). De vakantieactiviteiten zijn bedoeld voor gezinnen waar een vakantie of uitje niet vanzelfsprekend is. In 2025 namen in totaal 1.300 kinderen deel deze activiteiten. In 2025 bereikten we met onze aanpak Valpreventie 1.250 oudere inwoners. Het gaat onder meer om valrisicotesten, beweegprogramma's en voorlichtingsmomenten. In 2025 sloten we een samenwerkingsovereenkomst tussen team Sport in Rheden en Sportbedrijf Arnhem voor de komende 3 jaar. Om de kracht van beide teams/organisaties te versterken. Vergroten van kansen voor jeugdigen in een kwetsbare situatie.
(Ronald Ter Hoeven) Er is in 2025 weer een Rhedense lokale coalitie Kansrijke Start met partners vanuit het medische en sociale domein. Vanuit deze coalitie is een samenwerking gestart vanuit een gezamenlijke werkagenda. Het landelijke actieprogramma Kansrijke Start (nu nog onderdeel van GALA) wordt een structureel programma. In 2025 zijn de gemeenten in de regio Centraal Gelderland gestart met de implementatie van de Verklarende Analyse bij de lokale teams toegang. De Verklarende Analyse is een methode waarbij professionals samen met jeugdigen, ouders en hun netwerk de problemen, oorzaken en benodigde aanpak bespreken. Deze methode helpt professionals om de situatie van de jeugdige en het gezin vanuit verschillende perspectieven inzichtelijk te maken. Vanuit deze brede blik kunnen zij samen met de jeugdige en het gezin tot een passende aanpak van de hulpvraag komen. De in de programmabegroting 2025 opgenomen bezuiniging voor Sociaal Medische Indicaties (SMI) Kinderopvang is inhoudelijk heroverwogen en de uitkomst is dat we dit instrument willen behouden. Dit inzicht is verkregen via een uitgevoerde pilot met Incluzio waarbij kritisch is gekeken naar de inzet van SMI en de effecten hiervan als ook de wijze van inzet. Sociaal Medische Indicaties Kinderopvang draagt op verschillende manieren bij aan zowel het kind als het gezin en de kwetsbaarheid verzachten.
Daarmee blijft het vanaf 2025 mogelijk voor ouders in een kwetsbare situatie om hun kind(eren) (tijdelijk) naar de kinderopvang te laten gaan. De bijbehorende middelen zullen vanaf 2026 weer terugkomen in de begroting.
Welke resultaten zijn gerealiseerd? Resultaat
Voortgang
Behorend bij Doel: In wijken met een lagere sociaal-economische-positie en (her)in te richten wijken maakt de leefomgeving gezonde keuzes makkelijker (Ronald Ter Hoeven) In 2027 is de tevredenheid over de eigen woonomgeving van inwoners met een lage SEP gestegen (volwassenen), t.o.v. 2022.
21
We ondersteunen initiatieven voor een fijne buurt van inwoners. Onder meer via Ik Buurt Mee en het Sport- en Preventieakkoord. In onze Integrale Wijkaanpak (Dieren-Stenfert) pakken we ruimtelijke en sociale vraagstukken in samenhang op. Daarnaast hebben we bij de (her)inrichting van gebieden aandacht voor bewegen, ontmoeting en verblijven. Nieuwe cijfers over de beoordeling van de eigen leefomgeving volgen in 2027 in de GGD Gezondheidsmonitor. Het aantal inwoners dat tijdens periodes van hitte voldoende verkoeling kan vinden in de eigen woning, tuin of buurt is in 2028 minimaal gelijk gebleven als in 2020 In 2024-2025 is de Oranjebuurt Dieren opgeleverd, de ambitie om 10% minder verharding te realiseren is gehaald. 10% minder verharding levert in deze buurt een verdubbeling op van de hoeveelheid openbaar groen, van 4500m2 naar 9000m2. Ook zijn er 50 nieuwe bomen geplant. In 2025 is de Oranjeweg in Rheden gereed gekomen. De weg is versmald waardoor de hoeveelheid openbaar groen en groeiruimte voor bomen is toegenomen. In 2025 ondersteunden we verschillende schoolpleinprojecten in de vorm van afvoeren van zand en stenen, het leveren van tuinaarde en verwijderen van overbodige verharding. Het percentage inwoners dat aangeeft voldoende verkoeling te kunnen vinden is gelijk gebleven voor de eigen woning (83%).
Buiten de eigen woning (balkon, tuin of buurt) is het licht toegenomen (van 81% in 2020 naar 82% in 2024). Bron: Gezondheidsmonitor GGD 2024. Het aantal overlastmeldingen door houtstook is in 2025 met 20% afgenomen ten opzichte van 2023. In 2025 zijn er 1.362 meldingen van houtstookoverlast gedaan via diverse kanalen. De meldingen komen van 146 unieke straten verspreid over de gemeente. Dit is een stijging ten opzichte van de 264 meldingen in 2023. In 2024-2025 deden we onderzoek naar de mogelijkheden voor schonere lucht door een aanpak rond houtstook. We legden een voorstel voor invoering van een stookvenster voor aan de Raad. Hierop is negatief besloten. Behorend bij Doel: Gezonde keuzes zijn een gewoonte, ook voor inwoners in een kwetsbare situatie (Ronald Ter Hoeven) Het percentage inwoners met een lage SEP dat haar eigen gezondheid als (zeer) goed ervaart is in 2026 (kinderen), 2027 (volwassenen) en 2028 (jongeren) gestegen t.o.v. 2021, 2022 en 2023. Bij programma's en projecten die gezondheid stimuleren ligt de focus extra op wijken in een kwetsbare positie. Concrete resultaten staan bij de verantwoording van het percentage inwoners dat gezonde keuzes maakt. Nieuwe cijfers over ervaren gezondheid ontvangen wij vanaf 2026 via de GGD gezondheidsmonitors.
Het percentage inwoners met een lage SEP dat gezonde keuzes maakt (bewegen, voeding, rookvrij, middelengebruik) is gestegen in 2026 (kinderen), 2027 (volwassenen) en 2028 (jongeren) ten opzichte van 2021, 2022 en 2023.
22
In 2025 hebben we de ondersteuning voor sportvereniging uitgebreid: een Sportparkmanager organiseert samenwerking tussen verenigingen op het gebied van activiteiten en accommodatie. Samen met een Clubkadercoach ondersteunt die verenigingen bij het creëren van een Veilig Sportklimaat: via trainersbegeleiding, voorlichting en clubbeleid. Via het Sport- en Preventieakkoord ondersteunden we 13 initiatieven op het gebied van sport & bewegen, gezondheid en sociaal. Van een beweegroute door het dorp, tot een kinderrestaurant met gezonde maaltijden. Ook zijn vanuit het akkoord 9 verenigingen financieel ondersteund om opleidingen voor zo'n 50 vrijwilligers mogelijk te maken. Op alle 20 basisscholen en 5 voortgezet onderwijsscholen in Rheden-Rozendaal zijn Sport in Rheden en De Zoomerij actief met lesprogramma's, activiteiten en ondersteuning van leerkrachten op het gebied van sport, cultuur, digitaal burgerschap en gezond leven. De inzet per school varieert. Iedere schoolvakantie organiseren Sport in Rheden, De Zoomerij en Incluzio een programma van vakantieactiviteiten (sportief, cultureel en sociaal). De vakantieactiviteiten zijn bedoeld voor gezinnen waar een vakantie of uitje niet vanzelfsprekend is. In 2025 namen in totaal 1.300 kinderen deel aan deze activiteiten. In 2025 bereikten we met onze aanpak Valpreventie 1.250 oudere inwoners.
Het gaat onder meer om valrisicotesten, beweegprogramma's en voorlichtingsmomenten. In 2025 sloten we een samenwerkingsovereenkomst tussen team Sport in Rheden en Sportbedrijf Arnhem voor de komende 3 jaar. Om de kennis van beide teams/organisaties te bundelen en versterken. Behorend bij Doel: Vergroten van kansen voor jeugdigen in een kwetsbare situatie. (Ronald Ter Hoeven) Het percentage jeugdigen met een startkwalificatie (bij 22 jaar) blijft gelijk of groeit ten op zichte van 2023 (76%). Uit de cijfers over schooljaar 2023-2024 blijkt dat het percentage voortijdig schoolverlaters in de regio is gedaald van 2,58% naar 2,44%. De daling is met name zichtbaar in het mbo (van 7,35% naar 6,09%). Landelijk is eveneens sprake van een daling (van 2,34% naar 2,29%). De regionale daling is relatief iets sterker, waardoor de regio dichter aansluit bij het landelijk gemiddelde. 2,74% naar 2,96%. De doelgroep wordt gemonitord binnen de reguliere overlegstructuren met onderwijs- en ketenpartners. We bereiken alle peuters met een verwachte onderwijsachterstand met vve Het consultatiebureau heeft in 2025 106 kinderen geïndiceerd voor voorschoolse educatie. We hebben bereikt dat van deze 106 peuters er 97 gestart zijn met een VVE programma bij de kinderopvang. Dat is een hoog bereik met een gemiddelde van 91% in 2025. Het landelijk gemiddelde (2023) is 75%.
Het percentage jongeren met een lage SEP dat na een moeilijke periode meestal snel herstelt is in 2027 minimaal gelijk gebleven ten opzichte van 2023
23
In de gemeente Rheden zijn we in 2025 gestart met het ontwikkelen van het programma Samenwerken voor de jeugd. Samen met partners uit o.a. het onderwijs, de gezondheidszorg en de jeugdhulp willen we in verbinding gaan werken aan ambities zoals ''jeugdigen groeien veilig, gezond en kansrijk op'' en ''minder kinderen in de jeugdhulp''. We zoeken daarbij gericht verbinding met inwoners vanuit sport, cultuur etc. In 2025 is een nieuwe training voor jongeren (12-18 jaar) gestart: de Boostgroepen. Deze zijn er voor jongeren die soms vastlopen of het lastig vinden om met moeilijke situaties om te gaan. Dit is in samenwerking door welzijns- en jeugdhulporganisatie gestart.
Wat heeft het gekost? Wat mag het kosten?
-) R 2024
PB 2025
GB 2025
R 2025
Afwijking
Lasten 5.1 Sportbeleid en activering
475
467
514
520
-6
5.2 Sportaccommodaties
4.897
4.377
4.531
5.030
-498
7.1 Volksgezondheid
2.897
2.769
2.770
2.678
93
8.269
7.613
7.815
8.227
-412
70
10
10
94
84
1.589
1.719
1.719
2.084
366
897
999
1.031
873
-158
Subtotaal
2.557
2.728
2.760
3.052
292
Saldo van baten en lasten
-5.712
-4.885
-5.055
-5.176
-120
Subtotaal Baten 5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties 7.1 Volksgezondheid
Belangrijkste afwijkingen Taakveld (afwijkingen per taakveld => 75.000) 5.1 Sportbeleid en activering
1.000
Inc. / Struct.
78
I
Lagere uitgaven aan sportstimuleringsprojecten (36K), omdat deze lasten voor een deel gedekt zijn uit landelijke gelden voor het Gezond & Actief Leven Akkoord (GALA). Lagere personeelslasten (42K). Er is minder vast personeel ingezet dan begroot. 5.2 Sportaccommodaties
-133
I
Het negatieve resultaat op taakveld 5.2 is vooral veroorzaakt doordat de personeelskosten hoger waren dan begroot door de sterke groei in het aantal bezoekers van het Biljoenbad. Extra personeel is extern ingehuurd. Om reden van sterke groei van bezoekersaantallen wordt de formatie van Sport in Rheden uitgebreid zodat er minder inhuur nodig zal zijn in de toekomst en de personeelskosten per saldo lager. 7.1 Volksgezondheid
-66
I
Overschrijding op taakveld 7.1 van 66K komt onder andere doordat in 2025 aanvullende kosten zijn gemaakt (20K) voor een digitaal systeem om besluiten op casussen efficiënt en veilig te verwerken voor de Wet Tijdelijk Huisverbod. Daarnaast sloot de begroting niet 24
volledig aan bij de inwonersbijdrage GGD en lokaal maatwerk Jeugdgezondheidszorg (te laag begroot). Totaal
-120
I
De sociale basis Welke doelen zijn gerealiseerd? Doel
Voortgang
Als gemeente garanderen we ontmoeting voor inwoners in kwetsbare situaties. (Paul Hofman) Begin 2025 heeft een participatietraject plaatsgevonden waarbij verschillende informele organisaties meegedacht hebben over een invulling van de bezuinigingen vervolg gegeven aan dit participatietraject. Het NIO maakt in dit vervolg inzichtelijk wat informele organisaties en initiatieven nodig hebben om inwoners mee te laten doen. Onder andere op basis van de bevindingen van het NIO wordt het vervolgtraject vormgegeven. In 2025 is het verrijkte beleidskader welzijn voorbereid om in 2026 ter vaststelling aan de gemeenteraad aan te bieden. Het verrijkte beleidskader geeft weer hoe we verrijkte beleidskader welzijn is verbonden gemeenschappen. In verbonden gemeenschappen staat de leefwereld van de inwoner centraal, inwoners weten wat nodig is in de buurt, als gemeente sluiten we aan bij de behoefte van de inwoner. Samen met inwoners maken we van de behoeften uit de buurt en de gemeentelijke opgaven een gemeenschappelijke buurtagenda. Vrijwillige inzet ondersteunen waar nodig. (Paul Hofman) Mantelzorg en Vrijwillige thuishulp (MVT) heeft in 2025 een subsidie toegekend gekregen vanuit de specifieke uitkering van het integraal zorgakkoord voor het project jonge mantelzorgers.
Dit project loopt tot 2026 en heeft tot doel jonge mantelzorgers te kunnen bereiken (signaleren, bekendheid) zodat we deze groep kunnen ondersteunen. In 2025 is een start gemaakt met het onder de aandacht brengen van jonge mantelzorgers bij scholen en zorgprofessionals. De inspanningen hebben geleid tot een eerste netwerk en een groeiende groep professionals die zich bewust is van de signalen van jonge mantelzorgers. Er is een fundament gelegd in bewustwording, samenwerking en kennisopbouw. Op dit fundament wordt in 2026 verder gebouwd. MVT organiseert jaarlijks een dag van de mantelzorg waarbij mantelzorgers in het waarbij ervaringen en kennis gedeeld worden. In het in 2025 voorbereidde verrijkte beleidskader welzijn (ter vaststelling aangeboden in 2026) wordt onder het thema vrijwillige inzet aangegeven hoe vanaf 2027 vrijwillige inzet ondersteund wordt. Dit doen we o.a. door het organiseren van ondersteuning, advies en waardering, het samenbrengen van vrijwillige inzet op dorpsniveau om onderlinge samenwerking te ondersteunen en door te sturen op het aansluiten van formele organisaties op het informele veld. Incluzio heeft in 2025 een waarderingsevenement voor vrijwilligers in de gemeente Rheden. Dit is een jaarlijks terugkerend evenement.
25
Sociale leefbaarheid vergroten in wijken waar de veerkracht onder druk staat (Paul Hofman) De integrale wijkaanpak Stenfert is een meerjarige aanpak met ruimte voor de opbouw in het tempo van de samenleving, daar waar de opgaven in verbinding staan met de wijk. We bouwen samen voort op de gedeelde ervaringen bij het werken volgens de integrale wijkaanpak in Dieren Stenfert (actiegericht ontwikkelen). De resultaten uit proeftuin Stenfert zijn onder andere opgenomen in het verrijkte anders doen'. We blijven inzetten op een sterke sociale basis (Paul Hofman) Vanaf 2021 wordt de opdracht Versterken sociale basis uitgevoerd door Incluzio. Op 1 januari 2027 stopt deze opdracht. In de zomer van 2025 is een brede maatschappelijke evaluatie uitgevoerd. De uitkomsten van deze evaluatie zijn input voor het op te stellen verrijkte beleidskader welzijn. Met het verrijkte beleidskader welzijn wordt duiding gegeven aan de organisatie van welzijn en preventie vanaf 2027 en hebben de geleerde lessen een plek gekregen. Door in te zetten op verbonden gemeenschappen, vrijwillige inzet en de samenwerking tussen welzijn, sport en cultuur te versterken gaan we verder aan de slag met een sterke sociale basis.
Het NIO is in opvolging van het participatieproces over de invulling van de bezuinigingen in gesprek gegaan met informele organisaties en initiatieven over welke ondersteuning vanuit de gemeente en formele organisaties nodig is om zich sterk te kunnen (blijven) inzetten voor een zo samenredzaam mogelijke lokale samenleving. Deze bevindingen worden als input meegenomen in het organiseren van een sterke sociale basis. Gespecialiseerde hulp is beschikbaar voor inwoners in de meest kwetsbare situaties (Paul Hofman) In 2025 is gespecialiseerde Wmo-hulp beschikbaar gebleven voor inwoners in de meest kwetsbare situaties. Maatwerkvoorzieningen zijn ingezet waar dit noodzakelijk was, binnen de wettelijke kaders. Het aantal unieke inwoners dat gebruik maakte van een Wmo-maatwerkvoorziening is licht toegenomen ten opzichte van voorgaande jaren en kwam in 2025 uit op 3.958. Daarmee ligt het gebruik beperkt boven de prognose van het VNG-voorspelmodel. Deze ontwikkeling past bij de toenemende ondersteuningsvraag, terwijl de instroom is begrensd door inzet van de sociale basis en een zorgvuldige toegang. Het team toegang jeugd bij de gemeente Rheden had eind 2024 een hoge werkvoorraad en lange wachtlijst voor ouders en jongeren met een hulpvraag. Door tijdelijk toevoegen van extra capaciteit in 2025 is dit aangepakt en kunnen inwoners weer binnen de termijnen op gesprek komen.
Daarnaast werkt team toegang aan verbetering van de huidige dienstverlening. Onder andere door kleinschalige pilots uit te voeren gericht op betere samenwerking met de welzijnsorganisatie en met het onderwijs. In 2025 hebben we evaluatie van de Opdracht Lokale Maatwerkdiensten Jeugdhulp en van de Opdracht Versterken Sociale Basis uitgevoerd. De uitkomsten daarvan gebruiken we in 2026 om te komen tot nieuwe invulling van deze taken vanaf 2027.
26
Welke resultaten zijn gerealiseerd? Resultaat
Voortgang
Behorend bij Doel: Als gemeente garanderen we ontmoeting voor inwoners in kwetsbare situaties. (Paul Hofman) In 2025 vindt de nulmeting plaats van deze indicator. Op basis van deze nulmeting wordt een resultaat benoemd voor 2026. De indicator voor dit doel is het percentage inwoners dat aangeeft dat het aantal aanwezige voorzieningen om elkaar te ontmoeten voldoende is. Deze indicator is gemeten met behulp van het inwonerspanel Rheden Spreekt. In de rapportage van eind 2024 heeft de 0-meting plaatsgevonden. 42% van de inwoners vond de aanwezige voorzieningen om elkaar te ontmoeten in de gemeente Rheden voldoende. In de rapportage van eind 2025 vond de t1 meting plaats. In deze meting gaf 45% van de inwoners aan dat het aantal aanwezige voorzieningen om elkaar te ontmoeten in de gemeente Rheden voldoende is. Behorend bij Doel: Vrijwillige inzet ondersteunen waar nodig. (Paul Hofman) In 2025 geven de mantelzorgers de hulp en ondersteuning bij het geven van mantelzorg gemiddeld een 7. In de meting onder Rheden Spreekt van eind 2024 geven de mantelzorgers de hulp- en ondersteuning die men krijgt een 6,2. Bij de meting van eind 2025 is deze waardering licht gestegen naar een 6,4. Om het cijfer van een 7 te halen zetten wij meer in op bekendheid over de hulp en ondersteuning, ook bij jonge mantelzorgers.
Ook hebben we ingezet op bekendheid bij ouderenbonden en huisartsen zodat mantelzorgers via deze kanalen de juiste hulp en ondersteuning krijgen. Het blijft belangrijk om mantelzorg te her- en erkennen en te helpen bij de juiste ondersteuning die dit vraagt. Mvt ondersteunt hierbij nadrukkelijk. Ondersteuning bij mantelzorgtaken wordt door vele partijen georganiseerd in de gemeente Rheden, waaronder het Mvt. Samen met de partners zijn we in gesprek over de ondersteuning aan mantelzorgers en de aansluiting hiervan op de behoefte die er is. In 2025 geven de vrijwilligers de hulp en ondersteuning bij het doen van vrijwilligerswerk een 7. In de meting onder Rheden Spreekt van eind 2024 geven de vrijwilligers de hulpen ondersteuning die men krijgt een 7,6. Bij de meting van eind 2025 is deze waardering licht gedaald naar een 7,4. Behorend bij Doel: Sociale leefbaarheid vergroten in wijken waar de veerkracht onder druk staat (Paul Hofman) Aan het eind van 2025 geeft tenminste 40% van de inwoners die betrokken zijn bij de activiteiten van de wijk aan dat de leefbaarheid is verbeterd. Dit kan gaan om gezondheid, onderlinge betrokkenheid en minder eenzaamheid of een groenere omgeving. Door personele wisselingen bij Incluzio is het meten van impact van inzet op activiteiten en het stimuleren van ontmoeting in de wijk achterwege gebleven.
In gesprekken met Samen Stenfert wordt de positieve impact van de werkwijze bevestigd. In 2026 ontwikkelen we een passende manier van monitoring in Stenfert. In 2025 hebben 250 inwoners deelgenomen aan activiteiten van en voor de buurt
27
Het aantal werkgroepen en activiteiten in Stenfert groeit nog steeds door. Met name de beschikbaarheid over een eigen plek in Hart van Stenfert heeft geleid tot een toename in ontmoeting en activiteiten. Behorend bij Doel: We blijven inzetten op een sterke sociale basis (Paul Hofman) 70% van de inwoners zoekt hulp bij familie, vrienden of kennissen. In de meting van eind 2024 geeft 79% van de inwoners aan dat zij voor hulp bij schoonmaken en boodschappen doen aankloppen bij familie, vrienden of kennissen. Voor hulp bij het betalen van rekeningen en digitaal makkelijk mee kunnen blijven doen is dit 78%. Wanneer een kind het moeilijk heeft klopt 50% van de ouders voor hulp en ondersteuning aan bij familie, vrienden of kennissen. Eind 2025 worden resp. de percentages 71%, 65% en 44% gemeten. 40% van de inwoners vindt dat buurtbewoners elkaar (zeer) goed helpen of ondersteunen. In de meting van eind 2024 geeft 38% van de inwoners aan dat buurtbewoners elkaar (zeer) goed helpen of ondersteunen. Eind 2025 wordt 39% gemeten. Behorend bij Doel: Gespecialiseerde hulp is beschikbaar voor inwoners in de meest kwetsbare situaties (Paul Hofman) Het aantal unieke inwoners dat gebruik maakt van geindiceerde Wmo vormen van hulp en ondersteuning stijgt niet meer dan prognose VNG voorspel model van 3896 unieke inwoners.
In 2025 is gespecialiseerde Wmo-hulp beschikbaar gebleven voor inwoners in de meest kwetsbare situaties. Maatwerkvoorzieningen zijn ingezet waar dit noodzakelijk was, binnen de wettelijke kaders. Het aantal unieke inwoners dat gebruik maakte van een Wmo-maatwerkvoorziening is licht toegenomen ten opzichte van voorgaande jaren en kwam in 2025 uit op 3.958. Daarmee ligt het gebruik beperkt boven de prognose van het VNG-voorspelmodel. Deze ontwikkeling past bij de toenemende ondersteuningsvraag, terwijl de instroom is begrensd door inzet van de sociale basis en een zorgvuldige toegang. Het jeugdzorggebruik neemt af en is in 2025 niet meer dan 2% hoger dan het landelijk gemiddelde (Rheden 15,5%; Nederland 13,5% in 2023). Op basis van de meest recente landelijke gegevens (2024) is het verschil tussen het jeugdzorggebruik in Rheden en het landelijk gemiddelde +0,8%. In 2021 was dit verschil nog 2,8%. Het verschil tussen het jeugdzorggebruik in Rheden en het landelijk gemiddelde is gedaald. In 2025 hebben 1195 kinderen in Rheden jeugdzorg gekregen. Dat zijn er 42 minder dan in 2024. Deze afname zien we vooral terug bij de lichtere vormen van jeugdhulp. Het aantal kinderen met een jeugdbeschermingsmaatregel is toegenomen. Net als het aantal kinderen met jeugdzorg verblijf. Om daar verandering in aan te brengen ligt de focus op de kinderen in de meest kwetsbare posities.