Bijlage 5 Collegevoorstel - Voorstel ROVA NV (incl. bijlagen)

De komende jaren zetten we daarom de ingezette lijn voort.

We blijven investeren in onze arbeidsmarktbenadering en sociaal werkgeverschap We willen onze positie als aantrekkelijke en sociale werkgever verstevigen en nadrukkelijker laten zien. Daarom investeren we continu in de organisatorische randvoorwaarden met betrekking tot personeel (arbeidsmarktbenadering en opleiding en training van medewerkers) en benutten we in ons werk mogelijkheden voor sociale werkgelegenheid. Met adequate opleiding en training zorgen we er voor dat onze medewerkers ook in de toekomst passend geschoold en duurzaam inzetbaar zijn. Daarmee versterken we de binding van ons personeel met de organisatie en trekken we nieuw personeel aan. We versnellen de verduurzaming van onze bedrijfsvoering De afgelopen jaren hebben we een aanzienlijk deel van het nieuw aan te schaffen materieel geëlektrificeerd. We hebben gewerkt aan energiezuinigheid van onze gebouwen en hebben ingezet op het opwekken van hernieuwbare energie. Onze ambitie is om dat proces te versnellen, waarbij duurzaamheid in principe meer is dan verminderen van onze CO2-uitstoot. We zetten in op emissieloos en zo klimaatpositief mogelijk werken, circulariteit van het eigen grondstofgebruik (denk daarbij aan gebouwen, materieel en materiaal) en het vergroenen van gebouwen en terreinen, waarbij de mogelijkheden voor het opwekken hernieuwbare energie optimaal gebruikt worden.

We verstevigen ons innovatievermogen De veranderde maatschappelijke en economische omstandigheden en de complexiteit aan opgaven vragen om aanpassingsvermogen en wendbaarheid. Technologische ontwikkelingen bieden kansen, maar vragen extra inzet en investeringen om die te kunnen opnemen en toepassen in onze bedrijfsvoering. We investeren verder in kennisontwikkeling, nieuwe technologieën en informatisering. Datagestuurd werken moet daarvoor onze standaard worden.

9

4. Wij doen…

Onze aanpak Hieronder gaan we nader in op hoe we grondstoffenleverancier worden, hoe we de publiek-publieke samenwerking versterken en wat we doen om onze BBR-praktijk verder te verstevigen. Grondstoffenleverancier worden • We continueren ons programma en het transitieplan kwaliteit grondstoffen. En bouwen voort op de lijn die een aantal jaar geleden is ingezet. Waar mogelijk versnellen we en breiden we onze activiteiten uit. • We zetten in op het versterken en uitbreiden van de CirkelWaardesamenwerking. Nu de basis is gelegd en de meerwaarde zichtbaar is, zetten we in op volgende stappen om de potentie volledig te benutten. • We zetten – nog nadrukkelijker dan de afgelopen jaren - in op bundeling van (publieke) krachten en samenwerking in de regio en in de branche. Samen met branchegenoten en gemeenten borgen we dat in (landelijke) beleidsontwikkeling en -implementatie rekening gehouden wordt met de lokale uitvoeringspraktijk en de gemeentelijke zorgplicht. En zorgen we dat landelijke afspraken over de concrete invulling van productenverantwoordelijkheden ook praktisch uitvoerbaar zijn en daadwerkelijk bijdragen aan de doelen waarvoor ze opgezet zijn. • We zetten in op (beperkte) groei om de kosten voor onze gemeenten onder controle te houden.

Verstevigen BBR-praktijk en opgavegericht beheren • We continueren het verder professionaliseren en doorontwikkelen van het uitvoerings- én kennispartnerschap met onze gemeenten in het dagelijks beheer en onderhoud. En blijven investeren in de benodigde expertise en het – samen met onze BBR-gemeenten – vertalen van de globale en abstracte opgaven rond onder meer biodiversiteit en klimaatadaptatie naar concrete en actiegerichte gemeentelijke beheerplannen. • We zetten de ontwikkeling naar datagedreven beheer door en middels monitoring of onderzoek maken we onze bijdrage meer zichtbaar. • We werken waar nodig samen met partners in de branche en lokale en regionale beheerpartijen. En zetten steeds meer in op een gezamenlijke integrale en gebiedsgerichte aanpak in de buitenruimte. • We benutten de mogelijkheden voor uitbreiding van onze BBRdienstverlening bij gemeenten. • We zorgen dat onze organisatie qua expertise en omvang meegroeit met de groei van de BBR-activiteiten.

10

4. Wij doen…

Onze organisatie Om onze ambities te realiseren zetten we in op de doorontwikkeling en verdere professionalisering van onze organisatie. Zodat deze meebeweegt met onze strategie (structure follows strategy). Hieronder schetsen we de speerpunten daarin.

Verstevigen innovatievermogen

•

Investeren in arbeidsmarktbenadering en sociaal werkgeverschap

•

• •

Onze mensen zijn de drijvende kracht van onze organisatie. Iedereen bij ROVA levert een bijdrage aan het bedrijf: samen zijn we ROVA. Daarom investeren we met training en opleiding, toolboxen en andere instrumenten voortdurend in (persoonlijk) leiderschap, veilig werken, duurzame inzetbaarheid, ontwikkeling van vaardigheden en vakkennis, diversiteit en inclusie. Dit maakt ons een aantrekkelijke werkgever. Tevens kiezen we voor een passende en eigentijdse benadering van de arbeidsmarkt om te zorgen voor voldoende instroom van (jonge) vakmensen. Als maatschappelijk partner van onze gemeenten dragen we bij aan werkgelegenheid voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Binnen onze dienstverlening benutten we de mogelijkheden voor werkplekken en werkervaringsplekken voor bijzondere doelgroepen optimaal. We organiseren deze inzet zodanig dat iedereen naar vermogen kan bijdragen en volwaardig deel uitmaakt van onze organisatie. Hiervoor zoeken we actief de samenwerking met de betrokken organisaties in het sociaal domein.

Versnellen verduurzaming bedrijfsvoering

•

•

We maken een integraal implementatieplan voor de verduurzaming van ons wagenpark en materieel om te zorgen dat er ook laadinfrastructuur is en we ook zicht hebben op de aanverwant benodigde veranderingen in processen, bedrijfsvoering, vaardigheden en kennisontwikkeling. Om deze ambitie te kunnen realiseren is het bijbehorende investeringsplaatje onderdeel van de meerjarenbegroting. Het komende jaar werken we nader uit op welke manier we invulling geven aan de verbreding van onze verduurzaming. En hoe we naast energie, CO2-uitstoot en hernieuwbare energie structureler invulling geven aan emissieloos (of zelfs klimaatpositief) werken, circulariteit van het eigen grondstofgebruik en het vergroenen van gebouwen en terreinen.

•

•

We bieden waar mogelijk en gewenst ruimte voor innovatie, onder andere door initiatie van en participatie in kansrijke (regionale) pilots en onderzoeken. Ook volgen we de ontwikkelingen en innovaties in de sector. De kennis en inzichten die we hierdoor opdoen, zetten we in om onze dienstverlening te verbeteren en maatschappelijke (beleids)doelen nóg sneller te realiseren. We zetten de ontwikkeling naar datagestuurd werken en het sturen op waarden door en stellen hiervoor een meerjaren aanpak op. Daarbij besteden we aandacht aan een aantal relevante aspecten. Zoals het verbeteren van onze dataprocessen (de wijze van registreren en meten zodat de verzamelde data betrouwbaar en valide is). Tegelijkertijd willen we de informatie ontsluiten. Dat vraagt naast relevante betrouwbare en valide data ook om analyse en rapportage (dashboards). Dit geheel moet voldoende flexibel zijn om in de (nabije) toekomst te kunnen voorzien in aanvullende informatiebehoefte. Een vervolgstap is om te bepalen wat er nodig is om op meer impact te kunnen sturen.

Op welke manier kunnen we het sturen op basis van data verbeteren? Welke data, processen en systemen hebben we nodig om onze impact (bijvoorbeeld op het milieu of het sociale domein) te monitoren, hoe kunnen we hierop sturen en hierover rapporteren? We zijn ons ervan bewust dat ons innovatievermogen en maatschappelijk rendement voor anderen niet altijd automatisch zichtbaar is. Daarom besteden we aandacht aan de zichtbaarheid van onze activiteiten, het innovatieve karakter en de maatschappelijke waarde voor de regio en de branche.

Bijlagen

12

Bijlage A

Korte terugblik: realisatie strategie 2020-2025 Onze gemeenten realiseren mede door vernieuwende inzamelconcepten bovengemiddeld goede scheidingsresultaten met een lager dan gemiddelde afvalstoffenheffing. Ook bij het beheer van de buitenruimte leidt de samenwerking tot de gewenste (groei van) beeldkwaliteit, wordt beheer en onderhoud steeds planmatiger uitgevoerd en is de uitvoering kostenefficiënt en marktconform. In onze strategie van de afgelopen vijf jaar lag de focus op: 1. Het verminderen van de verspilling van natuurlijke grondstoffen. 2. Het verbeteren van de verwaarding van de ingezamelde grondstoffen. 3. Het professionaliseren en uitbreiden van activiteiten in het beheer van de buitenruimte (BBR). 4. Het versterken van onze positie als kennispartner en adviseur leefomgeving. 5. Het verduurzamen van onze bedrijfsvoering. Kwaliteit grondstoffen In 2019 zijn we als onderdeel van onze meerjarenprogramma Kwaliteit Grondstoffen gestart met Terugwinnaars en inmiddels worden de kernelementen van deze succesvolle aanpak in meerdere gemeenten standaard onderdeel van de dienstverlening. Tegelijkertijd worden in onze bedrijfsvoering en samen met partners in de branche verdere stappen gezet om de kwaliteit van de ingezamelde grondstoffen te verbeteren.

Onder meer door interventies in de inzameling bij geconstateerde vervuiling en het uitvoeren van proeven met innovatieve technieken op voertuigen.

Ook zijn we gestart met het uitvoeren van samenstellingsanalyses met als doel om in de toekomst te weten wat de kwaliteit is van de grondstoffen die we afgeven bij sorteerders en verwerkers. CirkelWaarde Vijf jaar geleden zijn we samen met AVU en Circulus gestart met de grondstoffenalliantie CirkelWaarde. Binnen deze samenwerking heeft het Expertisecentrum interessante pilots en onderzoeken gedaan naar innovatieve verwerkingsmogelijkheden. Met het Handelshuis hebben we onze strategische inkooppositie enorm versterkt, continuïteit en marktconformiteit in de verwerking geborgd en waar nodig in aanbestedingen de markt uitgedaagd tot innovatie. Professionaliseren en uitbreiden van onze BBRactiviteiten De afgelopen jaren hebben we onder meer geïnvesteerd in onze monitorings- en schouwsystematiek. Aan de hand van praktijkkennis en onze ervaring is een systematiek opgezet om op betrouwbare en gevalideerde wijze schouwgegevens te verzamelen. De aanpak is met iedere BBR-gemeente besproken en we hebben onze medewerkers hier ook voor opgeleid. Verder is een dashboard ontwikkeld zodat verschillende betrokkenen bij de gemeente (bestuurder, manager en beheerder) op ieder moment de gegevens kunnen inzien. Ook wordt in het dagelijks werk steeds meer gebruik gemaakt van digitale geodata (GIS). Tegelijkertijd is het aantal BBR-gemeenten uitgebreid van twee naar zes gemeenten.

Versterken kennispartnerschap BBR Onder meer door het aantrekken van expertise op beheerniveau hebben we onze kennis- en adviesrol versterkt. Meer dan voorheen hebben we daardoor vanuit ROVA kunnen bijdragen en adviseren over het beheer van de buitenruimte, beheerplannen uitgewerkt en zijn we pilots rond biodiversiteit en klimaatadaptatie gestart. Ook is er vorm en inhoud gegeven aan gezamenlijke kennissessies met onze BBR-gemeenten. Verduurzamen van onze bedrijfsvoering De afgelopen jaren was circa 20% van het nieuw aangeschafte materieel elektrisch uitgevoerd en is ingezet op het opwekken van hernieuwbare energie. Hierin zijn we goed geslaagd. De aanleg van ons zonnepark in Bovenveld is een mooi voorbeeld. Ook zijn al veel van onze gereedschappen elektrisch en waren we één van de eersten in Nederland met een elektrisch inzamelvoertuig.

13

Bijlage B

Verantwoording: samen vooruit kijken We hebben op alle niveau’s goed en intensief regulier contact met onze gemeenten. Waar nodig hebben we aanvullende bijeenkomsten om ontwikkelingen toe te lichten of actualiteiten te bespreken. Zo is de afgelopen maanden samen met medewerkers, management en betrokkenen bij onze gemeenten in meerdere sessies gesproken over de strategie voor de komende jaren. Het was een intensief proces met vele boeiende gesprekken. We hebben stilgestaan bij onder meer de positionering en opdracht van ROVA, de huidige situatie en resultaten en de wensen en behoeften voor de komende jaren. Ook zijn we hierover in gesprek gegaan met onze commissarissen en een aantal externe deskundigen. Er was veel waardering vanuit de gemeenten voor de vorm en inhoud van de sessies. De sfeer was prettig, de interactie goed en de betrokkenheid groot. Gemeenten zijn enthousiast en overwegend positief over de samenwerking. Verbondenheid en nabijheid wordt nadrukkelijk gevoeld. Ook is de waardering voor de huidige prestaties van ROVA hoog: een degelijke uitvoeringsorganisatie, partner, kennis, professioneel en nabij. De geschetste trends en ontwikkelingen worden herkend en ook de gemeenten zien grote uitdagingen op zich afkomen. Ze voelen zich bij het aangaan daarvan gesteund door ROVA. Bottomline is dat er de komende jaren geen drastische koerswijzigingen nodig zijn.

Een ieder ziet onze nabijheid, betrouwbaarheid, continuïteit in de dienstverlening en bedrijfsmatige sturing als basis. Daarbij is ons meegegeven dat ROVA haar maatschappelijke meerwaarde meer moeten laten zien en op momenten meer maatschappelijk gedreven mag zijn (en dus soms minder kosten gedreven).

Uitspraken en kernbegrippen van gemeenten over ROVA

Waar nodig moet ROVA investeren in (door)ontwikkeling, innovatie (beleidsmatig en technologisch) en het namens gemeenten behartigen van belangen. Dit alles vanuit de visie: lokaal/regionaal waar het kan, landelijk/samen waar het moet! Tijdens de sessie met externe deskundigen kreeg ROVA de volgende adviezen: • ROVA als maatschappelijk bedrijf (rentmeester): plaats maatschappelijke waarde boven korte termijn financieel rendement • Lokaal betrokken en actief: zorg voor blijvende verbinding met de lokale behoefte (wat willen onze gemeenten?) • Regisseur: neem de lead vanuit je kennis en ervaring; neem gemeenten bij de hand • Zichtbaar: maak zichtbaar wat je – dichtbij en op grotere schaal – doet en wat je maatschappelijke waarde is • Coalitievorming: versterk je door samenwerking met andere partners (lokaal/regionaal én nationaal) • Innovatie: denk na over oplossingen voor de problemen die je nu al ziet aankomen • Gedragsbeïnvloeding: waardeer de inwoner en zorg voor zichtbaarheid en beleving

ROVA is… op afstand nabij

“Samenwerking in ROVA levert gemeenten op”

ROVA is… betrouwbare partner

Financieel: “Blijf stabiel en voorspelbaar (betrouwbaar)”

“Maak duidelijk(er) wat BBR oplevert (is niet vanzelf zichtbaar, zeker niet voor A&G gemeenten)”

“Richt je op wat gemeenten niet alleen kunnen”

“Beschikbaarheid, loyaliteit en deskundigheid personeel wordt belangrijke succesfactor”

“Geef ruimte aan (energie van) lokale initiatieven en faciliteer ze”

14

Bijlage C

Duurzaamheidsrapportage: ROVA en de SDG’s Klik om stijl te bewerken

ROVA draagt vanzelfsprekend actief bij aan het behalen van de duurzame ontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties. Deze zogenaamde Sustainable Development Goals (SDG’s) zijn in 2015 – als opvolger van de eerdere millenniumdoelen – gelanceerd als mondiale agenda om armoede, ongelijkheid en klimaatverandering in de wereld tegen te gaan. Deze doelen beogen om de wereld voor iedereen een betere plek te maken. Er zijn 17 SDG’s geformuleerd. ROVA kan op twee manieren aan de SDG’s bijdragen. De maatschappelijke bijdrage van onze dienstverlening en werkzaamheden ROVA is zelf een samenwerkingsverband, we werken samen met diverse stakeholders in de branche en in zekere zin werken we ook samen met inwoners. Het behoefte dus geen verdere uitleg dat ROVA een niet onbelangrijke bijdrage levert op SDG 17 (partnerschap om doelstellingen te bereiken). Daarnaast dragen wij met onze uitvoerende dienstverlening én onze kennis en advies rol bij aan het realiseren van doelen in de leefomgeving in met name steden en dorpen, maar ook daar buiten. Concreter gaat het om vergroten van onder meer Biodiversiteit, Circulariteit, Klimaatadaptatie en Leefbaarheid. Dat relateert aan SDG’s 11, 12 en 15 (respectievelijk duurzame steden en gemeenschappen, verantwoorde consumptie en productie en leven op het land).

De maatschappelijk bijdrage van onze bedrijfsvoering en activiteiten Als maatschappelijke organisatie hebben wij uiteraard ook aandacht voor onze eigen organisatie, personeelsbeleid en het verduurzamen van onze bedrijfsvoering. Aspecten als veiligheid, gezondheid, diversiteit en inclusie zijn en blijven belangrijke pijlers in ons beleid. Daarmee dragen we actief bij aan SDG’s 3, 5 en 10 (gezondheid en welzijn, gendergelijkheid en ongelijkheid verminderen). Tegelijkertijd werken we voortdurend aan het verduurzamen van onze bedrijfsvoering en dan met name onze voertuigen/materieel, gebouwen en energievoorziening. Daarin gaan we de komende jaren aanzienlijk versnellen. Hiermee dragen we bij aan SDG’s 7 en 13 (respectievelijk betaalbare en duurzame energie en klimaatactie). Tenslotte versnellen we de ontwikkeling naar waardegedreven en datagestuurd werken en dat raakt aan SDG 9 (industrie, innovatie en infrastructuur). Het gemeentelijk beleid en onze dienstverlening rond huishoudelijk afval en beheer van de buitenruimte zijn in feite een ‘infrastructuur’. Het waardegedreven en datagestuurd werken is een vorm van innoveren waarmee we onze organisatie en die infrastructuur toekomstbestendig houden.

Onze bedrijfsvoering en activiteiten

Onze dienstverlening en werkzaamheden

15

Bijlage D

Trends en ontwikkelingen in onze omgeving Omgeving Veranderende samenleving / gedrag: inclusief, participatief, maar ook individualisme, communicatie o.b.v. meningen en steeds groter gevoel van ontevredenheid, onbehagen en/of zelfs onveiligheid en verminderd vertrouwen in de overheid

Technologische (& ict) ontwikkelingen (o.a. robotisering, mechanisering) en initiatieven rond artificial intellegence (AI)

Steeds meer eisen en verwachtingen t.a.v. verduurzamen: klimaatneutraal, emissieloos en circulair

Veranderende rol overheid en andere samenwerkingsvormen en -verbanden: maatschappelijke opgaven vragen steeds meer om regionale / gebiedsgerichte samenwerking (met andere beheerpartijen) en innovatie / ontwikkeling in (regionale) pilots en projecten

Huidige geopolitieke situatie is volatiel en leidt tot grotere onzekerheden, verminderde leveringszekerheid en kostenstijgingen (personeel, brandstof, materieel, materialen en belastingen)

Demografische trends zetten door (bevolkingsgroei en sterkere groei aantal huizen/huishoudens, vergrijzing, verstedelijking)

Organisatie Ontwikkeling richting waardegedreven, meer transparantie & sturen op impact, incl. steeds verdergaande wettelijke verplichtingen (zoals SDG’s, integrated reporting, monitoring, CSRD)

Financiële situatie in gemeenten een aandachtspunt. Alle gemeenten krijgen vanaf 2026 te maken met daling van de algemene Rijksbijdrage

Steeds meer ‘as a service’ concepten: beschikbaarheid, flexibiliteit en dienstverlening steeds belangrijker

Arbeidsmarkt: beschikbaarheid van voldoende en passend geschoold personeel

Steeds meer digitaal & datagedreven (o.a. blockchain, bigdata, IoT, cybersecurity, etc.): behoefte aan standaarden / (open) data-uitwisseling en omgangsregels (wie is eigenaar, voor wie beschikbaar, etc.)

16

Bijlage& D Ontwikkeling Strategie

Beheer Buitenruimte

• Benadering van beheer van de buitenruimte binnen gemeenten steeds meer integraal (mogelijk ook in relatie tot afvalbeheer) en wijkgericht, dit komt ook tot uiting in de Omgevingsvisies die gemeenten opstellen (in het kader van de Omgevingswet). • ‘Beheer’ ondergeschoven kindje t.o.v. bijvoorbeeld Ruimtelijke Ontwikkeling, met onder andere Stichting Managing Public Space worden (eerste) stappen gezet om dit te veranderen (emancipatie van beheer). • Steeds meer aandacht voor ecologisch beheer, natuurinclusiviteit en (behoefte aan) ontwikkeling van normen (denk aan ‘3-30-300’) en het concept ‘Basis Kwaliteit Natuur’. • Toenemend besef van belang/impact van inrichting en beheer buitenruimte in maatschappelijke vraagstukken, zoals natuur- en biodiversiteitsherstel en klimaatadaptatie, maar ook veiligheid, gezondheid en welbevinden (van beeldkwaliteit naar opgavegericht beheer).

• Ruimte schaarser door verstedelijking en steeds meer functies (verdichting), toenemende druk op buitenruimte (verplaatsen, verblijven, vergroening: bijdragen aan gezondheid, biodiversiteit, klimaatadaptatie, et cetera). Dit leidt ook tot andere inrichting en nieuwe vormen van groen (groene gevels/daken), die kunnen vragen om nieuwe kennis en vaardigheden.

Afval & Grondstoffen

Ontwikkelingen in onze sector

• (Inter-)nationaal circulair beleid: steeds meer Europese richtlijnen en nationale wetgeving gericht op Circulair in 2050, circulair ontwerp, levensduurverlenging, kwaliteit en verwaarding van grondstoffen, ketenperspectief en verkenning naar mogelijke meerwaarde van harmonisatie/uniformering van afvalinzameling). • Volatiele grondstoffenmarkt en businesscase voor recycling veelal nog niet sluitend: op het ene moment is er een groeiende vraag naar secundaire grondstoffen en zijn er hogere opbrengsten door grondstoffenschaarste en op het andere moment is het andersom. De laatste tijd zijn diverse recyclers failliet gegaan. • Verandering ‘afvallandschap’: beleidsvoornemen voor afbouw overcapaciteit restafvalverwerking, onvoldoende capaciteit voor verwerking gft-afval, ontwikkeling nascheiding, producentenverantwoordelijkheid voor steeds meer stromen (verpakkingen, textiel, matrassen, luiers, AEEA), private bedrijven trekken zich terug uit inzameling huishoudelijk afval.

• PMD-dossier vraagt blijvend aandacht: kwaliteitsdiscussie, draagvlak inwoners (bron/nascheiden). Krachtenveld tussen gemeenten en UPV-organisaties zorgt voor veel discussies, onrust en financiële onzekerheid. Naar de toekomst toe zullen daar een aantal andere stromen met veel milieu impact (textiel, luiers, elektronica en voedsel) bij komen.

April 2024 NV ROVA Holding Postbus 200 8000 AE Zwolle (038) 427 3702 info@rova.nl / www.rova.nl

Corporate governance Corporate governance gaat over het besturen van de onderneming. Ons publieke karakter bepaalt in belangrijke mate onze governance aanpak. Wij zijn een organisatie die ten dienste staat van lokale overheden (de aandeelhoudende gemeenten) en onze activiteiten worden grotendeels uit publieke middelen vergoed. Dit vereist transparantie over de inrichting en het bestuur van de organisatie en het vereist maatschappelijke verantwoordelijkheid. De verantwoordelijkheden van de verschillende organen zijn verankerd in de wet, de statuten en in reglementen. Deze reglementen zijn openbaar beschikbaar via onze website (https://www.rova.nl/pagina/35/reglementen). Waar van toepassing, passen wij vrijwillig de Nederlandse Corporate Governance Code 2016 toe. In het document ‘ROVA en de Nederlandse Corporate Governance Code’ verantwoorden wij de afwijkingen (zie https://www.rova.nl/pagina/35/reglementen). • In dit hoofdstuk treft u de volgende onderdelen aan: ❑ Governancemodel ROVA ❑ Verslag van de Raad van Commissarissen ❑ Medezeggenschap in 2023 ❑ Risicoparagraaf

Governance model ROVA Rechtsvorm en statutaire organen NV ROVA Holding is een naamloze vennootschap naar Nederlands recht. Het gemitigeerd structuurregime is van toepassing. Dit betekent dat de vennootschap beschikt over een raad van commissarissen met statutaire verantwoordelijkheden en dat de medezeggenschap van werknemers in de structuur van de vennootschap is geborgd (ondernemingsraad). De aandeelhouders zijn gemeentelijke overheden met wettelijke zorgtaken op het gebied van huishoudelijk afval en het beheer van de buitenruimte. De zeggenschap van de aandeelhouders wordt langs twee lijnen vormgegeven, namelijk via de lijn van het aandeelhouderschap en via de lijn van het opdrachtgeverschap. De algemene vergadering van aandeelhouders (AvA) stelt de bedrijfsstrategie vast, benoemt de directie, benoemt de leden van de raad van commissarissen (RvC), benoemt de externe accountant en stelt de jaarrekening en jaarlijkse begroting vast waarin de jaarplannen door de directie en RvC worden gepresenteerd.

Vertegenwoordigingsbevoegdheid van de vennootschap berust bij de statutair directeur. Toezicht Het toezicht vindt plaats door een raad van commissarissen bestaande uit vijf leden. Bij de uitoefening van haar taak laat de RvC zich bijstaan door een auditcommissie en een remuneratiecommissie. Voor de RvC heeft de AvA een profielschets gemaakt waaraan te benoemen commissarissen moeten voldoen. Commissarissen zijn onafhankelijk en mogen geen andere binding hebben met de vennootschap. Commissarissen worden benoemd voor maximaal drie termijnen van drie jaar. Compliance De directie is verantwoordelijk voor de uitvoering van de bedrijfsstrategie en de realisatie van de gestelde operationele en financiële doelstellingen. Zij rapporteert hierover aan de RvC en de AvA en verschaft hen tijdig alle informatie die nodig is voor de uitoefening van hun taak. De directie is daarbij verantwoordelijk voor de naleving van alle relevante wet- en regelgeving en

het beheersen van de risico’s verbonden aan de ondernemingsactiviteiten. De directie bespreekt en evalueert op vaste tijden met de RvC en de externe accountant het interne risicobeheersingsen controlesysteem. In de Risicoparagraaf worden de gesignaleerde risico’s benoemd en voorzien van een maatregelentabel. Externe accountant De algemene vergadering van aandeelhouders benoemt de externe registeraccountant. Deze onderzoekt de door het bestuur opgestelde jaarrekening en brengt daarover verslag uit aan de raad van commissarissen. Binnen ROVA is voorzien in een periodiek overleg tussen RvC, directie en de externe accountant. De RvC heeft de mogelijkheid ieder jaar onderwerpen aan te dragen die speciale aandacht moeten krijgen in de door de externe accountant in te stellen accountantscontrole. In het jaaroverleg tussen RvC, directie en externe accountant worden de bevindingen van de accountant besproken, zoals vastgelegd in de managementletter en in het verslag naar aanleiding van de controle van de jaarrekening. Op verzoek van de algemene

vergadering van aandeelhouders woont de externe accountant tevens de jaarvergadering bij. Diversiteitsbeleid De diversiteitswet stelt eisen aan een evenwichtige verdeling van mannen en vrouwen in het bestuur en in de raad van commissarissen. ROVA hanteert als streefcijfer dat ten minste 30% door vrouwen wordt bezet. Dit streefcijfer is vastgelegd in het reglement voor de RvC en is leidend bij werving en selectie van nieuwe commissarissen. In de RvC van ROVA wordt aan de gestelde norm voldaan. Ook is voldaan aan de verplichte rapportage in het diversiteitsportaal van de SER. In het bestuur is sprake van een eenhoofdigheid van bestuur, waardoor deze verdeling niet toepasbaar is. In de wet worden verder eisen gesteld aan het maximaal aantal bestuurs- en toezichtfuncties van de betrokken bestuurders en commissarissen. Bij de zittende bestuurders en commissarissen zijn geen strijdigheden met deze norm aangetroffen.

Bezoldiging

Gedragsregels

Klokkenluidersregeling

De honorering van de directie is vastgesteld door de raad van commissarissen. De bezoldiging bevat géén variabele componenten in de vorm van resultaatafhankelijke beloningen (bonusregeling). Hoewel NV ROVA Holding formeel niet onder de werking van de Wet Normering Topinkomens (WNT) valt, heeft de RvC ervoor gekozen bij de aanstelling van de algemeen directeur wel de kaders van de WNT aan te houden. De actuele beloning van de bestuurder valt binnen de kaders van de WNT. De directie kan geen aandelen van de vennootschap houden.

Binnen ROVA gelden heldere gedragsregels voor directie en medewerkers. Deze gedragsregels zijn vastgelegd in bedrijfsreglementen en in de bedrijfscode die directie, ondernemingsraad en raad van commissarissen hebben ondertekend. De naleving hiervan is onderdeel van de normale functievervulling waarop het management binnen de organisatie toeziet. Jaarlijks worden de gedragsregels geëvalueerd door directie, ondernemingsraad en RvC.

De organisatie beschikt over een klokkenluidersregeling. Het doel van deze regeling is de integriteit van ROVA te waarborgen en erop toe te zien dat medewerkers op een adequate en veilige manier melding kunnen doen van eventuele (vermoedens van) misstanden in de organisatie. In het verslagjaar is geen gebruik gemaakt van de klokkenluidersregeling.

Voor de leden van de RvC geldt een vergoedingsregeling die is vastgesteld door de Algemene vergadering van Aandeelhouders. De honorering van commissarissen is niet afhankelijk van de resultaten van de vennootschap en commissarissen kunnen geen aandelen van de vennootschap houden.

Belangrijke onderdelen die daarbij worden getoetst zijn het voorkomen van fraude en het voorkomen van belangenverstrengeling. Maatregelen om fraude te voorkomen zijn onder andere het terugdringen van contant geld verkeer, toezicht op de milieubrengstations en dubbele autorisaties bij betalingsverkeer. In het kader van toezicht op belangenverstrengeling zijn alle medewerkers, leden van de directie en leden van de RvC verplicht hun nevenactiviteiten te rapporteren, zodat deze voortdurend kunnen worden getoetst op mogelijke tegenstrijdige belangen met de organisatie. In het verslagjaar zijn geen tegenstrijdige belangen aangetroffen.

Openbare informatie De reglementen van de RvC en van de audit- en remuneratiecommissie en de klokkenluidersregeling worden als openbare informatie beschouwd en worden om die reden op de website van ROVA gepresenteerd.

Gemeente Rheden College van Burgemeester & Wethouders

Datum: 24 januari 2025 Kenmerk: Onderwerp:

Geacht college, Begin 2024 heeft de directie van PreZero Nederland het besluit genomen om te stoppen met huis-aanhuisinzameling. In een brief die wij aan uw organisatie/gemeente verstuurd hebben, hebben wij u hierover de volgende uitleg gegeven.

Waarom stoppen met inzameling zonder verwerking? PreZero heeft de ambitie de beste leverancier van secundaire grondstoffen te zijn. Die ambitie vraagt om focus in onze bedrijfsactiviteiten. We willen het afval dat we inzamelen kunnen sorteren of verwerken tot grondstoffen voor nieuwe producten. Daar waar we alleen huishoudelijk afval inzamelen en geen eigenaar worden van het afval kunnen we geen waarde toevoegen. Daarom is besloten te stoppen met de huisvuilinzameling binnen gemeenten waar we alleen de inzameling verzorgen. We schrijven niet meer in op nieuwe aanbestedingen waarin alleen de inzameling uitgevraagd wordt. Zoals ook al gemeld in de brief mag u van PreZero verwachten dat wij met u meedenken over een toekomstgerichte oplossing, waarbij de werkgelegenheid en continuïteit van kwalitatieve huisvuilinzameling geborgd is. We realiseren ons dat het voor gemeenten steeds uitdagender is om de doelstellingen, waaronder Nederland circulair in 2050, te realiseren. Om deze doelstelling te behalen zal er namelijk op een andere manier gekeken moeten gaan worden naar de wijze waarop uw zorgplicht ingevuld wordt. De toekomst waarbij afval als bron van grondstof beschouwd wordt vraagt een totaalaanpak. Een aanpak die naast inzameling de focus legt op de kwaliteit van de ingezamelde grondstof, waarbij communicatie richting de inwoner cruciaal is.

In onze oriëntatie op partijen die de continuïteit voor zowel onze klanten, als onze medewerkers vanuit onze locatie Duiven op een goede manier kan borgen, zijn wij bij ROVA uitgekomen. ROVA is een bekende speler binnen de publieke afvalzorg en specialist op het gebied van afvalinzameling. Vanuit onze eigen ervaringen in de samenwerking bevelen wij de expertise, de jarenlange ervaring en de toekomstgerichte blik van ROVA van harte aan. Met ROVA zijn wij op hoofdlijnen overeengekomen dat de dienstverlening, indien uw gemeente kiest voor ROVA, uitgevoerd wordt vanaf de locatie PreZero in Duiven. Het materieel en de medewerkers van PreZero gaan in dat geval over naar ROVA. De details van deze overeenkomst worden na uw besluitvorming nader ingevuld. Bij uw keuze voor ROVA zullen de activiteiten worden uitgevoerd met de middelen en mensen die de dienstverlening op dit moment uitvoeren. Hiermee geven wij invulling aan onze zorgplicht als werkgever, alsmede continuïteit van de inzameling in uw gemeente.

Kortom, in het geval u kiest voor ROVA kiest u voor een toekomstgerichte inrichting van uw zorgplicht waarbij de dienstverlening wordt uitgevoerd door mensen die uw gemeente zeer goed kennen. Een naadloze overgang is hiermee geborgd. Ik dank u nogmaals voor de jarenlange samenwerking en kijk uit naar de keuze die u als gemeente gaat maken. Mochten wij u hierbij nog ergens van dienst kunnen zijn dan hoor ik dat graag.

Met vriendelijke groet,

Iwan te Winkel Chief Operational Officer

De kracht van publieke samenwerking Jaarverslag NV ROVA Holding 2023

Inhoud Pagina

1.

Ons verhaal over 2023

3

2.

2023 in cijfers

3.

4.

Jaarverslag NV ROVA Holding 2023 Pagina 2

Pagina

5.

Corporate Governance

25

5

Governancestructuur

26

Over ROVA

7

Verslag van de RvC

28

Strategie

8

Medezeggenschap (OR)

30

Waardecreatiemodel

9

Risicoparagraaf

31

Dienstenportfolio

10

6.

Jaarrekening NV ROVA Holding 2023

36

Verzorgingsgebied

11

7.

Overige gegevens

60

Bestuursverslag

12

Samenstelling Directie, MT en RvC

61

Leefomgeving

13

Aandeelhoudersoverzicht

62

Circulair

15

Kerngegevens gemeenten

63

Bedrijfsvoering en Projecten

18

Aandeelhoudersrendement

64

Personeel en Organisatie

21

Statutaire doelstellingen

65

Financieel en Vooruitzichten

23

8.

Controleverklaring accountant

66

9.

Duurzaamheidsverslag (CSRD)

72

10.

Colofon

79

Ons verhaal over 2023 De kracht van publieke samenwerking Voor u ligt het jaarverslag van NV ROVA Holding over het jaar 2023. We nemen u mee in de wereld van afval & grondstoffen en het beheer van de publieke buitenruimte. Domeinen die traditioneel georganiseerd en beheerd worden door gemeenten. Publieke zorgtaken dus. Zorgtaken waar volop dynamiek aanwezig is en waarin andere partijen als bedrijven, inwoners en maatschappelijke organisaties steeds meer een rol krijgen. Domeinen ook waar grote maatschappelijke opgaven liggen rondom klimaat, biodiversiteit en circulariteit. Deze opgaven vragen kennisontwikkeling en innovatie en aanpassingsvermogen van gemeenten en hun inwoners. Opgaven die steeds meer dwingen tot samenwerking tussen gemeenten, inwoners en publieke bedrijven om deze kennisontwikkeling en innovaties haalbaar te maken en betaalbaar te houden. De volgende ontwikkelingen stonden voor een belangrijk deel centraal in ons jaar 2023. In het voorjaar zijn we gestart met de actualisatie van onze meerjarenstrategie ‘ROVA voorbij 2030’. We voerden vele boeiende strategiegesprekken met onze directe stakeholders (interne collega’s, contactambtenaren, wethouders, gemeentesecretarissen en commissarissen) om input op te halen voor onze geactualiseerde strategie.

Samen bespraken we de vele trends en ontwikkelingen die we in onze directe omgeving ervaren en verkenden de keuzen die we als ROVAorganisatie daarin het beste kunnen maken. De betrokken en enthousiaste deelname van onze gemeenten in deze gesprekken gaven ons een mooie bevestiging van de nabijheid en onze verbondenheid met de gemeentelijke opdrachtgevers. Daarnaast besteedden we veel tijd aan de dialoog met branchegenoten. We hechten veel waarde aan krachtenbundeling in het publieke domein. Met name de impact van bestaande en nieuwe UPVregelingen (Uitgebreide Producenten Verantwoordelijkheid), vragen om een krachtige publieke samenwerking. We zijn een warm voorstander van het hanteren van het principe van ‘de vervuiler betaalt’ (producenten verantwoordelijkheid), maar zijn waakzaam voor de Jaarverslag NV ROVA Holding 2023 Pagina 3

effecten daarvan op de gemeentelijke afvalinfrastructuur die decennialang met zorg is opgebouwd. Gemeenten en inwoners zijn gebaat bij een goed gestructureerde en toegankelijke infrastructuur waarbij de verschillende deelstromen in samenhang tot elkaar bekeken moeten worden. In het domein Beheer Buitenruimte hebben we naast alle reguliere onderhoudstaken aan plantsoenen, bermen, gazons, straten, pleinen, sportvelden en begraafplaatsen - ook verder kunnen werken aan pilots op gebied van klimaat en biodiversiteit. Samen met onze gemeenten bouwen we zo steeds meer kennis en ervaring op hoe we de buitenruimte ook in de toekomst gezond en leefbaar houden. Met meerdere ROVA-gemeenten voerden we verkennende gesprekken naar uitbreiding van de dienstverlening in dit domein.

Start pilot Bokashi (Heerde), (januari)

Naast duurzaamheid van onze bedrijfslocaties, ligt voor ons een belangrijke opgave bij ons wagenpark. In ons jaarverslag over 2022 hadden we onze impact op klimaat al inzichtelijk gemaakt in voorbereiding op de integrale ESGrapportage. Ook in dit jaarverslag bouwen we daarop voort (zie hoofdstuk 9). Hieruit blijkt dat het grootste deel van onze milieu-impact wordt veroorzaakt door voertuigen. Daarmee waren we al aan de slag gegaan en daarvoor hebben we in 2023 nog eens nadrukkelijk de keuze bevestigd dat we waar mogelijk kiezen voor fossielvrij transport. We kijken met trots terug op wat we het afgelopen jaar hebben gepresteerd. Want naast bovengenoemde zaken hebben we uiteraard onze basisdienstverlening uitgevoerd zoals gemeenten en inwoners van ons mogen verwachten. We zamelden 388 Kton huishoudelijk afval in, waarvan 75% gescheiden in herbruikbare grondstoffen. We onderhielden ruim 170.000 are aan publieke buitenruimte in alle te onderscheiden onderhoudstaken zoals het beheer van plantsoenen, bomen en bermen, sportvelden, straatreiniging, begraafplaatsen, et cetera. We hadden meer dan 210.000

Jaarverslag NV ROVA Holding 2023 Pagina 4

klantcontacten met inwoners. We hebben tal van projecten uitgevoerd zoals de invoering van Diftar, monitoren en aanpakken van bijplaatsingen, faciliteren van hoogbouw, adviseren over nieuwe grondstofbeleidsplannen, voorlopersacties en vervanging van containers. We hielden tal van voorlichtings- en educatiebijeenkomsten voor inwoners en scholen. We vernieuwden onze ROVA-app en we investeerden volop in nieuwe, duurzame voertuigen. En dat alles deden we ruimschoots binnen de begroting die we daarvoor hadden opgesteld. En ook dat stemt tot grote tevredenheid, want in financiële zin zijn het uitdagende tijden. In lijn met voorgaande jaren werden we ook in 2023 geconfronteerd met stevige kostenverhogingen op het gebied van met name personeel (inflatiecorrectie cao), materieel en brandstoffen. In het bestuursverslag verderop in dit jaarverslag doen we uitgebreid verslag van al deze activiteiten. We nodigen u van harte uit daarvan kennis te nemen.

Terugwinnaars campagne; inzet voorlopers (maart)

Kwaliteitsmeting grondstoffen op eigen locatie (oktober)

Start campagne Recyclen met Lysanne (textiel) (april)

Zes teams nemen deel aan Zwolse Halve Marathon/4Engelse Mijl (juni)

Week van Mooi Schoon (juni)

Start pilot nulaanbieders (Dalfsen juni)

Positieve afronding ISO audits (augustus)

Prijs Beste Fietswerkgever Overijssel (locatie Zwolle) en Gelderland (locatie Winterswijk) (oktober)

Project Diftar gemeente Westerveld opgeleverd (november)

Verlenging Horizontaal Toezicht Belastingdienst ondertekend (november)

Hoogwater Brigade i.s.m gemeente Zwolle (december)

ROVA op Groene Sector Vakbeurs (januari 2024)

2023 in beeld

2023 was voor ons ook een jaar waarin we verder hebben gebouwd aan een duurzame(re) toekomst. Op drie locaties zijn we bezig met huisvestingsplannen. Twee daarvan betreffen nieuwbouw van een complete bedrijfslocatie (Amersfoort en Lichtenvoorde) en in Zwolle breiden we onze bedrijfslocatie gefaseerd uit met een nieuwe overslaghal (inmiddels gerealiseerd) en een nieuw milieubrengstation. Duurzaamheid is bij alle bouwactiviteiten een belangrijk thema.

Opening vernieuwde overslag hal locatie Zwolle (oktober)

882.299

370.187

Aantal gemeenten

Inwoners (2022: 871.504)

Huishoudens (2022: 367.401)

Dienstverlening

210.374

1,2

94,7%

Aantal contacten KCC (2022: 202.312)

Aantal klachten per 1000 aansluitingen (norm 2,0)

Schouwresultaat binnen afgesproken norm (2022: 95,1%)

92 kg

75%

291 kt

Gemiddeld restafval in kg/inw/jr. (2022: 105 kg)

Afvalscheidingspercentage gemiddeld (2022: 72%)

Teruggewonnen herbruikbare grondstoffen (2022: 282 kt)

497.401

88,8 Kt

85,6%

Bezoekers milieustraat (2022: 414.944)

Op milieustraten ingenomen grofvuil (2022: 87,3 Kt)

Percentage herwonnen grondstoffen van totaal gebracht grofvuil op milieustraten (2022: 86,7%)

Werkgebied

23

Milieustraten

ROVA en de wereld van Afval & Grondstoffen en Beheer Buitenruimte in 2023. Kort en bondig geïllustreerd in enkele kerngetallen.

Grondstoffen management

2023 in Cijfers

Jaarverslag NV ROVA Holding 2023 Pagina 5

Financieel

Milieu impact

Energie

ROVA en de wereld van Afval & Grondstoffen en Beheer Buitenruimte in 2023. Kort en bondig geïllustreerd in enkele kerngetallen.

Organisatie

2023 in Cijfers

Jaarverslag NV ROVA Holding 2023 Pagina 6

463

5,17%

17,6%

Medewerkers (2022: 424)

Ziekteverzuim (2022: 6,76%)

Inzet bijzondere doelgroepen (2022: 17,9%)

6.455.569 Kwh 2.082.678 Energieopwekking gebouwen en zonnepark (2022: 7,08 MW)

5.681

ton CO2 eq

Broeikasgas emissies scope 1 en 2 CSRD in ton CO2 eq (2022: 5.941 ton)

€ 107,9

mln.

Omzet (2022: 100,8 mln.)

liter

Liter voertuig brandstof (2022: 2.160.455 liter)

110.945

ton CO2 eq

Vermeden emissies van brongescheiden grondstoffen (2022: 97.550 ton)

€ 5,4

mln.

Resultaat na belasting (2022: 4,4 mln.)

1.830

ton CO2 eq

Vermeden emissies a.g.v. energieopwekking (2022: 2.612 ton)

38,2% Solvabiliteit (2022: 36,1%)

Over ROVA In dit hoofdstuk schetsen we kort het profiel van ROVA met achtereenvolgens: ❑ Strategie ❑ Waardecreatiemodel ❑ Dienstenportfolio

❑ Verzorgingsgebied

Strategie Missie Als maatschappelijke onderneming werken we samen met gemeenten en hun inwoners aan een mooie en schone omgeving, nu en in de toekomst. Visie

We zijn ons bewust van de impact van onze eigen bedrijfsvoering op het milieu en werken actief aan het terugdringen van onze negatieve impact. Van en voor gemeenten Wij werken alleen voor aandeelhoudende gemeenten en ondersteunen hen in de uitvoering van hun publieke zorgtaken.

We zien een toekomst waarin we geen grondstoffen meer verspillen, maar afval steeds weer als nieuwe grondstof weten te hergebruiken. Om dit te bereiken zetten we in op de kwaliteit van ingezamelde grondstoffen en strategische samenwerking met ketenpartners om grondstoffen steeds hoogwaardiger te verwerken.

Wij geloven dat mensen zich beter voelen in een omgeving die schoon, heel en veilig is. We zetten ons in om de effecten van menselijk handelen op klimaat en biodiversiteit te minimaliseren. Door het samen te doen werken we aan draagvlak en toekomstbestendigheid. Wij geloven dat we mensen kunnen bewegen hun gedrag in te zetten voor een meer duurzame samenleving. Daarom besteden we veel tijd en aandacht aan voorlichting en educatie en betrekken we inwoners bij ons werk.

Jaarverslag NV ROVA Holding 2023 Pagina 8

Kernwaarden Onze dienstverlening rust op drie kernwaarden die we actief onderhouden: “Verbonden”: maximale verbinding met onze gemeenten en hun inwoners; korte lijnen; we doen het samen. “Vakmanschap” : niet alleen expert zijn in ons vakgebied, maar deze ook actief onderhouden door permanente scholing en door te werken volgens geaccepteerde normen en gecertificeerde managementsystemen. “Vooruitstrevend”: gericht op oplossingen, ook voor grote maatschappelijke uitdagingen; voortdurend willen verbeteren.

Waardecreatiemodel •

• • • •

Aandeelhoudersbelang 23 deelnemende gemeenten Beheer- en uitvoeringsopdrachten (DVO) Klantvraag inwoners, klachten en meldingen Dialoog met ketenpartners en andere stakeholders Toeleveranciers en dienstverlening derden

Input

Waarde toevoegen • • • • • • •

Dienstverlening afval & grondstoffen en beheer buitenruimte Kennis en advies; onderzoek en ontwikkeling Regie op afvalstromen Arbeidskapitaal; opleiding Financieel kapitaal Investeringen in activa en bedrijfsmiddelen Managementsystemen en risicomanagement

• • •

• •

Grondstofbeheer: ingezamelde herbruikbare grondstoffen Service: milieustraten, klantcontactcentrum, afhandeling meldingen en klachten Beheer buitenruimte: kwaliteit en leefbaarheid buitenruimte (schoon, heel en veilig), beeldkwaliteit Energie: energie uit eigen opwekking en herwonnen energie uit afval Financieel robuuste organisatie: lage tarieven, aandeelhoudersrendement

Impact *) • • • • • • • •

Klanttevredenheid gemeenten en inwoners Draagvlak voor afvalscheiding Vermeden CO2 emissie door afvalscheiding en recycling Vermeden CO2 emissie door eigen opwekking energie Schone leefomgeving Biodiversiteitsherstel Veilige werkomgeving voor medewerkers Social return

Output *) Zie voor toelichting en onderbouwing ook onze kerncijfers op pagina 5 en 6 en ons duurzaamheidsverslag op pagina 67 van dit jaarverslag

Jaarverslag NV ROVA Holding 2023 Pagina 9

Dienstenportfolio

Jaarverslag NV ROVA Holding 2023 Pagina 10

Inzameling, op- en overslag, natransport, (regie over) be- en verwerking afval & grondstoffen

Beheer en onderhoud plantsoenen, gazons, bermen, sportvelden, begraafplaatsen

Kennis en Advies gemeenten: beleidsvoorbereiding, projectmanagement, belangenbehartiging

Beheer milieustraten, containerparken, minicontainers

Reinigingstaken: straatvegen, prullenbakken, kolken, gladheidbestrijding, straatmeubilair

Inwonercommunicatie: klantcontactcentrum (service, meldingen, klachten), educatie

Verzorgingsgebied Deze kaart geeft het verzorgingsgebied van ROVA weer. Duidelijk herkenbaar is het ontstaan van ROVA in de voormalige Regio IJsselVecht, thans Regio Zwolle genaamd. De ROVA-gemeenten zijn grijs gearceerd. In de gemeenten die donkergrijs zijn gearceerd voert ROVA naast de afvaltaken ook alle beheertaken in de buitenruimte uit. Op pagina 64 vindt u de kerngegevens van onze gemeenten. We hebben onze bedrijfsvoering ingedeeld in 3 geografische regio’s, te weten Regio Achterhoek, Regio Eemland en Regio Zwolle. De werkzaamheden worden uitgevoerd vanuit onze bedrijfslocaties in Amersfoort, Hardenberg, Lichtenvoorde, Raalte, Steenwijk, Westerveld, Winterswijk en Zwolle.

Jaarverslag NV ROVA Holding 2023 Pagina 11

Bestuursverslag In het voor u liggende bestuursverslag nemen wij u mee in de relevante ontwikkelingen in onze organisatie en laten we zien hoe we als ROVA in staat zijn geweest uitvoering te geven aan onze strategische doelen. Achtereenvolgens behandelen we de volgende onderwerpen: ❑ ❑ ❑ ❑ ❑

Leefomgeving: Beheer buitenruimte en reiniging Circulair: Afvalinzameling, afvalscheiding en verwaarding Bedrijfsvoering en Projecten Personeel en Organisatie Financieel en Vooruitzichten

Leefomgeving: Beheer buitenruimte en reiniging Naast de inzameling en verwerking van huishoudelijk afval richt ROVA zich al vele jaren op de brede beheer- en onderhoudstaken van gemeenten in de publieke buitenruimte. Afvalinzameling, groenbeheer en reiniging van straten en pleinen gaan op deze manier hand in hand met als doel een integraal beheer van de openbare ruimte. Gemeenten én inwoners hebben daarmee één aanspreekpunt als het gaat om vragen, meldingen of klachten over hun leefomgeving. In dit hoofdstuk beschrijven we de ontwikkelingen in 2023 in dit domein.

manier de gemeente Zwolle van dienst te zijn. Daarentegen hadden we in 2023 minder strooirondes dan ‘normaal’. Kortom, eens te meer werd bewezen hoe dynamisch het beheer van de buitenruimte kan zijn. De effecten van klimaatverandering en afnemende biodiversiteit zullen deze dynamiek de komende jaren verder vergroten. Seizoenseffecten en weerextremen zullen toenemen. We zullen ons daarop moeten voorbereiden met innovatievermogen, flexibiliteit en daadkracht om ons hierop voor te bereiden.

Invloed van weerextremen

Klimaat en biodiversiteit

2023 was het natste en warmste jaar sinds de weermetingen zijn gestart. Deze weerseffecten hebben een zeer grote impact op de leefomgeving en daarmee op onze dagelijkse beheertaken. Door de weersinvloeden was het bijvoorbeeld extra groeizaam weer. Hierdoor moesten wij meer inzet plegen om de afgesproken beeldkwaliteit te realiseren. We hadden te maken met hevige stormen die zorgden voor stormschade aan met name bomen. Zomerstorm Poly spande de kroon. Deze stormen zorgen voor veel extra inzet die vooraf niet is gepland. In december hadden we te maken met extreem hoogwater in de IJssel-Vecht delta. Dankzij de flexibele inzet van onze medewerkers waren we in staat om snel een hoogwater brigade in te stellen en op deze

In het domein ‘Leefomgeving’ wachten ons grote uitdagingen op het gebied van klimaat en biodiversiteit. Steeds nadrukkelijker wordt zichtbaar wat de effecten zijn van menselijk handelen op onze natuurlijke omgeving. Gemeenten en andere gebiedsbeheerders zijn zich gelukkig steeds meer bewust van de noodzaak om hier wat aan te doen. Veel kennis moet nog ontwikkeld worden maar de afgelopen jaren zijn al talrijke initiatieven genomen en pilots uitgevoerd om de leefomgeving anders in te richten en anders te beheren. ROVA wil voor haar gemeenten een partner zijn in de transitie die hiervoor nodig is. Door mee te helpen bij het ontwikkelen van kennis en door uitvoeren van beheerpilots. Bijvoorbeeld door anders te maaien. Door bermen en gazons gefaseerd te

Jaarverslag NV ROVA Holding 2023 Pagina 13

maaien krijgen aanwezige kruiden en bloemen meer ruimte en vergroten we de voedingswaarde voor insecten. Tijdens de pilots worden de effecten zoveel mogelijk gemonitord, bijvoorbeeld door het inventariseren van aanwezige kruiden en het tellen van insecten. Het mag duidelijk zijn dat het hierbij gaat om langjarige ontwikkelingen omdat natuur tijd nodig heeft om zich te herstellen. Een vermeldenswaardig voorbeeld is het initiatief van de gemeente Zwolle voor de bewuste aanplant van ‘klimaatbomen’. De aanplant van een gevarieerd bomenbestand, verspreid over de stad, moet zorgen voor extra verkoeling (bestrijden van hittestress), vasthouden van water (tegengaan van verdroging) en moet een bijdrage leveren aan het vergroten van de biodiversiteit (voedselbron voor vogels en insecten). Invasieve exoten Een andere ontwikkeling die de laatste jaren steeds meer tijd en energie vraagt van gebiedsbeheerders: de opkomst van zogenaamde invasieve exoten. Flora en fauna die niet oorspronkelijk in onze natuurlijke omgeving aanwezig zijn, en veelal door het afwezig zijn van natuurlijke vijanden, de vrije ruimte krijgen om te groeien of om zich te vermeerderen. Bekende voorbeelden die we in onze dorpse en stedelijke omgeving steeds vaker tegenkomen zijn de

Japanse duizendknoop, de reuze berenklauw en de eikenprocessierups. Samen met onze gemeentelijke opdrachtgevers werken we aan gestructureerde oplossingen om de effecten van deze exoten te beteugelen. Hiermee willen we schade aan inheemse soorten, aan de openbare ruimte én aan de mens zoveel mogelijk voorkomen.

2023 in beeld In het verslagjaar hebben we naast de reguliere beheer- en onderhoudstaken in onze BBRgemeenten, tal van interessante extra werkzaamheden verricht. We lichten er een aantal uit. In de gemeente Westerveld zijn we gestart met uitbreiding van dienstverlening, namelijk het machinaal vegen van wegen en pleinen. Hierdoor hebben we in Westerveld nog meer invloed en grip op de kwaliteit van de buitenruimte. Ook zijn we in Westerveld gestart met de uitvoering van de maatregelen die we in 2022 via de NEN-2767 inspectiemethode in kaart hadden gebracht. Door middel van deze inspectiemethode wordt de staat van het kapitaalgoed ‘groen’ gestructureerd in kaart gebracht. Daarmee wordt inzichtelijk welk vervangingsonderhoud nodig is en welke investeringen daarvoor nodig zijn. In Winterswijk zijn we gestart we met het in eigen beheer bestrijden van onkruid. Dit was een taak die voorheen door de gemeente extern was belegd maar vanaf nu door onze eigen beheerploegen wordt uitgevoerd. Hierbij kunnen we werkgelegenheid bieden aan een team van doelgroepers die vanuit Fijnder bij ROVA worden gedetacheerd. Ons BBR-beleidsteam was volop actief in de directe en indirecte ondersteuning van gemeenten en onze eigen uitvoeringsorganisatie. We geven daarmee invulling aan onze ambitie om naast uitvoerder, ook kennispartner te zijn voor onze gemeenten.

Op de ontwikkelthema’s biodiversiteit, klimaat en

Jaarverslag NV ROVA Holding 2023 Pagina 14

circulariteit bouwen we kennis op door middel van pilots en gebruiken we de resultaten voor het integraal beheer. Voorbeelden daarvan zijn het opstellen van nieuwe beheerplannen en het uitwerken van nieuwe werkprotocollen (ecologisch beheer). Zo stelden we voor de gemeente Zwartewaterland een bomenbeheerplan op. Hiermee is nog beter in kaart gebracht wat de staat van het groen is en welk beheer de komende jaren nodig is. Voor Winterswijk stelden we een beheerplan op voor de in die gemeente talrijk aanwezige zandwegen (ruim 120 kilometer zandwegen). In Zwolle ondersteunden we opnieuw de inventarisatie van de Sleedoornpage. Enkele jaren geleden is in Zwolle gestart met een speciaal beheerplan voor de Sleedoornpage. De voorlopige resultaten zijn veelbelovend: in 2023 werden in het gebied ruim 1300 eitjes van de Sleedoornpage geteld, tegen 150 in 2020. In Oost Gelre werkten we onder andere aan ecologisch maaien, het uitvoeren van een maatregeltoets (uitwerken vervangingsopgave) en de toepassing van bladbokashi. We vervolgden onze verkenning naar de voordelen van een gebiedsgerichte aanpak van biodiversiteit met gemeenten en andere gebiedsbeheerders. Hiervoor is met onze Achterhoekse gemeenten het project GABA opgesteld (Gebiedsgerichte Aanpak Biodiversiteit Achterhoek).

Gedachte daarachter is dat gebiedsbeheerders meer gaan afstemmen over het hoe en wanneer van hun groenbeheertaken. Ook hebben we op meerdere plekken onze verkenning vervolgd naar de toepassing van Bokashi in plantvakken (bodemverbeteraar uit lokaal

bladafval). Voor onze BBR-gemeenten verzorgden we ook de periodieke monitoring van de beeldkwaliteit op de afgesproken normen (A t/m D). De nevenstaande grafiek geeft het totaal van alle uitgevoerde metingen. Ondanks de soms ingrijpende weersinvloeden wisten we 94,7% van alle uitgevoerde metingen in de hoogste beeldkwaliteit (A en B) te realiseren.

Algemene indruk beeldkwaliteit 2023 alle schouwresultaten 3,5%

1,8%

Verbreding BBR-praktijk We kijken met tevredenheid terug op de ontwikkeling van ons ‘BBR-bedrijf’. Sinds 2011 hebben we deze praktijk steeds verder kunnen ontwikkelen en uitbouwen. We zien dat de aansprekende resultaten die we samen met onze gemeenten bereiken ook andere gemeenten interesseren om de samenwerking te willen verbreden naar groen. Onze ambitie is om voor meer ROVA-gemeenten de dienstverlening te kunnen uitbreiden naar de openbare ruimte (reiniging en groenbeheer). In 2023 hebben we met verschillende gemeenten verkenningen uitgevoerd naar verbreding van de samenwerking. Inmiddels heeft de gemeente Ommen besloten om vanaf 2025 het beheer van de openbare ruimte aan ROVA op te dragen. De voorbereidingen daarvoor zijn inmiddels in volle gang.

40,0%

Kwaliteit A

54,7%

Kwaliteit B

Kwaliteit C

Kwaliteit D

Circulair: Afvalscheiding en Verwaarding In dit hoofdstuk geven we de ontwikkelingen weer in het domein Afval & Grondstoffen, ofwel de wereld van huishoudelijk afval. Hierin zijn de laatste decennia veel ontwikkelingen geweest. Gemeenten hebben gestructureerd gewerkt aan het verder scheiden van huishoudelijk afval in herbruikbare grondstoffen. Ook in de ROVA-gemeenten zijn daarin belangrijke stappen gezet. De doelen met betrekking tot de maximale hoeveelheid huishoudelijk restafval zijn door de meeste ROVA-gemeenten al lang en breed gerealiseerd. Innovatieve concepten als Diftar en Omgekeerd inzamelen hebben daaraan bijgedragen. Maar we zijn er nog lang niet. Er is nog veel te verbeteren, bijvoorbeeld in de vorm van preventie (kunnen we inwoners verleiden tot minder consumeren?) of in de vorm van het hoogwaardiger toepassen van de ingezamelde grondstoffen. De ambities zijn hoog. Nederland wil in 2050 volledig circulair zijn. Dat wil zeggen dat er geen fossiele grondstoffen maar worden gebruikt en we materialen die in omloop zijn keer op keer nuttig weten toe te passen. Hoe staan onze gemeenten ervoor? Welke bijzondere projecten hebben we uitgevoerd in 2023? Welke landelijke ontwikkelingen spelen een rol? En welke uitdagingen liggen er voor ons de komende jaren? We nemen u mee in onze activiteiten in 2023.

Ontwikkeling restafval in kg/inw/jr ROVA gemiddeld

250

200

Grondstofmonitor

150

Wij ondersteunen onze gemeenten in hun beleid gericht op vermindering van restafval en het benutten van herbruikbare grondstoffen. Dit doen we door de inwoners maximaal te faciliteren bij het scheiden van grondstoffen aan huis. Jaarlijks monitoren we de prestaties in de vorm van een Grondstoffenmonitor. De grafieken tonen een consistente lijn van meer afvalscheiding, minder restafval en meer herbruikbare grondstoffen. Met het programma VANG is deze lijn ingezet. De meeste ROVA-gemeenten hebben deze VANG-doelen inmiddels behaald. Van de 388 kiloton huishoudelijk afval dat ROVA in 2023 in haar gemeenten heeft ingezameld is ruim 75% aangewend voor hergebruik en recycling (onder andere gft, glas, textiel, kunststof, hout, metalen, puin).

100

50

0 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023

Restafval in kg/inw/jr per gemeente 200

Grondstofmonitor 2023

150

25,4% 37,6%

100

50 37,0% 0

Recycling grondstoffen Recycling groenstromen tbv compost Jaarverslag NV ROVA Holding 2023 Pagina 15

Restafval (eindverwerking met energieterugwinning)

Restafval kg/inw/jr 2022

Restafval kg/inw/jr 2023

Gemeentelijke zorgplicht of Producentenverantwoordelijkheid? Om de milieu-impact van producten terug te dringen introduceerde de Europese Commissie inmiddels vele jaren geleden het instrument ‘producentenverantwoordelijkheid’. Door taakstellingen op te leggen aan producenten en importeurs met betrekking tot het afvalstadium van hun producten, zou een stimulans ontstaan om producten duurzamer te maken en meer hergebruik te realiseren. De laatste jaren is veel ervaring opgedaan met dit instrumentarium en heeft de regelgeving zich steeds verder ontwikkeld. Zo werd in 2020 het Besluit Regeling voor Uitgebreide Producentenverantwoordelijkheid (UPV) van kracht waarmee er meer eenheid kwam in de verschillende regelingen per deelstroom. UPVverplichtingen gelden inmiddels voor een breed scala aan producten die door huishoudens worden gebruikt en dus in het huishoudelijk afval terecht komen (o.a. batterijen en accu’s, verpakkingen, elektronische apparatuur, textiel, zwerfafval). Deze regelingen hebben invloed op een domein dat tot dan toe nadrukkelijk tot de verantwoordelijkheid van gemeenten behoorde. Gemeenten hebben namelijk een wettelijke zorgplicht om alle huishoudelijke afvalstoffen in te zamelen en te zorgen voor een verantwoorde verwerking daarvan.

Gemeenten hebben al decennialang geïnvesteerd in afvalinfrastructuur en het faciliteren en voorlichten van inwoners over afvalscheiding. Een zorgvuldig en efficiënt

Jaarverslag NV ROVA Holding 2023 Pagina 16

gebruik van de openbare ruimte en van publieke middelen staat daarbij voorop. Zodra de verantwoordelijkheid voor de huishoudelijke afvalstromen verschuift naar UPV-organisaties, ontstaat de vraag hoe en door wie de betreffende afvalstroom het beste ingezameld kan worden. Niet zelden maken UPV-organisaties hiervoor gebruik van de diensten van gemeenten. Dit gebeurt dan op basis van onderlinge uitvoeringsafspraken en vergoedingsregelingen. Want zodra een UPVregeling van kracht, is verschuift ook de financiële verantwoordelijkheid van de gemeenten (afvalstoffenheffing) naar de producenten (verwijderingsbijdrage). Vanwege het toenemende aantal UPV-regelingen en de complexiteit die gepaard gaan met het maken van uitvoeringsafspraken tussen gemeenten en UPV-organisaties, maakt ROVA zich sterk voor verdere publieke samenwerking. Ook in 2023 hebben wij ons sterk gemaakt voor verdere krachtenbundeling door kennis en capaciteit van gemeentelijke uitvoeringsorganisaties samen te brengen. Samen met NVRD, VNG en enkele publieke koplopers is gezocht naar versterking en professionalisering van de gemeentelijke belangenbehartiging en organisatie van uitvoering. Met name met betrekking tot de lopende Ketenovereenkomst Verpakkingen en de implementatie van de UPVregeling voor textiel is de urgentie hoog.