Bijlage 5 Collegevoorstel - Voorstel ROVA NV (incl. bijlagen)

Voorstel samenwerking gemeente Rheden - ROVA Toekomstige inrichting en uitvoering van het gemeentelijk afvalbeheer

■ afval & grondstoffen

■ beheer buitenruimte

Voorwoord Toekomstige inrichting en uitvoering van het gemeentelijk afvalbeheer Beste lezer, In de afgelopen maanden hebben gemeente Rheden en ROVA meerdere gesprekken met elkaar gevoerd over de toekomstige inrichting en uitvoering van het gemeentelijk afvalbeheer. Op woensdag 20 november heeft gemeente Rheden aan ROVA verzocht om een voorstel in te dienen voor de uitvoering van het gemeentelijk afvalbeheer en voor toetreding tot de vennootschap. Dit verzoek volgt op het besluit van het gemeentebestuur om per 1 januari 2026 over te stappen naar een overheidsvennootschap voor de inzameling van huishoudelijk afval. Wij zijn verheugd dat ROVA de kans krijgt gemeente Rheden

volledig circulaire economie te realiseren. In dit document

hierbij een voorstel te doen voor deze samenwerking. Met

presenteert ROVA haar voorstel voor samenwerking en

deze samenwerking wil ROVA een nog sterkere basis leg-

toetreding, waarin de visie, aanpak en de voordelen voor

gen voor duurzaam afvalbeheer en een circulaire economie

gemeente Rheden helder uiteengezet worden. ROVA kijkt uit

in de regio. Deze worden afgestemd op de behoeften van

naar een constructieve samenwerking en het gezamenlijk

inwoners en de ambities van de gemeente. Wij garanderen

realiseren van de gemeentelijke doelstellingen.

continuïteit van de dienstverlening en nabijheid. Wij hebben met PreZero de afspraak gemaakt dat de medewerkers en

We lichten dit op een nader te bepalen moment toe en zien

middelen die op dit moment bij de inzameling betrokken zijn,

uw reactie met belangstelling tegemoet.

mee gaan. Ook de standplaats in Duiven blijft gelijk. Deze afspraken zijn terug te lezen in de bijgevoegde intentieverklaring (bijlage 3). De omvang en het karakter van de gemeente, haar actief afvalbeleid en haar toekomstige focus maakt Rheden een natuurlijke samenwerkingspartner voor ROVA. Door samen

Roger Beuting

te werken zijn wij nog beter in staat de noodzakelijke inves-

Algemeen directeur

teringen te doen die nodig zijn om de uitdagingen van een

2 ■ afval & grondstoffen

■ beheer buitenruimte

Inhoudsopgave 5

1.

Rheden en ROVA, een natuurlijke match

2.

Samenwerkingsperspectief 8

2.1 ROVA als uitvoeringspartner

8

2.2 ROVA als kennispartner

11

2.3 Optimalisatie afvalinzameling gemeente Rheden

12

2.4 De kracht van verbinding

13

3.

Financieel 14

3.1 Uitgangspunten 14

3.2 Toelichting Boxenmodel

15

Box 1: Inzameling basis

16

Box 2: Inzameling overig

16

Box 3: Verwerking afval- en grondstoffen

16

Box 4: Infrastructuur 17

Box 5: Overige diensten en nacalculatie

17

Box 6: ROVA Samenwerking

17

ROVA als verbonden partij

18

4.

4.1 Invloed en zeggenschap

18

4.2 Samenwerking op maat

18

4.3 Aandelen uitgifte 19 4.4 Corporate governance 20 4.5 MVO 20 5.

Implementatie 21 21

5.1 Intentieverklaring ROVA en PreZero

5.2 Wijzigingen

5.3 Inzameling oud papier en karton met verenigingen

5.4 Onderzoek inzameling zijlader 21

21 21

3 ■ afval & grondstoffen

■ beheer buitenruimte

Gemeente Rheden en ROVA

Ons voorstel omvat:

Optioneel:

• Kwalitatieve en kostenefficiënte dienstverlening

• Overgang naar zijbelading

• Garantie van continuïteit en borgen werkgelegenheid

• Deelname aan tweejaarlijks bewonerstevredenheids-

regio (overname personeel en voertuigen PreZero) • Nabijheid (dienstverlening vanuit huidige locatie in

onderzoek (collectieve aanpak alle ROVA-gemeenten) • Gestructureerde aanpak bijplaatsingen

Duiven) • Hoog serviceniveau aftersales (nalediging bij gemiste inzameling) • Volledige ontzorging containermanagement (onderhoud containers) • Inzicht in data en analyses • Volledige ontzorging inwonercommunicatie (Klantcontactcentrum, afvalwijzer, gebruik ROVA-app) • Vooruitstrevende visie op toekomstbestendig afvalbeheer met daaraan gekoppelde pilots en innovatie • Ondersteuning door team van beleids- en communicatie professionals • Monitoring afvalbeleid met onder andere jaarlijkse oplevering van grondstofmonitor • Educatieprogramma scholen • Toetreding tot aandelenkapitaal ROVA en jaarlijkse dividenduitkering • Invloed en zeggenschap op koers ROVA

4 ■ afval & grondstoffen

■ beheer buitenruimte

1. Rheden en ROVA, een natuurlijke match ROVA is een publieke dienstverlener op het gebied van afval en grondstoffen en het beheer van de buitenruimte. We werken ten behoeve van 23 gemeenten in een werkgebied met ongeveer 872.000 inwoners verdeeld in 3 regio’s: Achterhoek, Eemland en IJssel-Vecht. Net zoals gemeente Rheden valt het merendeel (19) van onze gemeenten in de stedelijkheidsklasse 4-5. Dit zijn niet tot weinig stedelijke gemeenten met een groot buitengebied. Het is dan ook niet verwonderlijk dat ROVA door jarenlange ervaring een specialist is geworden in de optimalisatie van afvalscheiding in de gemeenten met stedelijkheidsklassen 4-5. Naast de milieuwinst die dit geeft, kunnen ROVA-gemeenten hun afvalstoffenheffing gemiddeld € 74,- onder het landelijk gemiddelde houden. Gelijk profiel De connectie tussen ROVA en gemeente Rheden reikt

deze doelstelling daadwerkelijk te realiseren de transitie

verder dan de omvang en het karakter van de gemeente.

ingezet van afvalinzamelaar naar grondstoffenleverancier. Om

De gemeente heeft naar ons idee het ‘ROVA-DNA’. Zo werkt

deze reden zijn wij vijf jaar geleden gestart met het

gemeente Rheden al jarenlang gestructureerd aan het verder

Programma Kwaliteit Grondstoffen. Hierbij geven we op drie

scheiden van huishoudelijk afval in herbruikbare grond-

sporen (eigen bedrijfsvoering, inwoner/gemeente en branche)

stoffen. Een belangrijk aspect hierbij is de bewuste keuze

gericht sturing aan het verbeteren van de kwaliteit van de

voor bronscheiding. ROVA gelooft dat bronscheiding bijdraagt

door ROVA ingezamelde grondstoffen.

aan een hogere bewustwording bij inwoners en meer en

Daarnaast zoeken we de samenwerking op om grondstoffen

betere kwaliteit van grondstoffen. Daarnaast is de service op

steeds hoogwaardiger te verwerken. Want we kunnen het

grondstoffen hoog waarbij onder andere de hoogbouw wordt

niet alleen. We moeten onze (publieke) krachten bundelen en

gefaciliteerd. Vrijwel alle ROVA-gemeenten hanteren deze

samenwerken in de regio en in de branche. Juist hierom wil

principes ook. Tot slot hebben ROVA-gemeenten volledige

ROVA graag samenwerken met gemeente Rheden.

beleidsvrijheid, iets waar gemeente Rheden veel waarde aan hecht. Gemeente Rheden heeft een toekomstige focus die onder andere gericht is op het bieden van maatwerk, inzet van bijzondere doelgroepen en circulair grondstoffenbeheer. Dit

Visie op groei: samenwerking in regio Arnhem Gezien de uitdagingen in het gemeentelijk afvalbeheer, zien wij voordelen in het verder laten groeien van onze organisatie door nieuwe gemeenten aan te sluiten. Wij zoeken deze sa-

sluit naadloos aan op ROVA’s focus voor de toekomst .

menwerking en uitbreiding altijd in aangrenzende gemeenten

Visie toekomstbestendig afvalbeheer

der zien wij, door het besluit van PreZero om uit de markt van

Gemeente Rheden heeft in haar Grondstoffenvisie stappen

inzameling huishoudelijk afval te stappen, kansen om in de

gezet om de ‘grondstoffenefficiëntie’ in de keten te verhogen.

regio Arnhem gelijkgestemde gemeenten samen te brengen.

Hierbij is het uiteindelijke doel om afgedankte producten voor

Concreet zijn we dan ook in gesprek met andere

100% terug te brengen in de kringloop. Dat wil zeggen dat

nabijgelegen gemeenten die een vergelijkbare omvang heb-

er geen fossiele grondstoffen meer worden gebruikt en dat

ben en een gelijke identiteit delen. De reden voor het streven

materialen die in omloop zijn keer op keer nuttig worden

naar schaalvergroting en samenwerking in deze regio is

toegepast. Ook ROVA streeft deze ambitie na en heeft om

drieledig:

1

en in het vormen van logische geografische clusters. In dat ka-

Bijlage 1: Strategische visie ROVA gaat vérder.

1

■ afval & grondstoffen

■ beheer buitenruimte

5

Verbeterde stabiliteit en continuïteit: door middel van

ling van productenverantwoordelijkheden. Hierbij toetsen wij

schaalvergroting wordt een grotere mate van operationele en

of deze praktisch uitvoerbaar zijn en daadwerkelijk bijdragen

financiële stabiliteit bereikt, wat helpt om langdurige en

aan de doelen waarvoor ze zijn opgezet.

betrouwbare diensten te leveren. Dit is cruciaal voor een publiek bedrijf als ROVA, omdat wij overtuigd zijn van ons

Versterken van samenwerking met andere (overheids)

belang in de (circulaire) samenleving.

instanties: door schaalvergroting kunnen we gemakkelijker samenwerken met andere overheidsinstanties en publieke

Vergroten van de invloed op beleid: door krachtenbunde-

organisaties. Dit versterkt de coördinatie tussen publieke

ling in het publieke domein kunnen we een steviger vuist ma-

inzamelaars en zorgt voor een effectievere uitvoering van

ken in de belangenbehartiging richting het vormen van nieuw

overheidsbeleid en programma’s. Daarnaast kunnen we door

landelijk afvalbeleid en de discussies met producentenorgani-

schaalvergroting betere verwerkingstarieven bedingen. ROVA

saties. Dit stelt ons in staat om bij te dragen aan beleidsbeslis-

is grondlegger en trekker van het handelshuis, dat onderdeel

singen die de openbare sector ten goede komen.

is van CirkelWaarde2.

Samen met branchegenoten en gemeenten borgen we dat in (landelijke) beleidsontwikkeling en beleidsimplementatie

Kortom, schaalgrootte stelt ons beter én efficiënter in staat

rekening gehouden wordt met de lokale uitvoeringspraktijk en

om het publieke belang te behartigen en een stabiel hoog-

de gemeentelijke zorgplicht. Zo zijn we momenteel

waardige uitvoering richting inwoners te garanderen.

betrokken de bij landelijke afspraken over de concrete invul-

CirkelWaarde: grondstoffen alliantie van afvalorganisaties AVU, Circulus en ROVA.

2

■ afval & grondstoffen

■ beheer buitenruimte

6

2. Samenwerkings­perspectief Gemeente Rheden is op zoek naar een samenwerkingspartner die per 1 januari 2026 de inzamelactiviteiten overneemt welke nu door PreZero worden uitgevoerd. Daarnaast worden een aantal ondersteunende taken zoals klantencontact en communicatie gevraagd. ROVA kan in de gevraagde diensten voorzien. Wanneer gemeente Rheden zich aansluit bij ROVA, wordt zij hierin volledig ontzorgd. Door samen te werken met ROVA, maakt de gemeente gebruik van de diensten en voorzieningen op de domeinen Afval & Grondstoffen en Kennis & Advies. ROVA levert meerwaarde als uitvoeringspartner en als kennispartner.

2.1 ROVA als uitvoeringspartner Professioneel en efficiënte uitvoering

ROVA model. Omdat de rijafstand naar Duiven kort is, is het

Hoog serviceniveau

mogelijk om snel te interveniëren. Mocht onverhoopt een

ROVA staat voor kwalitatief hoogwaardige dienstverlening:

container niet zijn geledigd, dan wordt deze binnen 24 uur

vakbekwame medewerkers, modern en schoon materieel,

(op werkdagen) alsnog geleegd. In de praktijk vindt dit veelal

strakke planning en gegarandeerde nazorg bij klachten.

op de inzameldag zelf plaats.

Intern monitoren we onze prestatie aan de hand van KPI’s (kritische prestatie indicator). De grafiek hieronder als voor-

Continuïteit en nabijheid

beeld van de KPI <2 klachten per 1000 aansluitingen.

Momenteel rijdt PreZero vanuit de locatie in Duiven voor de gemeente Rheden. ROVA zal deze locatie gaan gebruiken

Gemiddeld aantal geregistreerde klachten per 1000 aansluitingen per maand

door ROVA overgenomen, zodat de continuïteit van de inzameling gewaarborgd blijft en er geen onderbrekingen

2,5 ROVA norm

2

zijn in de dienstverlening. Daarnaast is deze locatie voor alle hoofdstromen de overslaglocatie, waardoor transportafstanden kort zijn. Dit is

1,5

vanuit het perspectief van efficiëntie en duurzaamheid een plus. Ook versterkt het de nabijheid van de dienstverlening

1

voor de gemeente. Een belangrijk bijkomend effect is dat we met deze afspraak bijdragen aan behoud van

0,5 0

als uitvalsbasis. Het personeel en het materieel worden

werkgelegenheid in de regio voor chauffeurs die veelal al Achterhoek

Eemland

IJssel-Vecht

Klachten 2024

Totaal ROVA gemiddeld

Voor betrouwbare data en beheersing van alle inzamelmiddelen, zoals minicontainers aan huis en (ondergrondse) verzamelcontainers in de wijk, voeren we gecertificeerd containermanagement uit. Daarnaast plannen wij routes van ondergrondse containers dynamisch, op basis van indicatoren (klepbewegingen). ROVA is met PreZero overeengekomen dat de huidige locatie in Duiven gebruikt kan worden als standplaats. Op deze locatie in Duiven zal ook de planning gevestigd worden, welke zal werken volgens het

jarenlang betrokken zijn bij de inzameling in Rheden. Veilig ROVA is veelal met groot materieel actief in de publieke buitenruimte. Het werken met voertuigen in steeds drukker wordende openbare ruimte, brengt risico’s met zich mee. We zijn ons zeer bewust van deze risico’s en hechten veel waarde aan de veiligheid van inwoners en onze medewerkers. We investeren daarom voortdurend in goed en degelijk materieel én blijven continue werken aan verdere verbetering van onze veiligheidscultuur. Ook hier hanteren we interne KPI’s om de veiligheidscultuur en het aantal (bijna) incidenten te monitoren.

7 ■ afval & grondstoffen

■ beheer buitenruimte

Duurzaam wagenparkbeheer

Data en analyses

ROVA heeft de verduurzaming van haar eigen bedrijfsvoering

Voor betrouwbare data en beheersing van alle inzamelmid-

nadrukkelijk als strategisch doel gesteld in haar strategische

delen zoals minicontainers aan huis en (ondergrondse)

visie voor 2025-2030. Uit onze ESG-rapportage blijkt dat het

verzamelcontainers in de wijk, voeren we nauwkeurig

overgrote deel van ROVA’s milieu-impact wordt veroorzaakt

containermanagement uit. Ook worden alle klachten en

door voertuigen. In de afgelopen jaren zijn daarom al veel

meldingen in hoog detail geregistreerd. Op basis van deze

dieselvoertuigen vervangen door elektrisch aangedreven

data kunnen we nauwkeurige analyses maken, waarop we

voertuigen. Dit geldt zowel voor de kleinere bestelbussen en

nieuw beleid kunnen baseren. In overleg met de gemeente

bedrijfswagens als voor grotere vrachtwagens. Hiermee

kunnen we periodieke rapportages maken om gewenste data

dragen we bij aan minder ²CO -emissies, aan schonere lucht

te delen en ontsluiten. Denk hierbij bijvoorbeeld aan over-

en aan minder lawaai voor onze medewerkers en inwoners.

zichten van veel- en nulaanbieders, bezoekers milieustraat of

Het streven is om in 2030 onze² CO -uitstoot met 70%

veelvoorkomende klachten.

verlaagd te hebben.

Aanpak bijplaatsingen (optionele dienstverlening) We proberen inwoners zo goed mogelijk te helpen om hun afval en grondstoffen te scheiden. Dit gaat vaak goed, maar soms wordt er ook afval rond containers geplaatst, zogenaamde bijplaatsingen. Wij hebben hierin een vooruitstrevende aanpak ontwikkeld waar gemeente Rheden van kan profiteren. Onze aanpak begint met ‘meten is weten’. We registreren alle meldingen in een geografisch informatiesysteem (GIS), zodat we precies weten waar en hoeveel afval wordt bijgeplaatst. De locaties met de meeste meldingen pakken we samen met de gemeente aan. Hierbij controleren we eerst of de basis op orde is: •

Containers zijn schoon en functionerend;

•

De omgeving is netjes;

•

Inwoners weten hoe ze de container moeten gebruiken en wat te doen met afval dat er niet in past.

Regie afvalstromen Een cruciaal onderdeel van de publieke afvalzorg is om inge-

Bij herhaaldelijke bijplaatsingen breiden we samen met de

zamelde afval en grondstoffen bij de juiste verwerkers onder

gemeente de maatregelen uit. Denk aan gerichte

te brengen. Een goede kennis van de markt, het opstellen

communicatie, gesprekken met inwoners, waarschuwingen

van uitgekiende aanbestedingsstrategieën en het efficiënt

of boetes. Ons uitgangspunt is altijd maatwerk, afhankelijk

organiseren van natransporten zijn onmisbaar om hierin

van het type bijplaatsing en de wensen van de gemeente.

succesvol te zijn. Om hiervoor de juiste schaalgrootte te

Dankzij voortdurende registratie van meldingen en afvaldata

krijgen is ROVA mede-initiatiefnemer geweest in het op-

in ons GIS-systeem, kunnen we de effectiviteit van genomen

richten van Cirkelwaarde. In CirkelWaarde zijn alle afval- en

maatregelen nauwkeurig volgen. Deze datagedreven aanpak

grondstofstromen van de AVU, Circulus en ROVA-gemeenten

stelt ons in staat om de interventies waar nodig aan te

ondergebracht. CirkelWaarde onderzoekt met haar

passen en te optimaliseren.

expertiseteam wat de meest duurzame verwerkingsmethoden zijn en sluit grootschalige overeenkomsten af met verwerkers. Via Cirkelwaarde worden de ingezamelde afvalen grondstofstromen zo duurzaam en hoogwaardig mogelijk verwerkt tegen de laagst mogelijke kosten.

8 ■ afval & grondstoffen

■ beheer buitenruimte

Inwoners centraal

Hoewel we volop gebruik maken van social en online media,

Klantcontactcentrum

zien we dat de telefoon nog steeds het meest gebruikte

Onze bedrijfsvoering is pas op orde als de klant tevreden

communicatiemiddel is (ruim 62% van alle contacten). Hieruit

is. Dan hebben we het uiteraard over onze gemeentelijke

concluderen we dat onze inwoners nog steeds in hoge mate

opdrachtgevers, maar bovenal ook over de inwoners voor

behoefte hebben aan direct en persoonlijk contact. We

wie wij de diensten uitvoeren. In een gecentraliseerd Klant-

faciliteren dit zes dagen in de week, ook buiten reguliere kan-

contactcentrum verzamelen we alle vragen, meldingen en

toortijden. Concreet gaat hiermee het serviceniveau in

klachten. Deze worden geregistreerd en uitgezet bij de uit-

gemeente Rheden omhoog en nemen we veel werk uit

voerende afdelingen, waarna medewerkers van het

handen.

Klantcontactcentrum ook weer zorgen voor terugkoppeling aan de inwoner. In 2023 vonden er ruim 264.000 klantcon-

Communicatie

tacten met inwoners plaats.

ROVA ondersteunt gemeenten met verschillende vormen van communicatie. We zorgen er samen voor dat inwoners goed geïnformeerd zijn over de inzameldagen, scheidingsregels en de wijze van inzameling. We maken gezamenlijk een inzamel-

Top 5 klantvragen inwoners

kalender. We zetten hiervoor de ROVA-app, onze website en Aanvraag / wijziging inzamelmiddel Niet / te laat geleegde container Bijplaatsing / illegale dumping afval Inzameling grofvuil Inzamelkalender

verschillende social media kanalen in om in contact te staan met inwoners. We versturen brieven naar inwoners wanneer nodig. Bijvoorbeeld bij wijzigingen van aanbiedplaatsen of communicatie rondom projecten. Daarnaast wordt communicatie ook ingezet als beleidsinstrument. Samen met de gemeente werken we aan onze strategische inzameldoelen. Daarvoor is bewustwording een belangrijk component. Communicatie is daarin één van de elementen om houding en gedrag te beïnvloeden. In onze communicatieondersteuning kijken we telkens samen met de gemeentelijke communicatieadviseur naar wat de meest effectieve communicatiestrategie en aanpak is om het specifieke doel te behalen.

9 ■ afval & grondstoffen

■ beheer buitenruimte

Educatie Vanaf de oprichting van ROVA, wordt er

handelingsperspectief biedt, zodat zij weten

voorlichting en educatie aangeboden aan

wat ze zelf kunnen doen om verspilling tegen

basisschoolleerlingen uit ons verzorgings-

te gaan en hoe zij de grondstoffen kunnen

gebied. Dit product, dat een standaard

aanbieden voor hergebruik of recycling. Ook

onderdeel van onze dienstverlening is,

voor gemeente Rheden staat een voorlichter

heet de Groentour. Het programma is

klaar om geïnteresseerde basisscholen te

een interactieve voorlichting die leerlingen

bezoeken.

Bewonerstevredenheidsonderzoek (optionele dienstverlening)

Imago-onderzoek

ROVA voert in opdracht van de deelnemende gemeenten

De meerwaarde van ROVA wordt ook door onze gemeenten

tweejaarlijks een bewonerstevredenheidsonderzoek (BTO)

erkent en ervaren. Elk jaar voeren wij per gemeente een

uit. In dit onderzoek worden drie pijlers gemeten. Dit zijn de

evaluatiegesprek waarin we de samenwerking en onze

tevredenheid over het gemeentelijk beleid, de dienstverlening

prestaties evalueren. Daarnaast hebben wij in 2022 een

van ROVA en de wensen en verwachtingen van inwoners. In

imago-onderzoek laten uitvoeren onder onze stakeholders

de afgelopen maanden hebben wij dit onderzoek weer

(gemeenten, branchegenoten en marktpartijen). Hieruit

uitgevoerd en is de algemene dienstverlening van ROVA

bleek dat het contact en de samenwerking met ROVA wordt

door ruim 10.000 respondenten gemiddeld met een 7,9

beoordeeld met het gemiddeld rapportcijfer van een 7,9. Het

beoordeeld. De uitkomsten van het onderzoek worden actief

merendeel van de gemeenten is zeer tevreden over de

gebruikt om het gemeentelijk beleid en onze dienstverlening

snelheid waarmee wij vragen beantwoorden en gewenste

te monitoren en waar mogelijk te verbeteren.

input leveren. ROVA is ervaren in het samenwerken met gemeenten en de politiek-bestuurlijke dynamiek die daarbij een rol speelt.

10 ■ afval & grondstoffen

■ beheer buitenruimte

2.2 ROVA als kennispartner Samenwerking gericht op beleidsdoelen

caties hierover zijn te vinden op www.rova.nl/kwaliteitgrond-

ROVA adviseert haar gemeenten sinds jaar en dag op basis

stoffen.

van kennis en expertise op strategisch/tactisch niveau over

Onderstaande concepten hadden niet uitgevoerd kunnen

nieuw beleid, nieuwe concepten of optimalisatiemogelijkhe-

worden zonder een hoge mate van flexibiliteit en

den. Kennis over de inhoud van ons vak (beleid), kennis van

pionierschap. ROVA is van nature uitvoeringsgericht en

communicatie en uitvoeringskennis door praktische ervaring

daadkrachting. Om toekomstbestendig te blijven, zetten we

brengen wij samen in de doorontwikkeling van onze

als organisatie in op innovatie en wendbaarheid. Mocht een

dienstverlening. Door deze unieke mix heeft ROVA door de

van onze gemeenten een pilot willen uitvoeren of maatwerk

jaren heen diverse afvalinzamelconcepten ontwikkeld die

wensen dan denken wij hierin mee. Voorbeelden hiervan zijn

tegenwoordig in het hele land worden gebruikt. Denk hierbij

legio: de ontwikkeling van laagfrequent inzamelen

aan Omgekeerd Inzamelen, Diftar en Terugwinnaars.

(Staphorst), een apothekersroute (Dalfsen), pilot openen

Momenteel lopen wij voorop wanneer het gaat om het

container met mobiel (Raalte), de ontwikkeling van de

borgen van de kwaliteit van grondstoffen via ons Programma

GRIP-wagen (Zwolle), traject nul-aanbieders Dinkelland,

Kwaliteit Grondstoffen. Nadere informatie en recente publi-

enzovoorts.

Diftar

Programma Kwaliteit grondstoffen

11 ■ afval & grondstoffen

■ beheer buitenruimte

2.3 Optimalisatie afvalinzameling gemeente Rheden Uit onze quick scan van gemeente Rheden blijkt dat het gevoerde beleid tot goede resultaten leidt. De hoeveelheid ingezamelde grondstoffen liggen rond het landelijk gemiddelde van gemeenten in gelijke stedelijkheidsklasse. Kijkend naar de hoeveelheid restafval is echter ook nog progressie te boeken, zie tabel 1. ROVA kan hierbij – op basis van opgedane ervaringen in vergelijkbare gemeenten – adviseren en ondersteunen. Gemeenten Peiljaar 2023

Rheden

ROVA Diftar gemeenten

Fijn Restafval

150

92

114

Gft

128

131

138

Pmd

20*

34

26

Opk

44

48

54

Gemiddelde heffing

€ 270

€ 229

€ 303

Landelijk gem. std. 4,5

*Pmd zakinzameling zorgt voor een lagere kwantiteit maar een betere kwaliteit

Het afvalbeleid in gemeente Rheden beoordelen wij als solide en effectief. Om deze prestaties in de komende jaren verder te verbeteren zien wij nog kansen die we graag samen met gemeente Rheden willen verkennen. Voorbeelden daarvan zijn: •

Service: invoering van een mobiel Grondstoffen Inleverpunt Doel: hogere service op Grof Huishoudelijk Afval. Gemiddeld zamelt de GRIP-wagen3 3 kg Grof Huishoudelijk Afval per inwoner per jaar in.

•

Kosten: verlagen van de inzamelfrequentie van restafval Doel: het verlagen van de inzamelfrequentie op restafval stimuleert inwoners om bewuster afval te gaan scheiden. Een frequentie van eens per vier of zelf eens per zes weken blijkt in het ROVA-werkgebied uitstekend te werken, en leidt zelfs tot tevredenheid van inwoners wegens het gunstige effect op de afvalstoffenheffing.

•

Milieu: communicatie en interventie campagne gft hoogbouw Doel: vervuiling van gft in de hoogbouw tegengaan door opzetten van een bewezen interventieprogramma.

Het bewonersonderzoek dat gemeente Rheden in januari en

algemene focus accenten te verschuiven. Waarin het

februari 2023 heeft uitgevoerd biedt voldoende aanknopings-

gemeentelijke afvalbeheer tot voor kort de nadruk lag op

punten om de hierboven genoemde punten te onderzoeken.

kwantitatieve doelen (VANG doelstelling maximaal 100 kilo

Zo blijkt uit de bewonersenquête bijvoorbeeld dat 54% van

restafval per inwoner per jaar), zien we een verschuiving naar

de inwoners negatief staat tegenover tariefdifferentiatie. Ook

kwalitatieve doelen. Denk hierbij aan een sterkere focus op

spreekt 74% zich negatief uit over het model ‘Omgekeerd

circulariteit en preventie en de kwaliteit van grondstoffen.

Inzamelen’, waarbij het restafval naar een ondergrondse

De invoering van de Ja-Ja sticker in 2023 is hiervan een goed

container wordt gebracht. Vandaar dat wij het verlagen van

voorbeeld. Vervuiling tegengaan van grondstofstomen uit de

de inzamelfrequentie van restafval als reële optie zien. Dit

hoogbouw door middel van communicatie en interventie valt

geeft een serviceprikkel richting inwoners zonder de inzet van

hier onder.

Diftar of Omgekeerd Inzamelen. In een drietal gemeenten

De genoemde punten vergen weinig tot geen investeringskos-

hebben wij met succes laagfrequent inzamelen op restafval

ten terwijl de structurele kosten dalen. Benodigde project-,

ingevoerd. Omdat het gevoel bij inwoners kan ontstaan die

communicatie- en implementatieplannen zijn bij ROVA

hen iets wordt ’ontnomen’, kan de gemeente een nieuwe

beschikbaar en kunnen met een eigen team van

dienst/service teruggeven in de vorm van de GRIP-wagen. De

projectleiders snel en op maat worden aangepast voor ge-

huidige dienstverlening met de gifwagen kan relatief mak-

meente Rheden.

kelijk worden omgevormd. Verder zien we ruimte om qua

3 De GRIP-wagen is een mobiel milieustation waar kleine hoeveelheden (‘een boodschappentas vol’) grondstoffen zoals KCA, EAAE, harde kunstoffen etc. wordt ingezameld.

■ afval & grondstoffen

■ beheer buitenruimte

12

2.4 De kracht van verbinding De wereld om ons heen verandert. Op het gebied van afval,

•

Veranderende samenleving en gedrag van inwoners.

grondstoffen en circulariteit zien we dat de omgeving waarin

Hoe borgen we solidariteit en samenhang en hoe

gemeente Rheden zich bevindt steeds complexer wordt. Er

behouden we het draagvlak onder inwoners voor de

liggen urgente opgaven voor ons. Denk bijvoorbeeld aan:

maatregelen die we van ze vragen;

•

Snel veranderende Europese en landelijke beleidsdoel

•

Hoe houden we in het licht van deze ontwikkelingen de

stellingen op gebied van klimaat en circulariteit die door

uitvoering van de publieke zorg betaalbaar, gelet op

gemeenten en hun uitvoeringsorganisatie opgepakt

volatiele marktbewegingen en kostenstijgingen.

moeten worden; In toenemende mate behartigt ROVA het belang van onze •

Technologische ontwikkelingen en voortschrijdende

gemeenten in landelijke dossiers. Bijvoorbeeld rond

digitalisering die kansen bieden voor innovatie, maar

producentenverantwoordelijkheden en bij (inter)nationale

tegelijkertijd ook forse investeringen vragen in kennis en

beleidsontwikkeling. Dit is een taak die voor individuele

capaciteit;

gemeenten alleen nagenoeg niet realiseerbaar is. Alleen samen kunnen we een belangrijke bijdrage leveren aan het

•

Uitdagingen op de arbeidsmarkt: de vraag of we ook in

versnellen richting circulariteit. Samen zorgen we ervoor dat

de nabije toekomst wel tijdig kunnen beschikken over

bij de ontwikkeling en implementatie van (landelijk) beleid de

voldoende en passend geschoolde medewerkers;

lokale uitvoeringspraktijk en de verantwoordelijkheden van gemeenten goed worden meegenomen.

13 ■ afval & grondstoffen

■ beheer buitenruimte

3. Financieel Het financiële afrekenmodel dat ROVA hanteert voor alle gemeenten wordt ook wel het boxenmodel genoemd. In dit model, bestaande uit 6 boxen, worden de verschillende typen dienstverlening transparant verantwoord en afgerekend.

3.1 Uitgangspunten Het boxenmodel is een uniform model voor alle ROVA-gemeenten en is gebaseerd op collectiviteit. Een aantal uitgangspunten is hierbij van belang: •

Voor de tonnages, aansluitingen en aantal containers zijn wij uitgegaan van de data die wij van gemeente Rheden hebben ontvangen.

•

Kennis- en adviesdiensten en resultaatbijdrage zijn standaard onderdeel van het basispakket (collectiviteit).

•

Wijzigingen in areaal of productwijzigingen kunnen eenvoudig worden verwerkt.

•

Tarieven worden jaarlijks geïndexeerd conform ROVA-index (combinatie van CBS loon- en prijsindices).

•

Wijzigingen in dienstverlening worden door middel van DVO-mutaties, ondertekend door opdrachtgever en opdrachtnemer,

•

Rekenen met tarief per aansluiting – behalve voor de verwerkingskosten (box 3) en diensten op nacalculatie (box 5).

•

Alle genoemde bedragen zijn exclusief BTW.

doorgevoerd.

14 ■ afval & grondstoffen

■ beheer buitenruimte

3.2 Toelichting Boxenmodel Hiernaast wordt een toelichting

Box 1: Inzameling basis

gegeven bij de verschillende

In deze box hanteren we collectieve tarieven onderverdeeld in 4 staffels naar type van

boxen van het model.

gemeenten. Box 2: Inzameling overig In box 2 wordt de inzameling van overige afvalstromen verrekend. Box 3: Verwerking afval- en grondstoffen De verwerkingskosten worden één-op-één (op basis van p*q) in beeld gebracht en afgerekend. De kosten voor rest, gft en pmd natransport worden apart in box 3 verrekend. De vergoeding voor pmd wordt rechtstreeks aan de gemeente vergoed door Verpact. De kosten voor natransport van restafval en gft zijn in een aparte regel opgenomen. Mocht er sprake zijn van (deel)afkeur dan worden de hoeveelheden en kosten apart vermeld. Box 4: Infrastructuur Hieronder vallen alle beheerkosten voor (mini)containers. Als gemeente Rheden kiest voor ROVA als samenwerkingspartner dan opteert ROVA om de activa, zijnde minicontainers, rolcontainers en (ondergrondse) verzamelcontainers, tegen gecalculeerde boekwaarde over te nemen. De te bepalen overnamesom kan dan worden verrekend met de aandelenstorting. Box 5: Overige diensten en nacalculatie In box 5 worden overige activiteiten zoals het bewonersonderzoek en het Container Management Systeem (CMS) opgenomen. Dit zijn optionele activiteiten die per gemeente kunnen verschillen. Ook nacalculatorische en eenmalige activiteiten worden hier verrekend. Deze diensten worden alleen gefactureerd na afspraak vooraf.

Overigens verwachten wij dat de hoeveelheid uren voor kosten inzameling oud papier met mini’s hoger ligt dan is aangeven in de uitvraag. Box 6: ROVA samenwerking In box 6 worden collectieve diensten en overhead verrekend die horen bij deelname aan de ROVA-samenwerking. Deze basisvergoeding geldt voor alle deelnemende gemeenten. Het is de bijdrage aan de zogenaamde backoffice taken als: beleidsondersteuning, monitoring, inwonercommunicatie (inclusief inzamelkalender en gebruik ROVA-app), voorlichting & educatie, Klantcontactcentrum (meldingen en klachten van inwoners, inclusief analyse en rapportage), projectmanagement, regie afvalverwerking, contractmanagement, beheer en organisatie en bijdrage aan risico en resultaat. De bijdrage voor risico en resultaat is gebaseerd op het risicoprofiel van ROVA en het met de aandeelhouders afgesproken normresultaat. Het normresultaat betreft het resultaat van de vennootschap dat in de begroting is voorzien. De afgelopen jaren heeft ROVA haar normresultaat gerealiseerd en circa 75% van het gerealiseerde netto resultaat als dividend uitgekeerd aan haar deelnemende gemeenten.

15 ■ afval & grondstoffen

■ beheer buitenruimte

Samengevat zijn de kosten als volgt:

Boxenmodel Box

Tariefgroep

1 Inzameling Basis

Tarief

Totaal

per aansluiting

Rest

1x per 3 weken

D

Gft

1x per 2 weken

D

Pmd

1x per 2 weken

D

Opk Glas

1x per maand

zie Box 5

Subtotaal box 1 Inzameling overig

2

per aansluiting

Luiers Textiel Grof tuinafval Subtotaal box 2

3 Verwerking afval- en grondstoffen

tonnages

Restafval, verzamelsystemen

6.516

Restafval mini’s

-

Gft afkeur

-

Pmd afkeur

-

Verbrandingsbelasting restafval

6.516

Luiers en incontinentie-materiaal

-

GHA

405

Gft

5.582

Grof tuinafval

903

Grof tuinafval, bladkorven

-

Glas (opbrengst verminderd met overslag/natransport)

953

Oud papier

1.859

Pmd

878

Bijdrage verbetering kwaliteit grondstoffen

14.835

Klein gevaarlijk afval

31

per ton

Subtotaal box 3

16 ■ afval & grondstoffen

■ beheer buitenruimte

Box

Tariefgroep

4 Infrastructuur

aantal

Tarief

Totaal

per aansluiting

Beheer verzamelcontainers Rest

267

Gft (Gft mini met beugel)

202

Pmd

0

Opk

0

Glas

37

Luiers

0

Textiel (eigendom derden)

7

Beheer minicontainers Rest (mini’s + mini’s in beugel, inclusief KWD containers)

17.137

Gft (mini’s + mini’s in beugel)

18.323

Pmd (distributie zakken bij Supermarkten, milieustraat en eigen dienst 840.000 zakken, 10,055) Opk

15.349

Subtotaal box 4

5 Overige diensten en nacalculatie

per aansluiting

Diftar-administratie; databeheer; rapportage Container Management Systeem (conform uitvraag) Kosten inzameling oud papier, mini’s (prijs gebaseerd op uitvraag in uren) Kosten inzameling oud papier, verzamelsystemen Kosten inzameling kerstbomen KCA halteplaatsen en apothekers-route Grof huishoudelijk afval, op afspraak, 1m³ Grof huishoudelijk afval, kraanwagen Grof tuinafval, green bag/tuinzak Reinigen OVS en BVS containers (o.b.v. 2 wasbeurten rest en glascontainers) Kosten “Voorlopers” Vaste vergoeding Kringloop Variabele vergoeding Kringloop Tweejaarlijks bewonerstevredenheidsonderzoek optioneel Subtotaal box 5

6 Samenwerking ROVA Kennis & Advies

Omschrijving

per aansluiting

Beleidsadvisering, monitoring, relatiebeheer, projectbegeleiding, inwonercommunicatie (incl. inzamelkalender en gebruik ROVA-app), educatie, regie afvalverwerking, contractmanagement en sorteeranalyses

KCC

Klantcontactcentrum voor informatievragen, klachten en meldingen van inwoners. Inclusief analyse en rapportage

Samenwerking ROVA

Bedrijfsvoering , risico, innovatie en ontwikkeling (aantal aandelen uitzoeken) Dividend 75% van samenwerking ROVA

Subtotaal box 6 Totaal

17 ■ afval & grondstoffen

■ beheer buitenruimte

4. ROVA als verbonden partij 4.1 Invloed en zeggenschap Wij zijn kennis- en uitvoeringspartner van onze gemeenten. Dit partnerschap met onze gemeenten houdt in dat we de maatschappelijke uitdagingen gezamenlijk aangaan. Hierbij is het van belang dat onze gemeenten een betekenisvolle invloed en zeggenschap hebben ten aanzien van de koers die ROVA vaart. Daarom hanteren we een intensieve overlegstructuur. Deze worden onderverdeeld in de categorieën aandeelhouderschap en opdrachtgeverschap. Aandeelhouderschap • AvA (algemene vergadering aandeelhouders) • Twee keer per jaar; vaststellen begroting en vaststellen jaarverslag • AROF (ambtelijk ROVA overleg financiën) • Twee keer per jaar; ambtelijke voorbereiding AvA Opdrachtgeverschap • Bestuurlijk overleg • Tenminste twee keer per jaar; eindejaargesprek en grond stoffenmonitorgesprek • AROM (ambtelijk ROVA overleg milieu) • Twee keer per jaar; ambtelijke beleidsdag gericht op kennisuitwisseling en bespreken actuele thema’s • DVO beheer • Frequent operationeel-tactisch overleg over voortgang van werkzaamheden • Themabijeenkomsten • Gericht op kennisuitwisseling over specifieke actuele thema’s

4.2 Samenwerking op maat ROVA gaat altijd uit van een dubbele relatie met haar gemeenten: aandeelhouder en opdrachtgever. Daarmee zijn alle opdrachten aan ROVA altijd vrij van aanbesteding. De dienstverlening die ROVA voor de gemeente uitvoert wordt vastgelegd in een individuele dienstverleningsovereenkomst (DVO). Zo heeft elke gemeente de vrijheid zelf beleid te maken en het dienstenpakket vorm te geven. Eventuele toekomstige wijzigingen van de dienstverlening worden door middel van tweezijdig ondertekende DVO-mutaties vastgelegd. Daarmee bestaat er maximale flexibiliteit om het dienstenpakket naar behoefte aan te passen.

18 ■ afval & grondstoffen

■ beheer buitenruimte

4.3 Aandelen uitgifte Omdat het hier gaat om de zogenaamde inbestedingsroute is er

Na toetreding is de gemeente direct winstgerechtigd tot het

ook sprake van toetreding tot het aandelenkapitaal van ROVA: de

resultaat van ROVA, opnieuw naar rato van aantal aandelen. De

gemeente wordt mede-eigenaar. ROVA hanteert daarvoor een

inleg in het aandelenkapitaal van ROVA betaalt zich uit in

norm van 1 aandeel op 100 inwoners. De gemeente Rheden telt

marktconforme tarieven, zekerheid en continuïteit van dienst-

43.661 inwoners (stand 2024), oftewel 436 aandelen (lettertype

verlening, flexibiliteit in opdrachtgeverschap en uitkering van

B)4. De hoogte van de inbreng (aandelenwaarde) wordt

dividend. In de afgelopen jaren betrof het rendement circa 12%

vastgesteld op basis van de balanswaarde van ROVA. Uiteraard

per jaar.

wordt zowel bij het bepalen van de hoeveelheid aandelen, als het vaststellen van de balanswaarde het jaar van toetreding gebruikt (2026). Inbreng van aandelenkapitaal kan tevens in de vorm van inbreng van bestaande activa (containerpark). ROVA hanteert hier in principe dat activa tegen gecalculeerde boekwaarde wordt overgenomen, waarna ROVA verantwoordelijk is voor het beheer en onderhoud.

Grafiek: waardeontwikkeling B-aandelen en jaarlijks uitgekeerd dividend

4 ROVA kent 3 typen aandelen. Lettertype A-aandelen zijn de gemeenten met een DVO Afval & Grondstoffen inclusief een aandeel in de actieve stortplaats Bovenveld. Lettertype B-aandelen zijn gemeenten met een DVO Afval & Grondstoffen zonder het aandeel in de stortplaats. Lettertype C-aandelen zijn gemeenten met een DVO Beheer buitenruimte.

■ afval & grondstoffen

■ beheer buitenruimte

19

4.4 Corporate governance Gemeente Rheden heeft aangegeven dat transparantie in het

werknemers door middel van een medewerkersonderzoek. Uit

functioneren en het presteren van ROVA een belangrijk aspect is.

dit onderzoek, dat eind 2023 is uitgevoerd, komt naar voren dat

Ons publieke karakter bepaalt in belangrijke mate onze

medewerkers plezier hebben in hun werk bij ROVA en dat ze

governance aanpak. Wij zijn een organisatie die ten dienste staat

zijn te spreken over hun leidinggevende, diens communicatie én

van lokale overheden (de aandeelhoudende gemeenten) en

waardering. Bijna alle medewerkers zijn tevreden over inclusie en

onze activiteiten worden grotendeels uit publieke middelen

gelijkwaardigheid bij ROVA.

vergoed. Dit vereist transparantie over de inrichting en het bestuur van de organisatie en het vereist maatschappelijke

SROI

verantwoordelijkheid. Wij verantwoorden dit jaarlijks in ons

Als maatschappelijk partner van onze gemeenten dragen we

aarverslag en op onze website. Over de governance cultuur heb-

bij aan werkgelegenheid voor mensen met een afstand tot de

ben we een korte samenvatting daarover opgenomen .

arbeidsmarkt. Binnen onze dienstverlening benutten we de

5

mogelijkheden voor werkplekken en werkervaringsplekken voor

4.5 MVO

bijzondere doelgroepen optimaal. We organiseren deze inzet zodanig dat iedereen naar vermogen kan bijdragen en

Diversiteit en inclusie

volwaardig deel uitmaakt van onze organisatie. Hiervoor zoeken

Onze medewerkers zijn de drijvende kracht van onze organisatie.

we actief de samenwerking met de betrokken organisaties in het

De diversiteit in ons medewerkersbestand neemt geleidelijk toe.

sociaal domein. Over 2023 bedroeg het aandeel van

Zo neemt het aandeel van vrouwelijke medewerkers (ook in de

doelgroepers 4,33% van onze totale ureninzet op Afval & Grond-

uitvoering) langzaam toe en stijgt de participatie van bijzondere

stoffen. ROVA-breed is dit 17,6%. Door samen te werken met

doelgroepen. Meer diversiteit vraagt ook om een andere

kringloopbedrijven, onderwijsinstellingen en circulaire ambachts-

aandacht. ROVA wil een inclusieve werkgever zijn waar me-

netwerken dragen wij verder bij aan het creëren en behouden

dewerkers zich vrij voelen om hun mening te geven en zich

van werkgelegenheid voor mensen met een afstand tot de

gewaardeerd en gerespecteerd voelen. We meten dit bij onze

arbeidsmarkt.

Bijlage 2: Governancestructuur ROVA.

5

■ afval & grondstoffen

■ beheer buitenruimte

20

5. Implementatie Voor gemeente Rheden is het van groot belang dat de overgang per 1 januari 2026 naar de nieuwe dienstverlener zo geruisloos mogelijk verloopt. Om die reden hebben wij met PreZero afspraken gemaakt over de overname van medewerkers en middelen. Intentieverklaring ROVA en PreZero In de aanloop naar de interne besluitvorming binnen PreZero om uit de markt voor huishoudelijk afval te stappen, heeft PreZero contact gezocht met ROVA. Hierbij is navraag gedaan of ROVA bereid is deze werkzaamheden over te nemen en daarmee de werkgelegenheid van de betrokken medewerkers zoveel mogelijk te borgen. Onder de nadrukkelijke voorwaarde dat een en ander uiteraard afhangt van de keuze die de betreffende gemeenten daarin maken, hebben wij met PreZero

achterladers tegelijkertijd worden ingezet, is ons inziens niet

hierover schriftelijke afspraken vastgelegd6. PreZero en ROVA

haalbaar. Er wordt gestreefd naar een planning waarbij minder

zijn hierin overeengekomen dat ROVA gebruik kan maken van

voertuigen tegelijk nodig zijn. Dit vergt van verenigingen en haar

medewerkers en middelen die op dit moment betrokken zijn bij

vrijwilligers enige flexibiliteit. De maximale inzet van 3 uur blijft

het huidige contract dat gemeente Rheden met PreZero heeft.

wel gewaarborgd.

Ook de standplaats blijft gelijk. De inzameling blijft dus uitgevoerd worden door vakbekwame chauffeurs wiens jarenlange

Onderzoek inzameling zijlader

route-ervaring van groot belang zijn voor een succesvolle start.

ROVA zamelt in al haar gemeenten minicontainers in met de

Voor inwoners betekent dit dat de overgang per 1 januari 2026

zijlader. Inzameling doen we met zijladers omdat dit veilig,

zo soepel mogelijk verloopt.

efficiënt en doelmatig is. Daarnaast bieden we hiermee continuïteit. Arbo-technisch staat de achterlader namelijk onder

Wijzigingen

druk. Het vinden van beladers voor de achterlader wordt steeds

Niet alles blijft zoals het was. Zo zal ROVA de planning op locatie

moeilijker waardoor bezettingsproblemen kunnen ontstaan.

zelf gaan verzorgen, volgens de ROVA-methodiek. Dit stelt ons in

In gemeente Rheden worden minicontainers met de achterlader

staat om een strakke planning te handhaven en gegarandeerde

geleegd. ROVA zal dit in stand houden maar wil onderzoeken of

nazorg bij klachten te bieden. Ter voorbereiding op de

de zijlader (deels) in de gemeente kan worden geïntroduceerd.

inzameling vanaf 1 januari 2026 zal ROVA in het najaar van

We zijn bekend met het inregelen van dit proces en nemen in

2025 de inzamelkalender opstellen en in samenwerking met de

dat geval ook de projectorganisatie en implementatie voor onze

gemeente wordt de communicatie naar de inwoners ontwikkelt

rekening. Er is mogelijk een verbeterpotentieel van 10% op de

en verder uitgerold.

inzamelkosten te behalen.

Inzameling oud papier en karton met verenigingen ROVA kan het model waarin oud papier en karton met verenigingen wordt ingezameld in stand houden maar is vanuit veiligheidsoverwegingen hier geen voorstander van. Zeker in het

Ten slot

geval waarin vrijwilligers het beladingsysteem voor

Zoals eerder aangegeven kijken we uit naar de kans om

minicontainers moeten bedienen is het veiligheidsrisico hoog.

samen met gemeente Rheden te bouwen aan een

Wij stellen dan ook strikte voorwaarden. Onze voorwaarden

toekomstbestendig en duurzaam afvalbeheer. Door onze

bestaan uit het volgen van een strikte veiligheidstraining voor

krachten te bundelen, kunnen we de uitdagingen van een

alle actieve vrijwilligers. Alleen vrijwilligers die aantoonbaar onze

circulaire economie effectiever aanpakken.

veiligheidstraining hebben gevolgd kunnen worden ingezet. De huidige planning, waarbij op sommige momenten vijf

Bijlage 3: Intentieverklaring PreZero.

6

■ afval & grondstoffen

■ beheer buitenruimte

21

BIJLAGEN

ROVA gaat vérder! Strategische visie 2025-2030

2

Voorwoord

“2025-2030: ROVA gaat vérder!” Als ik in één woord omschrijf hoe ik mijn eerste 3,5 jaar bij ROVA heb ervaren, dan is dat: gezamenlijkheid. Onze gemeenten, onze ketenpartners, onze ROVA-collega’s buiten met - vaak letterlijk - de voeten in de klei en de conceptdenkers op kantoor. Sámen hebben we ROVA de afgelopen 27 jaar laten groeien tot het overheidsbedrijf dat het nu is. We ontzorgen gemeenten met uitvoering én kennis. Voor de volgende 5 jaar, van 2025 tot 2030, heeft ROVA haar strategische koers herijkt. Of misschien beter gezegd, verankerd. Gemeenten, externe deskundigen en ROVAmedewerkers hebben aangegeven dat we de huidige koers – met enkele accentverschuivingen – kunnen voortzetten. Met als stip op de horizon: een duurzame, biodiverse, circulaire en klimaatadaptieve wereld. De komende vijf jaar richten we ons nóg meer dan we al deden op de transitie van lineair naar circulair en van beeldkwaliteit en beleving naar ecologische waarde. En van financiële waarde op de korte termijn naar maatschappelijke meerwaarde voor de lange(re) termijn. We meten de effecten van ons werk, gebruiken die feiten en cijfers om het nog beter te gaan doen en tillen onze dienstverlening naar een nog hoger niveau. En we zetten de komende jaren in onze bedrijfsvoering ook stappen om onze eigen impact op natuur en milieu te verminderen.

We zien met veel enthousiasme uit naar het ontwikkelen van nieuwe oplossingen, inzamel- en beheerconcepten en de uitvoering daarvan. En de daarbij steeds vaker benodigde samenwerking met partners in de regio en de branche.

De titel van dit strategiedocument, ‘ROVA gaat vérder’, onderstreept onze ambitie om vérder te kijken. Verder dan de komende vijf jaar en verder dan louter een financieel bedrijfsresultaat. We gaan voor duurzaam maatschappelijk resultaat op de lange termijn. Om deze koers te varen, zijn slagkracht, innovatie en ontwikkeling nodig. De samenwerkende houding van ROVA is daarvoor een stevige basis. Verdere schaalvergroting ligt daarbij voor de hand. Groeien kan door intensiever strategisch samen te werken en onze dienstverlening in het huidige ROVA-gebied of bij ‘aangrenzende’ gemeenten uit te breiden.

‘Gezamenlijk’ blijft ons sleutelwoord. Daar horen ook de woorden nabijheid, betrouwbaarheid en continuïteit bij. Dat zijn eigenschappen die ROVA en gemeenten de afgelopen 27 jaar met elkaar hebben verbonden. Op naar de komende vijf jaar - én verder. En het samen met inwoners en gemeenten vol vertrouwen en innovatief werken aan een mooie, schone, circulaire leefomgeving.

Roger Beuting Algemeen Directeur

Onze kernwaarden ▪ Verbonden ▪ Vakmanschap ▪ Vooruitstrevend

3

Inhoudsopgave

Strategische visie ROVA 2025-2030 Voorwoord: onze directeur aan het woord “2025-2030: ROVA gaat vérder!”

2

Samenvatting: onze strategie op hoofdlijnen

4

1. Wij zijn... •

Onze samenwerking: uitvoeringsorganisatie van én voor gemeenten

5

2. Wij zien… •

Ons speelveld

7

3. Wij willen… •

Onze strategische focus voor 2025-2030

8

4. Wij doen... •

Onze aanpak

9

•

Onze organisatie

10

Bijlagen

A.

Korte terugblik

12

B.

Samen vooruit kijken

13

C.

ROVA en de SDG’s

14

D.

Onze omgeving: trends & ontwikkelingen in meer detail

15

4

Samenvatting

Onze strategie op hoofdlijnen ROVA gaat vérder! We zien diverse grote uitdagingen afkomen op de beheerdomeinen waarin ROVA actief is. Complexe vraagstukken als gevolg van nieuwe beleidsopgaven vanuit het Rijk en Europa. Denk aan onder andere de veranderende wet- en regelgeving, krapte op de arbeidsmarkt, afnemende financiële ruimte en sterk toenemende digitalisering en informatisering. Dit alles raakt gemeenten, de inrichting van de publieke buitenruimte en uitvoering van gemeentelijke zorgtaken. Om deze uitdagingen daadkrachtig aan te kunnen pakken is kennis, innovatie en samenwerking nodig.

Want het is en blijft cruciaal om draagvlak te behouden voor goede scheiding van grondstoffen en afval en een zorgvuldige omgang met onze directe leefomgeving.

Wij passen onze organisatie en de uitvoering van deze publieke taken hierop aan en trekken hierin landelijk en regionaal samen op met publieke partners.

Om dit alles mogelijk te maken zullen we (nog) meer de samenwerking zoeken in het publieke domein. Dat helpt om onze slagkracht op verschillende onderdelen te vergroten, terwijl we de kosten voor onze gemeenten onder controle houden. Maar zeker ook om de continuïteit van de dienstverlening te borgen.

In onze bedrijfsvoering zetten we de komende jaren nog nadrukkelijker in op arbeidsmarktbenadering, digitalisering, verduurzaming en datagedreven werken. Ook blijft effectief kostenmanagement in onze uitvoeringsorganisatie de komende jaren cruciaal en tegelijkertijd zullen we onze maatschappelijke meerwaarde nog duidelijker zichtbaar moeten maken.

In het licht van deze ontwikkelingen hebben wij samen met onze gemeenten onze strategische agenda voor de komende jaren geactualiseerd. Het kennis- en uitvoeringspartnerschap en onze huidige schaalomvang, bieden een goede basis om deze uitdagingen aan te gaan. Toch is uitbreiding van dienstverlening en verdere opschaling nu meer dan nodig.

Op het gebied van beheer buitenruimte vraagt het herstellen van de biodiversiteit en klimaatadaptatie om meer gebiedsgerichte samenwerking. Zo kunnen we mondiale vraagstukken vertalen naar lokale / regionale actie en opgavegericht beheer. We breiden onze BBR-praktijk verder uit en investeren in verdere professionalisering, kennispartnerschap en samenwerking met lokale/regionale (uitvoerings)partners.

De komende jaren zetten we, samen met onze gemeenten, volop in op het realiseren van gemeentelijke doelen rond biodiversiteitsherstel, circulariteit en klimaatadaptatie. Dit vraagt investeringen in kennis, technische innovaties, digitalisering en verduurzaming van bedrijfsmiddelen. Maar ook in het motiveren en faciliteren van onze inwoners.

Specifiek voor Afval & Grondstoffen blijft de transitie naar een circulaire economie de belangrijkste driver. Aandacht voor kwaliteit van ingezamelde grondstoffen en de juiste benutting daarvan vormen de grootste uitdagingen. Door terugtrekkende private afvalbedrijven en de introductie van producentenverantwoordelijkheid verandert de markt voor afvalinzameling en -verwerking.

Leeswijzer In dit strategiedocument beginnen we ìn hoofdstuk 1 met onze samenwerking en wie wij zijn. Daarna, in hoofdstuk 2, schetsen we ons speelveld: de uitdagingen en ontwikkelingen die wij op ons af zien komen. Om vervolgens in het 3e hoofdstuk aan te geven waar onze strategische focus de komende periode ligt en wat we willen bereiken. Tot slot beschrijven we in hoofdstuk 4 onze aanpak: wat we gaan doen om onze ambities waar te maken.

5

1. Wij zijn…

Onze samenwerking: van én voor gemeenten Wij zijn kennis- en uitvoeringspartner van onze gemeenten. Een onlosmakelijke drie-eenheid vormt hiervoor de basis: 1)

Partnerschap met onze gemeenten: onze overtuiging is dat we de maatschappelijke uitdagingen samen moeten aangaan: samen met onze gemeenten, maar ook met andere belanghebbenden in het lokale/regionale en waar nodig landelijke speelveld.

2)

Professionele integrale uitvoering: onze bedrijfsvoering is en blijft professioneel en bedrijfsmatig georganiseerd. We besteden daarom onder meer voortdurend aandacht aan het ontwikkelen van kennis en vaardigheden, optimale inzet van mensen en materieel, en benutten we technologische innovaties.

3)

Denkkracht en innovatievermogen: met kennis van onze omgeving en zicht op ontwikkelingen in de branche optimaliseren we onze aanpak, behartigen we waar nodig het belang van onze gemeenten, bundelen we onze krachten met partners in het land of de regio en werken we aan vernieuwende oplossingen en innovatieve concepten.

ROVA is nabij, regionaal verbonden en maatschappelijk betrokken. We geven invulling en uitvoering aan gemeentelijke zorgplichten in het fysieke domein. We vervullen een nutsfunctie en zijn een uitvoeringsorganisatie. Dat betekent dat we het publieke belang voorop stellen én het tegelijkertijd onze opdracht is om te zorgen voor een bedrijfsmatige en toekomstbestendige organisatie.

Met andere woorden: we dragen maximaal bij aan het realiseren van gemeentelijke doelen en het uitvoeren van beheertaken in de publieke buitenruimte (leefbaarheid, biodiversiteit en klimaatadaptatie) en rond huishoudelijk afval (circulariteit). Dat doen we op zo’n manier dat ROVA financieel gezond blijft op korte én lange termijn.

“Wij werken als maatschappelijke onderneming samen met gemeenten en inwoners aan een mooie en schone leefomgeving, nu en in de toekomst”

6

1. Wij zijn… ROVA is van en voor gemeenten en altijd…

Nabij … en is al sinds jaar en dag regionaal verbonden en maatschappelijk betrokken Samen werken aan... Samen werken aan...

Circulariteit Verbonden Vakmanschap Vooruitstrevend ROVA is...

Toekomstbestendig, innovatief en wendbaar ...en is van nature uitvoeringsgericht en daadkrachtig

Leefbaarheid, biodiversiteit en klimaat

Voorgaande uit zich in een ‘dubbele relatie’ met onze gemeenten: aan de ene kant de inhoudelijke relatie met de gemeenten als opdrachtgever waarmee we samen werken aan het realiseren van maatschappelijke doelen in de publieke leefomgeving. Aan de andere kant de aandeelhoudersrelatie met diezelfde gemeenten die toezien op een bedrijf dat continu werkt aan een professionele, robuuste en kostenbewuste bedrijfsvoering. We zijn van oorsprong een uitvoeringsorganisatie en dat zijn we nog steeds. In samenwerking met onze gemeenten benutten we de potentie voor sociale werkgelegenheid binnen onze werkzaamheden. Daarnaast maken we structureel gebruik van externe uitvoeringscapaciteit van (lokale) partners. Daardoor blijven we flexibel en benutten we de kennis en kunde in de markt. In principe verricht ROVA alleen werkzaamheden voor aandeelhoudende gemeenten. Dit betekent niet dat dienstverlening voor derden uitgesloten is, mits dat het belang van onze gemeenten dient.

ROVA is...

Inclusief, gezond en duurzaam ...en heeft van oudsher een cultuur van verantwoordelijkheid en betrokkenheid

Advies en educatie zijn onderdeel van onze dienstverlening. We geven vanaf het ontstaan van ROVA al voorlichting en educatie aan basisschoolleerlingen uit onze gemeenten. Ook adviseren we onze gemeenten sinds jaar en dag op basis van onze kennis en expertise op strategisch/tactisch niveau over nieuw beleid, nieuwe concepten of optimalisatie-mogelijkheden. En in toenemende mate behartigen wij het belang van onze gemeenten in landelijke dossiers, bijvoorbeeld rond producenten-verantwoordelijkheden, en bij (inter)nationale beleidsontwikkeling. ROVA is niet voor niets vooruitstrevend en toonaangevend in de branche.

De meerwaarde van het hiervoor beschreven ROVAmodel en de ROVA-organisatie wordt door onze gemeenten erkent en ervaren. Dit biedt een solide basis en geeft het vertrouwen om de ontwikkelingen en uitdagingen van de komende jaren aan te kunnen gaan. Om ook de komende jaren te doen wat nodig is en te optimaliseren wat op korte termijn kan. En tegelijkertijd wendbaar te zijn en de ruimte te hebben en houden om te anticiperen op de uitdagingen in de nabije en verdere toekomst.

7

2. Wij zien…

Ons speelveld Er is een groot aantal ontwikkelingen in onze sector en onze omgeving relevant voor de positiebepaling en strategie van ROVA en onze gemeenten. We kunnen (en moeten) een belangrijke bijdrage leveren aan het versnellen richting meer circulariteit, biodiversiteit en klimaatadaptatie. Urgente en complexe opgaven die ons wachten in een omgeving die volop in beweging is. Denk bijvoorbeeld aan: • Snel veranderende landelijke en Europese beleidsdoelstellingen op gebied van klimaat en circulariteit die door gemeenten en hun uitvoeringsorganisatie opgepakt moeten worden. • Technologische ontwikkelingen en voortschrijdende digitalisering die kansen bieden voor innovatie, maar tegelijkertijd ook forse investeringen vragen in kennis en capaciteit om ze te kunnen toepassen en te kunnen beheersen (bijv. informatiebeveiliging). • Uitdagingen op de arbeidsmarkt: de vraag of we ook in de nabije toekomst wel tijdig kunnen beschikken over voldoende en passend geschoolde medewerkers. • Veranderende samenleving en gedrag van inwoners. Hoe borgen we solidariteit en samenhang en hoe behouden we het draagvlak onder inwoners voor de maatregelen die we van ze vragen? • Hoe kunnen we in het licht van deze ontwikkelingen de uitvoering van de publieke zorg betaalbaar houden gelet op soms heftige marktbewegingen en kostenstijgingen.

In de bijlage van dit strategiedocument hebben we een uitgebreider schets van trends en ontwikkelingen opgenomen. Grofweg kunnen we deze samenvatten in de volgende ontwikkelingen.

Klimaatverandering en biodiversiteitsverlies dwingen tot gedragsverandering Dat we met onze huidige manier van leven tegen grenzen aanlopen is inmiddels wel duidelijk vastgesteld. Oplossingen daarvoor worden wel besproken maar komen niet vanzelf tot stand en zijn niet eenvoudig. Het laaghangend fruit is geplukt, maar de echte verandering vraagt een meer ingrijpende aanpak. Gemeenten en hun publieke uitvoeringsorganisaties kunnen (en moeten) daarin een belangrijke bijdrage leveren om daarmee de benodigde transities te versnellen. Opgaven zijn breder en beduidend veelomvattender Waar beheer ooit vooral gericht was op het in stand houden van de technische staat van de buitenruimte, spelen daarbij tegenwoordig vele andere factoren een rol. Gezondheid en sociale veiligheid van inwoners, herstel van biodiversiteit en het opvangen van klimaateffecten zorgen voor nieuwe opgaven. Beheer wordt daardoor meer en meer opgavegericht en waardegestuurd. Speelveld van gemeenten veranderd Waar tot dusverre gemeenten een soort van alleenrecht (zorgplicht) hadden voor de fysieke leefomgeving, zien we dat de impact van landelijk en Europees beleid toeneemt en steeds meer andere partijen daarin een rol spelen. Denk aan marktpartijen, eigen initiatieven van inwoners, natuur- en maatschappelijke organisaties, et cetera.

Ook worden verantwoordelijkheden soms anders belegd, bijvoorbeeld door publieke zorg te verschuiven naar private verantwoordelijkheden. Een derde invloed is de beweging die private afvalbedrijven maken en zich terugtrekken uit de markt voor inzameling. Deze ontwikkelingen vragen een andere opstelling van gemeenten en gemeentelijke uitvoeringsorganisaties om ook in het nieuwe krachtenveld de publieke zorg te kunnen garanderen.

8

3. Wij willen..

Onze strategische focus voor 2025-2030 Om geschetste uitdagingen in onze omgeving nog daadkrachtiger aan te pakken, zetten we de huidige koers gericht op kennis, innovatie en publieke samenwerking met kracht voort. Extra accenten leggen we de komende jaren op informatisering, verduurzamen en strategisch samenwerken. Dit leidt tot de volgende strategische speerpunten: 1. Grondstoffenleverancier worden en versterken publiek-publieke samenwerking 2. Opgavegericht beheren en verstevigen BBR-praktijk 3. Investeren in arbeidsmarktbenadering en sociaal werkgeverschap 4. Versnellen verduurzaming bedrijfsvoering (huisvesting en materieel) 5. Verstevigen innovatievermogen We worden grondstoffenleverancier en versterken onze publiek-publieke samenwerking We hebben circa vijf jaar geleden bewust ingezet op het verbeteren van de kwaliteit van de ingezamelde grondstoffen en op strategische samenwerking om grondstoffen steeds hoogwaardiger te verwerken. Belangrijke bouwstenen hiervoor zijn de aandacht voor kwaliteit grondstoffen, professionele verwaarding en ketensamenwerking. Die lijn zetten we door en veranderen van afvalinzamelaar in grondstoffenleverancier. Daarbij borgen we vanzelfsprekend de continuïteit van onze dienstverlening voor inwoners.

Om deze en andere uitdagingen in onze branche aan te gaan, investeren we in het versterken en vergroten van onze strategische samenwerking met (publieke) ketenpartners en het realiseren van (beperkte) groei. Schaalvergroting is geen doel op zich, maar helpt bij het realiseren van onze doelen en heeft ook een gunstig effect op de financiële gevolgen voor onze gemeenten. We leggen hierbij de focus op strategische samenwerking en het uitbreiden van dienstverlening bij gemeenten. Tegelijkertijd reageren we proactief als er passende mogelijkheden zijn voor uitbreiding met ‘aansluitende’ gemeenten. We beheren opgavegericht en verstevigen onze BBR-praktijk We zijn bijna 15 jaar geleden in twee gemeenten gestart met werkzaamheden rond dagelijks beheer en onderhoud van de buitenruimte (BBR). Intussen hebben we dit uitgebreid naar zes gemeenten. Gemeenten zien onze professionaliseringsslag en onze bijdrage aan de opgaven rond biodiversiteit, klimaatadaptatie en leefbaarheid. We zetten die ontwikkeling door en zetten in op de verdere ontwikkeling naar opgavegericht werken. Ook zijn er concrete mogelijkheden voor verdere uitbreiding van onze dienstverlening, ook buiten de gemeenten waar we al actief zijn met BBR. We geloven in de voordelen van verdere schaalvergroting van onze BBR-activiteiten. Samenwerking biedt kans op kennisdeling en kostenefficiëntie in de uitvoering.