Agendabundel
Tekst van het document
Biodiversiteit, erfgoed en landschap We behouden, versterken en zorgen voor doorontwikkeling van de belangrijke kernkwaliteiten van onze gemeente: de grote variatie aan natuur en biodiversiteit, het gebouwde-, archeologische- en groene erfgoed en het (cultuur)landschap Wat willen we bereiken? We blijven inzetten op onze kernkwaliteiten en beleidsdoelen ( (Biodiversiteitsplan, Erfgoedbeleid, Beheervisie Rozendaalse Veld, Omgevingsvisie Buitengebied en Groene Metropool Regio) waarbij de uitvoering op een andere, creatieve, wijze zal plaatsvinden. Onze kernkwaliteiten zijn de belangrijkste drager van onze ruimtelijke kwaliteit en identiteit. Het draagt bij aan Rheden als fijne gemeente om te wonen, werken en recreeren. Het is daarmee een belangrijk vertrekpunt voor ruimtelijke ontwikkelingen en een inspiratiebron voor de toekomst. Ook zijn erfgoed en landschap een bewezen belangrijke vestigingsfactor en draagt het - mits in goede staat - bij aan een goed economisch klimaat. ombuigingen 2025 e.v.: Bij de vaststelling van de kadernota is besloten het budget voor Biodiversiteit, Erfgoed en Landschap met ruim 3 ton terug te brengen tot 150K. Dit heeft effect op de uitvoering van het biodiversiteitsplan, de ondersteuning bij het instandhouden van monumenten binnen de gemeente en op onze inspanningen om het landschap te behouden/versterken.
De verantwoordelijk portefeuillehouder is Paul Hofman. Speerpunt is P3 Versterking Natuur & Landschap. Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg?
47
De bezuinigingen raken de kernkwaliteiten van de gemeente. Bezuiniging op de uitvoering van het Biodiversiteitsplan heeft effect op de Rhedense flora en fauna. Als we particulieren minder of niet ondersteunen bij investeringen in monumenten vervalt ook de provinciale cofinanciering (jaarlijks 95K tov 101K eigen investering). We verliezen hiermee ook een groot deel van de investering die eigenaren doen in hun eigen monument of landgoed, wat op termijn resulteert in achteruitgang van de staat van groen en gebouwd erfgoed. Dit leidt ook tot minder overleg vooraf en meer kosten voor handhaving achteraf. Voor het Rozendaalse Veld wordt het beheer dat gefinancierd kan worden vanuit de provinciale- en rijkssubsidies uitgevoerd. Voor zaken die buiten de scope van subsidies vallen, maar die wij als gemeente wel belangrijk vinden, is door de bezuinigingen geen ruimte meer. De verschillende belangen waardoor besluitvorming lang op zich laat wachten. De druk van verschillende gebruikers op het gebied.
Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● We borgen de instandhouding en verduurzaming van het erfgoed, de natuurwaarden, biodiversiteit en het (cultuur) landschap via Omgevingsvisie, -plan en -programma’s, vergunningverlening en ruimtelijke ontwikkelingen (2028)(Kosten:150.000). Het structurele budget van 150.000 euro verdelen we over de twee gezamenlijke en integrale doelen voor erfgoed, biodiversiteit en landschap. ●
We ontsluiten de informatie over erfgoed, (cultuur)landschap en biodiversiteit voor iedereen, we brengen de kwaliteiten van het (groene) erfgoed en het (cultuur)landschap in beeld en we actualiseren de archeologische waardenkaart (2028).
●
We borgen de duurzame instandhouding van het Rozendaalse Veld via de Beheervisie Rozendaalse Veld 2019-2029 (2028).
●
Revitalisering Beekhuizense bossen (continu proces) (2025).
●
Het Soortmanagementplan wordt opgestart met deelaanvragen voor Dieren-West en Ellecom (2025).
We zetten de kwaliteiten van biodiversiteit, erfgoed en landschap in voor het behalen van gemeentebrede doelen, niet alleen in het fysieke maar ook in het sociale domein Wat willen we bereiken? Het samen werken aan biodiversiteit, erfgoed en landschap zorgt ook voor verbinding. Ondanks een minimaal budget zorgen we er voor dat we de inzet en initiatieven van onze inwoners en vrijwilligers kunnen stimuleren en ondersteunen met onder andere kennis, advies en kleine middelen in natura. We ondersteunen de beschermde (werk)plek(ken) voor wie dat nodig heeft via bijvoorbeeld de landgoedcoöperatie Veluwezoom. Hierbij biedt erfgoed inspiratie en dient het als katalysator, innovatielab en (hulp)-motor voor het bereiken van onze gemeentebrede sociale doelen. Daarnaast zorgen we ook voor het binnenhalen van subsidies, het aanjagen van (voorbeeld)projecten, kennisontwikkeling, expertise, bewustwording van de waarden en het belang van biodiversiteit, erfgoed en landschap en samenwerking om zoveel mogelijk gemeentebrede en regionale doelen te bereiken. De verantwoordelijk portefeuillehouder is Paul Hofman. Speerpunt is P3 Versterking Natuur & Landschap.
48
Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? • Beperkt budget voor co-financiering van subsidieregelingen • We hebben onvoldoende budget om te investeren en (in natura) bij te dragen aan de grote vergroeningsopgaven in de openbare ruimte en particuliere tuinen in de dorpen ten behoeve van de dorpsidentiteit, biodiversiteit, klimaatadaptatie en verbeteren van de leefomgeving • De bezuiniging op capaciteit op landschap zorgt er voor dat we maar beperkt kunnen inzetten op het ondersteunen en begeleiden van ontwikkelingen in het buitengebied en het landschap
Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● We ondersteunen de organisatie van pubilieks- en participatieactiviteiten en dragen waar mogelijk (in natura) bij aan initiatieven, werkgroepen en vrijwilligers (2028)(Kosten:150.000). - we zetten daarvoor een communicatiekalender, website en sociale media in; - we werken samen met onderwijsinstellingen; - we faciliteren programma's op basisscholen (via vrijwilligerswerkgroepen); - we ondersteunen de initiatiefgroep in Ellecom bij het gebiedsgerichte project Maatwerk voor Monumenten Ellecom over de verduurzaming van historische panden; - we ondersteunen Stichting Broedplaats Beekhuizen bij hun beheer. Het structurele budget van 150.000 euro verdelen we over de twee gezamenlijke en integrale doelen voor erfgoed, biodiversiteit en landschap. ●
In de tuin van Middachten zorgen we, samen met het landgoed, voor een beschermde werkplek voor 12-14 mensen met afstand tot de arbeidsmarkt. Hiermee waarborgen we ook de instandhouding van één van de twaalf iconische rijksmonumenten van Nederland (2028).
●
We initiëren en nemen deel aan integrale en gemeenteoverschrijdende gebiedsprocessen (2028).
Wat mag het kosten? Wat mag het kosten?
(x € 1.000,-) R 2023
GB 2024
B 2025
B 2026
B 2027
B 2028
556
245
243
243
243
243
556
245
243
243
243
243
37
45
45
45
45
45
Subtotaal
37
45
45
45
45
45
Saldo van baten en lasten
-518
-199
-198
-198
-198
-198
Lasten 5.5 Cultureel erfgoed Subtotaal Baten 5.5 Cultureel erfgoed
49
Inrichting en beheer openbare ruimte De openbare ruimte wordt duurzaam, schoon, heel en veilig ingericht en beheerd. Waarbij maatschappelijke ontwikkelingen zoals klimaatadaptatie, biodiversiteit en energietransitie onderdeel zijn van de herinrichting Wat willen we bereiken? De doelstellingen zijn opgenomen in het Integraal Beheerplan Openbare Ruimte 2021-2025. De verantwoordelijk portefeuillehouder is Dorus Klomberg. Speerpunt is D2 Vergroening Openbaar Groen. Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? De vraag naar uitvoerend personeel, bouwmaterialen en grondstoffen stijgt, waardoor we verwachten dat de prijzen in 2025 verder zullen stijgen. In de begroting van 2025 is er rekening gehouden met een stijging. Wanneer de stijging groter of lager is kan dat leiden tot bijstelling van de beschikbare budgetten voor het beheer en herinrichting van de openbare ruimte.
Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● 2x per jaar wordt de Raad geïnformeerd over de voortgang van de grote projecten (> € 500.000,- of politiek gevoelig) (2025). ●
We stellen de Nota Kapitaalgoederen op, waarin de financiële doorrekening voor de kosten van vervanging en onderhoud zijn uitgewerkt. hierbij wordt gekeken naar de huidige situatie, de komende 4 jaar en een doorkijk naar de komende 60 jaar.
Wateroverlast, hitte en droogte(stress) in de fysieke leefomgeving worden beperkt en voorkomen Wat willen we bereiken? We nemen klimaatadaptieve maatregelen in de openbare ruimte om de leefomgeving klimaatbestendig en waterrobuust in te richten. De watergerelateerde maatregelen zijn uit het Watertakenplan 2023-2027 gedekt. De verantwoordelijk portefeuillehouder is Dorus Klomberg. Speerpunt is D1 Waterbescherming & klimaatadaptatie.
Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● Wateroverlast: waar overlast door hevige regenval is nemen we maatregelen in de openbare ruimte (2024-2027). ●
Hitte en droogte: in de (integrale) projecten openbare ruimte vormen we gemiddeld 10% verharding om naar groen, ten opzichte van de bestaande situatie (2024-2027).
50
Kinderen en jongeren in de gemeente Rheden spelen volop buiten, daarvoor zijn er voldoende, uitdagende en gevarieerde speelplekken in de openbare ruimte Wat willen we bereiken? Buitenspelen lijkt heel gewoon, maar is heel belangrijk voor de ontwikkeling van kinderen. Er is veel bewijs voor de effecten van buitenspelen op de fysieke, motorische, sociaal-emotionele en cognitieve ontwikkeling van kinderen. Buitenspelen draagt ook bij aan een sterke, betrokken wijk. Een buurt waar kinderen en jongeren vrij buiten kunnen spelen, waar zij gezelligheid brengen, is daardoor meer in trek. Naast spelen wordt er ook een bijdrage geleverd aan beweging, gezondheid en de leefbaarheid van de wijken. De verantwoordelijk portefeuillehouder is Dorus Klomberg. Speerpunt is R6 Versterken Sport & Beweging. Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Dat ondanks al onze inspanningen en ambitie toch minder kinderen buitenspelen wegens externe invloeden (zoals social media of gaming).
Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● In Velp, Rheden en Dieren bieden we op verschillende dagen en speelplekken wekelijks Wijksportactiviteiten aan (2025). ●
In 2028 zijn er minimaal 9 buurtspeelplaatsen gerealiseerd ten opzichte van 2021. Bij de inrichting van de buurtspeelplaats is ook aandacht voor voorzieningen voor ontmoeting, groen en koelte. We realiseren in 2025 het Koning Willem Alexanderplein (Velp) en we starten het participatietraject voor de herinrichting van het Burg, Brandplein (Velp) op.
De gemeente Rheden streeft met haar openbare verlichting veiligheid voor haar inwoners na. Wij investeren in energiebesparende armaturen met dimmodules. Wat willen we bereiken? Zie integraal beleidsplan Openbare Verlichting De verantwoordelijk portefeuillehouder is Dorus Klomberg. Speerpunt is C1 Veiliger woon- en werkomgeving. Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? De vraag naar uitvoerend personeel, bouwmaterialen en grondstoffen stijgt, waardoor we verwachten dat de prijzen in 2025 verder zullen stijgen. In de begroting van 2025 is er rekening gehouden met een stijging. Wanneer de stijging groter of lager is kan dat leiden tot bijstelling van de beschikbare budgetten voor het beheer en herinrichting van de openbare ruimte. Storingen waarbij we risico’s lopen ten aanzien van de veiligheid; Capaciteit bij de netbeheerder.
Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● In 2025 is 83% van de gemeente Rheden voorzien van duurzame energiebesparende verlichting. In 2031 is de hele gemeente voorzien van duurzame en energiebesparende verlichting.
51
Wat mag het kosten? Wat mag het kosten?
(x € 1.000,-) R 2023
GB 2024
B 2025
B 2026
B 2027
B 2028
888
969
1.075
1.079
1.083
1.088
3.569
3.819
4.060
4.081
4.098
4.123
7.2 Riolering
3.100
4.037
4.528
4.962
5.967
6.308
7.3 Afval
4.168
4.619
4.554
4.551
4.549
4.437
7.4 Milieubeheer
3.004
3.290
3.235
3.046
3.476
3.476
774
643
624
621
599
599
15.503
17.379
18.075
18.340
19.772
20.031
621
442
442
1.442
1.442
1.442
Lasten 0.3 Beheer ov. gebouwen en gronden 5.7 Openbaar groen en recreatie
7.5 Begraafplaatsen en crematoria Subtotaal Baten 0.3 Beheer ov. gebouwen en gronden 5.7 Openbaar groen en recreatie 7.2 Riolering
171
225
251
251
251
251
4.812
5.816
6.356
6.646
7.655
7.001
7.3 Afval
5.343
4.856
6.120
5.974
5.974
5.974
7.4 Milieubeheer
887
1.315
1.833
1.919
1.919
1.919
7.5 Begraafplaatsen en crematoria
774
806
806
806
806
806
Subtotaal
12.609
13.460
15.808
17.038
18.046
17.393
Saldo van baten en lasten
-2.894
-3.918
-2.267
-1.302
-1.726
-2.638
Toelichting op nieuwe lasten t.o.v. Kadernota 2025 Doorbelasten personeel naar projecten is een algemeen financieel beleid binnen de gemeente. De exacte bedragen moeten nog worden berekend. Dit betreft een taakstelling voor de komende jaren. Bij het versoberen van de openbare ruimte gaat het hierbij om te inventariseren en uitwerken op welke wijze we invulling geven aan het versoberen van de openbare ruimte door kritisch te kijken naar de voorzieningen en vervanging van onze kapitaalgoederen. Het gaat hierbij om het niet vervangen van met name: wegmeubilair, kunstwerken (Art), verkeersborden, openbare verlichting, speelplaatsen en speeltoestellen. Budget klimaatadaptie (200k) is een (4jarig) investering (Zie MIP: Hittestress) en is geen exploitatie. De kapitaallasten moeten worden gedekt door opbrengsten rioolrecht.
52
Mobiliteit en infra Behoud en verbetering van een verkeersveilige en leefbare openbare ruimte, waarin we duurzaam verplaatsen stimuleren, voorzieningen goed bereikbaar zijn en inzetten op een verkeersveilige schoolomgeving Wat willen we bereiken? Meer samenwerking met inwoners en partners om het veilige en duurzame reizigersgedrag te stimuleren. We hebben namelijk niet voldoende middelen om altijd de wegen zelf aan te pakken om bijvoorbeeld de verkeersveiligheid te verbeteren. Daarnaast vragen sommige situaties om gedragsverandering die niet alleen met de inrichting van de weg kan worden bereikt, bijvoorbeeld minder of anders gaan reizen. De verantwoordelijk portefeuillehouder is Gea Hofstede. Speerpunt is G5 Verdere verduurzaming Mobiliteit. Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Vertraging door afhankelijkheid proces Omgevingsvisie, vertraging besluitvormingsproces door verschillende belangen. Relevante beleidskaders: Startnotitie Bouwsteen Mobiliteit
Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● Nieuwe deelautoprojecten in buurten realiseren. Een (elektrische) deelfietsenproject voor hoofdzakelijk recreatief gebruik uit laten rollen (2025). ●
We hebben voor het thema mobiliteit in beeld welke (beleids)keuzes gemeente Rheden maakt voor de komende jaren (2025). Het gaat om de volgende producten: Mobiliteitsprogramma met uitvoeringsplan, waar een onderzoek naar betaald parkeren onderdeel van is. ●
Nieuw parkeerbeleid opgesteld inclusief onderzoek naar passend parkeren binnen de gemeente, inclusief betaald parkeerregime (2025). Herziening huidig parkeerbeleid inclusief parkeernormen ●
Verbetering verkeersveiligheid schoolomgeving de Akker en de Vlinder aan de Adm. Helfrichlaan in Dieren (2025). Kleine aanpassing infrastructuur i.c.m. haalbrengactie door de scholen
Wat mag het kosten? Wat mag het kosten?
(x € 1.000,-) R 2023
GB 2024
B 2025
B 2026
B 2027
B 2028
6.304
6.427
6.184
6.295
6.175
6.239
2.2 Parkeren
248
78
69
69
69
69
2.5 Openbaar vervoer
212
125
125
125
125
125
Lasten 2.1 Verkeer en vervoer
53
Subtotaal
6.764
6.630
6.378
6.488
6.368
6.433
2.1 Verkeer en vervoer
500
302
337
337
337
337
2.2 Parkeren
17
25
175
175
175
175
2.5 Openbaar vervoer
165
97
97
97
97
97
Subtotaal
681
425
610
610
610
610
Saldo van baten en lasten
-6.082
-6.205
-5.769
-5.879
-5.759
-5.823
Baten
Hoe meten wij onze prestaties? Indicatoren per doel
Type indicator
Bron
De bebouwde omgeving in Rheden is in 2040 aardgasvrij Aantal woningen aardgasvrij
Inspanningsindicator
DEGO
Resultaatindicator
Eigen administratie
Resultaatindicator
Klimaatmonitor
Resultaatindicator
Eigen adminstratie
Inspanningsindicator
Eigen administratie
Inspanningsindicator
Eigen administratie en gegevens omgevingsdienst
Inspanningsindicator
ntv
Procesindicator
ibabs
Meer inkomsten leges/kostenverhaal in de berap Terugdringen woningtekort
Resultaatindicator
RX Mission
Aantal toegevoegde woningen
Resultaatindicator
BAG gemeente Rheden
Aantal toegevoegde flexwoningen/vernieuwende woonvormen
Resultaatindicator
BAG gemeente Rheden en projectleiders
Aantal woningeigenaren die gebruik hebben gemaakt van de Lokale Isolatie Subsidie Energieverbruik woningen Inwoners en bedrijven zijn zicht bewust van- en dragen bij aan de klimaatopgave Deelnemers nieuwsbrief groeit naar 5000 Alle doelgroepen zijn in beeld en voor tenminste 7 doelgroepen hebben we een specifieke actie ontwikkelt Aantal bedrijven die stappen zet voor besparen, isoleren en opwekken van energie
In 2040 wekken wij alle energie die wij gebruiken duurzaam op Afgerond uitvoeringsprogramma met een bijbehordende investeringsagenda Vanaf 2024 tot 2032 werken we aan de volledige implementatie van de Omgevingswet Aantal vaststellingen wijziging door raad
Betaalbare, levensloopgeschikte en circulaire woningen
54
Percentage betaalbare woningen (nieuwbouw) Resultaatindicator
BAG gegevens en planningslijst gemeente Rheden
Aantal toegevoegde levensloopgeschikte woningen (nieuwbouw en bestaande bouw)
Resultaatindicator
Woningcorporaties, projectleiders
Circulair gebouwde woningen
Inspanningsindicator
GMR
Veerkrachtige, duurzame wijken en dorpen zonder tweedeling. Voortgang projecten integrale wijkaanpak Stenfert Energielabels woningen
Procesindicator
PM
Resultaatindicator
Woningcorporaties
Resultaatindicator
PWE Gelderland 2024
Procesindicator
Ondernemersverenigingen
Resultaatindicator
Toeristenbelasting
Wij streven naar een positieve werkgelegenheidsontwikkeling Het aantal banen in de gemeente Rheden % werkgevers dat het thema inclusiviteit bij werkgevers op de agenda heeft staan Aantal overnachtingen weer op niveau 2022 brengen % slaapplaatsen en overnachtingsaccommodaties We streven naar een maximaal scheidingspercentage % Afvalscheiding bij huishoudens
Uitkomstindicator Uitkomst jaarlijkse (maatschappelijk effect) benchmark huishoudelijk afval
We behouden, versterken en zorgen voor doorontwikkeling van de belangrijke kernkwaliteiten van onze gemeente: de grote variatie aan natuur en biodiversiteit, het gebouwde-, archeologische- en groene erfgoed en het (cultuur)landschap Kaarten en beschrijvingen van natuur-, Resultaatindicator erfgoed-, en landschapswaarden bij de Omgevingsvisie Aantal m² om te vormen naar Resultaatindicator klimaatbestendiger en biodiverser bos Een Soortmanagementplan met een generieke Resultaatindicator ontheffing waarmee een overtreding van de Omgevingswet in Dieren-West en Ellecom wordt voorkomen We zetten de kwaliteiten van biodiversiteit, erfgoed en landschap in voor het behalen van gemeentebrede doelen, niet alleen in het fysieke maar ook in het sociale domein
gemeente Rheden
gemeente Rheden gemeente Rheden
55
Het aantal groene schoolpleinen, groene bedrijventerreinen, publieksactiviteiten, actieve vrijwilligersgroepen en werkgroepen Aantal werkplekken
Uitkomstindicator gemeente Rheden (maatschappelijk effect) Resultaatindicator
gemeente Rheden
Jaarlijks wordt minimaal 1 cultuurhistorische Resultaatindicator gemeente Rheden analyse opgesteld als onderlegger voor een integrale wijkaanpak of gebiedsproces De openbare ruimte wordt duurzaam, schoon, heel en veilig ingericht en beheerd. Waarbij maatschappelijke ontwikkelingen zoals klimaatadaptatie, biodiversiteit en energietransitie onderdeel zijn van de herinrichting Afschrijf termijnen verschillende Inspanningsindicator GEOVISIA kapitaalgoederen Op basis van de vastgestelde kwaliteitsniveaus Inspanningsindicator GEOVISIA per asset wordt er periodiek gemonitord. 90% van de openbare ruimte is gelijk of hoger dan het vastgestelde kwaliteitsniveau Voldoet aan de wet- en regelgeving (verkeer, Inspanningsindicator Wet- en regelgeving water en milieu) Wateroverlast, hitte en droogte(stress) in de fysieke leefomgeving worden beperkt en voorkomen Het aantal m2 en/of percentage verhard gemeente Rheden oppervlak Kinderen en jongeren in de gemeente Rheden spelen volop buiten, daarvoor zijn er voldoende, uitdagende en gevarieerde speelplekken in de openbare ruimte Het percentage kinderen (4-12 jaar) dat per Uitkomstindicator GGD keer langer dan één uur buiten speelt is in (maatschappelijk effect) 2026 gestegen ten opzichte van 2022 Het percentage kinderen (4-12 jaar) dat Uitkomstindicator GGD wekelijks minimaal vijf dagen buiten speelt is (maatschappelijk effect) in 2026 gestegen
ten opzichte van 2022 Het aantal gerealiseerde buurtspeelplaatsen Resultaatindicator GEOVISIA De gemeente Rheden streeft met haar openbare verlichting veiligheid voor haar inwoners na. Wij investeren in energiebesparende armaturen met dimmodules. Daling energieverbruik Resultaatindicator
Jaarnota energieleverancier
Percentage duurzame energiebesparende Uitkomstindicator GEOVISIA beheersysteem verlichting (maatschappelijk effect) Behoud en verbetering van een verkeersveilige en leefbare openbare ruimte, waarin we duurzaam verplaatsen stimuleren, voorzieningen goed bereikbaar zijn en inzetten op een verkeersveilige schoolomgeving 56
In 2 buurten een deelautoproject gestart
Resultaatindicator
gemeente Rheden
Mobiliteitsprogramma en uitvoeringsplan
Resultaatindicator
gemeente Rheden
Parkeerbeleid
Resultaatindicator
gemeente Rheden
Verbonden partijen Voor het bereiken van de doelstellingen van het programma 1, in het bijzonder de beoogde maatschappelijke effecten, heeft de gemeente Rheden zich met een aantal partijen verbonden waarin zij een bestuurlijk en een financieel belang heeft. Het gaat hier om de volgende organisaties: • Gemeenschappelijke Regeling Omgevingsdienst Regio Arnhem (ODRA); • Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen; • Euregio Rijn-Waal (privaatrechtelijke samenwerking naar Duits recht). In de paragraaf Verbonden Partijen wordt nader inzicht gegeven in de beleidsmatige en financiële betrokkenheid en risico's van de gemeente in deze organisaties.
57
Kosten totale programma Tabel: Programmastaat 2 Leefomgeving 2. Leefomgeving Omschrijving (bedragen x € 1.000)
R 2023
GB 2024
B 2025
B 2026
B 2027
B 2028
Lasten
35.611
30.595
30.450
30.755
32.082
32.397
Baten
18.545
15.219
17.902
19.282
20.340
19.737
-17.066
-15.376
-12.547
-11.473
-11.741
-12.660
Toevoeging
981
810
810
810
810
810
Ontrekking
1.132
985
683
683
683
683
Resultaat
-16.915
-15.200
-12.674
-11.599
-11.868
-12.787
Saldo van baten en lasten
Reserves
58
3 Bestuur & organisatie
Wat is onze visie? Dienstverleningsagenda Een goede dienstverlening aan onze inwoners, ondernemers en instellingen vinden wij belangrijk. Daarvoor is een goed werkende gemeentelijke organisatie nodig. Slagvaardigheid in het realiseren van onze ambities is daarbij essentieel. Op een aantal onderdelen verbeteren wij de digitale dienstverlening. Kansengelijkheid en inclusie Wij willen een samenleving die uitgaat van gelijkwaardigheid, diversiteit en inclusie. Wij ambiëren gelijke kansen voor iedereen. Onderdrukking, uitbuiting en uitsluiting worden door ons met kracht bestreden. De gemeente Rheden is daarom ook een regenbooggemeente. Inwonersparticipatie Eind 2022 is met een groot aantal inwoners in diverse werkgroepen samen met de gemeente het Burgerakkoord Rheden CO²-neutraal gesloten. De raad heeft aangegeven dat het burgerakkoord zoveel mogelijk wordt geïmplementeerd. Vervolgens een duurzaamheidsagenda gemaakt, waarin de maatregelen verder zijn uitgewerkt. In 2024 zal de duurzaamheidsagenda verder worden uitgerold. Er zijn extra middelen nodig voor het proces en extra middelen voor de concrete maatregelen. Regionale samenwerking en internationale betrekkingen Rheden hecht veel waarde aan de gemeentelijke onafhankelijkheid en zelfstandigheid. Voor een aantal maatschappelijke vraagstukken is schaalvergroting door regionale samenwerking gewenst of noodzakelijk en soms verplicht.
Rheden participeert in regionale gemeentelijke samenwerkingen daar waar het gemeente-overstijgende opgaves betreft en het een duidelijke toegevoegde waarde heeft. De regionale samenwerkingen waarin wij participeren hebben een duidelijke toegevoegde waarde en vergroten onze effectiviteit en efficiency. In deze samenwerkingen hebben wij een actieve opstelling en inbreng. Daarbij hebben wij oog voor de democratische legitimatie. We blijven inzetten op intergemeentelijke regionale samenwerking om schaalvoordelen te benutten en om de toegang tot extern geld uit Europese, Rijks- en provinciale programma’s te maximaliseren. Voor de Groene Metropoolregio treedt per 01-01-2025 een nieuwe 4-jarige Regionale Agenda in werking. De gemeente Rheden zal aan alle GMR-opgaven deelnemen. De afspraken met The Economic Board lopen eind 2025 af en zullen in 2025 geëvalueerd en geactualiseerd worden. Naast regionale samenwerking hechten wij veel waarde aan lokale samenwerkingen met ondernemers en het onderwijs (o.a. via ondernemersverenigingen, ondersteuning ontwikkeling Kenniscampus Arnhem-Velp, ontwikkeling format “Groene Bloei”). De context waarin gemeenten moeten opereren staat onder druk o.a. door de toegenomen complexiteit van de maatschappelijke opgaves, de krapte op de arbeidsmarkt, de sterk stijgende uitgaven door inflatie en een lagere algemene uitkering uit het gemeentefonds.
In onze regio ervaren veel (kleine) gemeenten knelpunten in hun bestuurs- en organisatiekracht (o.a. Rozendaal, Doesburg, Renkum, Brummen, Duiven-Westervoort) en verkennen daarom een intensievere 59
samenwerking en eventuele fusie met buurgemeenten. Daarbij is de vraag aan de orde hoe wij ons tot deze ontwikkelingen en initiatieven verhouden. In 2025 zullen wij daartoe een beknopte kaderstellende “position paper” laten vaststellen door de Gemeenteraad. Financieel blijven wij koersen op een gelimiteerde inflatoire stijging van onze bijdrage aan de regionale samenwerkingen. Ook blijven wij alert met betrekking tot mogelijkheden kostenbesparing door een efficiëntere uitvoering. Met betrekking tot internationale samenwerking continueren we de samenwerking met VNG International op basis van (kosten neutrale) participatie in hun programma’s en projecten. Ontwikkeling organisatie Rheden wil een betrouwbare en slagvaardige organisatie zijn, die haar inwoners, ondernemers en bezoekers goede dienstverlening biedt. Met de ombuigingen naar minder taken en ambities wordt dit een slankere organisatie. Integrale veiligheid Wij willen met elkaar een Rhedense samenleving zijn waarin iedere inwoner en ondernemer een veilige woon-, werk- en leefomgeving ervaart. We gaan samen met inwoners en instellingen een leefbaarheids- en veiligheidsaanpak opstellen, waarbij we starten in de meest kwetsbare wijken. Onderdrukking, uitbuiting en uitsluiting, worden door ons met kracht bestreden. Wij hebben aandacht voor de vroegtijdige signalering van huiselijk geweld en kindermishandeling.
Wij zijn alert op mensenhandel en treden op tegen drugshandel (en de daarmee samenhangende overlast). Waar nodig ontwikkelen wij een gerichte aanpak en versterken wij de handhaving. Wij bieden een veilige opvang voor vluchtelingen en zetten ons actief in om de integratie en participatie van statushouders, zowel lokaal als regionaal, te stimuleren. Wij blijven ons inzetten voor bestrijding van ondermijning en ook voor de bestrijding van cybercriminaliteit.
In dit programma zijn de volgende bestuurlijke doelstellingen actueel: Thema: Dienstverleningsagenda - Een klantgerichte en adequate dienstverlening aan inwoners, ondernemers en instellingen. Thema: Kansengelijkheid en inclusie - Wij geven elke inwoner gelijke kansen. Thema: Inwonersparticipatie - De inzet van structurele, inwoner- en overheidsparticipatie levert kwalitatief sterke plannen, projecten en beleid op. Thema: Regionale samenwerking en internationale betrekkingen - Verhoging rendement regionale samenwerking. - Versterking positie gemeente door regionale samenwerking. - Bijdrage aan internationale bestuurlijke ontwikkeling. Thema: Ontwikkeling organisatie - Rheden wil een professionele, klantgerichte en toekomstbestendige organisatie zijn, waar de inrichting van de organisatie ondersteunend is aan de visie en doelen. Thema: Integrale veiligheid - Het veiligheidsgevoel van onze inwoners blijft tenminste gelijk aan afgelopen jaren - We intensiveren en verbreden de samenwerking in de jeugdketen (van vroeg signalering tot repressie) om zodoende eerder te signaleren en een sluitende aanpak te creëren. - We vergroten de weerbaarheid van inwoners (van jong tot oud), bestuurders, medewerkers en ondernemers op het gebied van ondermijning en digitale veiligheid.
Thema: Nieuwkomers - We willen dat nieuwkomers kansen krijgen geboden om zich te ontplooien en mee te kunnen doen in de Rhedense samenleving. 60
Thema: Compliance - We handelen rechtmatig - We werken effectief en efficiënt aan realisatie van strategische en operationele doelen. De doelstellingen zijn verwerkt in een doelenboom, waarin wordt beantwoord: •
Welk doel willen we bereiken om te komen tot deze visie?
•
Welke resultaten moet het opleveren?
•
Hoe meten wij onze prestaties?
Hierbij gaan we alleen in op nieuw beleid en politiek relevante zaken. Na deze doelenboom is informatie over betrokken Verbonden Partijen en de beschikbaar gestelde middelen opgenomen. De bijdrage per programma aan de Sustainable Development Goals (SDG’s) is opgenomen in bijlage 1: SDG’s per programma.
Dienstverleningsagenda Een klantgerichte en adequate dienstverlening aan inwoners, ondernemers en instellingen. Wat willen we bereiken? Het College is blij met het Rekenkamerrapport als solide basis voor verbetering. Verhogen van de digitale toegankelijkheid, effectiviteit en efficiëntie van onze dienstverlening aan de inwoners, ondernemers en instellingen is ons doel. Daarnaast ondersteunen wij onze inwoners, ondernemers, medewerkers en partners in het kader van digitale fitheid en inclusie. In 2025, begin 2026 wordt het project WMEBV afgerond en wordt de beheerfunctie van het Rhedense integrale digitale portaal ingericht. Daarnaast wordt er met in achtnemeing van de maatregelen nood-zakelijk voor de kadernota een actieplan gemaakt voor de openstaande punten uit de dienstverleningsvisie 2022. Voorstel is deze visie, ons kwaliteitshandvest en ons meetinstrumentarium in 2025 met de raad en onze dienstverleningspartners te herijken. De nieuwe website zal eind 2025 beschikbaar komen, de mogelijkheid van een chatbot wordt onderzocht. Voorstel is in 2026 een evaluatie te doen van de effecten van: het nieuwe gemeentehuis, de nieuwe website en de digitale toegankelijkheid. Deze evaluatie wordt daarna tweejaarlijks herhaald. De klachtenafhandeling wordt gecentraliseerd en digitaal toegankelijk gemaakt in 2025. De verantwoordelijk portefeuillehouder is Dorus Klomberg.
Speerpunt is D5 Doorontw. Dienstverlening & Digitalisering. Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? "·Interne capaciteitsverstoringen door de impact van de kadernota om te voldoen aan de wettelijke opgave van de WMEBV en de opvolging van het Rekenkamerrapport. Het vraagt nog een majeure digitaliseringsslag. ·De gemeentelijke organisatie heeft beperkt ervaring met digitale dienstverlening. De benodigde (wendbare) organisatie is nog geen feit. ·De gemeente is voor haar dienstverlening ook zelf afhankelijk van anderen. Het stevige fundament dat samen met deze partners vorm krijgt, is nog niet volledig op orde. Vandaar dat zij worden betrokken bij de herijking van de visie en het kwaliteitshandvest." Relevante beleidskaders:
61
Herijkte dienstverleningsvisie 2020; Uniforme productenlijst 2024; Wet Modernisering Elektronische Bestuurlijk Verkeer (WMEBV)
Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● Nieuwe content management systeem met een nieuwe website en hosting partij (2026)(Kosten:50.000). De gemeente volgt hierin de keuzes van de gemeente Arnhem om zodoende een geharmoniseerde oplossing te kiezen. Voor het inrichten van een integraal monitoring systeem voor de waardering van inwoners stellen wij voor 50.000 per jaar te reserveren voor software, verbeteracties en het tweejaarlijkse onderzoek. Voorstel budget: 50.000 per jaar. Dit ten behoeve van het beheer en de doorontwikkeling van onze E-formulieren en portalen. ●
Voorstel is op basis van de door de Raad gevraagde scenario-analyse terug te gaan naar één locatie (2025)(Kosten:10.000). Om dit doel te bereiken zullen we het bezoek aan het gemeentehuis maximaal faciliteren met vervoers-mogelijkheden
Wat mag het kosten? Wat mag het kosten?
(x € 1.000,-) R 2023
GB 2024
B 2025
B 2026
B 2027
B 2028
0.1 Bestuur
2.820
2.893
2.644
2.644
2.644
2.644
0.2 Burgerzaken
1.854
1.867
1.726
1.731
1.731
1.731
0.4 Overhead
23.324
20.663
21.025
20.887
20.969
20.617
0.5 Treasury
347
-1.018
-1.198
-1.491
-2.013
-2.130
0.61 OZB woningen
725
730
730
730
730
730
0.62 OZB niet-woningen
0
0
0
0
0
0
0.63 Parkeerbelasting
0
0
0
0
0
0
0.64 Belastingen overig
0
0
0
0
0
0
0.7 Alg. uitk. e ov. uitk. gem.fonds 0.8 Overige baten en lasten
3.886
0
0
0
0
0
1.283
1.861
4.652
4.073
4.953
5.869
0.9 Vennootschapsbelasting (VpB)
-5
0
0
0
0
0
34.233
26.997
29.579
28.574
29.014
29.461
0.1 Bestuur
85
0
0
0
0
0
0.2 Burgerzaken
586
825
840
840
840
840
0.4 Overhead
852
27
227
227
227
227
0.5 Treasury
1.497
719
719
719
719
719
Lasten
Subtotaal Baten
62
0.61 OZB woningen
7.168
8.288
10.582
10.916
11.329
11.754
0.62 OZB niet-woningen
2.665
2.854
2.854
2.854
2.854
2.854
0.63 Parkeerbelasting
4
4
4
4
4
4
0.64 Belastingen overig
145
145
185
185
185
185
99.017
100.747
104.206
98.011
98.302
98.641
0
300
300
0
0
0
0.7 Alg. uitk. e ov. uitk. gem.fonds 0.8 Overige baten en lasten 0.9 Vennootschapsbelasting (VpB) Subtotaal
0
0
0
0
0
0
112.019
113.908
119.916
113.756
114.459
115.223
Saldo van baten en lasten
77.786
86.911
90.337
85.181
85.444
85.762
Toelichting op nieuwe lasten t.o.v. Kadernota 2025 Raadsleden (vergoeding raadsleden en commissieleden) De vergoeding voor raadsleden en commissieleden gaat omhoog met 5,4 %. Dit is in totaal een structureel bedrag van € 34 k. Salariskosten In de begroting 2024 hadden we voor de salariskosten gemeentelijk personeel een stelpost opgenomen op basis van de loonvoet sector overheid in het CEP voor 2024 van 5,2%. De werkelijke verhoging conform de afgesloten CAO is iets hoger, namelijk 4,75% vanaf 1-1-2024 en 1,25% vanaf 1-10-2024. In 2025 bedraagt de stijging totaal dus 6%. In de begroting 2025 is hiervoor aanvullend ruim € 401 k nodig. Bovenformatieven en voormalig personeel Voor bovenformatieven en voormalig personeel wordt geen structureel budget opgenomen in de begroting. Op basis van de prognose uit Cognos hebben we in 2025 incidenteel bijna € 192 k nodig om de kosten te dekken. Langlopende leningen Wij verwachten in Q4-2024 een nieuwe extra langlopende lening af te sluiten van € 15.000.000. Tezamen met o.a. het herfinancieren van een aflopende lening leidt dit tot extra rentelasten met ingang van 2025 van € 689.000. Accountantskosten De accountantskosten voor de jaarrekening en SiSa-regelingen bedragen voor 2024 bijna € 122 k. Als we rekenen met een te verwachten index CPI van 2,8 % voor 2024, dan komen de geraamde kosten vanaf 2025 structureel uit op ruim € 125 k.
Diensten van derden, vastgoedportefeuille Voor diensten van derden is € 75 k extra nodig voor: Taxatiekosten opstal/erfpachtrechten Notariskosten Actualisatie onderhoudsplannen Expertise deeldiensten (rentmeester, grondkamer, aanbestedingsbegeleiding) Basis op orde investeren in beheersysteem. Ambities toekomstige opgaven De voorgestelde maatregelen in de kadernota en de uitwerking in deze programmabegroting geven ruimte om vanaf 2027 te investeren in ambities die blijvend bijdragen aan de opgaven in onze gemeente. Dit biedt financiële ruimte voor investeringen in de volgende bestuursperiode. 63
Kansengelijkheid en inclusie Wij geven elke inwoner gelijke kansen. Wat willen we bereiken? Alle doelen uit het Regenboogplan voor 2023 zijn gerealiseerd - Voor 50% van de activiteiten wordt specifiek aandacht besteed aan de deelnamemogelijkheid van bijzondere doelgroepen - Minimaal 1 uitvoeringsproject vanuit het in 2021 gesloten preventie-akkoord heeft vergroting van de kansengelijkheid tot doel. De verantwoordelijk portefeuillehouder is Dorus Klomberg. Speerpunt is C4 Meer vertrouwen in de overheid. Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Het risico bij dit onderwerp is dat het niet belegd is bij een medewerker binnen de afdeling Samenleving.
Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● Zichtbaar werken aan kansengelijkheid (2025). Beleving kansengelijkheid wordt versterkt. ● 50% activiteiten schenkt aandacht aan deelname bijzondere doelgroepen (2025). Beleving kansengelijkheid inwoners is versterkt. ●
Minimaal 1 uitvoeringsproject vanuit Preventie-akkoord heeft in 2023 als doel kansengelijkheid te versterken (2025). Beleving kansengelijkheid bij inwoners wordt versterkt.
Wat mag het kosten? Niet van toepassing.
Inwonersparticipatie De inzet van structurele, inwoner- en overheidsparticipatie levert kwalitatief sterke plannen, projecten en beleid op. Wat willen we bereiken? Met invoering van nieuw participatiebeleid willen we bereiken dat inwoners en ondernemers betrokken zijn bij ontwikkelingen in hun leefomgeving. Als gemeente stimuleren we inwoners in het nemen van initiatieven en ook benaderen we inwoners actief voor participatietrajecten die wij opzetten voor ontwikkeling van plannen en beleid. Participatie wordt in elk plan benoemd. Er worden bewuste keuzes gemaakt in het al dan niet inzetten van participatie. In lijn met het nieuwe participatiebeleid wordt in voorstellen voor de raad en college beschreven welke keuze is gemaakt en hoe participatie vorm krijgt. (PM nog vaststellen in sept 24).
64
De verantwoordelijk portefeuillehouder is Dorus Klomberg. Speerpunt is D4 Vergroten Inwonersbetrokkenheid. Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Het risicio bestaat dat er onvoldoende inzicht is op het goed toepassen van participatie. Daarnaast is en (nog) geen verordening vastgelegd waarin kaders zijn beschreven voor inwonersinitiatieven voor het verlenen van vergunningen. Tot slot is het dilema tijd/geld een factor waardoor planvorming en/of participatietrajecten in de knel komen.
Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● Verschillende formats bevatten invulvelden voor de beschrijving van de keuzes in het kader van participatie (2025)(Kosten:40.000). Het participatie expert team legt verbinding met de werkgroep voor aanpassing formats raadsvoorstellen. Inzet van een projectleider uit de eigen organisatie voor maximaal 0,5fte (€40.000) voor een periode van maximaal 3 jaar. (Totaal €120.000) ●
Inwoners en ondernemers tonen begrip voor gemaakte beleidskeuzes die tot stand gekomen zijn middels een participatietraject (2027)(Kosten:25.000). In 2025 zal er vanuit de experts veel aandacht zijn voor bewustwording. Een proces dat interngericht is op eigen medewerkers en eigen handelen van de organisatie. Moto van goed voorbeeld doet goed volgen. Hiervoor is inzet van scholing, campagnemateriaal en de organisatie van bijeenkomsten nodig. Ontwikkeling van een leerlijn op de Rheden Academie, materiaal en organisatiekosten. ●
Inwoners en medewerkers van gemeente Rheden kunnen elkaar steeds beter vinden voor samenwerking (2027)(Kosten:25.000). De experts worden geschoold in facilitatorvaardigheden, gespreksbegeleiding en coaching zodat zij als train de trainer in de eigen organisatie beleidsmedewerkers kunnen ondersteunen en adviseren. ●
Er is een toolkit die gebruikt wordt in alle lagen van de organisatie en beschikbaar is ter inspiratie voor inwoners en ondernemers die een participatie-initiatief hebben (2025). Gedurende het kalenderjaar 2025 stellen de experts een toolkit samen. De ervaringen die zij opdoen met verschillende werkvormen en de inzet van digitale (communicatie)middelen zijn hiervoor leidend. Deze toolkit is niet limitatief en aan verandering/modernisering onderhevig.
Wat mag het kosten? Niet van toepassing.
Regionale samenwerking en internationale betrekkingen Verhoging rendement regionale samenwerking. Wat willen we bereiken? Onderzoek naar besparingsmogelijkheden cf Kadernota. De verantwoordelijk portefeuillehouder is Dorus Klomberg. Speerpunt is C3 Gemeente sterker in Verbinding.
65
Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Sommige besparingen zullen in afstemming met andere deelnemers gerealiseerd moeten worden. Relevante beleidskaders: Kadernota en Gemeenschappelijke Regelingen
Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● Onderzoeksresultaten.
Versterking positie gemeente door regionale samenwerking. Wat willen we bereiken? Een sterke gemeente in een sterke regio met positief effect op Brede Welvaart van onze (toekomstige) inwoners. De verantwoordelijk portefeuillehouder is Carol van Eert. Speerpunt is C3 Gemeente sterker in Verbinding. Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Relatief veel (kleinere) buurgemeenten met bestuurskracht-vraagstukken. Relevante beleidskaders: Nota Verbonden Partijen, Gemeenschappelijke Regelingen, diverse raadsbesluiten.
Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● Position-paper: hoe te verhouden tot verdere intergemeentelijke samenwerking.
Bijdrage aan internationale bestuurlijke ontwikkeling. Wat willen we bereiken? Kennisuitwisseling en overdracht internationaal in VNG-verband. De verantwoordelijk portefeuillehouder is Carol van Eert. Speerpunt is C3 Gemeente sterker in Verbinding. Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Continuiteit betrokkenheid VNG.
Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● Bestuurlijk-organisatorische ontwikkeling in ontwikkelingsgebieden.
Wat mag het kosten? Niet van toepassing.
66
Ontwikkeling organisatie Rheden wil een professionele, klantgerichte en toekomstbestendige organisatie zijn, waar de inrichting van de organisatie ondersteunend is aan de visie en doelen. Wat willen we bereiken? De doelen van de gemeente zijn door het financiële kader naar beneden bijgesteld. We richten de organisatie zodanig in dat we slagvaardig inspelen op de ontwikkelingen in de samenleving. Een organisatie die in staat is haar wettelijke taken uit te voeren, de gestelde doelen te realiseren en die toekomstbestendig is. Dit vraagt: 1. om de organisatie zodanig in te richten dat we slagvaardig inspelen op de ontwikkelingen in de samenleving. We sturen op een bijgestelde strategische personeelsplanning die past bij de inhoudelijke vastgestelde doelen. 2. inzet op duurzame arbeidsrelaties en goed werkgeverschap. 3. extra aandacht voor Duurzame inzetbaarheid, het behoud en ontwikkelen van personeel. 4. gezien het financiële kader van de gemeente terughoudendheid bij invullen van vacatures, onder meer bij natuurlijk verloop, en aangaan van externe inhuur. De verantwoordelijk portefeuillehouder is Gea Hofstede. Speerpunt is Overig.
Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Onduidelijkheid en onzekerheid in de werkzekerheid en toenemende ervaren werkdruk in de organisatie door de ombuigingen, heeft het risico op afbreuk van de toekomstbestedigheid van de organisatie. Bijvoorbeeld door ongewenst vertrek of uitval van medewerkers. Leiderschap heeft hierin een belangrijke rol waarom wij blijven investeren in Management Development.
Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● Bijgestelde strategische personeelsplanning (2025). De inhoudelijke opgaven in de verschillende domeinen met daarbij de besparingsopdracht die in deze begroting ligt, gaan we vertalen naar een bijpassende formatie. Hiervoor maken wij vóór juni 2025 een bijgestelde, en door de directie vastgestelde, strategische personeelsplanning en begroting, zodat dit betrokken kan worden in de kadernota 2026. ● Werving en selectie. Werving en selectie zet in op een duurzame arbeidsrelaties. Bij alle opengestelde vacatures wordt de vraag gesteld of het nodig is om deze opnieuw in te vullen. Streven is zoveel mogelijk te werken met vast personeel en externe inhuur zoveel mogelijk te beperken. Voor specifieke expertise of tijdelijk werkzaamheden kan externe inhuur noodzakelijk zijn. ● Behouden en ontwikkeling. We geven aandacht aan goed werkgeverschap. We blijven werken aan een professionele cultuur, integraal werken, opleiden en ontwikkelen via de Rheden Academie. ● Vangnet financiële ombuiging personeelslasten (2025). Gezien het financiële kader van de gemeente past terughoudendheid bij het invullen van vacatures en aangaan van externe inhuur. Voor de teams in de organisatie waar in 2025 nog geen bijgesteld strategische personeelsplanning 67
is vastgesteld wordt de financiële ombuiging gerealiseerd door het uitstellen van vervanging bij natuurlijk verloop. De adviescommissie die nu aan het College van Burgemeester en Wethouders adviseert over de invulling van vacatures en externe inhuur blijft daarvoor als beheersmaatregel actief in 2025.
Wat mag het kosten? Niet van toepassing.
Integrale veiligheid Het veiligheidsgevoel van onze inwoners blijft tenminste gelijk aan afgelopen jaren Wat willen we bereiken? Door in te zetten op alle thema's van integrale veiligheid hopen we dat inwoners, ondernemers en bezoekers van de gemeente Rheden zich veilig voelen. De verantwoordelijk portefeuillehouder is Carol van Eert. Speerpunt is C1 Veiliger woon- en werkomgeving. Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Door ervaring uit het verleden (coronacrisis en vluchtenlingencrisis) blijkt dat veiligheidsdoelstellingen soms moeten worden bijgesteld, omdat de capaciteit ergens anders op in moet worden gezet. Relevante beleidskaders: Integraal veiligheidsbeleid 2023-2026
Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● Het veiligheidsgevoel wordt door de inwoners tenminste gewaardeerd met een 7,6 (2026). De uitkomsten van de Veiligheidsmonitor geeft het veiligheidsgevoel van onze inwoners weer. Deze nemen we mee in onze prioritering om daardoor het positieve veiligheidsgevoel te behouden en of te verbeteren.
We intensiveren en verbreden de samenwerking in de jeugdketen (van vroeg signalering tot repressie) om zodoende eerder te signaleren en een sluitende aanpak te creëren. Wat willen we bereiken? In 2025 is de persoonsgerichte aanpak voor individuele casuïstiek (van -9 maanden tot 100+ jaar) uitgerold en wordt er gewerkt aan de hand van deze aanpak. Ook wordt de aanpak voor jeugdgroepen geactualiseerd om jeugdcriminaliteit te voorkomen (voorkomen jonge aanwas). De verantwoordelijk portefeuillehouder is Carol van Eert. Speerpunt is C1 Veiliger woon- en werkomgeving. Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? 68
In de samenwerking zijn we afhankelijk van externe partijen, zoals politie, scholen en jongerenwerk.
Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● De lokale persoonsgerichte aanpak (LPGA) voor individuele zorg- en veiligheidscasuïstiek wordt vastgesteld (2025). De lokale persoonsgerichte aanpak wordt vastgesteld en geïmplementeerd. Dit zorgt voor een sluitende aanpak in de zorg- en veiligheidsketen. ● Het convenant "aanpak jeugdgroepen Rheden" is vastgesteld (2025). Door het actualiseren van het convenant kan er informatie met elkaar gedeeld worden tussen verschillende partijen. Ook wordt mogelijk gemaakt dat er meer partners aan tafel kunnen schuiven tijdens het jeugdoverleg waardoor signalen eerdere gedeeld worden en er een sluitende aanpak ontstaat.
We vergroten de weerbaarheid van inwoners (van jong tot oud), bestuurders, medewerkers en ondernemers op het gebied van ondermijning en digitale veiligheid. Wat willen we bereiken? Voor verschillende doelgroepen worden voorlichtingsbijeenkomsten georganiseerd op het gebied van digitale veiligheid en ondermijnende criminaliteit. Denk hierbij aan Halt-lessen, Hackshield, bewustwording over ondermijning en voorlichting voor ouderen De verantwoordelijk portefeuillehouder is Carol van Eert. Speerpunt is C1 Veiliger woon- en werkomgeving. Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Gebrek aan capaciteit kan er voor zorgen dat prioriteiten elders worden gelegd.
Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● We organiseren minimaal drie voorlichtingsbijeenkomsten per jaar over ondermijnende criminaliteit en/of digitale veiligheid (2026)(Kosten:2.000). Voor allerlei verschillende doelgroepen worden er bijeenkomsten gehouden om mensen meer bewust te maken van ondermijning en digitale veiligheid. Denk aan Halt-lessen en Hackshield (spel) voor jongeren. Voorlichtingsbijeenkomsten over signaleren van ondermijning voor interne medewerkers. Maar ook bijeenkomsten in de wijk voor ouderen over digitale veiligheid.
Wat mag het kosten? Wat mag het kosten?
(x € 1.000,-) R 2023
GB 2024
B 2025
B 2026
B 2027
B 2028
3.009
3.297
3.201
3.199
3.198
3.196
1.456
1.200
1.152
1.152
1.152
1.152
Lasten 1.1 Crisisbeheersing en brandweer 1.2 Openbare orde en veiligheid
69
Subtotaal
4.464
4.496
4.353
4.351
4.350
4.348
1.1 Crisisbeheersing en brandweer 1.2 Openbare orde en veiligheid Subtotaal
11
6
6
6
6
6
514
21
21
21
21
21
525
26
26
26
26
26
Saldo van baten en lasten
-3.939
-4.470
-4.327
-4.325
-4.324
-4.322
Baten
Nieuwkomers We willen dat nieuwkomers kansen krijgen geboden om zich te ontplooien en mee te kunnen doen in de Rhedense samenleving. Wat willen we bereiken? We willen nieuwkomers een kansrijke start in de samenleving bieden. Dit ondersteunen we door een voortrekkersrol te vervullen in de kunst van het samenleven en samenwerken. Onze opvangorganisatie is wendbaar en in staat te voldoen aan onze wettelijke verplichtingen, waarbij we flexibel kunnen inspelen op veranderingen. We spelen een actieve rol in het normaliseren van immigratie en integratie in de samenleving. De verantwoordelijk portefeuillehouder is Gea Hofstede. Speerpunt is Overig. Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Publieke opinie. Snelheid van realisatie van plekken. Relevante beleidskaders: Raadsbesluit Uitgangspunten voor opvang van vluchtelingen
Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● We voldoen aan de ons opgelegde taakstellingen voor de opvang van asielzoekers, opvang van ontheemde Oekraïners en de huisvesting van statushouders (2025). * We realiseren gemeentelijke opvang voor asielzoekers. * We realiseren gemeentelijke opvang voor ontheemde Oekraïners. * We maken afspraken met de woningcorporatie voor de huisvesting van statushouders
Wag mag het kosten? Wat mag het kosten?
(x € 1.000,-) R 2023
GB 2024
B 2025
5.834
0
15.120
B 2026
B 2027
B 2028
Lasten 6.1 Samenkracht en burgerparticip.
0
0
0
70
Subtotaal
5.834
0
15.120
0
0
0
6.1 Samenkracht en burgerparticip. Subtotaal
6.659
0
15.120
0
0
0
6.659
0
15.120
0
0
0
Saldo van baten en lasten
825
0
0
0
0
0
Baten
Compliance We handelen rechtmatig Wat willen we bereiken? We voldoen aan wet-en regelgeving in de uitvoering van onze taken. We maken gebruik van (interne) controle achteraf om eventuele afwijkingen te ontdekken en hiervan te leren. De verantwoordelijk portefeuillehouder is Dorus Klomberg. Speerpunt is Overig. Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? We zetten de controles zoveel mogelijk slim in en controleren dus niet alles. Met steekproeven is er altijd een risico dat we iets missen. We vangen dit risico zoveel mogelijk af door controle uit te voeren op de processen waar de grootste risico's liggen en daarbij gebruik te maken van representatieve steekproeven. Relevante beleidskaders: • Normenkader rechtmatigheid 2024 • Informatiebeveiliging beleid • Management letter 2023
Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● Bewustwording op Informatiebeveiliging (2025)(Kosten:10.000). In het nieuwe gemeentehuis vinden we het belangrijk om bewustwording op het gebied van informatiebeveiliging opnieuw onder de aandacht te brengen. We zullen daarvoor een mysterie guest uitnodigen die onze fysieke toegangsbeveiliging komt testen en zijn daarnaast andere mogelijkheden aan het verkennen. Voor het stimuleren van bewustwording op risico's op het gebied van verslaglegging, informatiebeveiliging en privacy is een werkbudget beschikbaar (financieel kader).
We werken effectief en efficiënt aan realisatie van strategische en operationele doelen. Wat willen we bereiken? Onderdeel van sturen op doelen is om (periodiek) te bepalen of we nog op koers liggen. Enerzijds gaat dit om het bereiken van resultaten die eenduidig meetbaar zijn en anderzijds om resultaten die abstracter zijn zoals de beleving van inwoners (zgn. maatschappelijk effect). De verantwoordelijk portefeuillehouder is Dorus Klomberg. 71
Speerpunt is Overig. Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Vooraf is het complex om zeker te weten of een maatschappelijk effect daadwerkelijk met een resultaat wordt bereikt. Onze maatregel is dat we met de opzet die we voor de begroting hanteren, transparant maken welk effect we met het resultaat wilde bereiken zodat evaluatie naderhand mogelijk is. Relevante beleidskaders: • Onderzoeksrapporten rekenkamer
Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● Integraal risicomanagement (2026). De inspanningen tot nu toe zijn gekoppeld aan de P&C cyclus en de daarbij horende P&C documenten enerzijds, en de aanpak voor de rechtmatigheidsverantwoording anderzijds. De komende jaren willen we verder gaan onderzoeken hoe we het in kaart brengen en bespreken van risico's meer onderdeel kunnen laten zijn van de dagelijkse werkzaamheden. ● Rapportages (visualisaties) (2025). In 2021 is achtereenvolgens onze visie op en plan van aanpak op datagedreven werken vastgesteld. In 2025 gaan we verder met het ontwikkelen van rapportages om beter te sturen op onze doelen. Het gaat hier om rapportages ter ondersteuning van uitvoering, management en bestuur. ● Werkwijze collegeonderzoeken (2025). Beproeven van een werkwijze voor 213a onderzoeken.
Wat mag het kosten? Niet van toepassing.
Hoe meten wij onze prestaties? Indicatoren per doel Een klantgerichte en adequate dienstverlening aan inwoners, ondernemers en instellingen. "Perceptie digitale dienst-verlening Beschrijving: Beoordeling digitale dienstverlening door de inwoner. We streven om te beginnen minimaal naar een 7 in 2025. En toe te groeien naar een 8 in 2026. SDG 16, Beleidsdo Waardering van de bereikbaarheid van de gemeente door inwoners
Type indicator
Bron
Uitkomstindicator Rekenkamerrapport: (maatschappelijk effect) methodiek
Uitkomstindicator Instrumentarium van (maatschappelijk effect) de Rekenkamer (tweejaarlijks onderzoek)
Wij geven elke inwoner gelijke kansen. % doelen uit het Regenboogplan dat is gerealiseerd
Uitkomstindicator Regenboogplan (maatschappelijk effect)
72
% activiteiten waarbij specifiek aandacht wordt Uitkomstindicator besteed aan de deelnamemogelijkheid van (maatschappelijk effect) bijzondere doelgroepen Aantal uitvoeringsprojecten met als doel Uitkomstindicator kansengelijkheid te vergroten (maatschappelijk effect) De inzet van structurele, inwoner- en overheidsparticipatie levert kwalitatief sterke plannen, projecten en beleid op. Processen voor de raad, het college en het Resultaatindicator manager directieteam zijn ingericht zodat er gestuurd kan worden op participatie bij plan- en beleidsontwikkeling 90% van de plannen voor (inwoners)projecten Resultaatindicator Manager heeft een uitgewerkt participatieplan of een nadere beschrijving waarom participatie geen optie is. Het participatie experteam wordt ingezet voor Inspanningsindicator manager bewustwording, ontwikkeling en monitoring van het participatiebeleid en de resultaten die voortkomen uit participatietrajecten. Er wordt een toolkit met handzame Inspanningsindicator Manager participatietips en werkvormen opgebouwd en beschikbaar gesteld voor alle initiatiefnemers van een participatietraject (intern en extern), het college en de raad. Rheden wil een professionele, klantgerichte en toekomstbestendige organisatie zijn, waar de inrichting van de organisatie ondersteunend is aan de visie en doelen.
Bijgestelde en vastgestelde strategische Resultaatindicator personeelsplanning voor juni 2025. percentage inhuur daalt in 2025 met 50% ten Resultaatindicator opzichte van 2024 Uitvoering van Expeditie Rheden. Inspanningsindicator Niet wettelijk voorgeschreven. Gebruik van de Rheden Academie
Resultaatindicator
-
Besparing op loon- en inhuurkosten is € 718K Uitkomstindicator in 2025 ten opzichten van 2024 en (maatschappelijk effect) gecorrigeerd voor CAO- en prijsstijging. Het veiligheidsgevoel van onze inwoners blijft tenminste gelijk aan afgelopen jaren Veiligheidsgevoel Uitkomstindicator Veiligheidsmonitor (maatschappelijk effect) We intensiveren en verbreden de samenwerking in de jeugdketen (van vroeg signalering tot repressie) om zodoende eerder te signaleren en een sluitende aanpak te creëren. Convenant aanpak jeugdgroepen en LPGA Resultaatindicator Convenant
73
We vergroten de weerbaarheid van inwoners (van jong tot oud), bestuurders, medewerkers en ondernemers op het gebied van ondermijning en digitale veiligheid. Voorlichtingsbijeenkomsten Inspanningsindicator We willen dat nieuwkomers kansen krijgen geboden om zich te ontplooien en mee te kunnen doen in de Rhedense samenleving. Wettelijke taak opvang asielzoekers (Spreidingswet) Taakstelling opvang ontheemden Oekraïne (Tijdelijke Wet Oekraïne). Taakstelling huisvesting Statushouders (Huisvestingswet). We handelen rechtmatig
Voorlichtingsbijeenkomst
Inspanningsindicator
Wettelijke taken
Inspanningsindicator
Wettelijke taken
Inspanningsindicator
Wettelijke taken
Interne Audits
Resultaatindicator
-
Minimaal 2 snelkookpansessies rechtmatigheid
Resultaatindicator
-
Rechtmatigheidsverantwoording
Uitkomstindicator Jaarstukken (maatschappelijk effect)
We werken effectief en efficiënt aan realisatie van strategische en operationele doelen. Minimaal 1 collegeonderzoek Resultaatindicator
Rapport collegeonderzoeken
Alle doelen zijn voorzien van een maatschappelijk effect indicator
Resultaatindicator
Programmabegroting 2025-2028
Reflectie op doelstellingen coalitieakkoord
Uitkomstindicator (maatschappelijk effect)
Verbonden partijen Voor het bereiken van de doelstellingen van het programma, in het bijzonder de beoogde maatschappelijke effecten, heeft de gemeente Rheden zich met een aantal partijen verbonden waarin zij een bestuurlijk en een financieel belang heeft. Het gaat hier om de volgende organisatie: • Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland Midden (VGGM); • Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen; • Gelders Archief; • Gemeenschappelijke regeling intergemeentelijke uitvoeringsorganisatie De Connectie; • Alliander N.V.; • N.V. Bank Nederlandse Gemeenten. In de paragraaf Verbonden Partijen geven we inzicht in de beleidsmatige en financiële betrokkenheid en de risico's.
74
Kosten totale programma Tabel: Programmastaat 3 Bestuur & organisatie 3. Bestuur & Organisatie Omschrijving (bedragen x € 1.000)
R 2023
GB 2024
B 2025
B 2026
B 2027
B 2028
Lasten
44.532
31.493
49.052
32.925
33.364
33.809
Baten
119.204
113.934
135.062
113.782
114.485
115.249
Saldo van baten en lasten
74.672
82.441
86.011
80.856
81.121
81.440
Toevoeging
2.227
780
1.000
1.000
1.000
1.000
Ontrekking
4.798
703
3
3
3
3
Resultaat
77.243
82.364
85.014
79.860
80.124
80.444
Reserves
Toelichting op nieuwe lasten t.o.v. Kadernota 2025 Versterken financiële positie Het is de bestuurlijke ambitie om de algemene reserve te versterken door € 1 miljoen per jaar te storten. In de kadernota is de storting voor 2025 komen te vervallen. We zien nu ruimte om in 2025 alsnog de algemene reserve te versterken.
75
Paragrafen
76
A. Lokale Heffingen In de paragraaf lokale heffingen gaan we in op de ontwikkelingen van de verschillende belastingen en heffingen en de consequenties voor onze inwoners. Daarbij besteden we aandacht aan de totstandkoming van de tarieven en de beleidskeuzes die daaraan ten grondslag liggen. Verder geven we inzicht in de kostendekking van een heffing. Voor de lokale heffingen zijn de uitgangspunten zoals die zijn opgenomen in de kadernota 2025 leidend. Uitgangspunt is o.a. dat lokale belastingen en heffingen in 2025, met uitzondering van de OZB, voor de inwoner niet meer stijgen dan de jaarlijkse inflatie. Zoals vermeld in de kadernota 2025 hanteren we hierbij als uitgangspunt de inflatieontwikkeling zoals deze is opgenomen in de meicirculaire 2024 van het gemeentefonds (pbbp: prijs bruto binnenlands product). Voor 2025 is dit 2,3%. De paragraaf lokale heffingen bestaat uit de volgende onderdelen: • wettelijke bepalingen • geraamde opbrengsten uit lokale heffingen • ontwikkeling lokale lastendruk • voorstel tariefaanpassingen (kostendekking heffingen) • kwijtscheldingsbeleid
Wettelijke bepalingen Gemeenten zijn beperkt in de belastingen die ze mogen heffen. Deze zijn limitatief opgesomd in de wet. Naast belastingen heft de gemeente rechten (leges) voor individuele diensten aan haar burgers. De tarieven van deze rechten dienen zo te worden gesteld dat de opbrengsten de kosten niet te boven gaan. De opbrengsten hebben een directe relatie met de kosten voor de dienstverlening (gebonden heffingen) en zijn daarmee maximaal 100% kostendekkend. Hierbij worden de direct en indirect toe te rekenen kosten en baten aan de prestatie (activiteit) toegerekend en vervolgens op grond van de geraamde aantallen ‘omgeslagen’ in een tarief, waarbij vervolgens een maximaal kostendekkend tarief ontstaat. Het gaat hierbij om rechten als afvalstoffenheffing en reinigingsrechten, rioolheffing, bouwleges en begraafrechten. De opbrengst van de onroerende zaakbelasting wordt jaarlijks met in principe maximaal het verwachte inflatiepercentage verhoogd, tenzij de raad op voorstel van het college anders besluit. Ten aanzien van de secretarieleges wordt gestreefd naar 100% kostendekking. Echter, er wordt vanuit het Rijk voor bepaalde producten (paspoorten, rijbewijzen) een maximering van tarieven opgelegd waardoor de dekking aan verandering onderhevig is. Samenvattend: