Conceptbegroting 2024 gemeente Renswoude
Tekst van het document
1.Alg.dienstverlening
111.032
Dekkingspercentag e 79.636 72%
2.Fysieke leefomgeving/ omg.vergunning
330.431
144.976
44%
3.Europese diensten Totaal
8.963
2.056
23%
450.426
226.668
50%
Hoofdstuk leges verordening
3.2.2
Lasten
Baten
Weerstandsvermogen en risicobeheersing
Algemeen Het weerstandsvermogen geeft inzicht in hoeverre de gemeente in staat is om de financiële gevolgen van risico’s op te vangen. Dit komt tot uitdrukking in de verhouding tussen de aanwezige weerstandscapaciteit en de inschatting van risico’s. De gemeente Renswoude loopt, net als andere gemeenten, bij de uitvoering van haar taken financiële risico's. Een eigen financiële
Begroting gemeente Renswoude 2024
38
buffer ofwel weerstandsvermogen is nodig, om te voorkomen dat financiële tegenvallers dwingen tot bezuinigingen of drastische beleidsbijstelling. De gemeente Renswoude kiest voor een solide financieel beleid en streeft het behoud van een structureel gezonde financiële positie na. Dit uitgangspunt bepaalt de relevantie van ons weerstandsvermogen in relatie tot ons risicomanagement. Immers, een gezonde financiële positie is nodig voor het in stand houden van het niveau van voorzieningen binnen onze gemeente.
Gemeentelijke regelgeving De minimale omvang van de risicoreserve is vastgesteld op 1,4 x de berekende risico’s. Dit bedrag wordt jaarlijks geblokkeerd (in de algemene reserve vaste buffer) bij het vaststellen van de begroting. De stand van de algemene reserve vaste buffer is op 31-12-2022 €4.100.000. Het overige gedeelte van de algemene reserve is niet geblokkeerd. Deze gelden zijn afgezonderd in de “algemene reserve niet geblokkeerd” en vrij te besteden door de raad voor beleidsdoeleinden van de gemeente. De post onvoorzien en de post onbenutte belastingcapaciteit zijn vanaf 2019 geen onderdeel meer van de weerstandscapaciteit.
Benodigde weerstandscapaciteit (risico’s) De risico’s zijn in het hiernavolgende overzicht per programma inzichtelijk gemaakt. De risicopositie wordt bepaald door de risico’s te kwantificeren op basis van de kans dat het risico zich voordoet. Korte toelichting systematiek: • In de eerste kolom worden de risico’s genummerd, deze nummering sluit aan bij de eventuele toelichting op het risico vermeld onder elk programma; • In de tweede kolom wordt het risico omschreven; • In de derde t/m vijfde kolom staat de maximum omvang per risico; • De risicokans is uitgedrukt in drie klassen. Aan deze klassen is een rekenpercentage gekoppeld. Voor risico’s met een lage kans gaat het om 10%, met een gemiddelde kans om 50% en met een hoge kans om 90%. In de begroting 2019 werd bij de kans “groot” nog uitgegaan van een benodigde weerstandscapaciteit van 100%. Bij het vaststellen van de begroting 2020 is dit bijgesteld naar 90%. Een kans van 100% zou immers inhouden dat het risico zich zeker gaat voordoen, wat impliceert dat de begrotingsraming wordt aangepast.
Toelichting risico’s
Risico 1.1: Personeelskosten bij ziekte vast personeel
Omschrijving Risico
Bij ziekte van vast personeel wordt de gemeente geconfronteerd met extra kosten voor tijdelijke vervanging.
Impact
Tijdelijke vervanger is in de regel duurder dan vast personeel. Hierdoor wordt 10% van de totale personeelskosten als benodigde weerstandscapaciteit aangemerkt.
Beheersmaatregelen
Geen specifieke beheersmaatregelen.
Begroting gemeente Renswoude 2024
Risico ja/nee
Risico klasse Laag 10%
ja
3.800.000
Risico Risico klasse klasse Gemiddeld Hoog 50% 90%
39
Risico 2.1: Meer beroep op voorzieningen
Omschrijving Risico
Reguliere begrotingspost waarbij externe factoren een risico zijn voor de begroting
Impact
Externe factoren, zoals rijksbeleid, economische groei, wetgeving, kunnen gevolgen hebben voor de werkelijk te realiseren baten of lasten.
Beheersmaatregelen
Geen specifieke maatregelen, want het gaat om een externe factor.
Risico ja/nee ja
Risico ja/nee
Risico 2.2: Decentralisaties
Omschrijving Risico
Bij de decentralisaties (Wmo, Jeugd en Participatie) is er een risico dat de van het rijk ontvangen vergoeding geen gelijke tred houdt met de (toenemende) vraag. Vooral bij jeugdzorg is hier sprake van. Door het rijk zijn inmiddels meer gelden (tijdelijk) voor de ja jeugdzorg beschikbaar gesteld. Hierdoor zijn de risico’s lager geworden. Ook zijn de benodigde budgetten ander begroot waardoor de risico’s zijn afgenomen.
Impact
De financiële omvang van deze taken is in verhouding tot de omzet van de gemeente relatief hoog. Zolang er geen afspraken zijn gemaakt over een budgetplafond, is sprake van een “openeinderegeling”.
Beheersmaatregelen
Gelet op de ontwikkeling van de kosten jeugdzorg is het noodzakelijk om het instellen van een budgetplafond te overwegen.
Risico 3.1: Grondexploitaties
Risico ja/nee
Omschrijving Risico
Het woningbouwproject Beekweide II betreft een integrale ontwikkeling waarbij zowel gronden van derden als ‘eigen’ gronden worden ontwikkeld. Het is dan ook evident dat de kosten behorende bij de ontwikkeling van de gronden van derden ten laste komen van de betreffende initiatiefnemers, het zgn. kostenverhaal. Voor de kosten (en opbrengsten) die gerealiseerd ja worden op de ‘eigen’ gronden is in 2020 een grondexploitatie geopend. Deze grondexploitatie wordt jaarlijks geactualiseerd, en kent op dit moment een resultaat op eindwaarde van € 1.320.000 positief. Het kostenverhaal kent een resultaat van € 796.000 negatief. Per saldo is daarmee sprake van een positief resultaat van € 524.000.
Impact
Het belangrijkste risico is dat de kostenstijging de komende jaren aanhoudend hoog blijft, terwijl de grondopbrengsten gelijk blijven of dalen. Omdat de indexatie van de exploitatiebijdragen van de initiatiefnemers is gefixeerd, zou dit een negatief effect hebben op het resultaat van het kostenverhaal. Daarnaast kan stijgende rente een negatieve impact hebben op het resultaat van de grondexploitatie. Een combinatie van deze factoren kan ertoe leiden dat het saldo van grondexploitatie en kostenverhaal negatief uitpakt.
Beheersmaatregelen
Door opnieuw in onderhandeling te treden met de initiatiefnemers over de te hanteren VON-prijzen van de woningen enerzijds en anderzijds de indexatie van de te betalen exploitatiebijdragen, kan dit risico deels worden gemitigeerd.
Omschrijving Risico
Risico dat gemeente aansprakelijk wordt gesteld voor planschade. nee
Impact
Externe factoren, zoals rijksbeleid, economische groei, wetgeving, kunnen gevolgen kunnen hebben voor de werkelijk te realiseren baten of lasten.
Beheersmaatregelen
De planschaderisicoanalyse laat zien dat er mogelijk planschade kan ontstaan. Dit risico is opgevangen binnen het kostenverhaal en de grondexploitatie, waarmee er geen risico is.
Begroting gemeente Renswoude 2024
Risico Risico klasse klasse Gemiddeld Hoog 50% 90% 100.000
Risico klasse Laag 10%
Risico Risico klasse klasse Gemiddeld Hoog 50% 90%
100.000
Risico klasse Laag 10%
Risico Risico klasse klasse Gemiddeld Hoog 50% 90%
244.000
Risico ja/nee
Risico 3.4: Planschade
Risico klasse Laag 10%
Risico klasse Laag 10%
Risico Risico klasse klasse Gemiddeld Hoog 50% 90%
40
Risico ja/nee
Risico 4.1 Minder uitkering gemeentefonds
Omschrijving Risico
Risico klasse Laag 10%
Risico Risico klasse klasse Gemiddeld Hoog 50% 90%
Gemeenten ontvangen het grootste gedeelte van hun inkomsten uit de Algemene uitkering van het Gemeentefonds. Hoeveel uitkering wordt ontvangen is voor een groot gedeelte afhankelijk van de hoogte van de rijksuitgaven. Wijzigingen in de ja rijksuitgaven hebben direct invloed op de omvang van de Algemene uitkering. Daarnaast zijn we nog in afwachting van de herverdeeleffecten van de algemene uitkering.
Impact
Verandering in de rijksuitgaven kunnen dus een directe invloed hebben op de inkomsten van de gemeente.
Beheersmaatregelen
Geen specifieke maatregelen, want het gaat om een externe factor.
300.000
Totaal omvang risico Rekenpercentage Omvang risico x rekenpercentage
3.800.000 10% 380.000
444.000 50% 222.000
300.000 90% 270.000
Beschikbare weerstandscapaciteit Met de weerstandscapaciteit wordt bedoeld: al die elementen waarmee tegenvallers eventueel bekostigd kunnen worden. In de nota Reserves en Voorzieningen is de richtlijn voor het berekenen van de weerstandscapaciteit vastgesteld. De weerstandscapaciteit bestaat met ingang van 2019 uit de “algemene reserve vaste buffer” en de stille reserves. Op basis hiervan is de weerstandscapaciteit als volgt te berekenen: Beschikbare weerstandscapaciteit Weerstandscapaciteit Algemene reserve vaste buffer Stille reserves Beschikbare weerstandscapaciteit
2021 4.100.000 900.000 5.000.000
2022 4.100.000 900.000 5.000.000
Berekening stille reserves (objecten niet voor de openbare dienst bestemd) balanswaarde WOZ-waarde De Hokhorst voetbal
906.400
2023 4.100.000 900.000 5.000.000
2024 4.100.000 947.560 5.047.560
verschil 25.000
881.400
881.400
Grond carports
74.160
8.000
66.160
66.160
Totaal
980.560
33.000
947.560
947.560
Omvang van het weerstandsvermogen Omdat de risico’s die gemeenten lopen verschillen, is er geen algemene norm voor de relatie tussen de weerstandscapaciteit en de risico’s. Gemeenten dienen zelf een beleidslijn te formuleren over de in de organisatie noodzakelijk geachte weerstandscapaciteit in relatie tot de risico’s. Wel dient de weerstandscapaciteit voldoende te zijn om de risico’s af te dekken. De weerstandsratio (beschikbare weerstandscapaciteit in relatie tot de benodigde weerstandscapaciteit) moet dus minimaal 1 zijn. Een waarde hoger dan 1 geeft aan dat tegenvallers kunnen worden opgevangen zonder grote ingrepen te doen in het voorzieningenniveau. In Renswoude is middels de nota Reserves en Voorzieningen 2019 gekozen voor een minimale waarde van 1,4. Dit wordt geblokkeerd als risicobuffer in de “algemene reserve vaste buffer”. Onderstaande indeling wordt gehanteerd om de hoogte van het weerstandsvermogen te kunnen duiden.
Begroting gemeente Renswoude 2024
41
Als de benodigde weerstandscapaciteit wordt afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit ontstaat het volgende beeld. Ratio weerstandsvermogen Beschikbare weerstandscapaciteit
2021 5.000.000
2022 5.000.000
2023 5.000.000
2024 5.047.560
Benodigde weerstandscapaciteit Factor 1,4 Extra reservering Gr. Overeem II
1.062.602 1.062.602 0
1.108.800 1.108.800
1.134.000 1.134.000
1.220.800 1.220.800
4,7
4,5
4,4
4,1
Risico weerstandsvermogen
De weerstandsratio komt uit op 4,1 voor 2024. Ten opzichte van de jaarrekening 2022 is de beschikbare weerstandscapaciteit iets afgenomen. De waardering van de stille reserves zijn hoger door de aanpassing van de WOZ-waarde. De risico’s zijn opnieuw beoordeeld en deze zijn iets toegenomen. Wanneer de salarisbegroting toeneemt, moet ook het risico op inhuur meegewogen worden. De weerstandratio blijft uitstekend. Ruimte in algemene reserve vaste buffer A. Stand algemene reserve vaste buffer Benodigde stand * risico's x factor 1,4 B. Totaal benodigde stand C. Ruimte in algemene reserve vaste buffer (A-B)
4.100.000 1.220.800 1.220.800 2.879.200
Kengetallen BBV De volgende kengetallen zijn verplicht gesteld vanuit het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV): 1. Netto schuldquote 2. Netto schuldquote, gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen 3. Solvabiliteitsratio 4. Kengetal grondexploitatie 5. Structurele exploitatieruimte 6. Belastingcapaciteit. Met de kengetallen kan snel een beeld worden gevormd van de financiële positie van de gemeente. Het zijn kengetallen die iets zeggen over de ‘weerbaarheid’ en ‘wendbaarheid’ van de gemeentelijke begroting. Voor de weerbaarheid (kan de gemeente financiële tegenvallers het hoofd bieden) is het van belang te weten hoe groot het eigen vermogen is, hoeveel schulden de gemeente heeft en waarvoor deze schulden zijn aangegaan. De kengetallen daarvoor zijn solvabiliteit, netto schuldquote en de grondexploitatie. Een wendbare begroting kan snel worden aangepast als er zich tegenvallers voordoen. Dat is een begroting waarvan de inkomsten op korte termijn kunnen worden verhoogd (stijging tarief OZB omdat de woonlasten zich nog onder het landelijke gemiddelde bevinden) en de lasten op korte termijn kunnen worden bijgesteld omdat er meer structurele baten dan structurele lasten zijn. De kengetallen daarvoor zijn “belastingcapaciteit” en “structurele exploitatieruimte”.
Beoordeling van de kengetallen in samenhang Een afzonderlijk kengetal zegt weinig over hoe de financiële positie moet worden beoordeeld. Zo hoeft een hoge schuld geen nadelig effect te hebben op de financiële positie, maar is dat afhankelijk of en wat er aan eigen vermogen en structurele baten tegenover die schuld staat én hoe groot de kans is dat de schuld weer wordt afgelost. Het is dus, met andere woorden, niet mogelijk om een individueel kengetal te gebruiken voor de beoordeling van de financiële positie. Zo worden voorraden strategische gronden en onderhandenwerk bouwgrondexploitatie door gemeenten met leningen gefinancierd. Maar bij verkoop vallen de geldmiddelen weer vrij om de leningen af te lossen. De kengetallen zullen altijd in samenhang moeten worden bezien, omdat ze alleen gezamenlijk en in hun onderlinge verhouding een beeld kunnen geven van de financiële positie van een gemeente. Er zijn geen landelijke normen voor de kengetallen omdat deze erg afhangen van de lokale situatie. De gemeenteraad kan wel eigen normen stellen voor deze kengetallen en bij belangrijke raadsbesluiten laten opnemen wat het effect is op de financiële
Begroting gemeente Renswoude 2024
42
kengetallen en de afgesproken normen. Voor de financiële kengetallen geldt, net als voor de weerstandscapaciteit, dat de raad kan aangeven welk financieel beleid zij voor ogen heeft en eventueel overgaan tot het formuleren van eigen normen. Om de in deze paragraaf opgenomen kengetallen enigszins te kunnen duiden is aansluiting gezocht bij de door de VNG (Vereniging van Nederlandse Gemeenten) gehanteerde signaleringswaarden. De VNG heeft een aantal signaalwaarden ontwikkeld om een grofmazige waardering te geven aan deze kengetallen. Deze zijn onderverdeeld in drie groepen. In onderstaande tabel is dit zichtbaar gemaakt.
Kengetal Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle leningen Solvabiliteitsratio Grondexploitatie Structurele exploitatieruimte Belastingcapaciteit
jaarrekening Begroting 2022 2023 111% 127% 120% 138% 38% 39% 17% 18% -1,5% 4,8% 101% 108%
Begroting 2024 127% 136% 40% 17% 0,4% 108%
Nadere duiding bij de in de tabel in beeld gebrachte financiële kengetallen: • Netto schuldquote: hoe zwaar drukt de schuld op de begroting? Hier wordt de schuldpositie van de gemeente uitgedrukt in een percentage van de omvang van de jaarlijkse exploitatie (inkomsten exclusief mutaties in reserves). De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie van de algemene dienst en van het woningbedrijf. • Netto schuldquote, gecorrigeerd met verstrekte leningen De gemeente leent soms geleend geld door aan andere organisaties. Om inzicht te verkrijgen in hoeverre er sprake is van doorlenen, wordt de netto schuldquote zowel in- als exclusief doorgeleende gelden weergegeven. Op die manier wordt duidelijk wat het aandeel van de verstrekte leningen is en wat dit betekent voor de schuldenlast. De aan het Woningbedrijf verstrekte geldleningen worden niet gezien aan leningen aan derden, omdat het Woningbedrijf onderdeel is van de gemeente. De schuldquote mag dus niet met deze leningen worden verlaagd. • Solvabiliteit: welk deel van het gemeentebezit is betaald met eigen middelen? Dit is het eigen vermogen als aandeel in het balanstotaal.
Ofwel: de solvabiliteitsratio geeft aan welk deel van het balanstotaal niet door schuld is gefinancierd. Een solvabiliteitsratio van minder dan 20 procent geeft aan dat een gemeente zijn bezit met relatief veel schulden heeft belast. • Grondexploitatie: heeft de gemeente relatief veel grond en loopt zij daardoor risico? De boekwaarde van de voorraden grond moet worden terugverdiend bij de verkoop. Als dat niet lukt, kan de grondexploitatie een negatieve impact hebben op de financiële positie van de gemeente. De accountant beoordeelt ieder jaar in hoeverre de gronden tegen actuele waarde op de balans zijn opgenomen. Het kengetal wordt berekend door de in exploitatie genomen gronden te delen door het totaal van de baten (excl. mutaties reserves). • Structurele exploitatieruimte: heeft de gemeente voldoende structurele middelen om haar structurele lasten te dekken? De relevantie van het kengetal structurele exploitatieruimte is om te weten welke structurele ruimte een gemeente heeft
Begroting gemeente Renswoude 2024
43
om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Bij dit kengetal wordt gekeken naar de structurele baten en structurele lasten in vergelijking met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. • Belastingcapaciteit: heeft de gemeente relatief veel belastingen en is er ruimte deze belastingen te verhogen? Hieronder wordt verstaan de woonlasten voor een meerpersoonshuishouden in jaar t ten opzichte van het landelijk gemiddelde (in jaar t-1). Hiermee komt tot uitdrukking de ruimte die een gemeente heeft om zijn belastingen te verhogen. Zijn de woonlasten laag, dan kan bij tegenvallers gemakkelijk worden bijgestuurd door de Onroerende Zaakbelasting te verhogen. Dit percentage is een indicatief percentage, omdat de tarieven pas worden vastgesteld bij de verordeningen. Wel zien we dat de lokale woonlasten iets harder zijn gestegen de afgelopen 3 jaar t.o.v. de gemiddelde landelijke woonlasten. Of de landelijke woonlasten zijn harder gedaald.
3.2.3
Onderhoud kapitaalgoederen
Inleiding De gemeente Renswoude heeft een oppervlakte van 1.852 hectare. Deze ruimte wordt gebruikt voor verschillende doeleinden gebruikt zoals wonen, werken en recreëren. Voor deze activiteiten zijn kapitaalgoederen (assets) nodig: wegen, riolering, verlichting, groen, gebouwen en water. Goed beheer van deze kapitaalgoederen is belangrijk omdat er een directe invloed is op het woon-, leef- en werkklimaat van en voor iedereen. Kapitaalgoederen zijn ook nodig om de programmadoelen van de gemeente te realiseren. Om bijvoorbeeld economische ontwikkeling te stimuleren is een goede bereikbaarheid van belang, om onderwijs te geven zijn schoolgebouwen nodig. Straatverlichting en de inrichting van groen leveren een bijdrage aan de sociale veiligheid. De riolering draagt bij aan de gemeentelijke milieudoelstellingen. Kapitaalgoederen leggen blijvend beslag op de gemeentelijke begroting. Niet alleen is geld nodig voor de aanschaf of aanleg, maar ook voor de jaarlijkse kosten van onderhoud en afschrijving. Het BBV schrijft voor dat in de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen per kapitaalgoed tenminste wordt ingegaan op het beleidskader, de uit het beleidskader voortvloeiende financiële consequenties en de vertaling van de financiële consequenties in de begroting.
Uitgangspunten beheer openbare ruimte De uitgangspunten voor het beheer van de openbare ruimte worden in de beheerplannen per kapitaalgoed beschreven. Hieronder is een overzicht weergegeven waarin per onderscheiden beheerdomein de omvang van het areaal en de waarde die dit vertegenwoordigt is aangegeven. Integraal beheerplan openbare ruimte (IBOR) Er is een integraal beheerplan (periode 2021 – 2030) en een integraal meerjarenonderhouds- en vervangingsplan (periode 2021 – 2025) vastgesteld in de raadsvergadering van 27 oktober 2021. Op basis van een “conserverend” scenario is de uitwerking verwerkt in de begroting 2022-2025 en gecontinueerd in onderhavige begroting.
Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen Domein
Omvang areaal
Waarde (€)
Wegen
330000 m2
20.000.000
Riolering
30 km vrijverval
30.000.000
Pompen, gemalen en bergbezinkbassins
10 pompgemalen, 50 km drukleiding, 2 bergbezinkbassins, 4 km drainage, 224 drukrioolpompen buitengebied en 1345 kolken
5.000.000
Civiele kunstwerken
19 bruggen en ca. 60 duikers
2.500.000
Openbare verlichting
900 lichtpunten
Groen
350.000 m2 waarvan 3.500 bomen
5.000.000
Sportaccomodaties
3 voetbalvelden, 4 tennisbanen, 1 sporthal 2 ondergrondse containers en 15 bovengrondse containers
2.000.000
Afvalinzameling
Begroting gemeente Renswoude 2024
900.000
100.000
44
Toelichting per kapitaalgoed
Wegen en verkeersvoorzieningen Aantal kilometers te onderhouden weg Oppervlakte wegennet Doel Beheerplan Uitgangspunt kwaliteit onderhoudsniveau
Staat van onderhoud
Zijn de financiële consequenties van het huidige beheerplan volledig in de begroting opgenomen? Groot onderhoud komende jaar Jaarlijks budget Ontwikkelingen
41 km, waarvan 12 km elementenverharding en 29 km asfaltverharding. 330.000 m2, waarvan 30% elementverharding en 70% asfaltverharding. In stand houden van een kwalitatief goede en veilige wegeninfrastructuur. Integraal beheerplan (periode 2021 – 2030) en een integraal meerjarenonderhouds- en vervangingsplan (periode 2021 – 2025). Uitgangspunt is de CROW-norm (CROW is een kennisorganisatie op het gebied van infrastructuur, openbare ruimte, verkeer en vervoer en werk en veiligheid). Het werken conform de richtlijnen CROW wordt door de gemeente bewerkstelligd door: - Periodiek globale visuele inspecties (eens per twee jaar) - Te werken met een wegbeheersysteem - Onderhoud uit te voeren volgens systematiek en planning. De staat van onderhoud van de asfaltwegen en de elementenverhardingen is in het algemeen redelijk tot goed. Op basis van de meerjarenplanning wordt groot onderhoud gepland en uitgevoerd aan diverse wegen. Hiervoor wordt ook een integrale afweging gemaakt met andere disciplines (werk met werk maken). Kleinschalig onderhoud aan zowel de wegen in elementenverharding als in asfaltverharding worden uitgevoerd via het raamcontract. Ja.
geen € 336.237 In 2023 is een nieuw raamcontract aanbesteed voor wegenonderhoud.
Openbaar Groen Oppervlakte te onderhouden groen
Doel Beheerplan Uitgangspunt kwaliteit onderhoudsniveau
Totaal 350.000 m2, waarvan: Bermen 160.000 m2 Gazon 43.000 m2 Bosplantsoen 35.000 m2 Sierplantsoen: 22.000m2 Heesters 6.000 m2 Overig 28.000 m2 Bomen: 3.500 stuks Een beheervriendelijke (efficiënt) en hoogwaardige (functie) buitenruimte die binnen de financiële kaders beheer(s)baar is. Integraal beheerplan (periode 2021 – 2030) en een integraal meerjarenonderhouds- en vervangingsplan (periode 2021 – 2025). Het vastgestelde kwaliteitsniveau voor het centrumgebied is niveau A, voor overige gebieden is dat niveau B. Belangrijke uitgangspunten hierbij zijn: - Groen is waardevol voor de leefomgeving; - Koesteren van het groen, maar wel rationeel; - Realiseren van groene kwaliteit; - Deskundig beheren; - Groen moet duurzaam zijn; - Diversiteit in aanplant bomen (structureel omlaag brengen plaagdierdruk (o.a. eikenprocessierups).
Begroting gemeente Renswoude 2024
45
Staat van onderhoud Zijn de financiële consequenties van het huidige beheerplan volledig in de begroting opgenomen? Groot onderhoud komende jaar Jaarlijks budget Ontwikkelingen
De staat van onderhoud is in het algemeen goed te noemen en voldoet minimaal aan de in het beleidsplan genoemde beeldkwaliteitsniveaus. Ja
n.v.t. € 356.873 + € 52.740 (Groen, Straatvegen en onkruidbestrijding) Daar waar het in het straatbeeld past, zullen er meerdere bomen gepland worden. In combinatie met afkoppelen van regenwater zal tegelijk worden gekeken naar duurzame groene maatregelen; zoals het verlagen van groenstroken, omvormging van groen en/of uitbreiding en inpassing van biodiversiteit.
Riolering Aantal kilometers te onderhouden riolering
Doel
Beheerplan Uitgangspunt kwaliteit onderhoudsniveau
Staat van onderhoud Zijn de financiële consequenties van het huidige beheerplan volledig in de begroting opgenomen? Groot onderhoud komende jaar
Jaarlijks budget Ontwikkelingen
Vrij verval riolering: 30 kilometer Drukriolering in het buitengebied: 50 kilometer Riool- en hemelwatergemalen: 10 Pompunits: ruim 224 Kolken: 1.345 Bergbezinkbassins: 2 Zorg voor goed functionerende riolering. Dit is uit oogpunt van volksgezondheid, bewoonbaarheid en milieubescherming een belangrijke taak van de gemeente. GRP 2021-2028 Voldoen aan de daarvoor geldende wettelijke vereisten. Een goed functionerende riolering is nodig om afvalwater uit de directe leefomgeving te verwijderen ten behoeve van de volksgezondheid. Ook komt riolering de bewoonbaarheid in de kernen ten goede doordat wateroverlast en stank worden voorkomen. Daarnaast wil de gemeente Renswoude door hemelwater af te koppelen een bijdrage leveren aan klimaat adaptieve maatregelen die nodig zijn. De staat van onderhoud van het rioleringsstelsel is in het algemeen goed te noemen. De reguliere werkzaamheden zijn in de begroting opgenomen conform het Gemeentelijk RioleringsPlan.
Er wordt een start gemaakt met de voorbereiding van de 1e fase afkoppelen Renswoude; en waar mogelijk een start met de uitvoering. Ook wordt de voorbereiding voor de aanpassingen van de riolering op de bedrijventerreinen afgerond en gestart met de uitvoering. € 517.434 Uitvoeren afkoppelplan en groot onderhoud (integraal).
Gebouwen (exclusief woningbedrijf) Algemeen
Aantal te onderhouden gebouwen:
Begroting gemeente Renswoude 2024
Naast gemeentelijke gebouwen, onderhoudt de gemeente ook de woningen in het gemeentelijke woningbedrijf. Voor het woningbedrijf is enkele jaren geleden een onderhoudsplan opgesteld. In deze paragraaf wordt alleen op de overige gemeentelijke gebouwen ingegaan. Voor de scholen geldt, dat de schoolbesturen verantwoordelijk zijn voor het onderhoud (zowel binnen als buiten). - gemeentehuis (nieuwbouw gereed) - sporthal - gemeentewerf
46
Doel Beheerplan
Uitgangspunt kwaliteit onderhoudsniveau
Staat van onderhoud Zijn de financiële consequenties van het huidige beheerplan volledig in de begroting opgenomen? Groot onderhoud komende jaar Jaarlijks budget Ontwikkelingen
- brandweerkazerne - bibliotheek (alleen binnenzijde, buitenzijde t.l.v. VvE) - ambtswoning - aula begraafplaats - baarhuisje In stand houden van de gebouwen en voorkomen achterstallig onderhoud. - gemeentehuis -> beheerplan opgesteld in 2022 - sporthal -> beheerplan opgesteld in 2021 - gemeentewerf -> voorbereiding voor nieuwbouw - brandweerkazerne -> beheerplan opgesteld in 2022 - bibliotheek (alleen binnenzijde, buitenzijde t.l.v. VvE) - ambtswoning -> beheerplan opgesteld in 2022 (conform het aangrenzende wooncomplex-cpl.31-van het Woningbedrijf) - aula begraafplaats -> beheerplan wordt opgesteld - baarhuisje -> onderdeel van begraafplaats - Voormalige basisschool de Borgwal wordt ingericht voor tijdelijk gebruik door gemeente en daarna in 2024 eventueel geschikt gemaakt voor tijdelijke bewoning - Gemeentewerf -> kwaliteitseisen onderdeel van planvorming - Sporthal en bibliotheek: planvorming in relatie tot mogelijkheden dorpshuis Gezien de nieuwbouw, dan wel de planvorming rondom de diverse gebouwen zijn hier geen bijzonderheden te vermelden. De opgestelde/op te stellen beheerplannen zijn/worden in de begroting opgenomen.
Openbaar Water Omvang areaal
Doel Beheerplan Uitgangspunt kwaliteit onderhoudsniveau Staat van onderhoud Zijn de financiële consequenties van het huidige beheerplan volledig in de begroting opgenomen? Jaarlijks budget Groot onderhoud komende jaar Ontwikkelingen
Begroting gemeente Renswoude 2024
De watergangen die volgens de Keur van het Waterschap onderhoudsplichtig zijn en in eigendom zijn van de gemeente, worden door de gemeente onderhouden. Watergangen moeten voldoende water kunnen blijven aan- en afvoeren, zodat voor de bewoners van een gebied geen waterproblemen ontstaan. Integraal beheerplan (periode 2021 – 2030) en een integraal meerjarenonderhouds- en vervangingsplan (periode 2021 – 2025). Het doorstroomprofiel moet voldoende zijn, als maat wordt gehanteerd dat minimaal 2/3 van het theoretische profiel beschikbaar is. Het onderhoud van de watergangen is goed. Ja
€ 11.852 Geen grootschalige werkzaamheden gepland. Er wordt gestreefd naar het clusteren van werkzaamheden aan de watergangen. Vergroten van de biodiversiteit wordt geïntegreerd met slotenonderhoud en onderhoud/maaien van bermen.
47
Civiele kunstwerken (bruggen en duikers) Omvang areaal Doel Beheerplan
Uitgangspunt kwaliteit onderhoudsniveau Staat van onderhoud Zijn de financiële consequenties van het huidige beheerplan volledig in de begroting opgenomen? Jaarlijks budget Groot onderhoud komende jaar
Ontwikkelingen
Het areaal bestaat uit 19 bruggen en duikers Kunstwerken moeten te allen tijde veilig zijn, waarbij het onderhoud zodanig moet zijn dat er geen achterstallig onderhoud ontstaat. Rapportage ‘Inspectie en meerjarenplanning kunstwerken’ d.d. 11 december 2018. Integraal beheerplan (periode 2021 – 2030) en een integraal meerjarenonderhouds- en vervangingsplan (periode 2021 – 2025). De kunstwerken moeten functioneel en veilig zijn. De kwaliteit is redelijk tot goed. Ja
€ 14.568 Geen
Aan de hand van de resultaten van de 5-jaarlijkse inspectie van de kunstwerken wordt het onderhoudsplan bijgesteld.
Openbare Verlichting Omvang areaal Doel Beheerplan Uitgangspunt kwaliteit onderhoudsniveau Staat van onderhoud
Zijn de financiële consequenties van het huidige beheerplan volledig in de begroting opgenomen? Jaarlijks budget Groot onderhoud komende jaar Ontwikkelingen
Het areaal bestaat uit ruim 900 lichtpunten, bestaande uit masten en armaturen. Bijdragen aan een verkeersveilige en sociaal veilige openbare ruimte. Integraal beheerplan (periode 2021 – 2030) en integraal meerjarenonderhouds- en vervangingsplan (periode 2021 – 2025). Als uitgangspunt geldt de RVOL (Richtlijn voor openbare verlichting) Het areaal is relatief oud (veel armaturen zijn ouder dan 20 jaar en veel masten zijn ouder dan 40 jaar, d.w.z. afgeschreven) De kwaliteit is in het algemeen redelijk tot goed. Nee
€ 76.839 10-20 masten worden in het kader van groot onderhoud vervangen Vervangingsplan optellen en budgetteren vervanging. Met de vervanging van conventionele lampen naar LED-verlichting is veel energie te besparen. Onderzocht wordt onder welke condities een versnelling in ‘verLEDden’ mogelijk is. Meubilair (bebording en speelvoorzieningen)
Omvang areaal
Doel
Begroting gemeente Renswoude 2024
Het areaal bestaat uit: - 850 verkeersborden - 16 speelplaatsen met 125 speeltoestellen - Banken 25 - Hondenpoep voorzieningen Speelplekken: ontspanningsplek voor de doelgroep Verkeersborden: geleiding verkeer
48
Beheerplan Uitgangspunt kwaliteit onderhoudsniveau Staat van onderhoud
Zijn de financiële consequenties van het huidige beheerplan volledig in de begroting opgenomen? Jaarlijks budget Groot onderhoud komende jaar Ontwikkelingen
Banken: recreatie Hondenpoep voorzieningen: overlast beperken Integraal beheerplan (periode 2021 – 2030) en een integraal meerjarenonderhouds- en vervangingsplan (periode 2021 – 2025). Functionele en veilige voorzieningen De kwaliteit van de speeltoestellen is, ondanks de gemiddeld hoge ouderdom, in het algemeen matig tot goed. De kwaliteit van de bebording is goed. De kwaliteit van de banken is goed De kwaliteit van de hondenpoep voorzieningen is goed. Ja
€ 44.443 Conform het IBOR-plan wordt jaarlijks 1 speelplaats vervangen. Onveilig meubilair wordt direct aangepakt. In 2024 wordt een speelbeleidsplan met een onderhouds- en vervangingsplan voor de speelvoorzieningen aan de raad voorgelegd.
Buitensportaccommodaties Omvang areaal Doel Beheerplan
Uitgangspunt kwaliteit onderhoudsniveau
Staat van onderhoud Zijn de financiële consequenties van het huidige beheerplan volledig in de begroting opgenomen? Jaarlijks budget Groot onderhoud komende jaar Ontwikkelingen
3.2.4
Het areaal bestaat uit 3 voetbalvelden, 4 tennisbanen en 1 sporthal. Goede voorzieningen ten behoeve van sport. Integraal beheerplan (periode 2021 – 2030) en een integraal meerjarenonderhouds- en vervangingsplan (periode 2021 – 2025) m.u.v. de sporthal. Onderhoud wordt uitgevoerd op grond van de eis dat de voorziening voldoet aan ‘schoon, heel en veilig’. Deze begrippen zijn niet nader gespecificeerd. Daarnaast moeten ze voldoen aan de wettelijke eisen NOCNSF. De kwaliteit is goed (de kunstgrassportvelden van zowel de voetbal als de tennis zijn allen vervangen in 2022). Ja.
€ 103.824 Er is geen grootschalig onderhoud gepland voor de nabij toekomst. Geen bijzonderheden.
Financiering
Inleiding In de paragraaf financiering wordt de financieringsfunctie van de gemeente Renswoude voor de jaren 2024-2027 uiteengezet. In deze paragraaf komen onder andere de kasgeldlimiet en de renterisiconorm aan de orde. Daarnaast wordt aandacht besteed aan de verwachte ontwikkeling van de schulden in 2024-2027 en de hiermee gepaard gaande rentekosten. Beleidskader De Wet Fido geeft voorschriften met betrekking tot het aantrekken van geldleningen, het uitzetten van middelen en het verstrekken van garanties. Van belang hierbij is, dat deze activiteiten geschieden in het kader van het uitoefenen van de publieke taak. Uitzetting van tijdelijk overtollige middelen dient een voorzichtig karakter te hebben en mag niet gericht zijn op het verschaffen van inkomen door het lopen van overmatige risico’s. Het beleggings- en financieringsbeleid van de gemeente is vastgelegd in het Treasurystatuut 2015 gemeente Renswoude, dat voor het laatst is vastgesteld door de raad op 3 maart 2015.
Begroting gemeente Renswoude 2024
49
Doelstellingen van het treasurybeleid De doelstellingen van het treasurybeleid zijn: ▪ De organisatie van voldoende financiële middelen voorzien, streven naar voldoende liquiditeit (de mate waarin de direct opeisbare schulden tijdig kunnen worden voldaan) en solvabiliteit (de mate waarin alle schulden kunnen worden voldaan bij een eventuele liquidatie) en; ▪ Het nastreven van een financiële rentabiliteit (het aantrekken van middelen tegen zo laag mogelijke kosten, het uitzetten van middelen tegen zo hoog mogelijke opbrengsten en het gebruik maken van marktontwikkelingen). Gemeentefinanciering Financiering voor een periode van één jaar en langer wordt enkel aangetrokken ten behoeve van de uitoefening van de publieke taak. Bij het bepalen van de financieringsbehoefte worden alle inkomsten en uitgaven betrokken. De financiering met externe financieringsmiddelen wordt zoveel mogelijk beperkt door primair de beschikbare interne financieringsmiddelen (reserves en voorzieningen) te gebruiken om het renteresultaat te optimaliseren. Kasgeldlimiet Met kortlopende schuld worden leningen bedoeld die een looptijd korter dan één jaar hebben. Eens per kwartaal dient een opgave aan de toezichthouder (Provincie Utrecht) te worden gedaan met betrekking tot de gemiddelde netto vlottende schuld.
Dit bedrag mag de kasgeldlimiet, dit is de maximaal toegestane netto vlottende schuld, niet overschrijden. Som is de overschrijding tijdelijk (bijvoorbeeld omdat de gemeente op korte termijn opbrengsten uit grondexploitatie verwacht). Als de overschrijding niet tijdelijk is zal de gemeente een vaste geldlening moeten aantrekken. Door de minister van Financiën wordt het percentage van de kasgeldlimiet vastgesteld. Momenteel bedraagt dit percentage 8,5% van het begrotingstotaal bij aanvang van het dienstjaar. Bedragen x € 1.000 Kasgeldlimiet 2024 t/m 2027
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2024
2025
2026
2027
Begrotingstotaal lasten (incl. toevoeging reserves)
19.039
18.179
18.081
18.131
Vastgestelde percentage kasgeldlimiet
8,50%
8,50%
8,50%
8,50%
2. Netto renteherziening op vast schuld (1a-1b)
1.618
1.545
1.537
1.541
Kasbeheer Het liquiditeitsgebruik wordt beperkt door de geldstromen op gemeenteniveau en liquiditeitsplanning af te stemmen. Hierbij wordt erop toegezien dat de liquiditeitspositie voldoende is om te garanderen dat de financiële verplichtingen tijdig kunnen worden nagekomen. Het betalingsverkeer wordt bijna uitsluitend elektronisch uitgevoerd door de N.V. Bank Nederlandse Gemeenten. De gemeentelijke kaspositie verandert per dag. Om de saldi optimaal te beheren, wordt gebruik gemaakt van het pakket voor geïntegreerde dienstverlening op het terrein van betalingsverkeer en kredietverlening van de N.V. Bank Nederlandse Gemeenten. Op basis van de hiervoor gesloten overeenkomst met de bank, trekt de bank voor de gemeente daggelden aan bij een schuld in rekeningcourant en zet de bank voor de gemeente daggelden uit bij een tegoed in rekening-courant. Het voordeel hiervan is, dat de tarieven voor daggeld gunstiger zijn dan de tarieven voor rekening-courant. Renterisiconorm De renterisiconorm is bedoeld om het renterisico dat de gemeente loopt op zijn langlopende schuld te beperken. Hierbij is het uitgangspunt om zoveel mogelijk spreiding in de looptijden van leningen aan te brengen. Het renterisico op de vaste schuld mag de renterisiconorm niet overschrijden.
De renterisiconorm wordt berekend op 20% (het door de minister van Financiën vastgestelde percentage) van het begrotingstotaal, inclusief toevoeging reserves aan het begin van het begrotingsjaar.
Begroting gemeente Renswoude 2024
50
Stap
Variabelen renterisico (norm) Bedragen x € 1.000
1 2 3
Renteherzieningen
4
Renterisiconorm
5 = (4 groter dan 3)
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2024
2025
2026
2027
0
0
0
0
Aflossingen
2.433
2.283
2.283
2.283
Renterisico (1+2)
2.433
2.283
2.283
2.283
3.808
3.636
3.616
3.626
Ruimte onder renterisiconorm
20%
1.375
1.353
1.333
1.343
Uit dit overzicht blijkt dat de gemeente Renswoude in de jaren 2024-2027 op begrotingsbasis zal voldoen aan de renterisiconorm. Schatkistbankieren Vanaf 2014 zijn gemeenten, provincies, waterschappen en gemeenschappelijke regelingen verplicht hun overtollige liquide middelen te stallen en beleggingen aan te houden bij het Ministerie van Financiën. Overtollige liquiditeiten en beleggingen mogen niet meer worden gestald bij private partijen buiten de schatkist. De middelen die een decentrale overheid in de schatkist aanhoudt, blijven beschikbaar voor de uitoefening van de publieke taak van deze decentrale overheid. Vanaf medio 2015 heeft de gemeente Renswoude gelden gestald op de bankrekening bij het Ministerie van Financiën. Relatiebeheer De gemeente Renswoude heeft als huisbankier de N.V. Bank Nederlandse Gemeenten, een bankinstelling zoals hiervoor vermeld, gecertificeerd met de triple A-rating volgens Moodys en volgens Standaard & Poor's. Bij deze bank heeft de gemeente Renswoude een viertal zakelijke rekeningen, te weten een rekening voor het dagelijks betalingsverkeer en een rekening voor de inning van belastingen, een rekening voor de inning van de huren en een rekening ten behoeve van schatkistbankieren. Financieringspositie Gemeentefinanciering heeft betrekking op de financiering van de organisatie voor de lange termijn.
De financieringsstructuur wordt hierbij bepaald door de verhouding tussen het eigen vermogen en vreemd vermogen. Zodra de financieringsmiddelen (de reserves, voorzieningen en opgenomen geldleningen) lager zijn dan het totaal van de boekwaarde van de investeringen is dit een teken dat de gemeente een vaste geldlening moet gaan aantrekken. In de meerjarenbegroting wordt in dat geval ook rekening gehouden met de daaruit voortkomende rentelasten. Financieringsbehoefte De financieringsbehoefte van de gemeente wordt bepaald aan de hand van een liquiditeitsbegroting. Op basis van de verwachte uitgaven en inkomsten (kasstromen) wordt een schatting gemaakt van het verwachte liquiditeitsverloop. Voor een goede liquiditeitsplanning is vooral inzicht nodig in de financiële planning van grote projecten en investeringen. Geldleningen die de gemeente aantrekt zijn vooral bedoeld voor het financieren van investeringen van het Woningbedrijf. De verwachting is dat de financieringsbehoefte tot en met 2027 zal toenemen. Dit wordt met name veroorzaakt door de realisatie van nieuwe projecten. Met de rentelasten van de nieuw aan te trekken geldleningen in de komende jaren is rekening gehouden in de begroting. Ook zijn de rentelasten (en afschrijvingslasten) van de (nog niet door de raad beschikbaar gestelde) investeringskredieten zoals opgenomen in het investeringsplan in de begroting geraamd.
Toe te rekenen rente (omslagrente) Voor de toerekening van de betaalde rente maakt de gemeente gebruik van de rente-omslag-methode. Door toepassing van de rente-omslag-methode wordt de rente aan de hand van de stand van de investeringen toegerekend aan de taakvelden in de programmabegroting. De commissie BBV heeft de aanbeveling gedaan geen bespaarde rente toe te rekenen aan het eigen vermogen. Renteschema op basis van notitie rente BBV In het BBV is opgenomen dat de paragraaf financiering van de begroting en jaarstukken naast de beleidsvoornemens en het gerealiseerde beleid ten aanzien van het risicobeheer van de financieringsportefeuille ook inzicht moet geven in de
Begroting gemeente Renswoude 2024
51
rentelasten, het renteresultaat en de doorberekende rente aan investeringen, grondexploitaties en projecten. Dit is in onderstaand schema weergegeven. De doorberekende rente is inclusief de rente over de investeringen van het Woningbedrijf.
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2024
2025
2026
2027
Bedragen x € 1.000 Financieringsmiddelen Reserves
20.592
20.151
21.402
22.284
Voorzieningen
2.754
2.805
2.868
2.971
Langlopende geldleningen
24.359
24.359
24.359
24.359
A. Totale financieringsmiddelen
47.704
47.315
48.629
49.615
Vaste activa algemene dienst
46.101
46.414
47.131
47.266
Vaste activa woningbedrijf
26.765
26.265
25.765
25.265
B. Totaal benodigde financieringsmiddelen
72.865
72.679
72.896
72.531
Financieringsbehoefte (A-B)
-25.161
-25.364
-24.267
-22.916
Benodigde financieringsmiddelen
Renteschema op basis van notitie rente Besluit Begroting en Verantwoording Begroting 2024 a.
De externe rentelasten over de korte en lange financiering
b.
De externe rentebaten ( idem)
226.405 -/-
Saldo rentelasten en rentebaten
c1.
220.676
De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend
c2.
5.729
-/-
€
-
-/-
€
-
+/+
€
-
De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend
c3.
De rentebaat van doorverstrekte leningen indien daar een specifieke lening voor is aangetrokken ( = projectfinanciering), die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend
d1.
Rente over eigen vermogen
+/+
-
d2.
Rente over voorzieningen
+/+
-
Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente e.
De aan taakvelden toegerekende rente ( renteomslag )
f.
Renteresultaat op het taakveld Treasury
Begroting gemeente Renswoude 2024
220.676 -/-
65.086 155.590
52
3.2.5
Bedrijfsvoering
Regionale bedrijfsvoering Om de kwaliteit van de bedrijfsvoering te borgen kiest het college ook voor regionale samenwerking. Een aantal taken is structureel uitbesteed aan de gemeente Veenendaal (ICT en informatiebeveiliging, uitvoering participatiewet, belastingen) en verloopt over het algemeen naar tevredenheid. Renswoude stelt zich hierbij op als partner en niet als klant. Deze houding wordt gewaardeerd. In 2024 zullen de dienstverlening-overeenkomsten (DVO’s) met Veenendaal worden voortgezet, zoals onder andere de samenwerking en dienstverlening rond de belastingsamenwerking. ICT- en belasting-samenwerking blijven in 2024 een belangrijk aandachtspunt, omdat de gemeente Veenendaal bezig is met een reorganisatie van deze beide afdelingen. Inmiddels is het besluit genomen om de belastingsamenwerking te beëindigen. Veenendaal, Woudenberg en Renswoude zullen per 2025 de belastingen uitbesteden aan de organisatie GBLT. 2024 is een overgangsjaar, waarbij Veenendaal de belastingen nog zal verzorgen. Personeel en Organisatieontwikkeling Het college werkt aan een veerkrachtige en wendbare organisatie. Een organisatie die op elk moment kan inspelen op de toegenomen opgaves uit de samenleving en voldoet aan de toenemende eisen die wetgeving aan haar stellen. Ook in 2024 zal er in personeel worden geïnvesteerd.
Het college investeert niet alleen in training, opleiding, arbeidsvoorwaarden en werkomstandigheden, maar zal er waarschijnlijk niet aan ontkomen om in 2024 opnieuw in de formatie te investeren. Het gaat dan met name om de beleidsterreinen jeugd, vanwege de toegenomen vraag, om het beleidsterrein vergunningen, vanwege de omgevingswet en om het beleidsterrein OOV vanwege ondermijningsproblematiek. Het huidige beleid is erop gericht, dat gekozen wordt voor vast personeel op strategische functies en dat specialistische functies op inhuurbasis aan de gemeentelijke organisatie worden gebonden. Gelet op de overspannen arbeidsmarkt, met name in onze zoekgebieden, is inhuur onvermijdelijk. Inhuur - zowel incidenteel als structureel - vindt bij voorkeur plaats bij collega gemeenten. Denk aan BOA’s, OOV-beleid en crisisfunctionaris. De ontwikkelingen op de gemeentelijke arbeidsmarkt zijn nog steeds zo dat het gewoon is geworden om structureel in te huren. Een deel van de gewenste arbeidskrachten is inmiddels alleen beschikbaar voor gemeenten als ZZP-er al dan niet via een bureau. Dit zal in de toekomst niet veel anders worden. Daarnaast moet incidenteel worden ingehuurd op specialistische thema’s. Denk daarbij aan fiscaliteit, juridische vraagstukken en meer. Gemeente Renswoude wil een inclusieve organisatie zijn, een afspiegeling van het dorp.
Hierbij kunnen alle medewerkers vanuit de eigen talenten en kwaliteiten een bijdrage leveren, waarbij het accent ligt op goed werkgeverschap. Dit komt tot uiting in de vorm van een eerlijk salaris, opleidingsmogelijkheden, loopbaanplanning, gezamenlijke activiteiten en vooral aandacht vanuit het management. Hierdoor kunnen wij onze medewerkers en nieuwe kandidaten net dat stukje extra geven, waardoor zij in deze huidige arbeidsmarkt voor de gemeente Renswoude (blijven) kiezen. Het college wil Renswoude als zelfstandig opererende, unieke en veelzijdige werkgever op de kaart zetten. Hieraan werken wij dagelijks, door gericht vacatures te plaatsen en gebruik te maken van onze contacten met de collega’s HR binnen Regio Foodvalley. Organisatie gegevens Renswoude Indicator
Eenheid
Inwoners Formatie
Aantal FTE per 1.000 inwoners FTE per 1.000 inwoners Kosten per inwoner
Bezetting Apparaatskosten (1) Externe inhuur
Overhead
Kosten inhuur externen als % van totale loonsom + kosten inhuur externen % van totale lasten
Jaarrekening 2021 5.444
€
Jaarrekening Begroting 2023 Begroting 2024 2022 5.556 5.651 5.747
6,4
6,8
7,9
8,3
5,7
6,0
5,5
7,8
881 €
1.020 €
629 €
766
42%
49%
51%
36%
10%
16%
15%
16%
(1) Omschrijving Apparaatskosten (ofwel organisatiekosten): zijn de noodzakelijke financiële middelen voor het inzetten van personeel (salarissen), organisatie-, huisvestings-, materieel-, automatiseringskosten en dergelijke voor de uitvoering van de organisatorische taken. Apparaatkosten zijn dus alle personele en materiële kosten die verbonden zijn aan het functioneren van de organisatie, exclusief griffie en bestuur.
Begroting gemeente Renswoude 2024
53
Samenwerking Samen met de gemeenten uit Regio Foodvalley, wordt er gekeken naar: aanpak werving en selectie, verhoging werkplezier van onze medewerkers en het uitwisselen van HR-expertise en ideeën. Dit laatste zorgt ervoor, dat we niet allemaal het wiel hoeven uitvinden, waardoor we tijd en kosten kunnen besparen. Ook geldt dat, waar dat kan, met buurgemeenten slim wordt samengewerkt om moeilijk vervulbare vacatures samen in te vullen. Onder andere door het opstellen van een gezamenlijk trainee-programma. Dit is op de langere termijn een kansrijke richting omdat we als merk ‘foodvalley’ als werkgever kunnen concurreren op een overspannen arbeidsmarkt. Organisatieontwikkeling en huisvesting In 2019 is een organisatieontwikkeling ingezet. In eerste instantie werd gereorganiseerd. Het doel was om beter te zijn toegerust op nieuwe opgaven als zelfstandige gemeente. Deze organisatieontwikkeling gaat door. Het college is van mening dat dit in ieder geval in deze raadsperiode het beste op een organische wijze in samenspraak met de werkorganisatie kan gebeuren. Na corona zijn daarbij nieuwe inzichten ontstaan over flexwerken, wijze van aansturing en organisatiecultuur. Renswoude als kleine, zelfbewuste werkorganisatie is gebaat bij een familiaire, informele cultuur waarbij we elkaar zoveel mogelijk helpen en ondersteunen.
Waarbij we doen wat nodig is en er veel ruimte is voor eigen initiatieven en ideeën. Voor een kleine organisatie met veel parttimemedewerkers is het daarom belangrijk elkaar veel te ontmoeten en door en door te kennen in een uitnodigende omgeving. Een omgeving die ook uitstraalt dat je als individuele werknemer belangrijk bent. Hier zal ook in 2024 verder in worden geïnvesteerd. Een uitstekende investering voor de werkorganisatie is de gloednieuwe kantooromgeving die in 2023 is betrokken. Een mooi uithangbord bovendien voor toekomstige personeelsleden en onze inwoners. Informatievoorziening, Informatiebeveiliging en Gegevensbescherming Gemeente Renswoude is een behoorlijke professionaliseringsslag aan het maken in de ICT faciliteiten en informatievoorziening. Misschien nog wel belangrijker zijn de stappen op het gebied van informatiebeveiliging en gegevensbescherming. Met een digitale werkplek voor de medewerkers is er ingespeeld op de toegenomen vraag naar mobiliteit, omdat je overal moet kunnen werken. Iedere medewerker heeft een laptop die gekoppeld kan worden aan een groot scherm. De instellingen van deze laptops zijn op advies van de CISO en de FG, waardoor er de grootst mogelijke beveiliging en minimale registratie van privacygevoelige data ontstaat (locatie, gebruik internet, log-ins).
Daarnaast kunnen ICT-medewerkers de omgeving monitoren op capaciteit, performance en beveiliging. In control (middel- en lange termijn) Planning & control cyclus De planning & control cyclus geeft inzicht waar de gemeente staat, in relatie tot de door de gemeenteraad vastgestelde doelstellingen. Het gaat over het dagelijks werk van het college, waarover verantwoording wordt afgelegd aan de gemeenteraad. Belangrijk uitgangspunt hierbij is dat wij een lerende organisatie zijn, die fouten en verbeterpunten in onze bedrijfsprocessen zelf constateert, oppakt en bewaakt. Hierover geeft het college jaarlijks een in-control verklaring af, waarin het aangeeft wat de status is op dit punt. Hierbij ligt de focus op de rechtmatigheid en getrouwheid van processen met een forse financiële impact. Bedrijfsvoering in publieke organisaties is een voortdurende veranderende wereld. Dit brengt veel dynamiek met zich mee. Het vraagt de werkorganisatie om steeds slimmer te organiseren. De financiële producten uit de planning & control cyclus staan hierin nooit stil en behoren tot een proces dat continue aan verandering en doorontwikkeling onderhevig is. De nu voorliggende begroting 2024 en meerjarenraming, is de 2e begroting volgens de methodiek ‘Logisch Kader’.
De meest recente prestatie van de werkorganisatie van gemeente Renswoude is de toevoeging van beleidsindicatoren in de begroting bij de activiteiten. Rechtmatigheid (landelijke ontwikkeling) Het college was altijd al verantwoordelijk voor het rechtmatig handelen van de gemeente. Maar na de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording over 2023 neemt het college heel expliciet de verantwoordelijkheid hiervoor. Het college legt over het rechtmatig handelen verantwoording af in de jaarrekening aan de Raad. De kaderstellende en controlerende taak van de Raad op de financiële rechtmatigheid van transacties krijgt hierdoor extra aandacht. Daarnaast biedt de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording ook een kans om de kwaliteit van de interne beheersing te versterken. De jaarstukken 2023 zullen in 2024 vastgesteld worden. Hier zal voor het eerst een rechtmatigheidsverklaring worden afgegeven door het college.
Begroting gemeente Renswoude 2024
54
Accountant In 2023 zal er een aanbestedingstraject gestart worden samen met een speciaal hiervoor ingestelde commissie, om uiteindelijk een nieuwe accountant te selecteren. Het contract van de huidige accountant eindigt na de jaarrekeningcontrole 2023. De bedoeling is om begin 2024 een nieuwe accountant te hebben aangesteld, waardoor er een goede overdracht kan plaatsvinden.
3.2.6
Verbonden partijen
Informatie per verbonden partij Omdat er meer inzicht wordt verlangd in de verbonden partijen vanwege vergroting van de ‘grip’, is een overzicht per verbonden partij opgenomen, gebaseerd op de in het BBV opgenomen eisen voor de te verstrekken informatie. Naam
Veiligheidsregio Utrecht (VRU), gevestigd te Utrecht
Doel en openbaar belang dat wordt behartigd
De Veiligheidsregio Utrecht behartigt de belangen van de gemeenten op het gebied van de brandweerzorg, de organisatie van de geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen, de rampenbestrijding en crisisbeheersing (bevolkingszorg), het beheer van de gemeenschappelijke meldkamer, de zorg voor een adequate samenwerking met de politie Utrecht en de meldkamer ambulancezorg, een gecoördineerde en multidisciplinaire voorbereiding op de rampenbestrijding en crisisbeheersing. Alle 26 gemeenten van de Provincie Utrecht. Mevrouw P. Doornenbal-van der Vlist De gemeente draagt financieel bij op basis van een inwonerbijdrage. In de begroting 2024 is het volgende bedrag opgenomen: € 386.000 Eind 2022: € 23,3 mln.
Deelnemende partijen Bestuurder(s) Renswoude Bijdrage Renswoude Eigen vermogen verbonden partij Vreemd vermogen verbonden partij
Eind 2022: € 62,5 mln.
Resultaat Ontwikkelingen
2022: € 742.000 Vanuit het rijk wordt de laatste jaren ten aanzien van de veiligheidsregio's ingezet op de versterking van de crisisbeheersing. Ook de VRU is de weg ingeslagen om de daarvoor beschikbaar gestelde gelden te besteden voor een adequaat niveau van crisisbeheersing te bereiken. De verhouding beschikbare weerstandscapaciteit en benodigde weerstandscapaciteit is voor 2023 begroot op 2,2. Dit is dus hoger dan de benodigde 1. Dit komt door de bijstelling van de risico’s en de groei van het eigen vermogen. De risico’s worden gemonitord. Het algemeen bestuur en de gemeenten worden geïnformeerd over relevante ontwikkelingen. Als daar aanleiding voor is worden eventuele financiële consequenties via een begrotingswijziging voorgelegd aan het algemeen bestuur en de gemeenten.
Risico’s
Naam
GGD regio Utrecht, gevestigd te Zeist
Doel en openbaar belang dat wordt behartigd
Een goede basisgezondheidszorg en gelijke kansen op gezondheid voor inwoners bevorderen, onder meer door preventie. De GGD (Gemeentelijke Gezondheidsdienst) regio Utrecht beschermt, bewaakt en bevordert de gezondheid van de ruim 1,2 miljoen inwoners van de 26 Utrechtse gemeenten. Zij doen dat door risico’s voor de gezondheid te signaleren, te voorkomen en de gezondheid van alle inwoners te bevorderen. Alle 26 gemeenten van de Provincie Utrecht. De heer C.E. Eskes
Deelnemende partijen Bestuurder(s) Renswoude
Begroting gemeente Renswoude 2024
55
Bijdrage Renswoude
Eigen vermogen verbonden partij
De gemeente draagt bij op basis van afname van diensten. De bijdrage van de gemeente Renswoude aan de GGDrU wordt voor 2024 geraamd op € 267.000. Dat is een verhoging van € 45.000 ten opzichte van 2023. Eind 2022: € 4,3 mln.
Vreemd vermogen verbonden partij
Eind 2022: € 29,3 mln.
Resultaat Ontwikkelingen
2022: € 648.000 De bijdrage van de gemeente Renswoude aan de GGDrU is voor 2024 met € 45.000 verhoogd ten opzichte van 2023. Deze verhoging heeft te maken met: − Versterking van de arbeidsvoorwaarden, − Verbetering van de informatievoorziening en informatietechnologie − Signalering en screening van de mentale gezondheid van 12- tot 18jarigen en jongvolwassenen − Terugdringen van het ziekteverzuim in het voortgezet onderwijs. Daarnaast stijgen de kosten vanwege loon- en prijsstijgingen en vanwege de uitvoering van de nieuwe Wet open overheid. De begroting van de GGDrU laat in de afgelopen jaren een stijgende trend zien, die voor een grotere druk op de gemeentelijke begroting zorgt. Ook de komende jaren verwacht de GGDrU meer te moeten uitgeven om aan de wettelijke taken te kunnen voldoen. De raad heeft hierover in een zienswijze bij de ontwerpbegroting 2024 vragen gesteld aan de GGDrU.
Risico’s
Naam
Doel en openbaar belang dat wordt behartigd
Deelnemende partijen Bestuurder(s) Renswoude Bijdrage Renswoude
Eigen vermogen verbonden partij
IW4 bedrijven, gevestigd te Veenendaal
IW4 is een sociaal werkbedrijf, die de talenten van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt benut en hen aan passend volwaardig werk helpt. IW4 voert voor de gemeenten Veenendaal, Rhenen en Renswoude de Wet sociale werkvoorziening (WSW) en trajecten in het kader van de Participatiewet uit. IW4 valt onder de Gemeenschappelijke Regeling Instituut Sociale Werkvoorziening Zuidoost Utrecht, waarvan de drie genoemde gemeenten samenwerken. Renswoude en de andere twee gemeenten zijn vertegenwoordigd in het algemeen en dagelijks bestuur van deze gemeenschappelijke regeling. Gemeenten Veenendaal, Rhenen en Renswoude. De heer C.E. Eskes De gemeente betaalt de rijksbijdrage Wsw in zijn geheel door aan IW4. De eventuele tekorten van de beheer NV worden (naar rato) door de deelnemende partijen aangezuiverd. Het aandeel van Renswoude daarin bedraagt 2,81%. Eind 2022: € 2,1 mln.
Vreemd vermogen verbonden partij
Eind 2022: € 13,2 mln.
Resultaat Ontwikkelingen
2022: -€ 61.000 In 2023 heeft IW4 na een bouwperiode van 14 maanden een nieuw pand betrokken. Tijdens de verhuizing bleef de spreekwoordelijke winkel open: de productie draaide zonder grote onderbrekingen en klanten hebben geen hinder ondervonden van de verhuizing. Sinds er geen nieuwe mensen meer mogen instromen in de Wet sociale werkvoorziening heeft IW4 zich volgens plan doorontwikkeld naar een professioneel werkleerbedrijf voor de brede doelgroep van de
Begroting gemeente Renswoude 2024
56
Risico’s
Naam Doel en openbaar belang dat wordt behartigd
Deelnemende partijen
Bestuurder(s) Renswoude Bijdrage Renswoude
Eigen vermogen verbonden partij
Participatiewet, met een focus op in-, door- en uitstroom van (kandidaat)werknemers. Na evaluatie van het transitieplan IW4 is afgesproken dat de jaarlijkse gemeentelijke bijdrage aan IW4 vervalt en dat de rijksbijdrage Wsw die de gemeente ontvangt in zijn geheel wordt doorgegeven aan IW4. • De risico’s voortvloeiende uit de bedrijfsvoering van IW4 liggen binnen IW4 Beheer NV. Dit geldt ook voor het subsidierisico, het verschil tussen de rijkssubsidie en de personele kosten van Swmedewerkers. Binnen de NV is echter slechts een beperkte algemene risicoreserve opgebouwd. Dit betekent dat wanneer risico’s daadwerkelijk (ernstige) negatieve gevolgen voor het financieel resultaat binnen de NV hebben, dit zal leiden tot een beroep op de middelen binnen de GR. Het betreft hier risico’s als gevolg van de economie, bedrijfsvoering en andere externe factoren. • De landelijke discussie over de ontoereikende vergoedingen van het Rijk voor beschut werk ("nieuw beschut") raakt ook het werk van IW4. Het aantal inwoners dat gebruikmaakt van de nieuwe regeling voor beschut werk zal de komende jaren toenemen. Als de vergoeding niet wordt verhoogd, geeft dit een steeds groter financieel risico voor de gemeente. • De nieuwe cao stelt IW4 als werkgever voor hogere loonkosten. De rekening komt bij de gemeente te liggen als het Rijk hierin niet compenseert.
Omgevingsdienst regio Utrecht (ODRU), gevestigd te Utrecht Het op een doelmatige, kwalitatief goede, efficiënte en controleerbare manier uitvoeren van de door de deelnemende gemeenten opgedragen adviserende en uitvoerende taken op het gebied van de omgeving, milieu en duurzaamheid in de ruimste zin. Deze samenwerking levert betere garanties voor de kwaliteit van uitvoering, financiële schaalvoordelen en vermindering van de kwetsbaarheid. De gemeenten: Bunnik, De Bilt, De Ronde Venen, Montfoort, Oudewater, Renswoude, Rhenen, Stichtse Vecht, Utrechtse Heuvelrug, Veenendaal, Vianen, Wijk bij Duurstede, Woerden, IJsselstein en Zeist. De heer H. H. van der Schoor De bijdrage van de gemeente is gebaseerd op de omvang van taken die wij gegarandeerd afnemen. Bij tekorten of overschotten wordt ook afgerekend op basis van de opdrachtenportefeuilles (of als AB anders bepaalt). In de begroting 2024 is het volgende bedrag opgenomen: € 365.800. Eind 2022: € 1,2 mln.
Vreemd vermogen verbonden partij
Eind 2022: € 4,3 mln.
Resultaat Ontwikkelingen
2022: -€ 49.400 De ODRU heeft zich de laatste jaren voorbereid op de inwerkingtreding van de Omgevingswet die per 1 januari 2024 in werking treedt. In 2024 zal blijken hoe de implementatie verloopt. De Omgevingswet wordt immers het integrale wettelijke kader voor beheer en ontwikkeling in de fysieke leefomgeving. De wet stelt ODRU en de andere