VTH_uitvoeringsbeleid_versie 15-12-2021
Tekst van het document
Uitbreidingen voor het agrarisch bedrijf kunnen
uit zones, zoals beschreven staat in de Wet
ook beperkt worden door aanwezige kwetsbare
geluidhinder. Op De Zegge zijn bedrijven tot
(natuur)gebieden en functies als wonen.
maximaal categorie 3 toegestaan. Daarnaast
De risico’s in de agrarische sector hebben
zijn er enkele detailhandel bedrijven gevestigd
vooral te maken met milieu aspecten van het
op de daartoe aangewezen delen van dit
bedrijf en de omgeving. Door de verandering
bedrijventerrein, zoals een doe-het-zelf bedrijf
van de landbouw en het stoppen van
(GAMMA en Welkoop) en een fietsenhandel.
ondernemers komen er veel leegstaande bedrijfsgebouwen. Dit vormt een risico voor
Gebiedsanalyse buitengebied
het ontstaan van andere functies.
Het buitengebied is een grootschalig
Het vrijgekomen agrarische bedrijfsbebouwing
gebied met een grote diversiteit aan functies.
(VAB) beleid biedt kansen en moet het risico
De agrarische en de recreatieve sector zijn
van ondermijning door criminele activiteiten
hier breed vertegenwoordigd. Wonen in het
in dergelijke panden verkleinen. Het is soms
buitengebied wordt steeds belangrijker.
moeilijk te overzien op welke plekken illegale
De recreatiebedrijven liggen verspreid over de
activiteiten of strijdig gebruik ontstaat.
gemeente. Daarnaast vindt in het buitengebied
Het risico van ondermijning is in het
bedrijvigheid plaats en lopen er belangrijke
buitengebied, gelijk aan andere gemeenten,
transportleidingen van gas, water, elektra en
groot. De gemeente is bezig regelingen toe
infrastructurele hoofdverbindingen doorheen.
te passen voor de vrijgekomen agrarische
Deze functies staan soms op gespannen voet
bedrijfsbebouwing. Door deze regeling
met elkaar, waardoor een zorgvuldige afweging
vindt er geleidelijk een verschuiving plaats
van belangen op zijn plaats is.
van een gebied met overwegend actieve agrarische inrichtingen naar een gebied met een groter aantal burgerwoningen.
De agrarische sector is vanouds rijk
Door deze verschuiving krijgt het gebied
vertegenwoordigd in de gemeente Raalte.
ook een ander beschermingsregime vanuit
Het buitengebied is voor een groot deel in
de wet en regelgeving voor milieuzaken.
gebruik door al dan niet grondgebonden
Dit kan als effect hebben dat de nog
agrariërs. De gemeente Raalte kent ruim 30
actieve agrarische inrichtingen minder
VTH uitvoeringsbeleid
Agrarische sector
26
uitbreidingsmogelijkheden hebben. Dit levert
de verschillende handhavingsthema’s.
mogelijk spanning op met de voortschrijdende
Om die risico’s te kunnen inschatten is een
schaalvergroting in de landbouw. De gemeente
risicoanalyse gemaakt met betrekking tot
Raalte is gelegen tussen twee belangrijke
de verschillende inrichtingenbranches en
en kwetsbare natuurgebieden namelijk de
activiteiten. De risicoanalyse brengt het risico
Sallandse Heuvelrug en de IJsseloevers.
in beeld dat aan elk van de uitvoeringsthema’s
Beide natuurgebieden zijn niet gelegen in de
is verbonden. Risico is daarbij gedefinieerd als
gemeente zelf. Binnen de gemeente is het
het negatief effect maal de kans dat die zich
Natuurgebied Boetelerveld een zogeheten
voordoet, of risico = negatief effect x kans.
Natura 2000 gebied. Dit natuurgebied is
In 2021 is een vernieuwde tool geïntroduceerd
uniek vanwege zijn bijzondere vegetatie en
die integraal deel uitmaakt van het VTH
ondervindt veel hinder van de voortdurende
instrumentarium en ‘Omgevingswet-proof’ is.
verdroging van de bodem. De impact van
Deze tool wordt binnen het werkgebied van
stikstof op de natuur in het algemeen en de
de Omgevingsdienst IJsselland door alle
kwetsbare gebieden, zoals het Boetelerveld in
partners gebruikt.
het bijzonder, vraagt extra aandacht binnen meerdere taakgebieden. De gemeente Raalte
In de risicoanalyse wordt per branche of activiteit
speelt in op bovenstaande ontwikkelingen
een inventarisatie gemaakt. Hierbij wordt
door o.a. nieuw en samenhangend beleid te
gekeken hoe groot de risico’s zijn, hieruit volgt
ontwikkelen voor het buitengebied.
de intensiteit van de vergunningverlening, het toezicht en daaruit voortvloeiende handhaving.
Recreatieve sector Veel mensen werken in de recreatieve sector
Op basis van data en ervaring worden aan de
of komen in Raalte recreëren. Hierdoor is de
variabalen scores en weegfactoren toegekend
recreatieve sector een belangrijke sector in
door experts. De totaalscore bepaalt het risico
onze gemeente. Het gebruik van de gronden en
op een 5-puntenschaal. Van ‘zeer groot risico’
de gebouwen voor recreatieve doeleinden wijkt
tot ‘zeer klein risico’. De resultaten worden
af van de overige functies. De recreant maakt
vertaald naar de omvang en inrichting van
relatief kort gebruik van de voorzieningen en
de uitvoeringsorganisatie en de jaarlijkse
is niet altijd bekend met het gebouw of de
uitvoeringsprogramma’s. Het stellen van
omgeving waar men is. Het is niet toegestaan
prioriteiten betekent dat er taken zijn met
om (permanent) in een recreatief verblijf
een hoge prioriteit waar veel instrumenten
te wonen.
op worden ingezet. Anderzijds zijn er ook taken met een lage prioriteit, waarop weinig of
De uiteindelijke prioriteit van
De uitkomst van de risicoanalyse legt het minimale uitvoeringsniveau vast.
vergunningverlening, toezicht en handhaving is gebaseerd op een inschatting van het risico.
De opbrengst van de risicoanalyse wordt
Hierbij wordt gekeken naar de negatieve
verbonden met de besturingsmodule.
effecten bij een overtreding van
Dit instrumentarium is nog in ontwikkeling
VTH uitvoeringsbeleid
6.3 Risicoanalyse
geen instrumenten worden ingezet.
27
waarmee inzichtelijk wordt gemaakt hoeveel
die risicoanalyse ligt buiten de scope van dit
tijd/uren benodigd zijn om de VTH taken te
uitvoeringbeleid.
kunnen uitvoeren. Jaarlijks dient de risicoanalyse te De risicoanalyse voor de milieutaken zal
worden geanalyseerd en bijgesteld.
separaat worden vastgesteld.
Dit wordt gedaan door monitoring van de verkregen uitvoeringsgegevens. In het VTH
Dit door middel van een regionaal afgestemd
jaarprogramma en het VTH jaarverslag wordt
uniform collegebesluit. De vaststelling van
jaarlijks de bijstelling van de risicoanalyse als
Klasse
Opmaak
Van
tot en met
onderwerp meegenomen.
1
Zeer groot risico
40
43 punten
2
Groot risico
30
40 punten
Schematisch ziet dat er uit als de matrix hieronder.
3
Beperkt risico
20
30 punten
Dit is een voorbeeld voor de taak bouwen.
4
Klein risico
10
20 punten
5
Zeer klein risico
0,0
10 punten
Code
Beschrijving
Bouw024
(illegale) gebruik bestaande bouw; voldoet niet aan
Effect
Naleving Totaal Klasse
6,9
6,2
43,2
1
Bouwbesluit Publieksfunctie > 1.000.000
7,9
5,0
39,6
1
Bouw025
(illegaal) slopen
5,8
6,6
38,8
2
Bouw018
kantoorfunctie > 1.000.000
7,2
5,1
36,5
2
Bouw019
Industriefunctie met risicovol gebruik *vuurwerk, PGS 15
7,1
5,0
35,6
2
Bouw006
Publieksfunctie 100.000 - 1.000.000
6,9
4,9
33,7
2
Bouw023
Gebouwen met logiesfunctie
6,3
5,3
33,3
2
Bouw022
Monumenten vergunning/Monumentenbescherming
6,0
5,6
33,5
2
Bouw015
Industrie/kantoorfunctie > 1.000.000
6,8
4,8
32,6
3
Bouw11
Kinderdagverblijf
6,3
5,2
32,6
3
Bouw005
Publieksfunctie < 100.000
6,1
5,3
32,0
3
Bouw008
Gezondheidszorgfunctie met bedgebied
6,6
4,9
32,0
3
Bouw010
Basis Onderwijsfunctie / Buitenschoolse Opvang
6,3
5,0
31,3
3
Bouw012
Gebouwen met celfunctie
6,4
4,8
30,7
3
Bouw017
kantoorfunctie 100.000 - 1.000.000
6,2
4,9
30,4
3
Bouw004
Wonen Cat. 3 > 1.000.000
6,3
4,7
29,8
3
Bouw003
Wonen Cat. 2 > 100.000 - 1.000.000
5,7
5,2
29,2
3
Bouw016
kantoorfunctie < 100.000
5,8
4,9
28,6
3
Bouw014
Industrie/kantoorfunctie 100.000 - 1.000.000
5,7
5,0
28,3
3
Bouw013
Industrie/kantoorfunctie < 100.000
5,6
5,0
28,2
3
Bouw001
Wonen Cat. 1 < 100.000 eenvoudig
4,5
6,1
27,6
3
Bouw009
Gezondheidszorgfunctie zonder bedgebied
5,8
4,8
27,5
3
Bouw002
Wonen Cat. 1 < 100.000 complex
5,2
5,3
27,2
3
Bouw021
Bouwwerk geen gebouw zijnde complex
5,0
4,9
24,2
4
Bouw020
Bouwwerk geen gebouw zijnde eenvoudig
4,2
5,6
23,3
4
VTH uitvoeringsbeleid
Bouw007
28
7. VTH-Strategieën Hieronder worden de strategieën voor
De preventiestrategie is een overkoepelende
vergunningverlening, toezicht en handhaving
strategie en vormt samen met de overige
beschreven. De grondslagen van een nieuw
strategieën het kader voor het gezamenlijke
stelsel voor vergunningverlening, toezicht en
VTH beleid. Deze strategieën zijn qua strekking
handhaving zijn vastgelegd in hoofdstuk 5
gelijk aan de strategieën die zijn opgenomen in
van de Wabo en hoofdstuk 18, paragraaf 3.2
het regionaal afgestemde VTH beleid voor de
van de Omgevingswet. Het is uitgewerkt in
taken die zijn opgedragen aan OD IJsselland.
paragraaf 13.2.2. van het Omgevingsbesluit.
De communicatiestrategie is toegevoegd aan
De uitgewerkte strategieën staan in bijlage 1
deze preventie aanpak. Een VTH specifieke
tot en met 4.
communicatiestrategie kan helpen bij het verkrijgen van draagvlak voor de uitvoering van VTH taken. Het is de bedoeling dat door een gerichte communicatiestrategie er minder handhavingsacties noodzakelijk zijn.
VTH-strategie Omgevingsrecht Preventiestrategie Vergunningenstrategie
Toezichtstrategie
Sanctiestrategie
7.1 Preventiestrategie Bij preventie gaat het om het voorkomen van aantasting van de leefomgeving of ontstaan van risico’s. Dit doen we door het geven van voorlichting en zorgdragen voor een heldere communicatie over de kaders waar partijen in de samenleving zich aan moeten houden.
kaders en regels er gelden, kan veel schade aan de fysieke leefomgeving worden voorkomen. Dit vereist een goede en gerichte voorlichting en communicatie richting inwoners, bedrijfsleven, bezoekers en belanghebbenden.
Communicatiestrategie
Het is belangrijk om partners en stakeholders vroegtijdig te betrekken en indien mogelijk samen te werken. Het vraagt ook van de organisatie om aanvragen, overtredingen, klachten en maatschappelijke vraagstukken integraal te behandelen en op te pakken. Daarbij moeten ze ook oog hebben voor de preventieve werking van beleidsmaatregelen op andere beleidsvelden dan waar de aanvraag, klacht, overtreding of vraag betrekking op heeft. De gemeente zet in zijn VTH-beleid dan ook expliciet in op preventie, vanuit een goede
VTH uitvoeringsbeleid
Door vroegtijdig duidelijk te maken welke
Gedoogstrategie
29
afstemming tussen de diverse beleidsvelden.
voorlichting, communicatie en overleg. Uitgangspunt daarbij is dat de meeste initiatiefnemers en aanvragers bereid zijn te
In de contacten over VTH aangelegenheden
voldoen aan de gestelde regels en kaders.
staat een klantgerichte, pragmatische
Een voorwaarde is wel dat ze daarover tijdig en
en oplossingsgerichte benadering van
goed communiceren. Vanuit deze basisgedachte
initiatiefnemers en aanvragers centraal. Daarbij
wordt ingezet op een preventieve insteek. Dit
geldt als beperking: voor zover dat dit binnen
om te voorkomen dat het naleven van de regels
de gestelde wettelijke en gemeentelijke kaders
moet worden afgedwongen met het inzetten
mogelijk is. Uitgangspunt is een klantgerichte
van dwangmiddelen. De gemeentelijke website
en klantvriendelijke benadering waarbij binnen
wordt ingezet om helderheid te verschaffen
de vigerende kaders steeds gezocht wordt naar
over de geldende kaders. Daarnaast worden ook
een passende oplossing. Als een initiatiefnemer/
de website van OD IJsselland en klantcontacten
aanvrager er met de geboden informatie op
gebruikt. Verder worden deskundige backoffice
de website en vanuit het KCC niet uitkomt,
medewerkers en overleggen met belangrijke
is er altijd een gesprek met de behandelend
stakeholders ingezet, zoals het bedrijfsleven,
medewerker mogelijk. Hiermee wordt
agrariërs, horeca, verenigingen. Tijdens
voorzien in een professionele en klantgerichte
contacten met initiatiefnemers en aanvragers
dienstverlening.
van vergunningen en tijdens het toezicht op bedrijven en activiteiten worden de kaders ook
Wij sluiten daarvoor aan bij de
toegelicht.
belevingsprincipes (zie hieronder) op basis van de Omgevingswet. Belevingsprincipes zijn
Partijen die als intermediair een bijdrage
richtlijnen voor de gewenste klantbeleving.
kunnen leveren rond deze voorlichting worden
Deze belevingsprincipes zijn opgesteld op basis
daarin gefaciliteerd. Zo wordt een reëel
van klantbehoeften uit het landelijk uitgevoerde
verwachtingspatroon bij de gebruikers van de
kwalitatieve klantonderzoek en de klantgerichte
leefomgeving gesteld. Het vraagt tegelijkertijd
strategie van de Omgevingswet.
ook binnen de gemeente zelf om een goede
Ik verlang een dienstverlening
De gemeente toont zich
zowel het proces als de inhoud
Ik wil dat de informatie en
Ik verwacht dat de
snel behandeld en is daardoor
waarin een persoonlijk
betrokken bij mijn aanvraag,
van een vergunningaanvraag
communicatie die wordt
dienstverlening transparant is
Ik verlang een consistente dienstverlening van de
geen vertragende factor meer.
benadering essentieel is.
waarbij ze begrip hebben
moet eenvoudig zijn.
geleverd relevant is voor mij
over wat er van mij verwacht
gemeente. Daarbij wordt
Hoe sneller en efficiënter de
De dienst is tailor-made op
voor mijn situatie, meedenken
Aangeleverde informatie moet
qua situatie, inhoud, timing
wordt en waarom het van mij
er gedaan wat er beloofd
aanvraag verloopt, hoe minder
mij en gebruikt alles wat ze
in oplossingen en empathie
voor mij begrijpelijk zijn en
en locatie. Ik heb het gevoel
verwacht wordt. Daarnaast wil
is, wordt er rechtvaardig en
laat ik heb van dit proces. op
over mij weten om daarop de
en toewijding laten zien.
het proces moet niet onnodig
dat de dienstverlening nauw
ik weten waar in het proces ik
wetmatig gehandeld, zjin de
die manier kan het initatief
dienstverlening aan te passen.
Ook word ik betrokken bij
moeilijk zijn. Dit geeft mij het
aansluit bij mijn wensen en
mij bevind, wat de gemeente
verschillende kanalen op elkaar
zo snel mogelijk gerealiseerd
Persoonlijke empathie en
initiatieven die impact hebben
gevoel van controle en gemak.
dat iedereen begrijpt waar
doet, waarom de gemeente dit
afgestemd en zitten er geen
worden.
toewijzing zorgt ervoor dat ik
op voor mij belangrijke
ik behoefte aan heb. De
doet, hoe lang het gaat duren
verschillen tussen gemeenten
een écht goede en persoonlijke
momenten. Hierdoor voel ik
dienstverlening moet voelen
en wat de volgende stappen
of gelijke initiatieven. Ik voel
klantbeleving heb.
me betrokken en geholpen
als een maatpak.
zijn. De transparantie geeft
me eerlijk behandeld en weet
mij een gevoel van controle
wat ik kan verwachten.
en inzicht.
VTH uitvoeringsbeleid
De vergunningsaanvraag wordt
30
Indien gewenst vindt een vooroverleg of
tijd strategieën in gebruik, maar voor
contact plaats. Hierbij wordt gestreefd om
vergunningverlening is het strategisch werken
direct tot een zo goed mogelijke inschatting
nog geen gangbare praktijk.
van de haalbaarheid van de aanvraag te komen. Vindt een overtreding van de regels plaats?
Deze vergunningenstrategie is algemeen
Dan wordt geprobeerd om in overleg met de
opgezet. Het omschrijft de kaders en
partijen of via bemiddeling tot een werkbare
uitgangspunten voor het taakveld
oplossing te komen. Dit kan ertoe leiden dat
vergunningverlening en de keuzemomenten
aanvragen alsnog gelegaliseerd worden. De
hierin. Een gedegen uitvoering verkleint
inzet is er op gericht om het aantal klachten
het risico op bezwaar en beroep en op
zo klein mogelijk te houden. Het afhandelen
uitvoeringsproblemen bij toezicht en/of
van klachten en meldingen heeft binnen de
handhaving. Bepalend voor de noodzakelijke
organisatie een zeer hoge prioriteit. Dit houdt
inzet op een aanvraag is de mate waarin
in dat urgente klachten en meldingen direct
deze technisch ingewikkeld is en de
worden opgepakt en voor het overige er een
maatschappelijke en sociale impact van
snelle opvolging van klachten is geborgd.
het gebruik van de vergunning. Deze twee paramaters zijn in deze strategie in een matrix
Deze preventiestrategie zal in 2022 worden
geplaatst. De vergunningenstrategie is aan de
verdiept en aangevuld door middel van een nog
basis gelijk aan die welke is opgenomen in het
op te stellen communicatiestrategie VTH.
uitvoeringsbeleid voor de OD taken, zoals dat in 2018 is vastgesteld. De uitgewerkte strategie is
7.2 Vergunningenstrategie Onderdeel van het nieuwe stelsel voor vergunningverlening, toezicht en handhaving is het formuleren van een strategie voor het verlenen van een vergunning. Bij het voorbereiden van deze strategie
opgenomen in bijlage 1. 3 Vergunningenstrategie Omgevingsrecht, IPO, conceptversie 19 april 2017; Regionale VTHstrategie 2016-2019, RUD NHN; milieuplan provincie Groningen 2017-2020, provincie Groningen, 24 maart 2017.
is gebruik gemaakt van enkele andere
7.3 Toezichtstrategie
vergunningenstrategieën3.
Om te controleren of vergunningvoorschriften en regels worden nageleefd, is er sprake van
Doel en reikwijdte van de vergunningenstrategie
toezicht. Voor de medewerkers die de controle
Vergunningverlening levert een bijdrage aan
hoe zij hun werk moeten doen. Bijvoorbeeld
het reguleren, verbeteren en handhaven van
door in gelijke gevallen gelijk op te treden.
uitvoeren, maakt de toezichtstrategie duidelijk
de gewenste inzet en kwaliteit te bepalen,
Goed toezicht begint met een goede
worden de verschillende belangen tussen de
voorbereiding. Dat betekent dossieronderzoek,
voorgenomen activiteiten en de gevolgen voor
verzamelen van aanvullende relevante
de fysieke leefomgeving zorgvuldig afgewogen.
informatie en opstellen van een controle-
Voor toezicht en handhaving zijn al geruime
checklist.
VTH uitvoeringsbeleid
de kwaliteit van de fysieke leefomgeving. Om
31
Tijdens het daadwerkelijke toezicht wordt
interventieladder en interventiematrix. Daarbij
gecontroleerd of er sprake is van overtredingen
zijn het gevolg van de overtreding en het
en worden die waar nodig is hersteld. Maar
gedrag van de overtreder bepalend voor de
belangrijker nog: we proberen overtredingen
wijze hoe er gehandhaafd wordt.
te voorkomen, zodat we niet sanctionerend
De landelijke handhavingsstrategie is
hoeven op te treden. Ofwel, hoe kan de
opgenomen als bijlage 3.
toezichthouder ongewenst gedrag ombuigen naar gewenst gedrag? Dit heeft voor zowel toezichthouders als bedrijven en inwoners voordelen. Zoals al eerder aangegeven onder preventiestrategie, is het geven van voorlichting een essentiële stap. Dat zal niet altijd het gewenste effect hebben. In dat geval wordt er niet aan ontkomen om de volgende stap in de nalevingsstrategie te zetten: sanctioneren. De toezichtstrategie is opgenomen in bijlage 2.
7.4 Sanctiestrategie
7.5 Gedoogstrategie Er zijn uitzonderlijke situaties denkbaar waarin het opleggen van sancties niet gewenst is. In dat geval kan een overtreding gedoogd worden. Onder gedogen wordt verstaan het expliciete schriftelijke besluit van een bestuursorgaan om tegen een bepaalde overtreding niet handhavend op te treden terwijl het bestuursorgaan in beginsel juridisch bevoegd en feitelijk in staat is om op te treden. Gedogen is echter wel aan voorwaarden gebonden. Hiervoor wordt de landelijke gedoogstrategie ‘Gedogen in Nederland’
Om handhavingsdoelen te kunnen realiseren,
gevolgd. Deze is nagenoeg hetzelfde als de
is het noodzakelijk afspraken te maken over
gedoogstrategie die eerder was opgenomen in
de manier waarop de handhaving wordt
de Handhavings- en gedoogstrategie Fysieke
vormgegeven. Hiervoor wordt aansluiting
Leefomgeving Overijssel en welke sommige
gezocht g bij de zogeheten Landelijke
gemeenten nog hanteren. Op basis daarvan
handhavingsstrategie (LHS).
wordt bepaald in welke situaties het opleggen van sancties tijdelijk achterwege wordt gelaten.
De LHS is een beleidskader voor de Gedogen staat op gespannen voet met het
handhaving. Het doel van deze strategie
doel om het naleefgedrag te verbeteren en een
is uitvoering geven aan de beginselplicht
betrouwbare organisatie te zijn. Gedogen wordt
tot handhaven, passend optreden bij
daarom beperkt tot zeer bijzondere situaties,
overtredingen, in vergelijkbare situaties
waarbij op korte termijn uitzicht bestaat op
vergelijkbare keuzes maken en interventies
het opheffen van de overtreding of op het
kiezen en toepassen op eenduidige wijze.
legaliseren van de situatie, bijvoorbeeld doordat
Dit kan op zowel strafrechtelijke wijze
een vergunning verleend kan worden.
(bestraffend) als bestuursrechtelijk (gericht op
De gedoogstrategie staat als onderdeel van de
het herstel van de situatie). De keuze van de in
landelijke handhavingsstrategie in bijlage 4.
te zetten bestuursrechtelijke sanctie vindt plaats aan de hand van de in de strategie opgenomen
VTH uitvoeringsbeleid
bestuursrechtelijke- en strafrechtelijke
32
7.6 Communicatiestrategie Door de gemeenteraad van Raalte zijn middelen beschikbaar gesteld voor het opstellen en uitvoeren van een VTH communicatiestrategie. De communicatiestrategie zal in 2022 worden opgesteld en na vaststelling worden toegepast. In het VTH jaarprogramma 2023 zal worden beschreven hoe de aanpak onder deze strategie onderdeel zal uitmaken van de VTH uitvoering in Raalte.
VTH uitvoeringsbeleid
33
8. Organisatie en uitvoering In dit hoofdstuk wordt beschreven welke
niet belast met toezicht of –handhaving en
kwaliteitseisen worden gesteld aan de
andersom.
uitvoeringsorganisatie. Deze kwaliteitseisen vloeien direct voort uit wet- en regelgeving die
8.1.2 Roulatiesysteem
betrekking hebben op de taken vallend onder
Een handhavingsorganisatie bij grotere
de reikwijdte van de Wabo.
en omvangrijkere controles moet een roulatiesysteem hebben. Dit om te voorkomen
8.1 Organisatie De kwaliteitseisen op het organisatorische vlak betreffen tenminste: Een scheiding tussen vergunningsverlening en handhaving op personeelsniveau; Een roulatiesysteem voor handhavers ter voorkoming van het ontstaan van handhavingsrelaties; Het op schrift vastleggen van de bevoegdheden, taken en verantwoordelijkheden; Een bereikbaarheidsregeling voor de bereikbaarheid buiten kantooruren.
8.1.1 Scheiding vergunningverlening, toezicht en handhaving Bij de inrichting van de gemeentelijke organisaties is uitgegaan van een procesgerichte sturing. Inhoudelijk ligt het zwaartepunt bij de kernprocessen vergunningverlening en toezicht en handhaving. Deze kernprocessen worden gescheiden uitgevoerd. De gemeente kent geen afzonderlijke afdeling of team Handhaving. Er geldt een functiescheiding op persoonsniveau tussen vergunningverlening enerzijds en toezicht en handhaving anderzijds. Medewerkers vergunningverlening worden
toezichthouder en personen die werkzaam zijn bij een te controleren branche/locatie of geografische gebieden.
8.1.3 Bevoegdheden, taken en verantwoordelijkheden De bevoegdheden, taken en verantwoordelijkheden van een toezichthouder of opsporingsambtenaar moeten wettelijk op schrift worden vastgelegd. De toezichthouders zijn als zodanig door het college van B&W aangewezen. Bij deze aanwijzing zijn ook de taken en bevoegdheden vastgelegd. De aanwijzing vindt plaats op functieniveau. Daarnaast wordt voorzien in een beschrijving van de werkprocessen waarin wordt vastgelegd op welke wijze vergunningverleners en handhavers de werkzaamheden uitvoeren. In de gemeentelijke mandaatregeling is verder geregeld welke zaken door het college van B&W aan de afdeling zijn gemandateerd. Inzichtelijk dient te zijn of aan de gestelde eisen van de Verordening kwaliteit VTH wordt voldaan (vlieguren, opleidingsniveau e.d.).
8.1.4 Klachten- en bereikbaarheidsregeling Volgens het Bor en het Omgevingsbesluit onder de Omgevingswet moet de gemeentelijke organisatie ook buiten de gebruikelijke kantooruren bereikbaar en beschikbaar zijn
VTH uitvoeringsbeleid
voor Vergunningverlening of Toezicht en
dat er een nauwe band ontstaat tussen een
34
voor de klachten en/of meldingen op gebied
zorgt dat bij spoedeisende klachten en/of
van VTH.
meldingen buiten kantooruren de
Ten aanzien van milieuaspecten is hiertoe een
piketmedewerker van het domein beheer
regionale regeling getroffen in de vorm van
bereikbaar is. Met de hulpdiensten (politie,
het milieumeldpunt bij de provincie. In acute
brandweer) is afgesproken dat zij waar nodig
situaties worden van daar uit medewerkers
twee uur per dag contact kunnen opnemen
van de Omgevingsdienst opgeroepen om ter
met de toezichthouders van de gemeente.
plaatse te gaan. In andere gevallen wordt de
De daarvoor benodigde contactgegevens zijn
klacht/melding genoteerd en doorgezet naar
bij hen bekend.
de OD IJsselland, zodat deze tijdens
De behandelingstijd voor klachten of
kantoortijden wordt behandeld.
meldingen is niet genormeerd. De benodigde
Ten aanzien van de niet-milieuklachten
tijd hangt namelijk af van de aard van de klacht/
en meldingen kent de gemeente een
melding.
bereikbaarheidsregeling. Deze regeling
VTH uitvoeringsbeleid
Bijlagen 35
VTH uitvoeringsbeleid
36
Bijlage 1: Vergunningenstrategie De vergunningenstrategie verstaat onder vergunningverlening:
volgende doelen: vaststellen van gezamenlijke uitgangspunten
Het verlenen, (gedeeltelijk) weigeren,
die het bevoegd gezag kan toepassen in de
wijzigen of (gedeeltelijk) intrekken van
zorg voor de leefomgeving;
een omgevingsvergunning (mogelijk als
mogelijk maken van ruimtelijk-economische
onderdeel van een legalisatietraject);
initiatieven met acceptabele gevolgen voor
Het verlenen van een ontheffing;
de fysieke leefomgeving;
Het behandelen van een melding;
maximaal inzetten van mogelijkheden voor
Het opstellen van een maatwerkvoorschrift
innovatie; onder meer op het gebied van
en/of gelijkwaardigheid;
veiligheid, gezondheid en duurzaamheid;
Het opstellen van een gedoogbeschikking
uniformeren van het proces van
(zie hiervoor de gedoogstrategie);
vergunningverlening ter vermindering van
Het afgeven van een verklaring van
regeldruk;
geen bedenkingen (VVGB), onder de
bieden van uitgangspunten voor het werken
Omgevingswet “een advies” dan wel
als één overheid;
“een advies met instemming”;
signaleren en verkleinen van het risico op
Het besluit nemen over het al dan niet
latere omgevingsproblemen.
vereisen van een MER (m.e.r.-beoordeling); Het actualiseren van een vergunning.
Met het vaststellen van de vergunningenstrategie voldoet het
De strategie heeft betrekking op alle wet- en
bevoegd gezag aan de eis uit de Wabo en
regelgeving waarvoor de gemeente binnen
de Omgevingswet om een strategie voor
het domein van het omgevingsrecht bevoegd
vergunningverlening toe te passen. De
gezag is. De uitvoering is gericht op een
uitvoering van vergunningverlening aan de
integrale benadering van wetten en besluiten
hand van een strategie past in een cyclisch
die vallen onder de Omgevingswet, de Wabo,
proces waarvoor de BIG 8 wordt gebruikt (plan,
de Waterwet en de Wet natuurbescherming.
do, check, act) als beschreven in paragraaf 1.2.
Niet iedere vergunning is vatbaar voor Uitvoeren vergunningenstrategie
activiteit milieu is dat wel, een vergunning voor
Het speelveld van de vergunningenstrategie
de activiteit bouwen is dat niet. De hieronder
wordt gevormd door twee assen. Deze assen
beschreven werkwijzen gelden vanzelfsprekend
zijn de technisch-inhoudelijke complexiteit en
voor zover die binnen de wettelijke
de sociaal-maatschappelijke complexiteit van
mogelijkheden toepasbaar zijn.
de situatie, die klein of groot kunnen zijn. De assen worden als volgt beschreven:
De vergunningenstrategie is een beslissingsondersteunend model bij het komen
Technisch-inhoudelijke complexiteit
tot een bij de omgeving passend kader bij elk
In het geval de aanvraag of de actualisatie een
besluit. De vergunningenstrategie heeft de
technisch-inhoudelijk complexe situatie betreft
VTH uitvoeringsbeleid
actualisatie, een omgevingsvergunning voor de
37
en/of de activiteit daarvan binnen een gebied
worden ingevuld en is het proces minstens zo
ligt of komt te liggen dat een grote dynamiek
belangrijk als de inhoud. Afstemming, (voor)
kent en/of gevoelige functies herbergt, zal
overleg en/of samenwerking zijn noodzakelijk
bij toekenning van de vergunning zorgvuldig
tussen het bevoegd gezag (ambtelijk en
worden overwogen of er naast standaard
bestuurlijk), de inrichting of initiatiefnemer in
voorschriften (ook) specifieke voorschriften
kwestie en belanghebbende derden.
moeten worden opgenomen. Vaak gaat het om uitgebreide procedures en waar dit niet
Het kan zijn dat er veel klachten uit de
het geval is zal complexiteit extra inspanning
omgeving komen of dat er een actieclub
vragen aan de voorkant van processen in de
actief is. Bij een geringe of afwezige sociaal-
vorm van vooroverleg. Wordt de aanvraag in
maatschappelijke complexiteit kan het proces
een beperkte of geen technisch-inhoudelijke
dat leidt tot een vergunning betrekking
complexe situatie behandeld, dan volstaan
gemakkelijk worden doorlopen. Indien
vooral standaard-voorschriften en er is sprake
de sociaal-maatschappelijke complexiteit
van reguliere procedure.
echter groot is, dan is ook het proces van totstandbrenging gecompliceerder. In dat
Sociaal-maatschappelijke complexiteit
geval moet de beschikbare bestuurlijke
Als de sociaal-maatschappelijke complexiteit
afwegingsruimte (ten volle) worden benut
van de situatie daarentegen groot is, ligt het
en waar mogelijk in overleg, afstemming
totstandkomingsproces gecompliceerder.
en samenwerking met de betrokken
Bijvoorbeeld vanwege de betrokken inrichting
belanghebbenden.
of initiatiefnemer en diens voorgeschiedenis of economisch belang en/of aanwezige
In combinatie leiden beide assen tot vier typen
belangenorganisaties die zich roeren. In dat
vergunningen en meldingen. Zie onderstaande
geval moet er bestuurlijke afwegingsruimte
afbeelding.
Technisch-inhoudelijke complexiteit klein
1. Vergunning eenvoudig
2.. Vergunning eenvoudig + Social matschappelijke
complexiteit klein
complexiteit groot 3. Vergunning specifiek
3. Vergunning specifiek +
Technisch-inhoudelijke complexiteit groot
VTH uitvoeringsbeleid
Social matschappelijke
38
In bovenstaand schema is de kleur van het
duurzaamheid in de voorschriften behorende
type vergunning donkerder naarmate de
tot de vergunning;
inspanningen om het type vergunning te
werken vanuit de kernthema’s integraliteit,
leveren en het aantal betrokkenen over het
uniformiteit, gelijke procedures en gelijke
algemeen groter is.
voorschriften bij vergelijkbare aanvragen.
De toelichting op de vier typen vergunningen is hierna opgenomen in ‘onderdeel vergunningen.
Transparantie afstemmen van de vergunningverlening
Werkwijze bij meldingen, maatwerkvoorschriften en/of gelijkwaardigheid Bovenstaande typering is breder bruikbaar dan vergunningen en kan naar analogie worden toegepast voor het behandelen van meldingen en het opstellen van maatwerkvoorschriften en/ of gelijkwaardigheid in het kader van algemene maatregelen van bestuur. De werkwijze op basis van bovenstaande figuur voor meldingen is ‘hierna opgenomen in ‘onderdeel meldingen’.
Behandelen vergunningaanvragen en meldingen Omgevingsgerichtheid
op landelijke algemene regelgeving en landelijke standaarden en op het gemeentelijk en/of het provinciaal beleid; zorgdragen voor een vergunning die op maat is opgesteld, helder, transparant, openbaar en digitaal beschikbaar is, begrijpelijk is voor burger en bedrijf en die handhaafbaar is; baseren van voorschriften op actuele regels en Best Bestaande Technieken (BBT) met waar nodig en mogelijk toepassen van zogenoemde doelvoorschriften; overzichtelijk vastleggen van alle verleende/ niet geaccepteerde en geweigerde
toetsen van de (nieuwe) activiteit aan de
vergunningen/meldingen per bedrijf, zodat
belasting op de omgeving (incl. milieu);
alle wettelijke verplichtingen van een bedrijf
inhoudelijk beoordelen van de aanvraag na
op ieder moment inzichtelijk is voor het
een integrale beoordeling en toetsing van de
bevoegd gezag en haar ketenpartners;
weigeringsgronden;
bevorderen van de mogelijkheid het VTH-
voorkomen van onaanvaardbare belasting
beleid van het bevoegd gezag digitaal te
voor de omgeving (natuur, milieu, mens en
raadplegen.
dier); toetsen aan het model van technisch-
Differentiatie intensief behandelen van aanvragen om een
complexiteit;
vergunning voor activiteiten die bij niet-
adresseren van (mogelijk) politiek-
naleven schade kunnen veroorzaken aan
bestuurlijke aandachtspunten;
natuur, milieu, mens en dier met aandacht
adresseren van (mogelijk) aanwezige
voor mogelijk maatregelvoorschriften.
maatschappelijke onrust in de omgeving van
Aanvraag (activiteit), besluit (vergunning) en
de (nieuwe) activiteit, het werken conform
voorschriften (exacte condities) worden waar
(lokale) communicatiestrategie: vroegtijdig
nodig in detail geformuleerd;
verbinding zoeken met partners, versterken
toepassen van maatregel(middel)
relaties in- als extern;
voorschriften wanneer landelijke
bepalen van mogelijkheden tot innovatie en
voorschriften onvoldoende helder zijn in de
VTH uitvoeringsbeleid
inhoudelijke en sociaal-maatschappelijke
39
toepassing op een specifieke situatie of als er
Bij de toedeling van taken is het uitgangspunt
sprake is van slecht naleefgedrag.
dat het frontoffice is ondergebracht bij de bevoegde gezagen. Het ‘gemeenteloket’ (of:
Professionaliteit en samenwerking
‘provincieloket’) is hiermee voor burgers en
integrale benadering van de verschillende
bedrijven dé ingang ten aanzien van het
facetten van de aanvraag;
omgevingsrecht. Het bevoegde gezag verzorgt
combineren van opleveren van de
de registratie en de intake van de klantvraag.
vergunningverlening met een eerste
Dit laatste houdt in dat onderzocht wordt welke
toezichtbezoek (vergunningverlener en
toestemmingen nodig zijn voor een bepaalde
toezichthouder) bij technisch-inhoudelijk
activiteit.
en sociaal-maatschappelijk complexiteit groot met als doel versterken verbinding
Organiseren/begeleiden van het overleg met de
tussen vergunningverlening en toezicht
aanvrager (vooroverleg)
en verhoging van de kwaliteit van de
Om kwaliteit te leveren worden plannen en
vergunning en de handhaafbaarheid;
initiatieven integraal en zo vroeg mogelijk,
het toetsen of vergunning handhaafbaar is
integraal beoordeeld, mede op basis van
(4-ogen principe);
de vergunningenstrategie. Daarbij worden
integrale behandeling van zienswijzen;
ketenpartners, adviseurs en belanghebbende
deelnemen aan de geborgde (landelijke)
derden betrokken.
kennisinfrastructuur, die verbonden is aan de taakuitvoering door het bevoegd gezag;
Behandelen vergunningaanvragen en
regionale uitwisselen van kennis en goede
meldingen
voorbeelden.
Voor een kwalitatief goede beoordeling wordt
participatie regionale omgevingstafel;
bij het behandelen van een aanvraag om een vergunning of een melding een lijn gevolgd op
Samenwerken op basis van de vergunningenstrategie Met de toepassing van de vergunningenstrategie is het instrument vergunningverlening maximaal in te zetten voor het bereiken van bestuurlijke ambities en beleidsdoelen voor de omgeving. Uitgangspunt is dat met een efficiënte werkwijze een kwalitatief hoogwaardig product wordt geleverd. Aan de voorkant is dit klantgericht de achterkant zijn de processen duidelijk en uniform vormgegeven en worden aanvragen/ meldingen behandeld op basis van het uitvoeringskader dat wordt toegelicht in de volgende paragraaf.
transparantie, differentiatie, professionaliteit en samenwerking (zie hierna). Door ontwikkelen vergunningenstrategie Deze vergunningenstrategie is algemeen van opzet en bevat geen inhoudelijke kwaliteitsnormen ten aanzien van verschillende vakinhoudelijke thema’s (milieu, bouw, r.o., brandveiligheid, APV, bijzondere wetten). Het beleidsinstrument van vergunningen en algemene regels wordt ingezet om een bepaalde, gunstige toestand van de fysieke leefomgeving te bereiken of te behouden.
VTH uitvoeringsbeleid
en waar mogelijk flexibel georganiseerd. Aan
basis van 4 elementen: omgevingsgerichtheid,
40
Toelichting verschillende typeringen van vergunningen 1. Vergunning eenvoudig De vergunning is technisch-inhoudelijk en
worden afgedaan met behulp van de
sociaal-maatschappelijk niet complex.
snelserviceformule. De snelserviceformule
De vergunning bestaat vooral uit
zorgt ervoor dat inwoners bij eenvoudige
standaardvoorschriften. De omgevings-
verbouwingen in en om het huis binnen een
vergunning kan zelfstandig door de interne
kwartier weten of er gebouwd mag worden met
organisatie worden voorbereid.
of zonder vergunning. Als er een vergunning
Afstemming met ketenpartners is
nodig is, gaat de aanvraag simpel en snel.
niet noodzakelijk. De vergunning kan Voorbeeld: Dit zijn de eenvoudige bouwplannen zoals een aanvraag voor een ruimtelijke omgevingsvergunning voor een; dakkapel, aan-uit- of bijgebouw, carport, interne verbouwing, gevelwijziging of een erfafscheiding. Onder de Wet kwaliteitsborging bouwen zijn dit de zogenaamde gevolgklasse categorie 0 bouwwerken en mogelijk deels categorie 1 bouwwerken (meldingsplicht) waarbij er geen technische vergunning meer noodzakelijk is vanuit de gemeente. Er zijn geen locatie specifieke problemen te verwachten. Technisch-inhoudelijk en sociaalmaatschappelijk is de aanvraag niet complex.
2. Vergunning eenvoudig+ De situatie is technisch-inhoudelijk gezien
geldende regels van het omgevingsplan.
niet complex. Een verzoek als deze kan
De sociaal- maatschappelijke complexiteit
worden afgedaan met behulp van de
vraagt dat de aanvraag wordt behandeld met
ontwerpformule. Hierbij gaat het om de
extra aandacht voor zorgvuldige afstemming
ruimtelijke/maatschappelijke initiatieven
tussen de omgevingsdienst, het bevoegd gezag
zoals vooroverleggen of aanvragen voor
(ambtelijk en bestuurlijk), initiatiefnemer en
(buitenplanse) Omgevingsplan activiteiten.
belanghebbenden.
Het initiatief kan in afwijking zijn met de
VTH uitvoeringsbeleid
Voorbeeld: Het voornemen bestaat een hostel te vestigen in een bestaand bedrijfsgebouw dat voor die nieuwe bestemming uitgebreid dient te worden met een keukengebouw en een gebouw met slaapgelegenheid voor 150 personen. Voor de wijziging is een afwijkingsbesluit van het Omgevingsplan noodzakelijk. Technisch-inhoudelijk is de aanvraag niet complex voor wat betreft bouwvoorschriften, milieuvoorschriften en voorschriften over brandveiligheid. Het centrum stuit echter op grote bezwaren vanuit de omgeving. Sociaal-maatschappelijke context is groot. Voordat de vergunningverlener aan de slag gaat, moet het bevoegd gezag communicatie strategisch toepassen.
41
3. Vergunning specifiek De situatie is technisch-inhoudelijk complex,
activiteit bouwen ook een aanvraag nodig voor
maar de sociaal-maatschappelijke complexiteit
gemeentelijk monument en/of milieu/melding
is klein. Een verzoek als deze kan worden
brandveilig gebruik. Het initiatief kan ook
afgedaan met behulp van de ontwerpformule.
bestuurlijk en maatschappelijk gevoelig liggen
Het initiatief is meestal niet zozeer in strijd met
en/of in afwijking zijn met de omgevingsvisie.
de geldende regels van het omgevingsplan
De vergunning zal door het bevoegd gezag
maar is de complexiteit het gevolg van de
worden voorbereid in nauwe samenwerking
samenloop van meerdere activiteiten.
met de ketenpartners.
Bijvoorbeeld is naast de vergunningplichtige
Voorbeeld: bijvoorbeeld het starten en bouwen van een nieuw bedrijf met kantoor en een bedrijfshal of het realiseren van een uitbreiding van een agrarisch bedrijf
4. Vergunning specifiek+ De situatie is zowel technisch-inhoudelijk als
en/of RO, ook een aanvraag nodig voor
sociaal-maatschappelijk complex. Een verzoek
gemeentelijk monument en/of milieu/melding
als deze kan worden afgedaan met behulp
brandveilig gebruik. Het initiatief kan ook
van de ontwerpformule. Hierbij gaat het om
bestuurlijk en maatschappelijk gevoelig liggen
complexere ruimtelijke/maatschappelijke/
en/of in afwijking zijn met de omgevingsvisie.
technische initiatieven zoals vooroverleggen of
Zowel de technische complexiteit als de
aanvragen voor (buitenplanse) Omgevingsplan
sociaal-maatschappelijke complexiteit vragen
activiteiten. Het initiatief is meestal in afwijking
dat de aanvraag wordt behandeld met extra
van de geldende regels van het omgevingsplan
aandacht voor zorgvuldige afstemming tussen
en er is sprake van meerdere activiteiten die het
de omgevingsdienst, het bevoegd gezag
initiatief technisch complex maakt. Bijvoorbeeld
(ambtelijk en bestuurlijk), de initiatiefnemer
naast de vergunningplichtige activiteit bouwen
en belanghebbenden.
VTH uitvoeringsbeleid
42
Bijlage 2: Toezichtstrategie (vormen en werkwijze van toezicht) We zetten onze toezichtcapaciteit zo
hoeft te zijn gebleken. Er kan worden
efficiënt en effectief mogelijk in. Zo vindt er
gecontroleerd door (al dan niet met afspraak)
gepland toezicht plaats op basis van vooraf
een bezoek aan een activiteit, een bedrijf of
gemaakte keuzes (risicoanalyse).
een bouwwerk te brengen. Dit kan ook een
De planning wordt jaarlijks vastgelegd in een
“ongepland” bezoek zijn naar aanleiding van
uitvoeringsprogramma. Niet alles is echter
wat tijdens een algemene inspectieronde wordt
vooraf in te plannen. Ongewone voorvallen of
geconstateerd of naar aanleiding van een klacht
klachten kunnen toezicht noodzakelijk maken.
of een (melding van een) ongewoon voorval.
Dit niet geplande toezicht is over het algemeen
Samengevat: onder toezicht wordt verstaan
niet goed voor te bereiden en doet een
het controleren of en in hoeverre wettelijke
aanslag op de beschikbare middelen die voor
bepalingen worden nageleefd. Soms is het
het geplande toezicht waren voorzien. In het
toezicht administratief van aard en soms kan
uitvoeringsprogramma worden, op basis van
dit zelfs op afstand.
(te ontwikkelen) kentallen, uren gereserveerd voor niet gepland toezicht. We zetten
De eventuele overtredingen van de regels en
verschillende vormen van toezicht in.
voorschriften worden tijdens het uitoefenen van toezicht gesignaleerd en daarop worden
Wat is toezicht?
dan eventuele acties ondernomen. Er zijn twee
Onder het houden van toezicht wordt hier
hoofdvormen van toezicht te onderscheiden,
verstaan alle werkzaamheden die door
namelijk preventief en repressief toezicht.
of namens een bestuursorgaan worden verricht om na te gaan of voorschriften van
Preventief toezicht is het controleren van
verordeningen, vergunningen, ontheffingen
wettelijke bepalingen zonder dat daartoe een
en meldingen worden nageleefd. Deze
aanleiding bestaat in de vorm van concrete
werkzaamheden worden uitgevoerd door
aanwijzingen voor niet-naleving van de
speciaal daarvoor aangewezen toezichthouders.
wettelijke bepalingen. Preventief toezicht heeft
Een toezichthouder is een persoon bij of
dan het karakter van regulier toezicht.
krachtens wettelijk voorschrift belast met Er wordt van repressief toezicht gesproken
het bepaalde bij of krachtens enig wettelijk
als het toezichtbezoek gebaseerd is op
voorschrift. Van dit toezicht houden gaat een
aanwijzingen van niet-naleving van gestelde
belangrijk preventief effect uit.
regels, bijvoorbeeld bij een klacht, of een ongewoon voorval of na een hercontrole.
De werkzaamheden bestaan in de praktijk uit het uitvoeren van controles, zonder dat van
Doel van toezicht en deze strategie
een overtreding van een wettelijk voorschrift
Toezicht en handhaving staan regelmatig
VTH uitvoeringsbeleid
het houden van toezicht op de naleving van
43
hoog op de politieke en maatschappelijke
De toezichtstrategie is een beslissings-
agenda. Naleving van regelgeving is
ondersteunend systeem dat gericht is
in onze samenleving namelijk geen
op het op eenzelfde wijze uitvoeren van
vanzelfsprekendheid. Gezien de risico’s van
toezichtwerkzaamheden in overeenkomstige
bepaalde maatschappelijke activiteiten in
gevallen. De doelen hiervan zijn het
de fysieke omgeving, die in het verleden tot
bereiken van transparantie, professionaliteit,
incidenten en rampen hebben geleid en die
rechtszekerheid en rechtsgelijkheid voor
dat nu en in de toekomst nog steeds kunnen
diegenen waarop het toezicht zich richt
doen, is naleving van regels, die die risico’s
en het voorzien in een hoge mate van
trachten te beheersen, van cruciaal belang.
effectiviteit en efficiency voor de uitvoerende diensten, zodanig dat de zo hoogst mogelijke
1 Het betreft alle besluiten die gelden als een algemeen geldend voorschrift (wet en verordening) of een beschikking (vergunning en alle voor individuele gevallen geldende voorschriften die met een vergunning kunnen worden gelijkgesteld, zoals een melding en een ontheffing). Een bestuursorgaan geeft een vergunning, waarbij aan een bedrijf, een particulier of een overheidsinstantie toestemming wordt verleend om een bepaalde activiteit (die zonder vergunning verboden is en niet mag worden uitgevoerd) toch voor een bepaalde periode en onder voorschriften uit te voere n (Wabo, art. 2.1).
maatschappelijke effecten tegen de zo laagst mogelijke inspanningen en kosten worden bereikt. De strategie heeft betrekking op de werkwijze die wordt gevolgd voor dat deel van het traject dat loopt van het toezichtsprogramma tot en met het al dan niet constateren van de overtreding en het waar nodig bepalen van de ernst van de overtreding. Zodra een overtreding is geconstateerd wordt overgegaan op een andere strategie. Dit zal over het algemeen de sanctiestrategie zijn. In uitzonderlijke gevallen kan worden besloten de
Het doel van toezicht is dat het naleven van de
gedoogstrategie te volgen.
gestelde regels leidt tot een kleinere kans op het ontstaan van risico’s. Voorwaarde daarbij is
Vormen van toezicht
wel dat de gestelde regels eenduidig, correct
Het toezicht, dat door en voor de gemeenten en
en duidelijk zijn gesteld en toepasbaar zijn op
de provincie wordt verricht wordt opgenomen
de betreffende situatie. De druk op de controles
in een jaarlijks uitvoeringsprogramma.
op activiteiten, van vergunningen, ontheffingen
Om effectief en doelmatig te werk te gaan is
en meldingen, waarmee wordt toegezien op
het vaak nodig om de verschillende vormen van
de naleving van de gestelde regels, is groot.
toezicht naast elkaar te hanteren. Het bevoegd
Daarom worden er eisen gesteld aan de
gezag kiest uiteindelijk voor de meest optimale
wijze waarop het toezicht wordt uitgevoerd.
vorm.
De mate waarin regels worden nageleefd is Wij onderscheiden de volgende vormen van
ook van controle en sancties. In deze strategie
toezicht.
wordt aangegeven welke vormen van toezicht
1. Toezicht bij oplevering
gehanteerd kunnen worden. In het jaarlijkse
2. Periodiek toezicht
VTH uitvoeringsprogramma wordt aangegeven
3. Thematisch toezicht
waar welke vorm van toezicht wordt ingezet.
4. Gebiedsgericht toezicht
VTH uitvoeringsbeleid
afhankelijk van de spontane naleving maar
44
5. Administratief toezicht
van het dossier plaats van Vergunningverlening
6. Toezicht n.a.v. klachten en ongewone
naar Toezicht & Handhaving.
voorvallen
Alle verleende omgevingsvergunningen
7. Toezicht tijdens lopende
en ingediende meldingen kunnen door de
handhavingsprocedures
toezichthouders worden gecontroleerd. Gezien de aantallen moeten hier prioriteiten in
1. Toezicht bij oplevering
worden gesteld.
Deze vorm is gekoppeld aan het afgeven van een omgevingsvergunning of het accepteren
Bouwactiviteiten die uitsluitend wegens hun
van een melding voor nieuwe activiteiten
ligging vergunning plichtig zijn worden in
of wijzigingen daarvan. Het gaat hier om
beginsel niet gecontroleerd. Het gaat hierbij
een zogenaamde oplevercontrole, waarbij
bijvoorbeeld over dakkapellen aan de voorzijde
wordt nagegaan of aan de voorschriften en
van een huis. Het toezicht hierop vindt alleen
eisen wordt voldaan, zoals opgenomen in
steekproefsgewijs plaats.
de vergunning en/of regelgeving. Omdat er sprake is van een nieuwe of andere situatie,
Bouwfase
is extra aandacht vereist voor de uitvoering
Bij het toezicht in de bouwfase wordt, voor
of aanwezigheid van voorgeschreven
zover de Wkb niet of nog niet van toepassing is,
voorzieningen en bekendheid met de vigerende
een op de werkwijze van de gemeente Raalte
regels. Deze oplevercontrole levert een goed
toegesneden versie van het toezichtprotocol
beeld op hoe het gesteld is met de naleving van
van de Vereniging Bouw- en Woningtoezicht
regelgeving en kan dan ook van invloed zijn op
Nederland gehanteerd. De prioriteit ligt hier
de frequentie waarin in de toekomst toezicht
bij constructieve veiligheid en brandveiligheid.
wordt uitgeoefend.
De bevindingen tijdens de controlebezoeken worden via de mobiele applicatie van IJVI
Wij streven naar integraal toezicht waarbij het
middels bezoekrapporten vastgelegd.
doel is: het opheffen van de overtredingen. Overleg, uitleg, inzicht en uitleg voor een
Monumenten
gewenste aanpak zijn daarvoor onontbeerlijk.
De gemeente Raalte kent een beperkt aantal
Echter hier geldt wel: de gemeente is geen
gemeentelijke en rijks monumenten. Aanvragen
gratis adviesbureau en heeft niet de capaciteit
om een aangewezen monument te wijzigen is
om dagelijks toezicht te houden op de
ten allen tijde een vergunning vereist. Dit geldt
naleving van de gemaakte afspraken. Door
eveneens bij een verzoek om een monument
bewoners en ondernemers, op hun eigen
te slopen. Bij dergelijke aanvragen wordt een
verantwoordelijkheid te wijzen en de contacten
deskundigenadvies gevraagd.
wij kostbare tijd te besparen.
Evenementen Wij kennen een groot aantal evenementen.
Van elke verleende vergunning en/of melding
In hoeverre er bij de evenementen controle
wordt in IJVI een toezichtzaak aangemaakt.
plaatsvind hangt samen met de prioritering van
Hiermee vindt geautomatiseerd de overdracht
deze activiteit in de risicoanalyse. Het cluster
VTH uitvoeringsbeleid
hen zo efficiënt mogelijk in te zetten proberen
45
VTH levert een bijdrage in de gesprekken met
doen dan wel de maatregelen te laten treffen.
de organisatoren in de aanloop naar deze
Achteraf moet er dan een controle uitgevoerd
evenementen. Ook is er voorafgaand aan die
worden om te bepalen of deze onderzoeken
evenementen een schouw. Hierbij is er vanuit de
en de noodzakelijke maatregelen door de
VTH-taak vooral aandacht voor bouwkundige,
verantwoordelijke partijen zijn uitgevoerd.
constructieve en brandveiligheids-aspecten. Zo wordt in een korte tijd inzicht verkregen in Kappen van een boom
het naleefgedrag voor dat thema. Aanleiding
Voor het kappen van een boom is meestal
kan zijn het vermoeden dat op dit punt de
een omgevingsvergunning nodig. Wanneer
regels niet in acht worden genomen. Vaak
is geregeld in de Algemene Plaatselijke
vallen dit soort controles binnen een project
Verordening of het Omgevingsplan. Als de
waarvoor een projectplan wordt geschreven.
locatie het toelaat wordt in de vergunning
Een voorbeeld hiervan is de controle op het
een herplantplicht meegenomen. Er wordt
onderhoud van grote stookinstallaties in
toezicht gehouden op het nakomen van deze
gebouwen in het kader van duurzaamheid.
herplantplicht (op een vast moment in het jaar, aangezien de vergunninghouder 1,5 jaar de tijd
4. Gebiedsgericht toezicht
heeft om aan de herplantplicht te voldoen).
In dit geval spreken we van toezicht in het vrije veld of op basis van bijvoorbeeld een
2. Periodiek toezicht
beheerplan of het bedrijvenbestand. Deze
Reeds bestaande inrichtingen, objecten
vorm van toezicht is meer gericht op het
of installaties worden op basis van een
preventief aanwezig zijn in een stadsdeel, op
risicoanalyse volgens een bepaalde frequentie
een industrieterrein of in het buitengebied. Het
bezocht. Belangrijk hierbij is het risico van
is belangrijk dat bij het toezicht rekening wordt
omgevingsveiligheid. Een voorbeeld hiervan
gehouden met de kans dat niet naleving van de
vormt de 3-jaarlijkse controle bij de klasse III
regels zich zal voordoen en activiteiten niet bij
bedrijven.
ons bekend zijn terwijl men dit wel had moeten melden (zicht krijgen op illegale activiteiten).
3. Thematisch toezicht 5. Administratief toezicht
naar aanleiding van projecten die voortkomen
Deze vorm wordt ook wel de controle
uit actuele landelijke thema’s of uit bestuurlijke
‘van achter het bureau’ genoemd. Een
prioriteiten. Enkele voorbeelden hiervan zijn
administratieve controle richt ziet op de juiste
de controles: op breedplaatvloeren, op Roest
registratie van wettelijke verplichtingen Dus
Vast Staal (RVS) bevestigingsmiddelen in
bijvoorbeeld een controle of aan keurings- en
zwembaden en op doorgestorte betonvloeren
certificeringsverplichtingen is voldaan. Indien
bij galerijflats. Onze taak bestaat dan veelal
daartoe aanleiding bestaat zal er een controle
uit het maken van een inventarisatie van
ter plaatse worden gehouden.
de locaties die van toepassing zijn; het waarschuwen van eigenaren en zo nodig hen daarna aanschrijven om onderzoek te laten
VTH uitvoeringsbeleid
Themagericht toezicht houdt in het toezicht
46
6. Toezicht n.a.v. klachten en ongewone voorvallen
te houden of de illegale situatie al dan niet is opgeheven en/of sancties nodig zijn. Het gaat
Reden voor deze controle is een
hier dus om controles die worden gehouden
binnengekomen klacht of melding van
na een vooraanschrijving, een opgelegde
een calamiteit of mogelijk illegale situatie.
dwangsom- of bestuursdwangbeschikking
De meeste klachten komen binnen via een
of genomen beschikking tot gedogen of het
Melding Openbare Ruimte (MOB) of het Klant
intrekken van een vergunning. De controle richt
Contact Centrum van de gemeente. Het
zich alleen op de overtreding(en) waarop de
overgrote deel van de klachten heeft betrekking
brief of beschikking betrekking heeft. Van de
op bouwwerkzaamheden in de onmiddellijke
controle wordt een verslag gemaakt dat moet
omgeving van de melder. Veelal is de klacht/
voldoen aan de eisen die zijn vastgelegd in het
melding terug te brengen tot de vraag of er
protocol ‘bestuurlijke controle’.
wel de juiste vergunning is afgegeven voor de activiteiten die daar plaatsvinden.
Toezicht tijdens de verschillende fasen Toezicht vindt op verschillende momenten
De toezichthouders nemen contact op met de
plaats. De toezichtstrategie biedt hiervoor een
melder en beoordelen de situatie ter plaatse.
aantal richtlijnen om een uniforme aanpak
Indien er sprake is van een overtreding wordt
van controles van bedrijven, instellingen en
hiertegen opgetreden. In sommige gevallen
objecten te bereiken. Dit mede omdat toezicht
kan dit via overleg worden opgelost. Indien
op de verschillende aspecten door verschillende
overleg niet toereikend blijkt te zijn, wordt er
toezichthouders plaatsvindt, eventueel al dan
een handhavingstraject gestart. Dit kan tot
niet gezamenlijk in het kader van het integrale
intensieve trajecten leiden waarbij er juridische
aspect. We kennen daarin verschillende fasen.
capaciteit moet worden ingezet. Indien er een verzoek om handhaving wordt ingediend
De realisatiefase heeft voornamelijk te
wordt hier altijd juridische capaciteit op ingezet
maken met de activiteiten slopen, inrichten,
(beginselplicht tot handhaving).
aanleggen en bouwen. Het toezicht kan plaatsvinden op onderdelen (op basis van
In veel gevallen blijkt dat er, achter het indienen
prioriteitstelling), maar kan ook een controle
van een klacht, sprake is van andere conflicten
van alle vigerende regelgeving en vergunde
tussen de omwonenden. Het weer met elkaar in
voorschriften betekenen.
gesprek brengen kost tijd, maar levert dan vaak
Bij de beheer- of gebruiksfase is allereerst
wel een duurzamer oplossing.
sprake van planmatige (on)aangekondigde controles, de zogenaamde bedrijfs-, instellings- of objectcontrole. De controles
handhavingsprocedures
kunnen wat betreft diepgang en reikwijdte
Als uitvloeisel van de onder punt 1 tot en met
verschillen. Er wordt onderscheid gemaakt
6 uitgevoerde toezichtsvormen kan zijn dat
tussen een deelcontrole en een volledige
een handhavingsprocedure wordt gestart
controle. Het betreft beiden visuele
om overtredingen op te heffen. Tijdens deze
controles. De deelcontrole is gericht op een
procedure is het nodig een vinger aan de pols
beperkt aantal thema’s of onderwerpen.
VTH uitvoeringsbeleid
7. Toezicht tijdens lopende
47
Een volledige controle is juist gericht op meerdere of alle thema’s of onderwerpen. Controles in de beheer- of gebruiksfase kunnen op verschillende manieren worden georganiseerd. Per bedrijf of gebied, per thema of onderwerp, zoals: specifieke aspecten; branchegericht; ketencontrole; geveltoezicht. Tot slot bestaat nog de sloopfase. Tijdens deze fase worden betreffende bouwwerken gesloopt en wordt een controle uitgevoerd van alle geldende wet- en regelgeving en vergunde voorschriften.
VTH uitvoeringsbeleid
48
Bijlage 3: Landelijke handhavingsstrategie (LHS) Uit het oogpunt van rechtsgelijkheid
Lokale/regionale bestuurlijke afwegingsruimte
en het creëren van een level playing
zit gezien het voorgaande in keuzes over
field is de achterliggende jaren gewerkt
toezichtprioriteiten en de manier van
aan de ontwikkeling van een landelijke
toezicht houden, maar niet in het toepassen
handhavingsstrategie. Het doel van de
van de landelijke handhavingsstrategie. De
landelijke handhavingsstrategie is uitvoering
landelijke handhavingsstrategie is een landelijk
geven aan de beginselplicht tot handhaven,
geldend afwegingsinstrument dat iedereen
passend interveniëren bij iedere bevinding,
volgt om van bevinding naar interventie te
in vergelijkbare situaties vergelijkbare keuzes
komen. Dit onderstreept dat de landelijke
maken en interventies op vergelijkbare
handhavingsstrategie vooral een instrument is
wijze kiezen en toepassen, landelijk
voor uitvoerders.
door het bestuurlijk bevoegd gezag/ de Omgevingsdiensten, landelijke inspecties,
2. Visie landelijke handhavingsstrategie
politie en het Openbaar Ministerie.
Als richtinggevende visie zijn de volgende
Onderstaand de interventiematrix waarbij de
vijf uitgangspunten van het nieuwe VTH-
(mogelijke) gevolgen van de overtreding en het
stelsel voor de Wabo voor de handhaving
gedrag van de overtreder bepalend zijn voor de
geoperationaliseerd.
reactie op een geconstateerde overtreding. 2.1 Onafhankelijkheid – sterke, slagkrachtige
1. Toepassingsbereik
en onafhankelijke handhavingsinstanties.
Voor de Wabo en de in artikel 5.1 van de
Handhavingsinstanties en hun medewerkers
Wabo opgenomen wetten is de landelijke
handelen consequent en vasthoudend op basis
handhavingsstrategie voor gebruik in het VTH-
van de geldende wet- en regelgeving en de
stelsel opgeleverd. Het overnemen en invoeren
landelijke handhavingsstrategie. Het belang
van de landelijke handhavingsstrategie is
van sterke, slagkrachtige en onafhankelijke
onderdeel van de VTH-kwaliteitscriteria voor
handhavingsinstanties is groot. Provincies en
Wabo bevoegde overheden. Dit waarborgt
gemeenten dragen hier als bevoegd gezag
landelijke eenduidigheid in twee opzichten, te
voor de Wabo aan bij, door voor de aan hun
weten:
Omgevingsdiensten opgedragen taken een
1. dat iedere bevinding een passende
duidelijk en ruim mandaat te verstrekken, op
2. dat het proces om tot een passende interventie te komen overal hetzelfde verloopt.
grond waarvan de directeur bevoegd is tot het toepassen van bestuursrechtelijke interventies, waaronder sancties.
VTH uitvoeringsbeleid
interventie krijgt; en
49
2.2 Professionaliteit en vakmanschap –
2.3 Betrouwbaarheid – beginselplicht tot
training, opleiding, kennis- en informatie-
handhaven en verantwoording afleggen.
uitwisseling.
Handhavingsinstanties hebben een
Handhavers wegen de ernst van de bevinding,
beginselplicht tot handhaven. Handhavend
het gedrag van de normadressaat en de feiten
optreden is zowel eerlijk tegenover
en omstandigheden van de situatie. Handhavers
normadressaten uit het oogpunt van een gelijk
bepalen vervolgens welke interventie in
speelveld, als tegenover de maatschappij die
het specifieke geval passend is. Dit vereist
ervan uit mag gaan dat handhavers zodanig
professionaliteit en vakmanschap. Handhaving-
optreden dat haar rechtsgevoel wordt
instanties brengen en houden daarom de voor
gerespecteerd en de leefomgeving veilig,
handhaven vereiste kennis en kunde op peil
schoon en gezond blijft.
en ondersteunen binnen hun organisaties een cultuur waarin (elkaar aanspreken op)
In het VTH-stelsel is de primaire
kennis en informatie uitwisselen, samenwerken
verantwoordingsrelatie die van het bevoegd
en handhavers die zich blijven ontwikkelen
gezag aan het eigen democratisch controlerend
vanzelfsprekend zijn.
orgaan (bijvoorbeeld Gemeenteraad en Provinciale Staten in het geval van gemeenten
Ook uitwisseling van kennis en leerervaringen
respectievelijk provincies). De toepassing van
tussen handhavingsinstanties is van groot
de landelijke handhavingsstrategie is onderdeel
belang. De landelijke handhavingsstrategie
van deze verantwoordingsrelatie.
op papier is immers het begin, maar waar het vervolgens om gaat is dat alle instanties de
2.4 Eenvoud – een passende interventie bij
papieren strategie op soortgelijke wijze blijven
iedere bevinding en hoe daartoe te komen.
toepassen en daarover met elkaar in contact
Met de landelijke handhavingsstrategie
blijven en leerervaringen en beste praktijken
wordt ingezet op een passende interventie
uitwisselen. Anders bestaat de kans dat
bij iedere bevinding. Handhavers hanteren
praktijken ongewild toch weer uit elkaar gaan
de landelijke handhavingsstrategie bij iedere
lopen.
bevinding en maken daarbij gebruik van de in de strategie opgenomen instrumenten. Omwille
Landelijk overleg over de implementatie
van rechtsgelijkheid waarborgt dit passend
en uitvoering van de landelijke
interveniëren en eenduidig optreden, dat wil
handhavingsstrategie gebeurt tijdens
zeggen: het in vergelijkbare zaken maken van
de implementatieperiode voor wat