Document · PDF

02. Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028 - DEF

Raadsvergadering 7 november 2024, gemeente RaalteBij agendapunt: Vaststellen Programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026 - 202822.442 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

4.1.1 Wat willen we bereiken? We staan voor zoveel mogelijk gelijke woonkansen voor elke doelgroep, dus voor alle inwoners. Om dit te kunnen realiseren, hebben we als stip op de horizon een forse woningbouwambitie van 3.000 woningen voor de komende 10 jaar. Waarbij in alle kernen, dus ook in de buurtdorpen, kan worden gebouwd en er ruimte is voor zowel huur- als koopwoningen. De afgelopen periode zijn alle mogelijke locaties in beeld gebracht in de Groeibeelden. De in de Groeibeelden gemaakte keuzes worden de komende jaren verder uitgewerkt/gerealiseerd. Daarnaast willen we nieuwe werklocaties ontwikkelen die aansluiten bij de behoefte van de gemeente en de regio. De regio Zwolle is aangewezen als NOVEX-gebied. Dit leidt onder andere tot een extra verstedelijkingsopgave in de regio op het gebied van wonen en werken en een extra mobiliteitsopgave. Deze opgave brengt grote uitdagingen met zich mee, maar biedt vooral ook belangrijke kansen. Kansen voor onze inwoners, verenigingen en ondernemers. Denk daarbij aan impulsen op het gebied van wonen, het behoud en uitbouw van voorzieningen, versterking van de economie en de infrastructuur. We willen deze kansen voor de gemeente Raalte verzilveren door een stevige positie in te nemen in de regio Zwolle. Onze inwoners en ondernemers zijn gebaat bij de verbetering van de bereikbaarheid per weg, spoor en fiets.

Concreet zetten wij ons, samen met de externe samenwerkingspartners, onverminderd in voor de realisatie van knooppunt Raalte, verbetering van de N35, aanleg rondweg bij Mariënheem, het realiseren van een snelle fietsverbinding Raalte-Deventer en Raalte-Zwolle, een extra fietsverbinding Raalte Noord, de verdubbeling van het spoor en het opwaarderen van de stations Raalte en Heino. Voor station Raalte streven we naar een betere koppeling met de N35, zodat dit station beter als mobiliteitshub kan fungeren. 4.1.2 Relevante ontwikkelingen Blijvende druk op de woningmarkt Veel huishoudens hebben moeite met het vinden van een passende woning. De druk op de woningmarkt is groot. We verwachten dat dit ook de komende jaren het geval zal zijn. Net als elders is er een grote vraag naar woningen in onze gemeente. We zien daarbij dat de vraag naar woningen niet alleen van inwoners uit de eigen gemeente komt maar dat Raalte ook aantrekkelijk is voor mensen uit de regio. De vraag betreft zowel koop als huur. We zien dat vooral starters en jonge huishoudens moeite hebben om een voor hen betaalbare woning te vinden. Onzekerheid aanpak buitengebied Er komen veel opgaven op het buitengebied af (transitie landbouw, stikstof, natuur, klimaat en energie en biodiversiteit). Ook blijft beleid, wetgeving en jurisprudentie continue in ontwikkeling.

Dit samen geef een voortdurende onduidelijkheid en onzekerheden in de aanpak om te komen tot een toekomstbestendig buitengebied. Op deze onzekerheid hebben we als gemeente maar beperkt grip en invloed.

Programmabegroting 2025 - 2028

We volgen de ontwikkelingen en proberen hier met een opgave gerichte aanpak flexibel op in te spelen. Dit vraagt wel om continue aandacht en mogelijk bijstelling van inzet en prioriteiten van de gemeente hierin. 4.1.3 Doelstellingen 1. We zorgen voor de uitvoering van onze Omgevingsvisie en het Koersplan voor het opstellen van het Omgevingsplan. 2. We gaan onze groeiambitie realiseren voor de lokale en regionale vraag, voor zowel de buurtdorpen als de kernen van Heino en Raalte. 3. We verbeteren samen met het rijk en de provincie de verkeersveiligheid, leefbaarheid en bereikbaarheid. 4. Een toekomstbestendig buitengebied. 4.1.4 Wat gaan we daarvoor doen? 1.1 Samen met onze inwoners, ondernemers en organisaties uitvoering geven aan de vastgestelde Omgevingsvisie Horizon gemeente Raalte 2040. 1.2 Samen met Deventer en Olst-Wijhe stellen we voor een eerste deelgebied een Omgevingsplan op. Zo verkennen we samen de planvorming onder deze nieuwe wetgeving. Daarna bepalen we het traject voor het gemeentedekkend Omgevingsplan en de mogelijke samenwerking hierin. Wettelijk moet het hele Omgevingsplan voor 2032 zijn afgerond. 2.1 We komen met groeibeelden voor de buurtdorpen en starten op met de extra projecten in het kader van de Groeiopgave van Heino en Raalte.

2.2 We werken het Programma Wonen verder uit waarbij expliciet ingezet wordt op het bouwen voor verschillende doelgroepen zoals ouderen en starters. Met deze verdere uitwerking is er duidelijkheid voor de projecten waardoor ze voortvarend opgepakt worden. Daarnaast is er houvast zodat we voor de juiste doelgroepen bouwen. 2.3 We maken een plan van aanpak om de doorstroming op de woningmarkt te bevorderen en daarmee ouderen stimuleert een beweging te maken naar een passende woning die het langer zelfstandig thuis ondersteunt en tegelijkertijd een verhuisketen op gang brengt die ruimte biedt aan andere woningzoekenden. 3.1 We blijven ons inzetten op de MIRT-verkenning N35 en ronden de planvorming voor de opwaardering voor de stationsplannen van Heino en Raalte af. Uitvoering van de stationsplannen is voorzien in 2025. Voor de MIRT-verkenning en Knooppunt Raalte blijven we actief lobbyen om de uitvoeringsplannen gerealiseerd te krijgen. 3.2 We geven het fietsgebruik een extra impuls voor de leefbaarheid, duurzaamheid, gezondheid en mobiliteitsvrijheid.

Programmabegroting 2025 - 2028

4.1 Met een integrale aanpak voor het buitengebied (in verbinding met de samenleving en de aanpak vanuit rijk en provincie) geven we inzicht om goede ruimtelijke keuzes te kunnen gaan maken. Waar mogelijk wordt de verbinding met andere opgaven gezocht. 4.1.5 Waar meten we ons succes aan af? De verplichte BBV-beleidsindicatoren en de indicatoren uit het tweejaarlijks onderzoek 'Waar staat je gemeente' zijn te vinden via: Indicatoren Indicatoren programma 1 Ontwikkeling woningvoorraad

Bron: Dashboard Wonen gemeente Raalte

2025

2026

2027

16.494 16.671 16.880

4.1.6 Nieuw beleid begroting 2025-2028 Extra personeel in verband met de groeiopgave Vanuit de groeiopgave zijn een aantal kansrijke locaties benoemd waarvoor door de raad al voorbereidingsinvesteringsbudget ter beschikking zijn gesteld (Raalte-Noord, Molenwijk, van der Capellenweg, Stationsomgeving, nadere verkenning werklocaties). Met het in ontwikkeling nemen van deze locaties wordt de ontwikkelcapaciteit versneld van ongeveer 100 woningen per jaar naar 300 woningen per jaar. Dit vraagt om meer ambtelijke capaciteit in onze organisatie. Op basis van woningbouwprojecten uit het verleden, eigen kengetallen en de kennis binnen onze organisatie hebben we ingeschat hoeveel capaciteit we nodig hebben. We komen vooralsnog uit op 13 fte die we (extra) nodig hebben. De insteek is hiermee voldoende capaciteit beschikbaar te krijgen voor de bovengenoemde trajecten en dat we per jaar kijken of er nog extra inzet nodig is. Hiermee willen we wendbaar zijn voor economische, politieke en maatschappelijke ontwikkelingen en waar nodig kunnen bijsturen. Er wordt uitgegaan van gemiddeld 11 fte in dienst van de gemeente Raalte en 2 fte op inhuurbasis. Totale kosten: 11 x € 114.000 = € 1.254.000 + 2 fte inhuur (45 x 36 x € 110) = € 356.000 en 13 x € 25.000 overhead betekent totale kosten van € 1.935.000.

Totale kosten worden doorberekend voor 60% aan het Grondbedrijf, 20% aan anterieure overeenkomsten en 20% aan de algemene dienst. Dit levert onderstaande dekking op: Grondbedrijf: 60% 7,8 fte x 1.370 productieve uren per fte = 10.686 x (voorlopig) uurtarief van € 136 = € 1.453.000 Anterieure overeenkomsten/ leges 20%: 2,6 fte x 1.370 productieve uren per fte = 3.562 x (voorlopig) uurtarief van € 136 = € 484.000 Totale dekkingsbijdrage € 1.937.000 Uit het bovenstaande blijkt dat bij 60% doorberekening naar het grondbedrijf en 20% verhaal via anterieure overeenkomsten/leges) tegen uren x tarief er voldoende dekking beschikbaar komt voor de resterende 20% algemene dienst. Dit vindt zijn oorzaak in de toerekening van de overhead.

Programmabegroting 2025 - 2028

Aan de kostenkant is bij uitbreiding slechts een variabele overhead nodig van € 25.000 per fte, terwijl aan de inkomstenkant via het uurtarief de volledige overhead van afgerond € 69.000 per fte kan worden doorberekend. Hiermee kan gesteld worden dat de 13 fte capaciteitsuitbreiding opgave groei ‘in principe’ budgetneutraal kan worden gerealiseerd. Voorgesteld wordt om de capaciteitsvraag van 13 fte en de daarbij behorende dekking structureel in de begroting 2025 te verwerken. Inhuur toekomstbestendig buitengebied Op dit moment wordt de opgave buitengebied getrokken door een externe kracht die daarvoor wordt ingehuurd. Deze inhuur is noodzakelijk gebleken omdat de interne vacature van strategisch medewerker (die ook de rol van opgavetrekker moet vervullen) zeer moeilijk in te vullen blijkt. Om te waarborgen dat de opgave buitengebied toch voortgang vindt moet er rekening mee gehouden worden dat de rol van opgavetrekker langer extern belegd wordt. Daarvoor zijn de geraamde extra middelen benodigd. Voorgesteld wordt jaarlijks eenmalig € 72.000 voor de jaren 2025 en 2026 beschikbaar te stellen voor inhuur opgave buitengebied. Storting in dynamische investeringsagenda In 2023 is de dynamische investeringsreserve gevormd met als doel in de toekomst voorbereid te zijn op de omvangrijke investeringen die op ons afkomen in het fysieke domein.

Deze reserve had bij de start een omvang van € 7,5 mln. Bij de (meerjaren)begroting 2024-2027 is voor de dekking van de herinrichting van de stations Heino en Raalte in de periode 2024-2026 een uitname voorzien van in totaal € 3.050.000. Omdat we voor de toekomst nog steeds omvangrijke investeringen op ons af zien komen in het fysieke domein is het gewenst de dynamische investeringsreserve voor de komende jaren bij te tanken, te beginnen door bij de begroting 20252028 een storting van € 3.050.000 in deze reserve te doen ten laste van de algemene bestemmingsreserve. Hiermee komt de dynamische investeringsreserve in 2026 weer op het oorspronkelijke niveau van € 7,5 mln. We verwachten dat dit niet genoeg is voor de omvangrijke investeringen die op ons afkomen en dat doorgroei van deze reserve naar een niveau van € 15 mln. nodig is. Deze doorgroei kan mogelijk gemaakt worden door jaarlijks bij de bestemming van het rekeningsaldo (een deel van dit) saldo aan te wenden ten gunste van de dynamische investeringsreserve tot het niveau van € 15 mln. is bereikt. Dit niveau ook als plafond voor deze reserve in te stellen. Voorgesteld wordt € 3.050.000 vanuit de algemene bestemmingsreserve te storten in de Dynamische investeringsagenda.

SVn startersleningen Het budget voor het verstrekken van startersleningen bij het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse Gemeenten (SVn) is per 1 januari 2025 nihil. Voorgesteld wordt een bedrag van € 1.500.000 over te maken naar de SVn en de (rente) lasten van € 36.000 op te nemen in de begroting 2025. Zo kunnen starters hier gebruik van blijven maken in een tijd waarin dit hard nodig is om de stap naar een koopwoning te kunnen maken.

Programmabegroting 2025 - 2028

Voorgesteld wordt € 1.500.000 over te maken naar de SVn en de rentelasten van structureel € 36.000 op te nemen in de begroting 2025.

4.1.7 Wat mag het kosten? Bedragen * € 1.000 Nr. Taakveld omschrijving

Rek. 2023

Begr. 2024

Begr. 2025

Meerjarenraming 2026 2027 2028

2.1 Verkeer en vervoer

2.018

1.718

310

118

132

3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur

332

920

541

509

7.4 Milieubeheer

1.776

1.933

1.953

1.873

1.881

1.885

8.1 Ruimtelijke ordening

2.774

3.233

2.988

2.634

2.255

1.955

8.2 Grondexploitatie

4.578

8.736

6.670

6.172

5.448

2.944

8.3 Wonen en bouwen

2.143

2.717

2.415

2.304

2.055

2.050

11.728

19.597

16.333

13.852

11.827

9.017

-25

-20

-15

3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur

-530

-960

-541

-509

-18

7.4 Milieubeheer

-12

-208

8.1 Ruimtelijke ordening

-530

-349

-189

-26

8.2 Grondexploitatie

-6.214

-9.321

-7.570

-6.962

-6.101

-2.857

8.3 Wonen en bouwen

-1.288

-941

-942

-941

Totaal Saldo van baten en lasten voor bestemming

-8.598 -11.799 3.130 7.798

-9.262 7.071

-8.459 5.394

-7.107 4.719

-3.838 5.179

Lasten 0.3

Beheer ov gebouw en gronden (voormNNIEG)

Totaal

Baten 0.3

Beheer ov gebouw en gronden (voormNNIEG)

Reservemutaties Onttrekkingen Toevoegingen Saldo van baten en lasten na bestemming

Programmabegroting 2025 - 2028

-759

-1.975

-2.012

-626

-341

-253

2.054

-3

987

877

740

4.425

5.820

6.046

5.644

5.119

4.926

Programmabegroting 2025 - 2028

4.2: Integraal beheer openbare ruimte

4.2 Integraal beheer openbare ruimte Portefeuillehouder:

Wethouder B. Breunissen

Programmacoördinator:

Domeinmanager J. Hulzebos

4.2.1 Wat willen we bereiken? Een goede kwaliteit van de openbare ruimte heeft een directe invloed op de leefbaarheid, een plek waar mensen fijn kunnen wonen, leven en ondernemen. Dat willen wij zo houden en verbeteren. In eerste instantie door het uitvoeren van dagelijks onderhoud. Daarnaast kennen wij een groot aantal gebieden met een grote onderhouds- en vervangingsopgave. Wij willen deze gebieden toekomstbestendig maken door in te zetten op een veilige, bereikbare, duurzame, groene, klimaatadaptieve en gezonde leefomgeving. Naast het in fysieke zin toekomstbestendig maken, willen we ook inzetten op het creëren van een maatschappelijke meerwaarde door een verbinding te leggen met de sociale en maatschappelijke opgaven. Ons doel is om voor de komende periode beter inzicht te verkrijgen in de opgaven, zodat prioriteiten kunnen worden gesteld en zaken in de tijd kunnen worden uitgezet. Hierbij zetten wij waar nodig en mogelijk in op een gebiedsgerichte, participatieve en integrale aanpak. De gemeentelijke gebouwen zijn functioneel, waarbij wij naast het uitvoeren van het reguliere onderhoud eraan werken om de gebouwen te verduurzamen. 4.2.2 Relevante ontwikkelingen De omvang van de openbare ruimte wordt steeds groter. Door nieuwbouw neemt het areaal nog steeds toe.

Inhoudelijk worden de opgaven steeds complexer, meer functies in de openbare ruimte met daarbij een groter speelveld van belanghebbenden. Ook zien we dat het areaal dat ouder is dan 40 jaar steeds groter wordt. Hiermee komt een steeds groter deel aan het eind van de levensduur. In de opgave voor toekomstbestendige dorpen en wijken zien we dat ouderen en andere kwetsbare groepen vaak langer zelfstandig thuis wonen. Dat vraagt wat van de kwaliteit van de openbare ruimte, met name op het gebied van begaanbaarheid en toegankelijkheid. Ook constateren we bij de wegen in het buitengebied dat de kwaliteit afneemt. Er is een toenemend besef dat de huidige aanpak en inzet van middelen niet voldoende is. De vraag richt zich op een toekomstbestendige inzet in een context, waarbij de middelen onder druk staan. Hiervoor is meer scherpte nodig bij het stellen van prioriteiten en meer financiële flexibiliteit binnen programma 2. Voor de lange termijn ontwikkelen we, samen met uw raad, een inhoudelijke en financiële strategie waarbij we op programmaniveau middelen willen ramen. Al deze ontwikkelingen vragen om een organisatie die hierop kan meebewegen en is toegerust, met de juiste mensen en middelen. 4.2.3 Doelstellingen 1. We borgen de ondergrens van veiligheid, voorkomen kapitaalvernietiging en behalen de vastgestelde kwaliteitsnormen. 2.

We werken aan een toekomstbestendige, veilige, gezonde, schone en aantrekkelijke leefomgeving, waaronder ook de openbare gebouwen en creëren hiermee een maatschappelijke meerwaarde. 3. We werken aan een lange termijn aanpak voor het fysieke domein om te komen tot toekomstbestendige leefbare dorpen en wijken. 4.2.4 Wat gaan we daarvoor doen? Programmabegroting 2025 - 2028

1.1 Uitvoeren van in de beheerplannen benoemde onderhouds- en vervangingsmaatregelen. 1.2 Het opstellen en actualiseren van beheerplannen. 2.1 Het ontwikkelen van beleid ten aanzien van de circulariteit van materialen. 2.2 Uitvoeren van maatregelen (actieplan) uit het Biodiversiteitsplan. 2.3 Vervangings- en beleidsopgaven integraal afwegen voor het Meerjaren Investeringsplan(MIP). 2.4 Het benutten en faciliteren van initiatieven uit de Raalter samenleving. 3.1 Het geven van inzicht in de inhoudelijke en financiële opgave op de lange termijn en het organiseren van de structurele dekking. 3.2 Het gebiedsgericht verbinden van opgaven met andere programma's en maatschappelijke opgaven (onder andere ruimtelijke ontwikkelingen, verstedelijking, verkeer, onderwijs, sociaal, sport, economie en duurzaamheid). 3.3. We ramen de investeringen voor de vervangingsopgave en het toekomstbestendig maken op programmaniveau (wendbaar begroten ten opzichte van ramen op projectniveau). 4.2.5 Waar meten we ons succes aan af? De verplichte BBV-beleidsindicatoren en de indicatoren uit het tweejaarlijks onderzoek 'Waar staat je gemeente' zijn te vinden via: Indicatoren De beeldkwaliteit wordt vastgesteld aan de hand van de landelijke methode van CROW. Met het meten van de beeldkwaliteit stellen we vast hoe een bepaald object er op een bepaald moment uitziet. Dit is een momentopname.

De systematiek is erop gericht dat er op elk moment minimaal 90% aan dit beeld voldoet. Indicatoren programma 2 De mate waarin voldaan wordt aan de beeldkwaliteitseisen uit het groenbeleidsplan

Referentie jaar cijfer

2025

2026

2027

2028

2023

92%

Bron: gemeentelijke schouwen 4.2.6 Nieuw beleid begroting 2025-2028 Meerjaren investeringsprogramma In het MIP zijn diverse integrale en sectorale projecten opgenomen voor de jaren 2025 t/m 2028. Grote integrale projecten die zijn opgenomen zijn de Westdorplaan/Acacialaan in Raalte, de Ambachtsstraat in Nieuw Heeten, riolering in Heino Zuid en Langkamp in Raalte. Verder is nieuw beleid aangevraagd voor achterstallig onderhoud van elementenverhardingen en voet- en fietspaden. Beide voor de periode van 4 jaar (2025 t/m 2028) voor een jaarlijks bedrag van Programmabegroting 2025 - 2028

respectievelijk € 250.000 en € 200.000. Dit is vooruitlopend op de grote opgave in de openbare ruimte en het structurele vervangingsbudget. Naast genoemde projecten zijn er nog andere opgenomen. Een totaaloverzicht is opgenomen in bijlage F3. De totale gevraagde (bruto) investering over 4 jaar bedraagt € 12 mln. Hierbij hebben we voor € 4,8 mln. dekking, dus de netto investering bedraagt € 7,2 mln. Voorgesteld wordt structureel € 57.076 in 2025 oplopend tot € 540.694 vanaf 2028 beschikbaar te stellen voor de kapitaallasten. Er is gedeeltelijke dekking vanuit GRP hiervoor van € 15.178 in 2025 oplopend naar € 113.673 in 2028. Tijdelijke formatie Beheer Het domein Beheer wil zich de komende twee jaar ontwikkelen naar een professioneel bedrijf die een zichtbare bijdrage wil leveren aan het beheer van de openbare ruimte. Daarbij zal zeker nadrukkelijk aandacht zijn voor efficiency en het maatschappelijk verantwoord ondernemen binnen Beheer. Eind 2026 werken de medewerkers integraal aan de opgave en dat doen ze in een fijne en veilige omgeving. Zowel binnen als buiten Beheer weet iedereen wat van Beheer verwacht mag worden en wat het kost. Om daar te komen is er tijdelijk een extra investering nodig in kennis en soms ook in extra handjes.

Om Beheer de (financiële) ruimte te geven om de organisatie opnieuw in te richten en verder te professionaliseren, vragen wij om voor de komende twee jaar een bedrag van € 273.000 per jaar voor 3 fte beschikbaar te stellen. Voorgesteld wordt om voor 2025 en 2026 € 273.000 per jaar voor formatie en € 75.000 per jaar voor overhead op te nemen. Speelplaatsen De gemeente heeft het beleid- en het beheerplan voor speelplaatsen geactualiseerd. We willen ons inzetten op het realiseren van maatschappelijke meerwaarde in de openbare ruimte en daarbij een sterke verbinding leggen met sociaal maatschappelijke opgaven. Uit het beheerplan blijkt dat we onvoldoende investeringsbudget hebben om het huidige voorzieningenniveau in stand te houden. Dit wordt onder andere veroorzaakt door het niet doorvoeren van areaaluitbreiding sinds 2014 en dat er geen gelden gereserveerd zijn voor de ondergronden, welke wel vervangen moeten worden. Voorgesteld wordt het investeringsbudget aan te vullen met € 40.000 in 2025, € 75.000 in 2026, € 20.000 in 2027 en € 140.000 in 2028 en de daarbij behorende kapitaallasten op te nemen in de begroting.

Programmabegroting 2025 - 2028

Beheersing eikenprocessierups Voor beheersing van de eikenprocessierups hebben we net als voorgaande jaren extra budget nodig. De brandharen die nog actief zijn kunnen gezondheidsproblemen veroorzaken bij het snoeien van eiken. Verder wordt de preventieve bestrijding afgebouwd ten behoeve van biodiversiteit en wordt ingezet om natuurlijke bestrijding/beheersing vorm te geven. Voorgesteld wordt eenmalig € 40.000 in 2025 en € 30.000 in 2026 beschikbaar te stellen ten laste van de reserve IVOR. Begraafplaatsen De gemeente heeft het beleid- en het beheerplan begraafplaatsen geactualiseerd. Hier komen een aantal beleidsvoorstellen om het begraafplaatsbeheer toekomstbestendig te maken (onder andere organisatie, actualisatie wet- en regelgeving, kostprijsberekening) en een uitvoeringsplan voor op de begraafplaatsen (verbeteren paden, informatievoorziening en mogelijkheden asbestemming) uit voort. Voorgesteld wordt eenmalig € 15.000 in 2025 en € 35.000 in 2026 beschikbaar te stellen. Uitvoering beleid biodiversiteit Raalte is bezig met het beleid biodiversiteit. Hiermee beogen we om samen met anderen de biodiversiteit te versterken door natuurstructuren te behouden, te versterken en te verbinden. Om deze doelen te bereiken is aan het beleid een uitvoeringsprogramma gekoppeld.

Hierbij willen we binnen de bestaande begroting dingen anders doen en/of met nieuwe middelen de gestelde doelen realiseren. Voorgesteld wordt om voor de uitvoering van het beleidsplan biodiversiteit en kennisvergroting in de organisatie eenmalig € 80.000 beschikbaar te stellen. Het voornemen is om bij de begroting 2026 structureel budget aan te vragen. Vervanging voertuigen Voorgesteld wordt twee oude dieselvoertuigen te vervangen door elektrische voertuigen. Deze zijn destijds reeds vervangen, maar toen is besloten deze twee voertuigen niet in te leveren, maar beschikbaar te stellen voor nieuw gecreëerde functies. De voertuigen zijn nu écht aan vervanging toe; ze zijn erg vervuilend en niet goed voor de uitstraling van Raalte. De verwachte investering bedraagt € 35.000 per voertuig. Verder wordt rekening gehouden met begeleiding bij de aanbesteding (eenmalig € 10.000), het aanbrengen van twee laadpalen (eenmalig € 8.000) en een besparing in brandstofkosten van structureel € 2.200 per jaar. Voorgesteld wordt € 70.000 beschikbaar te stellen voor vervanging van 2 voertuigen en de structurele kapitaallasten van € 9.355 te ramen alsmede de structurele besparing brandstof van € 2.200. Tevens eenmalig € 18.000 ramen voor laadpalen en aanbestedingskosten.

Programmabegroting 2025 - 2028

4.2.7 Wat mag het kosten? Bedragen * € 1.000 Nr. Taakveld omschrijving

Rek. 2023

Begr. 2024

Begr. 2025

Meerjarenraming 2026 2027 2028

Beheer overige gebouwen en gronden

820

1.438

1.537

1.227

1.297

1.518

2.1 Verkeer en vervoer (wegbeheer)

5.731

6.425

6.076

6.347

6.344

6.415

165

147

170

169

167

165

113

5.2 Sportaccommodaties (beheer)

2.068

2.032

2.203

2.214

2.188

2.167

Openbaar groen en (openlucht) recreatie

3.121

3.652

3.468

3.457

3.324

3.335

3.695

4.093

4.032

4.047

4.085

4.266

-804

-117

400

384

497

398

424

388

386

16.153

17.539

17.808

18.325

17.834

18.293

Beheer overige gebouwen en gronden

-20

-24

-582

2.1 Verkeer en vervoer (wegbeheer)

-385

-187

-191

-188

-4

-54

-43

-18

5.2 Sportaccommodaties (beheer)

-23

Openbaar groen en (openlucht) recreatie

-16

-8

-3.939

-4.337

-4.426

-4.441

-4.479

-4.660

1.079

276

-400

-196

-205

-210

-4.606 11.547

-3.750 13.789

-5.187 12.621

-5.878 12.448

-5.515 12.318

-5.694 12.599

-1.094

-2.523

-1.275

-968

-995

-1.214

1.106

1.137

1.040

1.041

1.047

11.559

12.403

12.387

12.520

12.371

12.432

Lasten 0.2 Burgerzaken 0.3

2.2 Parkeren 3.3

5.7

Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

7.2 Riolering 7.4 Milieubeheer 7.5

Begraafplaatsen en crematoria (beheer)

Totaal

Baten 0.3

2.2 Parkeren 3.3

5.7

Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

7.2 Riolering 7.4 Milieubeheer 7.5

Begraafplaatsen en crematoria (beheer)

Totaal Saldo van baten en lasten voor bestemming

Reservemutaties Onttrekkingen Toevoegingen Saldo van baten en lasten na bestemming

Programmabegroting 2025 - 2028

4.3 Onderwijs, werk en inkomen

4.3 Onderwijs, werk en inkomen Portefeuillehouder:

Wethouder G. Toeter

Programmacoördinator:

Domeinmanager T. Schrör

4.3.1 Wat willen we bereiken? We zetten in op gelijke kansen voor iedereen. Basisonderwijs in elke kern is daarom voor ons een vanzelfsprekendheid. Onze gezondheid, ons inkomen, welbevinden of continuïteit van onderwijs is niet altijd en voor iedereen vanzelfsprekend. We zetten samen met het onderwijs en bijbehorende partners in op het aanpakken van leerachterstanden en het sociaal welbevinden van jongeren. Wij willen dat al onze inwoners meedoen naar vermogen. Samen met onze ondernemers, het onderwijs en de regio werken we daarom aan een arbeidsmarkt die aantrekkelijk is en blijft voor zowel werkgevers en werknemers. Voor inwoners die (tijdelijk) niet mee kunnen doen, bieden wij een vangnet. We blijven samen met onze partners inzetten op het vroegtijdig signaleren van schulden om erger te voorkomen en ondersteunen onze minima met effectief minimabeleid. Tot slot willen we ook dat nieuwe inwoners, zoals statushouders en vluchtelingen zo veel als mogelijk mee kunnen doen. Daarom bieden we ondersteuning, met name op het gebied van taal en werk. 4.3.2 Relevante ontwikkelingen Het kabinet wil in de dienstverlening aan mensen met een bijstandsuitkering meer uitgaan van vertrouwen. Ook moet de uitvoering voor gemeenten gemakkelijker worden en mogen professionals meer rekening houden met wat er speelt in iemands leven. De planning is dat deze wet 1 januari 2025 inwerking treedt.

Naar verwachting gaat de wet Van school naar duurzaam werken per 1 september 2025 in. Dit betekent dat de maximumleeftijd van de doelgroep van de Doorstroompunt-functie (voorheen RMC-functie) wordt verhoogd van 23 naar 27 jaar. Gemeenten krijgen daardoor een meer preventieve rol bij het ondersteunen van jongeren naar werk. 4.3.3 Doelstellingen 1. We bieden ondersteuning aan wie (tijdelijk) niet kan voorzien in het eigen inkomen en recht heeft op een uitkering. 2. We begeleiden mensen naar werk die hierbij ondersteuning nodig hebben, met als doel dat inwoners maximaal meedoen naar eigen vermogen. Werk is voor ons meer dan een reguliere betaalde baan. Het kan bijvoorbeeld ook beschut werk of vrijwilligerswerk zijn. We hebben een sterke infrastructuur om dit doel te bereiken, waar de Stichting Werk Raalte een belangrijk onderdeel van is. 3. We werken aan een toekomstbestendige arbeidsmarkt, om ervoor te zorgen dat er nu en in de toekomst passend werk beschikbaar is voor onze inwoners en voldoende geschikte werknemers voor onze werkgevers. Programmabegroting 2025 - 2028

4. We ondersteunen inwoners vanuit effectief minima- en schulddienstverleningsbeleid met aandacht voor de menselijke maat. 5. Signaleren en terugdringen van laaggeletterdheid is een integraal onderdeel van de dienstverlening en het beleid in het sociaal domein. 6. Voor jongeren is er een sluitende aanpak. Jongeren gaan naar school, hebben werk of een passende dagbesteding. We werken samen met school om uitval te voorkomen. 7. We werken samen met scholen om leerachterstanden te voorkomen en zetten in op sociaal welbevinden van onze jeugd. 8. Kinderen in de gemeente Raalte worden optimaal voorbereid voor de basisschool, doordat de mogelijkheid er is om deel te nemen aan de voorschoolse voorzieningen. Voor de kinderen met een ontwikkelingsachterstand is er extra ondersteuning in de vorm van voor- en vroegschoolse educatie. 9. We ondersteunen statushouders bij hun inburgering en integratie in de gemeente Raalte, zodat zij zo snel mogelijk naar vermogen meedoen in onze samenleving. 4.3.4 Wat gaan we daarvoor doen? 1.1 Inwoners die aangewezen zijn op een uitkering, ondersteunen we actief om mee te doen naar vermogen. Wanneer betaald werk nog niet haalbaar is, zetten we andere trajecten in zoals een leerwerktraject, een werkervaringsplek of scholing. 2.1 Raalte Werkt! is onze visie op werk, participatie en re-integratie.

Deze visie vertalen we jaarlijks naar een concreet uitvoeringsplan. We bouwen onze infrastructuur verder uit en sluiten met maatwerk trajecten zoveel mogelijk aan bij de mogelijkheden van onze inwoners. 2.2 Wanneer uitstroom naar regulier betaald werk (nog) niet haalbaar is, benutten we de infrastructuur van de Stichting Werk Raalte (SWR) en andere lokale partijen voor de inzet van reintegratie instrumenten zoals werkervaringsplekken en taalstages. 3.1 We werken aan een toekomstbestendige arbeidsmarkt. Regionaal werken we hiervoor samen in de arbeidsmarktregio Zwolle. We maken optimaal gebruik van regionale ondersteuning van bijvoorbeeld de aanjagers voor inwoners met een grote afstand tot de arbeidsmarkt, zoals statushouders en mensen met psychische beperkingen en we verwijzen zoveel als mogelijk naar Groei Vooruit. 4.1. In 2025 werken we verder aan de implementatie van het Beleidsplan Rondkomen met je inkomen bijvoorbeeld door het wijzigen van de beleidsregels Bijzondere Bijstand Raalte 2019, Beleidsregels schuldhulpverlening 2019 Raalte en Beleidsregels individuele inkomenstoeslag gemeente Raalte. 5.1 We zijn gestart met de ontwikkeling van een integrale aanpak basisvaardigheden. We werken hierbij samen met partners op het gebied van participatie, gezondheid, inburgering en onderwijs. In 2025 geven we dit plan verder vorm.

Programmabegroting 2025 - 2028

6.1 We gaan verder met de uitvoering van het meerjarenbeleidsplan RMC (Regionaal Meld- en Coördinatiepunt vroegtijdige schoolverlaters). We gaan lokaal aan de slag met de thema's, zoals integrale ondersteuning van jongeren in een kwetsbare positie, jongeren in beeld hebben en houden en het duurzaam naar werk begeleiden van de jongeren. 6.2 We blijven investeren op de verbinding tussen het onderwijs, de leerplichtambtenaar, RMCconsulent, het Centrum voor jeugd en gezin en de clusters werk en Wmo. Hiermee beogen we een goede samenwerking en vroegtijdige, integrale ondersteuning aan jeugdigen. 7.1 We geven samen met de partners zoals de scholen, kinderopvang, GGD en het CJG verder uitvoering aan het Nationaal Programma Onderwijs. De thema's waarop we ons richten zijn: jongeren tijdig in beeld, sociaal emotioneel welbevinden en sociale activiteiten. De middelen lopen in de zomer van 2025 af, daarom kijken we ook of en hoe we de versterkte samenwerking structureel kunnen behouden binnen de reguliere middelen en mogelijkheden. 8.1 Met de Voor- en Vroegscholen geven we uitvoering aan ons plan van aanpak om de kwaliteit van VVE (Voor- en Vroegschoolse Educatie) te verbeteren door middel van de gemaakte resultaatafspraken.

9.1 We blijven onverminderd inzetten op integrale leerroutes op basis van inburgering, taal en participatie, waarbij de inburgeraar naar vermogen taalvaardigheden ontwikkelt. De contracten met de aanbieders van de Onderwijsroute lopen per 01-01-2026 af. In 2025 besteden we deze opdracht opnieuw aan. 9.2 We blijven flexibel om de hoge instroom van statushouders te kunnen opvangen. In 2025 continueren we de in 2024 ingezette doorstroomlocatie. 9.3 In september 2023 is de Taalschool Salland van start gegaan. In het schooljaar 2023/2024 hebben structureel 90-95 kinderen hier les gevolgd, verdeeld over het primair en voortgezet onderwijs. De prognose voor het schooljaar 2024-2025 is voor het primair onderwijs 20-25 leerlingen en voor het voortgezet onderwijs 20-25 leerlingen. Hiermee is er nog voldoende ruimte voor groei wanneer de instroom hoger zou worden.

Programmabegroting 2025 - 2028

4.3.5 Waar meten we ons succes aan af? De verplichte BBV-beleidsindicatoren en de indicatoren uit het tweejaarlijks onderzoek 'Waar staat je gemeente' zijn te vinden via: Indicatoren Indicatoren programma 3

Referentie jaar cijfer

2025

2026

2027

2028

Bereik van de meedoenregeling 18+ Het percentage inwoners dat onder doelgroep valt dat daadwerkelijk gebruik maakt van de meedoenregeling

2023

35%

40%

7,5

Tevredenheid inwoners met ons inkomensbeleid en de uitvoering daarvan. Gemiddelde cijfers dat inwoners ons geven bij het cliëntenervaringsonderzoek 2023 inkomensondersteuning

Bron: Cliëntenervaringsonderzoek inkomensondersteuning 4.3.6 Nieuw beleid begroting 2025-2028 Tijdelijke formatie begeleiding statushouders Wij zijn verantwoordelijk voor de inburgering en maatschappelijke participatie van de statushouders die op grond van onze taakstelling in Raalte komen wonen. De laatste jaren is de taakstelling toegenomen. Daarvoor is geen structurele formatie beschikbaar gekomen. In 2023 en 2024 zijn tijdelijke middelen beschikbaar gesteld uit de reserve vluchtelingen en hierop is tijdelijke formatie ingezet. Voorgesteld wordt om deze tijdelijke formatie voort te zetten door € 182.000 voor formatie en € 50.000 voor overhead voor zowel 2025 als 2026 beschikbaar te stellen ten laste van de reserve opvang vluchtelingen en statushouders.

Programmabegroting 2025 - 2028

4.3.7 Wat mag het kosten? Bedragen * € 1.000 Nr. Taakveld omschrijving

Rek. 2023

Begr. 2024

Begr. 2025

Meerjarenraming 2026 2027 2028

Lasten -70

-100

-105

0.8 Overige baten en lasten 4.1 Openbaar onderwijs Onderwijsbeleid en leerlingzaken Samenkracht en 6.1 burgerparticipatie

2.065

2.177

1.914

598

1.221

1.254

6.3 Inkomensregelingen

16.766

15.580

11.730

11.663

10.908

10.897

6.4 Begeleide participatie

4.721

4.890

4.838

4.733

4.570

4.452

6.5 Arbeidsparticipatie

1.014

1.242

1.037

1.008

998

997

25.165

25.113

20.706

20.475

19.541

19.412

Onderwijsbeleid en leerlingzaken Samenkracht en 6.1 burgerparticipatie

-733

-756

-662

-207

-784

-804

6.3 Inkomensregelingen

-15.540

-15.288

-8.648

-8.634

-7.917

6.5 Arbeidsparticipatie

-64

-20

-40

-11 -9.383 10.159

-9.383 10.029

4.3

Totaal

Baten 4.3

Totaal Saldo van baten en lasten voor bestemming

-16.544 -16.848 -10.154 -10.110 8.621 8.265 10.552 10.365

Reservemutaties Onttrekkingen Toevoegingen Saldo van baten en lasten na bestemming

Programmabegroting 2025 - 2028

-1.166

-595

-228

-252

-307

-351

274

3.304

240

270

275

289

7.729

10.975

10.564

10.383

10.127

9.967

Programmabegroting 2025 - 2028

4.4 Maatschappelijke ondersteuning en jeugdhulp

4.4 Maatschappelijke ondersteuning en jeugdhulp Portefeuillehouder:

Wethouder G. Toeter

Programmacoördinator:

Domeinmanager T. Schrör

4.4.1 Wat willen we bereiken? Onze ambitie is dat iedereen naar eigen vermogen kan blijven participeren in de samenleving. Voor mensen die daarbij –naast de eigen mogelijkheden en ondersteuning door het eigen sociale netwerk- extra ondersteuning nodig hebben, zorgen wij voor passende ondersteuning. Wij kiezen daarbij voor een integrale en op het gezin/huishouden gerichte aanpak, waarbij ondersteuning op het gebied van publieke gezondheid, zorg, jeugd, onderwijs en werk en inkomen gecombineerd wordt. We focussen daarbij op wat iemand wel kan vanuit het gedachtegoed van positieve gezondheid (zie ook 4.7.3). We bieden elk kind de kans op een goede start en ontwikkeling en een veilige plek om op te groeien. Waar nodig bieden we kinderen én ouders hulp en ondersteuning. Zo nabij mogelijk, in de eigen omgeving en met onze maatschappelijke partners, waartoe ook sport en onderwijs behoren. Daarbij hebben we extra aandacht voor het mentale welzijn van jongeren, omdat cijfers laten zien dat dit nog steeds een groot aandachtspunt is onder de jeugd. We blijven inzetten op preventie en normalisering. Wel willen we strakker monitoren op wat deze inzet oplevert. In hoeverre draagt onze investering op preventie bij aan onze doelen? Daarnaast zetten we in op een brede, meer wijkgerichte aanpak. We zien dat steeds meer van onze inwoners zorg nodig hebben.

Zorg omdat ze met een lichamelijke, geestelijke of psychische beperking te maken hebben. Of omdat ze door het ouder worden met beperkingen worden geconfronteerd. Omdat we het belangrijk vinden dat onze inwoners zo lang mogelijk (zelfstandig) thuis kunnen blijven wonen, vraagt de combinatie woon en zorg de komende jaren extra aandacht en inzet. 4.4.2 Doelstellingen 1. We vinden het belangrijk dat onze inwoners van alle leeftijden zoveel mogelijk op eigen kracht meedoen in de samenleving. Daarom werken we aan het versterken van de zelfredzaamheid en veerkracht van onze inwoners en zetten we breed in op preventie en normalisering en werken we met alle partners samen vanuit het gedachtegoed positieve gezondheid. Hierbij draait gezondheid om mentaal en fysiek welbevinden, zingeving, kwaliteit van leven, meedoen in de samenleving en dagelijks functioneren. Normaliseren betekent ook stoppen met hulpverlening zodra de inwoner weer zelf verder kan. 2. Raalte kenmerkt zich door een verbonden samenleving, waarin ontmoeting belangrijk is en inwoners naar elkaar omkijken. Dit willen we behouden en versterken. 3. We zijn ons ervan bewust dat niet al onze inwoners (volledig) op eigen kracht mee kunnen doen in de samenleving. Voor deze inwoners bieden we passende (maatwerk)ondersteuning.

Programmabegroting 2025 - 2028

We investeren nadrukkelijk in wijken of in specifieke doelgroepen die in mindere mate veerkrachtig zijn. 4. We zorgen voor bewustwording en goede randvoorwaarden, zodat senioren, mensen met een verstandelijke of lichamelijke beperking of (psychische) kwetsbaarheid op een verantwoorde manier en zo zelfstandig mogelijk in hun eigen huis en omgeving kunnen (blijven) wonen. 4.4.3 Wat gaan we daarvoor doen? 1.1 We geven uitvoering aan het integrale plan van aanpak in het kader van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). We zetten in ieder geval in op de volgende thema's; kansrijke start, valpreventie, aanpak overgewicht en obesitas, mentale gezondheid, welzijn op recept, vroegsignalering alcohol en middelengebruik en het versterken van de sociale basis. 1.2 Vanuit Raalte Sportief en Gezond bieden we ondersteuning aan inwoners en verenigingen voor activiteiten die bijdragen aan een goede gezondheid van onze inwoners. 1.3 Met het project Kansrijke Start werken professionals uit het medische en sociaal domein aan het versterken van de samenwerking rondom de eerste 1.000 dagen van een kind. Dit vergroot de kansen voor baby’s en peuters en kan problemen op latere leeftijd voorkomen. In 2025 werken we verder aan het verstevigen van de samenwerking door middel van netwerkbijeenkomsten. Professionals werken met de interventie Nu Niet Zwanger.

1.4 We werken verder aan het versterken van de sociale basis. Extra middelen zetten we wijkgericht in. 1.5 In 2024 wordt - naar aanleiding van de aangenomen motie in de begrotingsraad van november 2023 - een plan voor een toekomstbestendig CJG gemaakt die in 2026 in werking treedt. In 2025 worden daarvoor de voorbereidingen getroffen. In het Plan worden de uitgangspunten die in de Hervormingsagenda Jeugd zijn opgenomen voor een sterk lokaal team uitgewerkt voor het CJG. 2.1 We geven uitvoering aan het Uitvoeringsplan Mantelzorg waaronder extra aandacht voor bewustwording. 3.1 We werken aan een sterk Veilig Thuis IJsselland dat nauw samenwerkt met het Centrum voor Jeugd en Gezin en maatschappelijk werk, zodat casussen waarin huiselijk geweld, kindermishandeling of ouderenmishandeling speelt, zo snel mogelijk en zoveel mogelijk lokaal worden opgepakt en wachtlijsten worden voorkomen. Een nieuwe regiovisie, het concretiseren en uitvoeren van de uitgangspunten van toekomstscenario kind- en gezinsbescherming zijn voor 2025 belangrijke aandachtspunten. 3.2 We geven uitvoering aan de Regiovisie beschermd wonen en maatschappelijke opvang 'Kracht in Kwetsbaarheid' en de lokale vertaling daarvan.

Uitgangspunten zijn daarbij zelfstandig wonen in de vertrouwde woonomgeving met steunende personen (beschermd thuis) en het voorkomen van dakloosheid vanuit het principe 'eerst een woning, dan herstel'.

Programmabegroting 2025 - 2028

3.3 Aan de hand van een convenant wordt er met aanbieders van specialistische jeugdhulp gewerkt aan de transformatieopgaven normaliseren, ambulantiseren en kleinschalig gezinsgericht wonen. Doel is om kinderen thuis, of in een setting die 'zo thuis mogelijk is' te ondersteunen. Gemeenten en aanbieders werken aan de ambitie van 0 uit(huis)plaatsingen. Dit betreft een meerjarig ontwikkelproces. Zo wordt er ingezet op integrale samenwerking van jeugdhulpaanbieders en scholing over de verklarende analyse. Zowel lokaal als regionaal wordt er gewerkt aan de opgaven uit de Hervormingsagenda Jeugd. Ook wordt er een aanpak op wachttijden ontwikkeld. 3.4 Samen met het zorgkantoor en de zorgverzekeraar werken we in de regio Midden-IJssel aan de verbinding tussen het zorgdomein en het sociaal domein, zodat we de uitdaging die op ons afkomt vanuit het Integraal Zorgakkoord (IZA) nog meer vanuit gezamenlijkheid kunnen aanpakken. Concreet werken we hierbij aan de uitvoering van het regioplan en bijbehorende transformatieplannen. 4.1 Met het Actieplan Zelfstandig Thuis Wonen werken we doorlopend, samen met partners en inwoners, aan dat wat nodig is om mensen zolang en veilig mogelijk zelfstandig thuis te laten wonen. Thema’s als Wonen, Meedoen, Ondersteuning en Zelfredzaamheid zijn hierin leidend.

In 2025 borduren we voort op het traject van bewustwording rondom zelfstandig wonen en doorstroombevordering. 4.4.4 Waar meten we ons succes aan af? De verplichte BBV-beleidsindicatoren en de indicatoren uit het tweejaarlijks onderzoek 'Waar staat je gemeente' zijn te vinden via: Indicatoren 4.4.5 Nieuw beleid begroting 2025-2028 Implementatie besparingsmaatregelen sociaal domein Er is onlangs onderzoek gedaan naar mogelijke besparingen in het sociaal domein. In het rapport dat hieruit voortkomt worden besparingsmogelijkheden en verbeterpunten beschreven. Op basis van het rapport wordt een plan van aanpak opgesteld met daarin de haalbaarheid van de verbetermaatregelen en een prioritering van de besparingsmaatregelen. Om hier een start mee te maken is een projectleider en een consulent nodig. In het plan van aanpak wordt ook inzichtelijk gemaakt welke capaciteit langdurig (structureel of eenmalig) nodig is om de maatregelen te realiseren. Dit wordt in de zomernota 2025 of de begroting 2026 meegenomen indien nodig. Voorgesteld wordt om in 2025 eenmalig € 205.000 voor tijdelijke formatie en € 50.000 voor overhead beschikbaar te stellen ten laste van de reserve sociaal domein.

Programmabegroting 2025 - 2028

4.4.6 Wat mag het kosten? Bedragen * € 1.000 Nr. Taakveld omschrijving

Rek. 2023

Begr. 2024

Begr. 2025

Meerjarenraming 2026 2027 2028

-430

-2.073

-2.588

Lasten 0.8

Overige baten en lasten

6.1

Samenkracht en burgerparticipatie

3.948

4.142

3.911

3.752

3.696

3.581

6.2

Wijkteams

2.125

2.351

2.869

2.335

2.324

6.6

Maatwerkvoorziening (WMO)

1.849

1.842

1.846

6.71 Maatwerkdienstverlening 18+

629

738

534

535

524

3.292

4.095

3.956

2.130

2.619

2.466

1.590

1.918

391

492

432

1.542

2.225

1.447

1.060

705

1.681

560

306

993

555

1.072

571

479

572

606

407

3.385

3.795

3.910

2.230

3.047

2.826

884

620

933

616

582

854

6.81 Geescaleerde zorg 18+

121

222

324

6.82 Geescaleerde zorg 18-

104

283

332

669

879

979

1.819

2.031

2.195

2.113

2.170

2.169

30.045

34.611

35.134

32.819

31.980

31.843

6.71A Hulp bij het huishouden (WMO) 6.71B Begeleiding (WMO) 6.71C Dagbesteding (WMO) 6.72 Maatwerkdienstverlening 186.72A Jeugdhulp begeleiding 6.72B Jeugdhulp behandeling 6.72C Jeugdhulp dagbesteding 6.72D

Jeugdhulp zonder verblijf overig

6.73A Pleegzorg 6.73B Gezinsgericht 6.73C Jeugdhulp met verblijf overig Jeugdhulp behandeling GGZ zndverblijf Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ6.74B verblijf 6.74A

6.74C Gesloten plaatsing

6.82A Jeugdbescherming 6.82B Jeugdreclassering 7.1

Volksgezondheid

Totaal Programmabegroting 2025 - 2028

Bedragen * € 1.000 Nr. Taakveld omschrijving

Rek. 2023

Begr. 2024

Begr. 2025

Meerjarenraming 2026 2027 2028 -103

-19

Baten 6.1

Samenkracht en burgerparticipatie

-232

-391

-137

6.2

Wijkteams

-56

-100

6.6

Maatwerkvoorziening (WMO)

-95

-100

-71

Overige 6.71Dmaatwerkarrangementen (WMO)

-336

-367

-332

-538

Jeugdhulp zonder verblijf overig

-880

6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ 6.71B Begeleiding (WMO)

6.72D

6.81 Geescaleerde zorg 18+

-314

-171

-222

-324

7.1

-151

-268

-186

-2.063 27.981

-1.397 33.214

-1.130 34.004

-1.223 31.596

-814 31.166

-814 31.029

-3.210

-3.513

-3.171

-3.747

-3.862

2.859

1.930

2.400

2.895

27.631

29.722

32.762

30.249

30.199

30.062

Volksgezondheid

Totaal Saldo van baten en lasten voor bestemming

Reservemutaties Onttrekkingen Toevoegingen Saldo van baten en lasten na bestemming

Programmabegroting 2025 - 2028

4.5 Duurzaamheid, energie- en warmtetransitie

4.5 Duurzaamheid, energie- en warmtetransitie Portefeuillehouder:

Wethouders B. Nijboer en A. Kreule

Programmacoördinator:

Directeur A. Nijman

4.5.1 Wat willen we bereiken? We werken toe naar een duurzame gemeente, waar het net zo fijn leven is voor toekomstige generaties, als voor ons nu. De gemeente Raalte wil daarom in 2050 energieneutraal zijn en voldoen aan de afspraken uit het klimaatakkoord van Parijs. We zien dat de ontwikkelingen op het gebied van duurzaamheid snel gaan. Er zijn nieuwe inzichten over de grootschalige opwek middels zonne- en windenergie, de politieke verhoudingen zijn veranderd en technologische ontwikkelingen gaan snel. Dit maakt van duurzaamheid een dynamisch speelveld. Om bij de vele ontwikkelingen aan te sluiten actualiseren we onze doelen en ambities op basis van opgedane ervaringen en nieuwe kennis en inzichten. Dit presenteren we in een Overkoepelend Beleidsplan Duurzaamheid waar we vervolgens handen en voeten aan geven aan de hand van concrete projecten en beleid met focus, tot stand gekomen samen met onze inwoners en ondernemers. Zo nemen we iedereen mee op de reis naar een duurzaam en energieneutraal Raalte. Concreet betekent dit voor 2025 het volgende: 1. Update van het overkoepelend beleid op duurzaamheid Begin 2025 presenteren we de visie op duurzaamheid in Raalte, waarin de energietransitie, een klimaatadaptieve- en schone leefomgeving en een circulaire economie samenkomen. 2.

Concrete stappen op duurzaamheid We zorgen ervoor dat we met concrete stappen bijdragen aan de doelstellingen uit het overkoepelend beleid op duurzaamheid. De organisatie rondom duurzaamheid wordt verder verbeterd en samen met onze inwoners en ondernemers geven we verder vorm aan een duurzaam Raalte. 3. Het blijven uitvoeren van de huidige 'acties' die op het programma staan Bijvoorbeeld netverzwaring, Regionale Energie Strategie, het verminderen van het restafval, inzamelen van schonere grondstofstromen en ondersteuning op het gebied van energiebesparende maatregelen. 4.5.2 Relevante ontwikkelingen Netcongestie en netverzwaring De uitbreidingen van het elektriciteitsnet kunnen de groei van de vraag naar elektriciteit niet bijbenen. Daardoor komen we steeds dichter bij de maximale transportcapaciteit van het net. Om storingen te voorkomen worden nieuwe aansluitingen met een grote capaciteit voorlopig niet toegevoegd. Voornamelijk bedrijven kunnen hiervan hinder ondervinden. Door de introductie van het ‘prioriteitskader voor netcapaciteit’ zullen netaansluitingen met een grotere maatschappelijke waarde voorrang krijgen. Hieronder vallen bijvoorbeeld aansluitingen voor politie, gezondheidszorg en onderwijs.

Programmabegroting 2025 - 2028

Tegelijk wordt er hard gewerkt om het elektriciteitsnet uit te breiden, op alle spanningsniveaus. Zo wordt er in Raalte gewerkt aan uitbreiding van het hoogspanningsstation, zullen er vanaf 2025 uitbreidingen aan middenspanningsstations plaatsvinden en stations worden bijgeplaatst en wordt een begin gemaakt met het verzwaren van het laagspanningsnet in een aantal wijken. Grootschalige opwek In 2024 heeft de provincie, met het opnemen van instructieregels windenergie en zonne-energie in de Omgevingsverordening en aanpassing van het Provinciaal Programma Energiestrategie, het beleid voor wind- en zonne-energie gewijzigd. Deze wijziging heeft tot gevolg dat nieuwe initiatieven voor grootschalige zon op veld projecten niet meer zijn toegestaan en dat de provincie de regie neemt op de ontwikkeling van windenergie. De provincie heeft bepaald dat gemeentelijk beleid op het gebied van windenergie, onder voorbehoud van juridische houdbaarheid, kan worden meegenomen. Door het nieuwe beleid van de provincie is de doorontwikkeling van RES 1.0 naar RES 2.0 op losse schroeven komen te staan. De bestuurders van de RES hebben uitgesproken de samenwerking op het gebied van de energietransitie wel voort te willen zetten, waarbij de focus is verlegd van grootschalige opwek naar samenwerking op alle thema’s rondom de energietransitie.

Momenteel wordt er gekeken hoe deze samenwerking vorm te geven. Eén en ander moet uiteindelijk in 2025 leiden tot een Agenda Energietransitie West-Overijssel. 4.5.3 Doelstellingen 1. We werken toe naar een toekomstbestendig buitengebied en toekomstbestendige bedrijven door in 2030 op deze plekken 100 Gigawattuur (GWh) aan duurzame energie op te wekken. 2. We werken aan een toekomstbestendige gebouwde omgeving, duurzaam wonen in de wijken en dorpen. We stimuleren en faciliteren initiatieven gericht op duurzame mobiliteit, energiebesparing en aardgasvrije woningen en gebouwen. 3. We werken aan een gezonde/duurzame, schone leefomgeving waarbij we inzetten op een hoger percentage hergebruik van verschillende (circulaire) afvalstromen. We zetten in op bewustwording in de samenleving, we gaan extra communiceren over nut en noodzaak van het scheiden van de grondstofstromen. 4. We werken toe naar een asbestvrije leefomgeving. 4.5.4 Wat gaan we daarvoor doen? 1.1 We ronden het proces om te komen tot het overkoepelend beleidsplan duurzaamheid begin 2025 af en presenteren daarmee de visie op duurzaamheid in Raalte. 1.2 We geven vorm aan de eerste plannen en projecten die bijdragen aan de doelstellingen uit het Overkoepelend Beleidsplan Duurzaamheid. 1.3 Aan de hand van inzicht uit data monitoren we onze route naar de doelstellingen uit het overkoepelend beleidsplan duurzaamheid.

Programmabegroting 2025 - 2028

1.4 We nemen deel aan het regionale proces om de afspraken gemaakt in de Regionale Energie Strategie (RES) verder uit te diepen en vast te stellen in de RES 2.0. Naast het samenwerkingsverband RES houden we onze ogen open voor aanvullende of alternatieve samenwerkingsvormen. 1.5 We gaan verder met de gemaakte regionale afspraken uit de RES 1.0 & 2.0 als richtinggevend kader. 1.6 We werken/denken pro-actief (mee) aan korte en lange termijn oplossingen op het gebied van netcongestie. Samen met de netbeheerder zetten we de eerste stappen in het verzwaren van het elektriciteitsnet. 1.7 We zetten de samenwerking voort met onze lokale energie-initiatieven. Zij ontwikkelen projecten voor duurzame opwek van onderop. We continueren onze inzet op kennisontwikkeling en netwerkopbouw. Ook evalueren we of de ondersteuningssubsidie vanuit de gemeente Raalte voortgezet dient te worden. 1.8 We inventariseren de vraag naar waterstof voor de industrie en onderzoeken de mogelijkheden om aan te sluiten op het toekomstige landelijke waterstofnetwerk. 1.9 We onderzoeken de mogelijkheden om in te zetten op mestvergisting en de productie van groen-gas in onze gemeente. 2.1 We zetten stappen naar een duurzame manier van het verwarmen van gebouwen door groots in te zetten op energiebesparing door isolatie.

Advies, kleine en grote energiebesparende maatregelen passen we toe daar waar de meeste winst te behalen is. 2.2 We blijven inzetten op bewustwording over energiebesparing bij alle inwoners, onder andere door het voortzetten van het gemeentelijk energieloket. 3.1 Circulariteit, waarbij afval de grondstof is voor nieuwe producten, wordt op de kaart gezet in Raalte. Gedacht kan worden aan een circulaire inrichting van de openbare ruimte en het inventariseren van onze eigen afvalstromen. 3.2 We zetten verder in op gerichte communicatie naar inwoners (en bedrijven) over afvalscheiding en hergebruik om zo een structurele verlaging van de hoeveelheid restafval en schonere grondstofstromen te realiseren. 4.1 De aanpak voor het saneren van asbestdaken zetten we voort. 4.5.5 Waar meten we ons succes aan af? De verplichte BBV-beleidsindicatoren en de indicatoren uit het tweejaarlijks onderzoek 'Waar staat je gemeente' zijn te vinden via: Indicatoren

Programmabegroting 2025 - 2028

Referentie jaar cijfer

Indicatoren programma 5

Hergebruik ten opzichte van totale huisvuilaanbod (2022 t/m 2026 zijn streefgetallen. Beleid wordt 2023 herijkt)

2025

2026

2027

(…) 2030

78%

80%

2022

7,8

2022

73,4

70,0

2022

13,3

29,0%

49,0

Bron: ROVA Score op de tevredenheid t.a.v. afvalinzameling is voldoende

Bron: 2-jaarlijkse enquête Rova CO2-uitstoot gebouwde omgeving in de gemeente Raalte

Bron: Klimaatmonitor. Cijfers afgerond op Ton*1000 CO2. Hernieuwbare energie

Bron: Klimaatmonitor

4.5.6 Nieuw beleid begroting 2025-2028 Uitvoeringskosten duurzaamheid Om uitvoering te geven aan het algemene duurzaamheidsbeleid wordt voorgesteld eenmalig € 150.000 beschikbaar te stellen. Advies energiebesparende maatregelen door energievakmannen In 2025 continueren we het aanbieden van advies door energievakmannen over kleine energiebesparende maatregelen. Hiervoor wordt voorgesteld om eenmalig € 75.000 beschikbaar te stellen. 4.5.7 Wat mag het kosten? Bedragen * € 1.000 Nr. Taakveld omschrijving

Rek. 2023

Begr. 2024

Begr. 2025

Meerjarenraming 2026 2027 2028

2.942

3.126

3.371

489

3.457

2.670

891

804

784

3.432

6.583

6.040

4.262

4.175

4.155

-3.448

-3.584

-4.113

-226

-2.918

-1.352

-664

-3.674 -243

-6.502 81

-5.465 575

-4.777 -515

-4.777 -602

-4.777 -622

-288

-260

-854

-13

-30

-515

-614

-652

Lasten 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer Totaal

Baten 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer Totaal Saldo van baten en lasten voor bestemming

Reservemutaties Onttrekkingen Toevoegingen Saldo van baten en lasten na bestemming

Programmabegroting 2025 - 2028

-531

-179

-278

4.6 Economie

4.6 Economie Portefeuillehouder:

Wethouder B. Breunissen

Programmacoördinator:

Directeur A. Nijman

4.6.1 Wat willen we bereiken? Ondernemers zijn van groot belang voor onze lokale economie, werkgelegenheid en leefbaarheid. Door een gunstig vestigingsklimaat, goede bedrijventerreinen, ruimtelijk en economisch vitale (winkel)centra, digitale verbindingen en goede bereikbaarheid werken wij aan een duurzame concurrerende economie die een goede uitgangspositie kan behouden en versterken. We gaan, net als de voorgaande jaren, aan de slag met de uitvoering van de economische agenda. De tekorten op de arbeidsmarkt vormen een groot knelpunt voor onze lokale economie. In dit verband zetten we ons ook in 2025, samen met het bedrijfsleven, in om de lokale Human Capital Agenda (HCA) uit te voeren. ‘Raalte geeft Ruimte’ is een instrument dat we hier onder andere voor inzetten. Samen met de projectgroep centrumvisie Heino gaan we verder met de aanpak van de centrumvisie Heino. De afgelopen jaren hebben we hard gewerkt aan het verbeteren van de ondernemersdienstverlening. Dit wordt ook zo ervaren door de ondernemers in de gemeente Raalte. Deze lijn willen we uiteraard doorzetten in onze dienstverlening. We zien een sterke vraag naar bedrijfskavels in de gemeente Raalte. Om de vraag in de toekomst te kunnen blijven bedienen hebben wij de behoefte aan nieuwe bedrijventerreinen in beeld gebracht.

We willen hiermee bereiken dat (nieuwe) ondernemers zich kunnen vestigen in de gemeente Raalte, lokale ondernemers kunnen doorgroeien en daarbij hun economische ontwikkelingen tot stand kunnen brengen. Daarnaast kijken wij naar bestaande bedrijventerreinen om samen met ondernemers te kijken naar de toekomstbestendigheid ervan. De regio Zwolle is voor ons een belangrijke samenwerkingspartner om de economische agenda en de ruimtelijke opgaven verder vorm te geven. De gemeente Raalte wil hier actief bij betrokken zijn en de verbindingen leggen bij de voor ons kansrijke programma's/projecten. De genoemde opgaven in de economische agenda liggen vast tot en met 2025. In 2025 gaan wij aan de slag met een vernieuwing van de agenda. 4.6.2 Relevante ontwikkelingen Het gaat economisch goed in de gemeente Raalte. Doordat het economisch goed gaat, blijft de uitdaging naar goed personeel. Ook blijft de vraag naar bedrijfsruimte hierdoor toenemen. Als onderdeel van de groeiopgave wordt nader onderzocht waar de nieuwe werklocaties kunnen landen. 4.6.3 Doelstellingen 1. Een minimale top tien en het streven naar een top drie notering in de MKB vriendelijkste gemeente in Overijssel.

Programmabegroting 2025 - 2028

2. We zetten in op een voldoende en kwalitatief aantrekkelijk aanbod van bedrijfskavels en bedrijventerreinen. 3. We gebruiken de kansen en mogelijkheden die de Regio Zwolle ons biedt. 4. We zetten in op de realisatie van vitale en attractieve winkelcentra. 5. Het toeristisch aanbod stimuleren en faciliteren wij. 6. We zetten in op goede ondersteuning van evenementenorganisaties. 7. Samen met het bedrijfsleven blijven we inzetten op het merk Raalte geeft Ruimte. 8. We spelen in op de economische opgaven via de economische agenda. 4.6.4 Wat gaan we daarvoor doen? 1.1 We blijven in gesprek met onze ondernemers om te kijken hoe we onze dienstverlening verder kunnen verbeteren. 1.2 In 2025 gaan we door met het startersloket. ZP-Raalte voert het startersloket mede namens ons uit. 1.3 We blijven inzetten op de accountmanagers Economische Zaken als eerste aanspreekpunt voor het bedrijfsleven en ondernemersverenigingen. 2.1 Op de uitgifte van bedrijfskavels plegen wij een actieve inzet. Dit doen wij door nauw contact te hebben met het bedrijfsleven. 2.2 Samen met ondernemers gaan we aan de slag met het toekomstbestendig maken van bestaande bedrijventerreinen. 3.1 Wij blijven ons zowel bestuurlijk als ambtelijk actief inzetten binnen de Regio Zwolle (onder andere economie en combi arbeidsmarkt-economie).

Daarnaast koppelen wij initiatieven vanuit de Regio Zwolle aan ons lokale bedrijfsleven. 3.2 In het programma Karakteristieke Stationsomgevingen werkt de gemeente Raalte met ander gemeenten samen aan de ontwikkeling van de stationsgebieden en directe omgeving (NOVEXprogramma). 4.1 Met projectgroep Heino geven we invulling aan de aanpak van CentrumVisie Heino. 4.2 We blijven de ontwikkelingen ruimtelijk kwaliteitsplan fase 2 voor het centrum van Raalte volgen en stimuleren. De eerste fase van het ruimtelijk kwaliteitsplan voor het centrum van Raalte is uitgevoerd. Een enorme beeldkwaliteit impuls op de Grote Markt en de Plas is bij ondernemers en inwoners goed ontvangen.

Programmabegroting 2025 - 2028

Insteek is om aan de slag te gaan met fase 2 van het ruimtelijk kwaliteitsplan. Dit betekent de aanpak van de entrees, de stegen en het winkel-achtje van het centrum van Raalte. 5.1 ‘Salland’ blijft het te vermarkten toeristische merk. Salland Marketing is daarbij onze partner. 5.2 Wij zetten in op het in stand houden en doorontwikkelen van het fiets- en wandelnetwerk. Het huidige kwaliteitsniveau van deze basisvoorziening is hierbij onze maatstaf. 5.3 Wij benutten de toeristische en recreatieve kansen met betrekking tot het Overijssel kanaal. Het plan wat er ligt wordt verder uitgewerkt in 2025. Dit wordt gedaan in samenwerking met ondernemers en de waterschap Drents Overijsselse Delta. 6.1 In 2025 voeren we de evenementenvisie uit. 7.1 Ter stimulering van voorspoedige economische ontwikkelingen gaan wij het merk Raalte geeft Ruimte verder promoten over de verschillende sectoren en voeren de initiatieven uit. Deze initiatieven vergroten het draagvlak van het bedrijfsleven, onderwijs en de gemeente. 8.1 In 2025 gaan we verder met het uitvoeren van de economische agenda 2020 - 2025. Daarnaast gaan wij in 2025 aan de slag met het actualiseren van de agenda.

4.6.5 Waar meten we ons succes aan af? De verplichte BBV-beleidsindicatoren en de indicatoren uit het tweejaarlijks onderzoek 'Waar staat je gemeente' zijn te vinden via: Indicatoren Indicatoren programma 6 Aantal toeristische overnachtingen

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Raalte&id=66651985-387d-43a3-9d0c-5f1d5aff4dbe