Jaarstukken 2024 (jaarverslag en jaarrekening - versie commissie 30-06-2025)

53 van 161

worden afgestemd op de wegfunctie en het -gebruik, of omgekeerd. Bij groot of vervangingsonderhoud worden eventuele verkeersmaatregelen en/of andere gewenste aanpassingen waar mogelijk meegenomen. De werkelijke kosten ten opzichte van de begroting zijn als volgt: Overzicht wegen Beheerplan wegen Totaal onderhoud

Begroting 2024 Rekening 2024 1.414 1.458 1.414 1.458 Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel

Voor het groot onderhoud van wegen is € 70.000 meer uitgegeven dan begroot. Dit tekort heeft een structureel karakter en zal betrokken worden bij het OPOR in 2025. De kosten voor onderhoud van civiel technische kunstwerken zijn in 2024 € 29.000 juist lager uitgevallen. Dit wordt vooral veroorzaakt doordat onderhoud aan civiel technische kunstwerken gecombineerd wordt uitgevoerd. Voor 2025 worden juist hogere uitgaven verwacht dan nu begroot. Tot slot vielen de afschrijvingslasten € 3.000 hoger uit dan begroot. Het totale tekort van € 44.000 wordt verrekend met de reserve IBOR. Beheerplan Verlichting De gemeente Putten brengt openbare verlichting aan in de openbare ruimte met als doel een aantrekkelijke en een sociaal- en verkeersveilige omgeving te creëren voor zijn inwoners en bezoekers aan de gemeente. Binnen de openbare ruimte zijn er verschillende ambitieniveaus in de onderhoudskwaliteit, welke kan verschillen binnen en buiten de bebouwde kom van de gemeente. De werkelijke kosten t.o.v. de begroting voor verlichting zijn als volgt: Overzicht verlichting Beheerplan openbare verlichting Exploitatiekosten verlichting

Begroting 2024 Rekening 2024 168 229 168 229 Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel

Het onderhoud op openbare verlichting laat een tekort zien van € 61.000. Dit wordt verrekend met de reserve IBOR. Het tekort op openbare verlichting is structureel van aard en wordt betrokken bij het OPOR in 2025. Riolering Het geldende beleidsplan voor riolering is de Beleidsnotitie Riolering en Water 2024-2026. De werkelijke kosten t.o.v. de begroting zijn als volgt: Overzicht riolering Beheerplan riolering Plan Steenbreek (klimaatadaptatie) Overige klimaatmaatregelen riolering Exploitatiekosten riolering

Begroting 2024 Rekening 2024 2.245 1.962 229 25 163 137 2.637 2.124 Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel

54 van 161

Uit bovenstaande overzicht blijkt dat de kosten lager zijn dan begroot. Dit verschil wordt betrokken bij de egalisatievoorziening riolering. Het budget voor Plan Steenbreek is een budget wat over meerdere jaren loopt. Groen In het beleidsplan IBOR is voor groen het kwaliteitsniveau A en B opgenomen. Voor het centrum en de begraafplaats is kwaliteitsniveau A als ambitie opgenomen. Voor de overige onderdelen is kwaliteitsniveau B opgenomen. De werkelijke kosten t.o.v. de begroting voor het groenonderhoud zijn als volgt: Overzicht groen Beheerplan groen Totaal exploitatiekosten groen

Begroting 2024 Rekening 2024 293 254 293 254 Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel

Het beschikbare budget voor groenrenovaties is in 2024 nog niet volledig besteed. De komende jaren zal budget alsnog worden ingezet voor groenrenovaties. Dit leidt tot een voordeel van € 39.000 op de afschrijvingslasten. Dit voordeel wordt toegevoegd aan de reserve IBOR. Gebouwen Ons beleid is erop gericht om de gemeentelijke gebouwen in stand te houden zodat deze geschikt zijn voor een doelmatig gebruik van de gehuisveste diensten. Onderhoud gebouwen Groot onderhoud Totaal onderhoud

Begroting 2024 Rekening 2024 130 130 130 130 Bedragen * € 1.000

Het groot onderhoud fluctueert jaarlijks sterk. Hiervoor is een voorziening in het leven geroepen waarbij jaarlijks een dotatie van € 130.000 aan de voorziening wordt gedaan. De werkelijke onderhoudskosten worden vervolgens uit de voorziening onttrokken. Zo worden de onderhoudskosten voor groot onderhoud geëgaliseerd. In 2024 is € 77.000 uit de voorziening onttrokken voor de uitvoering van groot onderhoud. Dit betrof voornamelijk werkzaamheden aan het gemeentehuis. Overzicht beheerplannen en planperiodes Categorie

Beheerplan

Wegen

Wegen Civiele kunstwerken Openbare Verlichting Verleningsnotitie ZAP Openbaar Groen Speelruimteplan Begraafplaatsen Gebouwen

Riolering Groen

Gebouwen

Planperiode (huidig) 2018-2022 2014-2023 2020-2024 2024-2026 2018-2022 2023-2030 2024-2037

55 van 161

Jaar herziening 2025 2025 2025 2026 2025 2027 2027

In 2025 zal het Omgevingsprogramma Openbare Ruimte (OPOR) worden opgesteld. Dit bevat een integrale actualisatie van de beheerplannen en daarvoor benodigde budgetten. Stand reserves en voorzieningen In onderstaande tabel staan de reserve en voorzieningen die een één op één relatie hebben met het (groot) onderhoud van de kapitaalgoederen.

Reserve/voorziening

Saldo 01-01-2024

Vermeerdering

910 7.469 31 3.232 447 452

315 185 81 131

Reserve IBOR Egalisatievoorziening riolering Voorziening bomenfonds Egalisatievoorziening afkoopsom grafonderhoud Egalisatievoorziening begraafplaatsen Egalisatievoorziening groot onderhoud gebouwen

Vermindering

Saldo 31-12-2024

126 1.098 404 7.064 1 30 297 3.120 67 461 77 506 Bedragen * € 1.000

Voor de toelichting op de dotaties en onttrekkingen verwijzen wij naar de toelichting op de voorzieningen in de jaarrekening.

56 van 161

Paragraaf Bedrijfsvoering Algemeen In deze paragraaf willen we stilstaan bij de personeelszaken en de samenwerking bedrijfsvoering. Verder is met ingang van dit boekjaar een toelichting opgenomen op de rechtmatigheidsverantwoording in deze paragraaf.

Personeelszaken Inhuur personeel Naar aanleiding van een onderzoek van de rekenkamer enkele jaren geleden naar de inhuur van personeel verstrekken wij in deze paragraaf jaarlijks inzicht in de kosten van de inhuur van personeel. Dit doen wij aan de hand van de onderverdeling van de kosten van derden zoals opgenomen in het eindrapport van de rekenkamercommissie. -

Specialistische deskundigheid: dit betreft inhuur van specifieke kennis en kunde die de organisatie zelf niet in huis heeft. Vaak, maar niet uitsluitend, betreft dit technische deskundigheid.

-

Interim- of projectmanagement: inhuur van tijdelijke leidinggevenden dan wel ten behoeve van het aansturen van duidelijk afgebakende projecten waarvoor de gemeentelijke organisatie ofwel de formatie ofwel de kennis en kunde niet in huis heeft, evenals de coördinatie van deze projecten.

-

Onderzoek- en advieswerkzaamheden: inhuur van externe functionarissen die tijdelijk worden belast met opdrachten voor het geven van beleids- of organisatieadviezen, inhuur van onderzoekers voor onderzoek van personeels- en organisatievraagstukken of doelmatigheidsonderzoek door de accountant.

-

Inhuur in verband met capaciteitsproblemen: detachering, inhuur door frictie, inhuur door ziekte en zwangerschap, inhuur door piekdrukte.

-

Overig: inhuur van derden die niet in bovenstaande categorieën kunnen worden ingedeeld.

Het overzicht over 2024 inclusief een vergelijking met voorgaande jaren is als volgt:

Jaar 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024

Overzicht inhuur 2018-2022 Totaal Specialistisch Interim Advies 2.306 453 90 52 2.334 494 82 63 2.425 455 205 46 2.646 732 231 48 3.967 1.024 260 33 4.706 1.106 462 4.735

968

470

51

Capaciteit 1.673 1.662 1.674 1.545 2.637 3.131

Overig 38 33 45 90 13 7

3.240 6 Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel

In bovenstaand overzicht zijn alleen de kosten opgenomen en niet de dekking. Veelal was dekking aanwezig in de personeelsbegroting en/of projecten. De kosten voor inhuur vanwege capaciteitsproblemen zijn, waar mogelijk, gedekt uit beschikbare vacature- en zwangerschapsgelden.

57 van 161

Intergemeentelijke samenwerking bedrijfsvoering Vanaf 2017 werken de gemeenten Bunschoten, Leusden, Nijkerk en Putten op vier taakvelden van de bedrijfsvoering samen. De taakvelden zijn Financiën, ICT, Juridische Zaken en HRM. Met betrekking tot de organisatievorm is in 2016 gekozen voor een Regeling Zonder Meer. De gekozen vorm (i.c. een lichte vorm van samenwerking) is een goed vertrekpunt geweest om de samenwerking bedrijfsvoering tot ontwikkeling te brengen. Een terugblik op de afgelopen jaren liet echter ook zien dat we tegen de grenzen van de regeling aanlopen en dat dit de doorontwikkeling van de samenwerking belemmerde. Dit heeft in 2022 geleid tot een opdracht aan WagenaarHoes om het toekomstperspectief van de samenwerking BLNP te onderzoeken. Het advies van WagenaarHoes in 2023 was de huidige samenwerking door te ontwikkelen tot een volwaardige bedrijfsvoeringsorganisatie of anders de samenwerking te beëindigen. De afgelopen periode stond in het teken van verkenningen van de gewenste vorm van samenwerking binnen de BLNP met als doel te onderzoeken hoe de verschillende visies nader tot elkaar konden worden gebracht. Deze verkenningen maakten duidelijk dat de behoeften met betrekking tot samenwerking bij de vier gemeenten zodanig verschillen dat er geen eenduidig gedragen beeld van de gewenste vorm van de toekomstige samenwerking ontstaat.

Naar aanleiding van deze constatering is besloten om de huidige Regeling Zonder Meer BLNP te beëindigen. De eerste stap in dit proces in de vorm van een zienswijze-procedure is inmiddels gezet en wordt vervolgd. Er wordt verder onderzocht hoe kwetsbaarheden in de eigen bedrijfsvoering op termijn kunnen worden ondervangen. Financiën Met de beëindiging van BLNP is ook binnen financiën gewerkt aan ontvlechting. Daarbij wordt wel voortgeborduurd op zaken die in BLNP gestart zijn, zoals de aandacht voor procesverbetering, systeemtechnische verbeteringen in administratievoering, het opzetten van een goede interne controle om daarmee ook de rechtmatigheidsverantwoording op te kunnen stellen. Verder zijn we in 2024 gestart met de aanbesteding van een nieuw financieel pakket. Ondanks beëindiging van de BLNP samenwerking vindt deze aanbesteding wel in samenwerking met deze gemeenten plaats. ICT In 2024 hebben we als gemeente stappen gezet op het gebied van ICT, informatievoorziening en informatiebeveiliging. Hieronder worden de belangrijkste punten toegelicht: Datagedreven Werken Dit jaar hebben we de basis gelegd voor een dataplatform dat in eerste instantie zal worden ingezet voor het sociaal domein. Door datagedreven werken te omarmen, kunnen we beter inspelen op de behoeften van onze inwoners en efficiënter beleid voeren.

Het dataplatform stelt ons in staat om gegevens te analyseren en te gebruiken voor het verbeteren van onze dienstverlening.

58 van 161

Opkomst van AI We zijn begonnen met de ontwikkeling van een strategische visie op kunstmatige intelligentie (AI). Daarnaast hebben we richtlijnen opgesteld voor het gebruik van AI door onze medewerkers. Deze initiatieven zorgen ervoor dat we AI op een verantwoorde en effectieve manier kunnen integreren in onze processen, wat bijdraagt aan innovatie en efficiëntie binnen de gemeente. Informatiebeveiliging Informatiebeveiliging blijft een continu aandachtspunt. Naast reguliere zaken zoals audits en verantwoording zijn we beleidsmatig gestart met de voorbereiding op de komst van de NIS2-richtlijn. Deze richtlijn stelt strengere eisen aan de beveiliging van netwerk- en informatiesystemen, onze voorbereidingen zorgen ervoor dat we hieraan kunnen voldoen en onze weerbaarheid tegen cyberdreigingen verder kunnen versterken. Samenwerking en i-Visie In 2024 hebben we de samenwerking BLNP binnen diverse projecten voortgezet en de i-Visie ontwikkeld. Deze visie geeft richting aan onze focus voor de komende jaren, ook nu duidelijk is dat de samenwerking stopt. De i-Visie biedt alsnog een kader voor de gemeente om zelfstandig verder te gaan en onze doelen te bereiken. Uitbreiding van Digitalisering We hebben verdere stappen gezet in de digitalisering van processen rond bedrijfsvoering en dienstverlening.

Deze uitbreiding heeft geleid tot een verbeterde toegankelijkheid van informatie en een efficiëntere workflow. Door digitalisering kunnen we sneller en effectiever reageren op de behoeften van onze inwoners en de veranderende omstandigheden. HRM In 2024 hebben we initieel gewerkt aan het verder intensiveren en professionaliseren van de BLNP-samenwerking, zowel op het gebied van HRM-(beleids)advisering als personeels- en salarisadministratie. Dit ziet concreet toe op de volgende onderdelen -

Er is akkoord gekomen over de harmonisatie van arbeidsvoorwaarden binnen de BLNP. Dit is in de zomer van 2024 doorgevoerd en werd per 1 juli 2024 van kracht voor alle medewerkers.

-

In het kader van het optimaliseren van Youforce en het optimaliseren en digitaliseren van HRM-processen is het indiensttredingsproces volledig gedigitaliseerd en in Youforce geplaatst. Hier werken we nu een aantal maanden intensief mee en zowel voor de nieuwe medewerker als de collega's intern lijkt dit erg goed te werken.

-

In juni 2024 zijn we gestart met een nieuwe werkwijze voor inhuur vanaf schaal 9. Voorheen gebruikten we hiervoor de DAS constructie en na een aanbesteding zijn we de samenwerking aangegaan met Circle8. Dit is een organisatie die fungeert als tussenpersoon. Zij zoeken de juiste kracht bij de uitvraag die wij doen en regelen vervolgens dossiervorming en facturatie. Op deze manier kunnen we rechtmatig inhuren.

59 van 161

Eind 2024 is de knoop doorgehakt om te stoppen met de samenwerking BLNP. Vanaf dat moment werd er vanuit HRM ondersteuning gevraagd bij het vormgeven van de ontmanteling. Zowel in werkgroepen BLNP breed als intern voor de gemeente Putten. De ontmanteling betekent ook dat het team HRM weer volledig valt onder en werkt voor de gemeente Putten. In het kader daarvan worden er gesprekken gevoerd over de rolverdeling binnen het team en de rol en positionering van HRM binnen de organisatie. Verder is in het kader van vitaliteit in 2024 opnieuw gekozen om een ontwikkeltraject te organiseren t.b.v. persoonlijke ontwikkeling. Ook deze keer waren hier weer veel aanmeldingen voor. Daarnaast wederom succesvol de vitaliteitsweek georganiseerd. Juridische zaken In 2024 is duidelijk geworden dat de samenwerking BLNP gaat beëindigen. Met de toekomstige beëindiging is in 2024 al rekening gehouden. In plaats van te streven naar verdergaande samenwerking is daarom gewerkt aan de voorbereiding van een ontvlechting, zodat in 2025 de verschillende gemeentes de juridische functie weer zelfstandig kunnen vormgeven en uitvoeren. Het streven was (en is) dat zowel de externe als interne juridische dienstverlening hier zo min mogelijk onder lijdt. De behandeling van bezwaren en klachten en de interne juridische advisering zijn in 2024 voor Putten op ‘normale’ wijze uitgevoerd.

Frauderisico’s Wij zijn ons bewust van het risico dat er gefraudeerd kan worden. Om een goed beeld te krijgen van de risico’s die we op het gebied van fraude lopen, is een frauderisicoanalyse opgesteld. Dit is de basis waarop in 2024 is voortgeborduurd. In de frauderisicoanalyse worden de onderwerpen genoemd waarin het risico van fraude het grootst is. Voor de geïdentificeerde risico’s hebben we vervolgens beoordeeld in hoeverre er beheersmaatregelen bestaan binnen de organisatie die deze risico’s verminderen. Het voorkomen en ontdekken van frauderisico’s hebben wij meegenomen in de inrichting van de administratieve organisatie. Wij hebben beheersmaatregelen getroffen om fraude en corruptie te voorkomen en te ontdekken: -

Maatregelen gericht op de motivatie, loyaliteit, integriteit, inspiratie en normen en waarden van medewerkers (kortom: houding en gedrag). Concrete maatregelen zijn het indienen van een verklaring van goed gedrag (medewerkers), het laten uitvoeren van een integriteitsonderzoek (bestuurders), het afleggen van de ambtseed of ambtsbelofte, een vastgestelde integriteitsregeling, gedragscodes (onder andere op het gebied van nevenwerkzaamheden en financiële belangen), een regeling ‘melden vermoeden misstanden’ en de aanwezigheid van vertrouwenspersonen.

-

Maatregelen die gewenst en ongewenst gedrag direct of indirect afdwingen. Voorbeelden hiervan zijn het werken met functiescheidingen in onze processen, een duidelijke besluitvormings- en verantwoordingsstructuur en periodieke interne en externe controles op naleving van beheersingsmaatregelen en aandacht voor informatieveiligheid.

60 van 161

Met de analyse van de risico’s en de controles op de uitvoering van de beheersmaatregelen zijn de risico’s inzichtelijk en krijgen die op een zorgvuldige manier aandacht. Wij hebben geen concrete aanwijzingen of vermoedens dat zich fraudes hebben voorgedaan in het afgelopen boekjaar.

Rechtmatigheidsverantwoording Met ingang van het verslagjaar 2023 wordt de rechtmatigheidsverantwoording ingevoerd. Hiermee wordt verantwoording afgelegd over de naleving van de regels, die van belang zijn voor financiële handelingen van de gemeente. Met deze verantwoording geven wij invulling aan de artikelen 10 tot en met 13 in de Financiële verordening, die in april 2023 is vastgesteld. In de rechtmatigheidsverantwoording zijn drie criteria van belang: -

Het begrotingscriterium;

-

Het voorwaardencriterium;

-

Het misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium.

De rechtmatigheidsverantwoording is opgenomen in de jaarrekening. In de paragraaf Bedrijfsvoering geven we hierna een toelichting op de afwijkingen zoals die worden genoemd in de rechtmatigheidsverantwoording. De rapporteringstolerantie voor onrechtmatigheden is door de raad vastgesteld op € 25.000. Hieronder is een totaaloverzicht opgenomen van de onrechtmatigheden:

Monitor Rechtmatigheidsverantwoording A. -

Fouten

Onduidelijkheden

Begrotingscriterium Overschrijding exploitatiebudgetten programma’s begroot versus werkelijk Overschrijding investeringsbudgetten (kredieten) Niet geautoriseerde reserve mutaties Overschrijding van baten en/of onderschrijding van lasten en baten die niet tijdig tot een begrotingswijziging hebben geleid respectievelijk zijn gemeld.

488 391 -

-

A. Totaal begrotingsonrechtmatigheden (fouten)

879

-

840

-

1.719 -/- 879

-

B. -

Voorwaardencriterium Inkopen ten onrechte niet Europees aanbesteed

C. Misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium D. Totaal rechtmatigheidsfouten = A+B+C (bruto) E.

Af: Begrotingsafwijkingen die passen binnen de afspraken die met de raad zijn gemaakt

F. Totaal rechtmatigheidsfouten (netto)

840 Bedragen * € 1.000

De rechtmatigheidsfouten overschrijden nipt de verantwoordingsgrens:

Evaluatie rechtmatigheid Totaal rechtmatigheidsfouten (bruto) G. Verantwoordingsgrens Verantwoordingsgrens vastgesteld door de raad Totaal lasten inclusief toevoegingen aan de reserves Verantwoordingsgrens

Fouten

Onduidelijkheden

1.719

-

3% 3% 80.150 80.150 2.405 2.405 Bedragen * € 1.000

De rechtmatigheidsfouten van € 1.719.000 bestaan voor € 879.000 uit afwijkingen die passen binnen de afspraken die zijn gemaakt met de raad in de Financiële verordening en de nota Beleidskaders rechtmatigheid, waarna een netto rechtmatigheidsfout van € 840.000 resteert. De 61 van 161

afwijkingen passen daarmee binnen de afspraken die met de raad zijn gemaakt. Hierna worden deze afwijkingen nader toegelicht. Toelichting: 1. Begrotingscriterium Op grond van artikel 189, lid 3 Gemeentewet zijn alle begrotingsoverschrijdingen op de totale lasten per begrotingsprogramma (en daarmee overeenstemmende balansmutaties) onrechtmatig als deze lasten in strijd zijn met een wettelijke bepaling of met het beleid van de raad. Overschrijding van budgetten binnen wet- en regelgeving en passend bij de uitvoering van het beleid van de raad is niet onrechtmatig. In 2024 is er bij de begrotingsprogramma's sprake geweest van overschrijdingen aan de lastenkant voor een bedrag van € 488.000. De overschrijdingen passen binnen de afspraken die zijn gemaakt met de raad. In 2024 zijn er overschrijdingen van de door de raad beschikbaar gestelde investeringskredieten. De uitgaven voor kredieten waren € 391.000 hoger dan begroot. Voor deze overschrijdingen is niet (tijdig) een (aanvullend) krediet gevraagd, maar zijn deze wel tijdig gemeld. De overschrijdingen passen binnen de afspraken die zijn gemaakt met de raad. 2. Voorwaardencriterium Bij dit criterium gaat het om toepassing van de eisen en voorwaarden die worden gesteld aan financiële (beheers)handelingen.

Die eisen en voorwaarden hebben betrekking op doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden bewijsstukken, recht, hoogte en duur. Wij hebben vastgesteld dat er onrechtmatigheden zijn voor een bedrag van € 840.000 doordat de Europese aanbestedingsrichtlijnen niet juist zijn toegepast. 3. Misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium Misbruik is het opzettelijk niet, niet tijdig, onjuist of onvolledig verstrekken van gegevens. Met als doel ten onrechte overheidssubsidies of -uitkeringen te ontvangen of niet dan wel een te laag bedrag aan heffingen aan de overheid te betalen. Oneigenlijk gebruik is het door het aangaan van rechtshandelingen en/of feitelijke handelingen, ontvangen van overheidsbijdragen of het niet dan wel tot een te laag bedrag betalen van heffingen aan de overheid, in overeenstemming met de tekst van de regelgeving maar in strijd met het doel en de strekking daarvan. Uitkeringen, subsidies en vergunningen gaan alleen naar inwoners, bedrijven en instellingen die daar recht op hebben. Dit wordt getoetst aan wet- en regelgeving en interne integriteitsregelingen en -afspraken. Wij hebben interne procedures om na te gaan dat (belasting-)gelden, subsidies, uitkeringen of bijdragen, enzovoort op de juiste manieren worden ingezet en besteed. Voor verschillende beleidsterreinen hebben wij preventieve en/of repressieve maatregelen.

62 van 161

Preventieve maatregelen zijn met name regelgeving, voorlichting en controle vooraf. Repressieve maatregelen zijn controle achteraf en sanctionering. In 2023 is er overkoepelend beleid voor het voorkomen van misbruik- en oneigenlijk gebruik vastgesteld. In 2024 hebben wij geen gevallen van misbruik of oneigenlijk gebruik vastgesteld. In de hierna volgende tabel worden de bevindingen nader uitgewerkt: Begrotingscriterium Overschrijding In 2024 is op de programma’s de begroting met een bedrag van € 488.000 overschreden op programmaniprogramma’s veau. De begrotingsoverschrijding wordt toegelicht in de verschillenanalyses die achter de programma’s zijn opgenomen in het jaarverslag. De specificatie van de overschrijding is als volgt: Som van Som van AfwijProgramma Begroting Rekening Toelichting king lasten lasten 9.106 9.308 -202 Open einde 21 Groei en ontwikkeling 14.437 14.723 -286 Bestaand beleid 40 Bestuur, dienstverlening en veiligheid -488 Totaal overschrijding programma's Bedragen * € 1.000 De overschrijdingen passen binnen de afspraken die zijn gemaakt met de raad. De toelichting op deze overschrijdingen is opgenomen in het jaarverslag onder de betreffende programma’s. Overschrijding In 2024 is op kredietniveau een overschrijding geweest van € 391.000.

investeringsbud- Deze overschrijding is als volgt geëvalueerd: getten (kredieSom van Som van Waarvan: Toelichten) Programma Begroting Rekening besteding Afwijking ting lasten lasten 2024 99 89 -89 1. M2025 Fietspaden Groene Scheg 1.050 1.135 358 -68 2. Halvinkhuizen fase 4 (voorbereiding) 417 483 483 -65 3. M2024 Kapitaalgoederen Verlichting 101 325 112 -112 4. Kwaliteitsv.fietspaden Kiefv/ Vanenb. -56 5. Overige overschrijdingen < € 25k -391 Totaal Bedragen x € 1.000 Toelichting: 1. Het budget is met de Begroting 2025 toegekend voor 2025. Voor de besteding 2024 is daarmee achteraf akkoord gegeven. 2. In 2025 is grex Halvinkhuizen in exploitatie genomen op basis van een besluit van de raad. Daarmee is in 2025 akkoord gegeven op deze kosten. 3. In de afgelopen jaren heeft een inhaalslag plaatsgevonden op de vervanging van de openbare verlichting. Er waren meer werkzaamheden nodig dan het beschikbare budget. In het OPOR 2025 zal de balans tussen de benodigde en de beschikbare middelen in beeld gebracht worden. 4. De overschrijding is met name ontstaan door een onteigeningsprocedure. Daarnaast zijn er compenserende baten, waarmee de netto overschrijding € 35.000 bedraagt. 5. Verder zijn er kleine overschrijdingen gedaan op verschillende projecten die lager zijn dan de rapportagegrens van € 25.000.

Conform afspraak met de raad hoeven deze niet toegelicht te worden, maar strikt genomen zijn deze wel onrechtmatig. Voor deze overschrijdingen is geen (aanvullend) krediet gevraagd. Daarmee classificeren deze overschrijdingen strikt genomen als onrechtmatig. De overschrijdingen passen wel binnen het (bestaand) beleid van de gemeente. Voorwaardencriterium Niet voldaan De gemeente heeft een inkoopbeleid dat moet waarborgen dat de regels worden gevolgd. Voor de rechtmaaan de Eu aantigheidsverantwoording is vooral van belang in hoeverre de externe (Europese) wetgeving is gevolgd in het bestedingsreaanbestedingsproces. gels In 2024 is voor een bedrag van € 840.000 ingekocht waarbij de Europese aanbestedingsrichtlijnen niet juist zijn toegepast. Hierna volgt een toelichting

63 van 161

Rechtmatigheidsfouten - aanbesteding en inkopen: 1) Onderhoud van watergangen (€ 162.000) Onderhoud van watergangen wordt jaarlijks in concurrentie in de markt gezet. De opdrachten worden veelal lokaal ingevuld. Omdat er sprake is van een zeker volume voor deze werkzaamheden, is er sprake van een totale opdrachtwaarde die de grenzen vanuit de wetgeving overschrijden.

2) Kosten IT (€ 426.000) De automatiseringsomgeving van de gemeente is een belangrijke basis om de taken van de gemeente te kunnen uitvoeren. Mede door veel verschillende taken binnen de gemeente is daarbij al snel sprake van een zogenaamde vendor lock. Dat betekent dat er systemen zijn die veelal samenhangen met andere pakketten en waarvoor de kosten voor aanbesteding (en dan met name de kosten voor eventueel overstappen naar nieuwe pakketten) niet opwegen tegen een voordeel in prijs van een ander pakket. Verder speelt hier mee dat de pakketten door de jaren heen in prijs stijgen, waardoor lopende systemen, die jaarlijkse worden verlengd, de aanbestedingsgrenzen gaan overschrijden. Voor de gemeente Putten gaat het om de systemen voor: Zaaksysteem Financiële administratie Gegevensuitwisseling Burgerzaken Deze systemen zijn van vitaal belang voor de activiteiten en dienstverlening van de gemeente en de kosten van eventueel overstappen zijn hoger dan eventuele voordelen.

3) Groenonderhoud (€ 162.000) Voor het groenonderhoud is een raamcontract afgesloten conform de aanbestedingswetgeving. Aanvullend zijn echter diverse ploegen ingehuurd voor groenonderhoud. Voor deze opdracht geldt dat deze niet rechtmatig zijn gegund.

4) Storten groenafval (€ 90.000) Voor het storten van groen- sloot- en bermafval hadden we tot en met 2022 een samenwerking met een buurgemeente. De kosten voor deze opdracht overschrijden inmiddels de grenzen voor de Europese aanbesteding.

Onduidelijkheden In 2024 zijn er geen onduidelijkheden geconstateerd. M&O criterium Misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium Conclusie Totalen, saldi en gevolgen

In 2024 zijn geen gevallen van misbruik- en oneigenlijk gebruik geconstateerd.

Het totaal aan bruto fouten bedraagt € 1.719.000. Deze onrechtmatigheden passen echter deels binnen afspraken die zijn gemaakt met de raad. Na toetsing aan de afspraken met de raad resteert een netto rechtmatigheidsfout van € 840.000. De rechtmatigheidsfout is bruto lager dan de verantwoordingsgrens zoals die is afgesproken met de raad. Op basis van voorgaande concluderen wij dat de gemeente in 2024 rechtmatig gehandeld heeft. Deze onrechtmatigheden zijn hierboven toegelicht en bij de programma’s waar de onrechtmatigheden zijn geconstateerd. Op basis van de resultaten wordt actie ondernomen om het ontstaan van onrechtmatigheden in 2024 te voorkomen en waar mogelijk vroegtijdig op te sporen.

64 van 161

Paragraaf Grondbeleid Algemeen Deze paragraaf beschrijft de gemeentelijke visie op het grondbeleid, de wijze van uitvoering en de ontwikkelingen in 2024. In de jaarrekening is een actuele prognose van de te verwachten resultaten, de onderbouwing van de geraamde winstnemingen, de beleidsuitgangspunten en de bestaande risico’s binnen de grondexploitatie voor de omvang van de reserve opgenomen.

Visie en ontwikkelingen De woonvisie Putten 2020-2025 met als ondertitel ‘Werken aan het Puttens palet’ is vastgesteld op 28 mei 2020. In de woonvisie worden de woonopgaven vertaald naar de onderstaande ambities: 1. Betaalbare en passende woningen voor de lokale behoefte We willen dat alle inwoners van Putten zo passend mogelijk wonen en we willen ons dorp levendig houden. Daarvoor is een uitbreiding van onze woningvoorraad met circa 700 woningen nodig in de periode 2019 tot 2025. Voor starters en senioren zien we de grootste urgentie. Dit vraagt vooral voor starters om meer betaalbare woningen: sociale huur en betaalbare koop. We willen in de periode 2019-2025 170 à 230 sociale huurwoningen toevoegen, evenals een vergelijkbaar aantal betaalbare koopwoningen. 2. Zorgzame en inclusieve wijken In de gemeente Putten maken we goed wonen voor mensen met een zorgbehoefte mogelijk. Dat vraagt om een integrale benadering van wonen, zorg en welzijn, samenwerking, mogelijkheden voor ontmoeting en geschikte woonvormen op de juiste plek. Mensen moeten zoveel mogelijk een wooncarrière in de eigen omgeving kunnen maken, zodat mensen goed wonen in een omgeving waar ze zich thuis voelen en waar zij een netwerk hebben of kunnen opbouwen. 3. Een duurzaam thuis In het coalitieakkoord van Putten zijn landelijke ambities en normen voor verduurzaming vertaald naar het wonen in Putten.

We willen een duurzame woningvoorraad die zich kenmerkt door groen en zuinig energieverbruik, dan wel energieneutraliteit. Er is in het streefwoningbouwprogramma veel aandacht voor de goedkope en betaalbare segmenten in zowel de huur- als koopsector. Bij nieuwbouwprojecten moet een percentage van 30% sociale huurwoningen gebouwd worden. Van de woningen moet 15% een woningprijs in het goedkope segment hebben en eveneens 15% een woningprijs in het betaalbare segment. Daarbij zijn sociale huur en sociale koop in zekere zin communicerende vaten. Als het lukt om meer sociale koop te realiseren, kunnen meer starters hun voorkeur (een koopwoning) realiseren en hoeven minder starters terug te vallen op sociale huur. In de gemeentelijke doelgroepenverordening is vastgelegd voor welke doelgroepen de woningen bestemd zijn. Dit kan worden gekoppeld aan het bestemmingsplan. Er wordt gestreefd naar 5% vrije sector huur (tot € 950 per maand) en de middeldure en dure koop moet in plannen vertegenwoordigd zijn met respectievelijk 20% en 15%.

65 van 161

Grondbeleid In 2010 heeft de rekenkamercommissie onderzoek gedaan naar het grondbeleid. De uitkomsten hiervan zijn weergegeven in de nota Grip op grondbeleid door de gemeenteraad. De rekenkamercommissie geeft in haar aanbeveling aan dat het voor Putten, gezien de omvang en ontwikkelopgave, niet noodzakelijk is een afzonderlijke nota Grondbeleid op te stellen. De paragraaf Grondbeleid bij de programmabegroting bood voldoende kaders. Mede gezien de ontwikkelopgave zoals beschreven in de Woonvisie is de vraag inzake grondbeleid weer actueel geworden. We zijn voornemens om het grondbeleid van de gemeente Putten uit te werken in een nota Grondbeleid. In de Woonvisie is de rol van de gemeente in de ontwikkelopgave beschreven. Om onze ambities te bereiken hebben we als gemeente verschillende rollen: regie voeren, sturen, realiseren, regels stellen, stimuleren, verbinden et cetera. Per situatie pakken we de rol die het meest effectief is, maar ook realistisch in verband met de inzet die dit van de gemeente vraagt. We focussen op onze inzet op nieuwbouw binnen het bestaande bebouwde gebied van Putten en op uitleglocaties. Bestaande (zachte) plannen brengen we naar de realisatiefase. Omdat we zelf beperkt bouwgrond in bezit hebben, bereiken we dit vooral door te sturen op realisatie van initiatieven voor woningbouw.

We doen dat door partijen uit te dagen om plannen te maken die maatschappelijke meerwaarde hebben en voorzien in de woningbehoefte in Putten (uitnodigingsplanologie). We gaan in gesprek, we stimuleren en faciliteren en we stellen regels op. Daarnaast is in de Woonvisie het uitgangspunt opgenomen dat de grondprijzen jaarlijks worden vastgesteld en dat grondexploitatieplannen jaarlijks worden geactualiseerd. De actualisatie van het grondprijzenbeleid is onderhanden en wordt naar verwachting in het voorjaar van 2025 aangeboden aan de raad. Ook de Woonvisie wordt geactualiseerd, deze is momenteel onderhanden en komt naar verwachting in 2025 gereed. De huidige grondexploitaties worden in eigen beheer uitgevoerd en zijn veelal actieve grondexploitaties. Actief grondbeleid houdt in dat actief gestuurd wordt op de ruimtelijke ontwikkelingen binnen de gemeente. Op deze wijze wordt grip gehouden op planvorming, realisatie en uitgifte van gronden. Het aankoopbeleid is gericht op het zelf verwerven van grond voor de realisatie van woningbouwlocaties en bedrijventerreinen. Als daar aanleiding toe is, wordt op basis van de Wet voorkeursrecht gemeenten het voorkeursrecht gevestigd. Dit betekent dat de eigenaren bij voorgenomen verkoop eerst de grond aan de gemeente moeten aanbieden.

Daarnaast wordt gekeken welke mogelijkheden er zijn om gronden die in de toekomst niet worden ingezet voor nieuwe exploitaties of ruilgronden weer op de markt te zetten en af te stoten. Kostenverhaal In 2016 is binnen de gemeente Putten de nota Kostenverhaal vastgesteld. In deze nota is het beleid opgenomen van de kostentoerekeningen van bovenwijkse voorzieningen aan de verschillende kostendragers. De huidige grondexploitaties zijn hierin ook kostendragers. De nota Kostenverhaal is in 2020 geactualiseerd en is op 4 februari 2021 vastgesteld door de

66 van 161

gemeenteraad worden aangeboden. Voor de lopende grondexploitaties zien we hierin geen significante wijzigingen. Momenteel is een actualisatie van de nota Kostenverhaal onderhanden, naar verwachting kan deze in 2025 aangeboden worden aan de raad.

Actualisatie grondexploitaties In de planning-en-controlcyclus wordt de gemeenteraad jaarlijks twee keer geïnformeerd over de exploitatie van grond in de gemeente Putten: bij zowel de begroting als bij de jaarrekening in de paragraaf Grondbeleid. De grondexploitaties zijn geactualiseerd per 1-1-2025. Daarmee bestaat een actueel zicht op de financiële stand en prognoses van de ruimtelijke projecten. De actualisatie van de grondexploitatie bestaat uit: -

Het doorvoeren van de prijspeilcorrectie, waarmee het prijspeil van de grondexploitatie naar het prijsniveau van het huidige kalenderjaar wordt gebracht.

-

Het verwerken van de gerealiseerde kosten en opbrengsten van het afgelopen jaar en het afzetten hiervan tegen de prognose.

-

Het analyseren en actualiseren van de restantprognose voor de komende jaren op basis van de actuele inzichten en gebeurtenissen in het afgelopen jaar.

Naast een actualisatie van de grondexploitatie wordt ook een risicoanalyse uitgevoerd. Risico’s en kansen worden geïdentificeerd en gekwantificeerd, wat resulteert in een risicoprofiel per grondexploitatie. Wanneer sprake is van een risicoprofiel dat de dekkingsmogelijkheden binnen de grondexploitatie overstijgt, wordt dekking gezocht in de risicoreserve. Dit betreft een aparte voorziening buiten de grondexploitatie. Op deze wijze wordt het risicoprofiel van het actief grondbeleid van de gemeente continu gemonitord en kan wanneer nodig tijdig worden geïntervenieerd. De uitkomsten van de actualisaties zijn verwerkt in de Jaarrekening 2024. Indien er sprake is van significante afwijkingen, dan worden deze expliciet onder de aandacht van de raad gebracht. Wanneer deze afwijkingen de (financiële) kaders, zoals door de raad vastgesteld, overschrijden wordt dit aan de raad voorgelegd voor besluitvorming. Ontwikkelingen 2024 Lopende exploitaties Per 1-1-2025 heeft de gemeente Putten vier actieve grondexploitaties in uitvoering. Daarnaast wordt er per 31-12-2024 grex Rimpeler afgesloten: -

Bilderdijkstraat: dit betreft een herontwikkeling van een schoollocatie met 40 woningen waarbij momenteel de uitvoering loopt.

-

Halvinkhuizen fase 1: dit is de eerste fase van de uitleglocatie ten zuiden van Putten met 310 woningen waarbij de grondexploitatie eind 2023 is geactiveerd en momenteel een bezwaarprocedure loopt.

-

Achterstraat: dit betreft een binnenstedelijk ontwikkeling van circa 16 appartementen en de realisatie van een waterinfiltratiesysteem waarvan de uitvoering loopt.

-

Henslare: dit is de realisatie van een bedrijventerrein van 5,7 hectare waar momenteel een bezwaarprocedure loopt.

67 van 161

-

Rimpeler: dit is een uitleglocatie met 353 woningen die per 31-12-2024 wordt afgesloten.

In onderstaande tabel is de huidige boekwaarde en het verwachte resultaat opgenomen voor de in exploitatie genomen gronden: Boekwaarde 31-12-2024

Onderhanden werk Bilderdijkstraat Halvinkhuizen fase 1 Achterstraat Bedrijvenpark Henslare Afgesloten complex in boekjaar: Rimpeler

-343 6.541 719 1.109

Verwacht eindresultaat eindwaarde -226 460 -159 2.962

1.725 8.026 4.762 Bedragen * € 1.000

Totaal onderhanden werk

Bilderdijkstraat De ontwikkeling aan de Bilderdijkstraat voorziet in 40 woningen op een binnenstedelijke locatie waar voorheen een tweetal scholen was gevestigd. Door de nieuwbouw van één nieuwe school op deze locatie is ruimte ontstaan voor het toevoegen van woningbouw. Besluitvorming over de grondexploitatie heeft op 1 november 2021 plaatsgevonden en vervolgens is gestart met de uitvoering. In 2024 is voortvarend gewerkt aan de gronduitgifte. Alle woningen zijn uitgegeven en de bouw van de diverse bouwstromen zijn gefaseerd in uitvoering. Op dit moment is de verwachting dat eind 2025 alle woningen zijn opgeleverd. Daarna zal de openbare ruimte definitief worden ingericht en kan het project en de grondexploitatie worden afgesloten. De verwachting is dat dit begin 2026 zal plaatsvinden. Dit betekent dat de grondexploitatie, in tegenstelling tot de eerdere aanname, niet eind 2025 kan worden afgesloten maar wordt verlengd in looptijd tot en met 2026. Het verwachte verlies op Bilderdijkstraat is afgenomen van -/- € 385.000 naar -/- € 226.000. Deze verbetering volgt met name uit aanbestedingsvoordelen. Het verwachte verlies van € 226.000 is volledig voorzien. Voor een nadere uitwerking van de winstneming verwijzen wij naar de jaarrekening in Hoofdstuk 5 onder het onderhanden werk.

Halvinkhuizen fase 1 Op 23 november 2023 heeft de gemeenteraad ingestemd met het bestemmingsplan en de grondexploitatie voor Halvinkhuizen fase 1. Fase 1 kent 310 woningen en biedt een nieuw woonmilieu voor Putten. Met vier voormalig grondeigenaren zijn afspraken gemaakt over grondinbreng en bouwclaims. Momenteel loopt een bezwaarprocedure voor het bestemmingsplan bij de Raad van State. Een eerste hoorzitting heeft plaatsgevonden begin 2025 en de verwachting is dat medio 2025 meer duidelijkheid ontstaat over de uitkomst.

68 van 161

In 2024 hebben ook voorbereidingen plaatsgevonden voor de uitvoering. Voor de eerste bouwstroom zijn door de projectontwikkelaars de ontwerpen uitgewerkt zodat, zodra er een bouwtitel is, kan worden gestart. Om die reden heeft de gemeente ook de civiele voorbereidingen gestart. Archeologisch onderzoek heeft in 2024 plaatsgevonden waarbij proefsleuven zijn gegraven om de archeologie bloot te leggen. Vervolgens is ook de engineering voor het bouwrijp maken gestart zodat de uitvoering kan starten zodra het bestemmingsplan onherroepelijk is. Het verwachte resultaat op de grondexploitatie Halvinkhuizen fase 1 is naar boven bijgesteld naar € 460.000. Deze verbetering komt met name door vrijval van het budget dat was opgenomen voor het kostenverhaal voor de ontsluitingsweg van Halvinkhuizen. Voor fase 1 geldt dat er reeds een ontsluiting aanwezig is, waarmee de noodzaak voor deze bijdrage vervalt. In maart 2025 zijn fase 2 en 3 in exploitatie genomen. Met het in exploitatie nemen van deze grondexploitatie Halvinkhuizen fase 2 en 3 ontstaan kosten voor de uitplaatsing van een hindercirkel. De raad heeft bij het in exploitatie nemen van fase 2 en 3 ook besloten dat fase 1 naar rato van het aantal woningen bijdraagt op basis van profijt, proportionaliteit en toerekenbaarheid.

Achterstraat Aan de Achterstraat is een kleinschalige ontwikkeling voorzien met de aanleg van een waterinfiltratiesysteem in combinatie met een nieuwe openbare ruimte op nummer 35. Op Achterstraat nummer 20 is een woningbouwontwikkeling met circa zestien appartementen beoogd. De gemeenteraad heeft op 28 november 2024 ingestemd met het stedenbouwkundig plan en de grondexploitatie. Daarmee vormt dit de eerste herziening van de grondexploitatie sinds het raadsbesluit. De mutaties worden dan ook afgezet ten opzichte van de grondexploitatie behorende bij het raadsbesluit van 28 november 2024. Na de besluitvorming in november is meteen gestart met de aanleg van de waterinfiltratie. De waterinfiltratie vormt onderdeel van de grondexploitatie, maar was al eerder als een apart project geïnitieerd. Daarnaast zijn voorbereidingen getroffen voor verkoop van de gronden ten behoeve van de woningbouw. Daarbij is gekozen voor aanbesteding onder een aantal marktpartijen. De selectieleidraad voor de aanbesteding is opgesteld en de verwachting is dat medio 2025 de aanbesteding zal plaatsvinden. Vervolgens kan een marktpartij worden geselecteerd en de grond worden verkocht. De grondexploitatie ten tijde van het raadsbesluit kende een negatief resultaat van € 115.000 (per 31 december 2027).

In deze herziening is sprake van een verslechtering van het resultaat met € 44.000 naar negatief € 159.000 per ultimo 2024 als gevolg van een hogere realisatie van interne uren in 2024. Op basis van deze ontwikkelingen is de raming ook bijgewerkt, wat zorgt voor een daling van het resultaat. Verder is gerekend met een rekenrente, omdat de gemeente naar verwachting in komende jaren financiering aan gaat trekken voor enkele grote projecten. Dan zal er ook een rente toegerekend gaan worden aan de grondexploitaties.

69 van 161

Henslare Op 1 februari 2024 heeft de gemeenteraad het bestemmingsplan en de grondexploitatie voor het bedrijventerrein Henslare vastgesteld. Daarmee vormt dit de eerste herziening van de grondexploitatie sinds het raadsbesluit. De mutaties worden dan ook afgezet ten opzichte van de grondexploitatie behorende bij het raadsbesluit. Het bedrijventerrein Henslare bestaat uit een aantal deelgebieden met verschillen in aanpak en uitvoering. Deelgebied 1 en 3 zijn zelfstandige deelontwikkelingen, die door de eigenaren voor eigen rekening en risico worden uitgevoerd. Deelgebied 4 en de hoofdontsluiting zijn voor rekening en risico van de gemeente en zijn ondergebracht in de grondexploitatie Henslare. Gezien de integraliteit van de ontwikkeling zijn de financiële afspraken met marktpartijen onderdeel van deze grondexploitatie. Na het besluit van de gemeenteraad in februari is op het plan bezwaar ingediend. Momenteel loopt de beroepsprocedure bij de Raad van State waarbij niet duidelijk is op welke termijn een uitspraak komt. In 2024 is vanuit de gemeente gewerkt aan een uitwerking van het plan. De gronden aan de Nijkerkerstraat zijn verworven en diverse onderdelen van het plan, zoals de waterhuishouding, zijn nader uitgewerkt.

Ook ten aangezien van de energievoorziening is nagedacht over een oplossing, aangezien de huidige prognose is dat er in de komende jaren geen grootzakelijke aansluitingen op het energienet zullen plaatsvinden. Voor de voortgang is duidelijkheid over de planologische procedure en het nemen van vervolgstappen leidend voor de planning naar de uitvoering van het plan. Uit de actualisatie per 1-1-2025 volgt dat het verwachte resultaat eindigt op + € 2.963.000 (ultimo 2029). Op basis van de actuele planning (als gevolg van de lopende beroepsprocedure bestemmingsplan) is de fasering van de grondexploitatie herijkt. De huidige planning gaat ervan uit dat begin 2026 de uitkomst van de beroepsprocedure bekend is en deze positief uitvalt voor de gemeente. Vervolgens kan de uitvoering starten, waarbij de eerste grondverkoop begin 2027 is voorzien. Dit betekent een verschuiving in de tijd van de activiteiten met een half jaar naar achteren. Daarbij geldt dat de looptijd van de uitvoering tot eind 2029 niet is gewijzigd. Wel betekent dit een lichte stijging van de kosten als gevolg van inflatie. Daarnaast is er rekening gehouden met een rentetoerekening in komende jaren. Rimpeler Rimpeler is een woningbouwlocatie met 353 woningen en de gemeente Putten voerde voor eigen rekening en risico de grondexploitatie.

De gemeenteraad van Putten heeft 1 juni 2017 ingestemd met het stedenbouwkundig plan en de grondexploitatie als financieel kader van de gebiedsontwikkeling. De woningbouw is in 2018 gestart en de laatste gronduitgifte heeft in 2022 plaatsgevonden. Voor Rimpeler stond 2024 in het teken van de afronding van het plan. De laatste woning is verkocht en ook geldt dat alle andere woningen zijn opgeleverd in 2024. Ook de openbare ruimte is ingericht en overgedragen. Daarbij zijn er nog enkele opleverpunten die nog worden uitgevoerd. Dit betreft het verplaatsen van een inrit, het plaatsen van enkele straatverlichting en hier en

70 van 161

daar wordt het groen verbeterd. Deze kosten worden vanuit een restantbudget verricht en geven geen aanleiding om de grondexploitatie nog langer actief te houden. Vanuit de grondexploitatie is hiervoor een restantbudget van € 65.000 gereserveerd voor 2025. In 2024 is nog een bedrag aan € 140.000 aan winst gerealiseerd, waarmee de grondexploitatie wordt afgesloten met een cumulatieve winst van € 1.725.000. Dit wordt in onderstaande tabel samengevat: Winstneming 2019 - 2022

Totaal Opbrengsten

Winstneming 2023

Winstneming 2024

18.699

Kosten

16.974

Resultaat

+ 1.725

1.442

143

140

Bedragen * € 1.000

De resultaten uit de grex zijn toegevoegd in de betreffende jaren aan de reserve grondexploitatie. Risico´s grondexploitatie Bij de actualisaties van de grondexploitaties zijn risicoanalyses uitgevoerd. Het resultaat van de grondexploitatie kan niet los worden gezien van het risicoprofiel. Het resultaat van de grondexploitatie is een puntschatting met de nodige onzekerheid. Het resultaat kan beter worden geïnterpreteerd vanuit een (reële) bandbreedte waarbij inzicht ontstaat in de zekerheid en daarmee de robuustheid van het resultaat. De onzekerheidsbandbreedte van de grondexploitatie is gebaseerd op de gewogen-risicobandbreedte-methodiek waarbij de afwijkingen worden gekwantificeerd in een effect op het resultaat bij voorkomen. Hierna wordt de analyse per exploitatie gegeven. Bilderdijkstraat De risico’s en onzekerheden van de grondexploitatie zijn relatief klein. Alle verkopen zijn gerealiseerd en vormen daarmee niet langer een risico. Ook de planning van de uitvoering, met de nu geëffectueerde verlenging van de looptijd, lijkt niet langer een financieel risico. Het risicoprofiel van de grondexploitatie Bilderdijkstraat kent een bandbreedte (op basis van het gewogen risico) van € 36.000 negatief en € 28.000 positief ten opzichte van het verwachte resultaat.

Het gewogen negatieve risico wordt veroorzaakt door een risico op budgetoverschrijding van het woonrijp maken en eventuele plankostenoverschrijding. Halvinkhuizen De gebiedsontwikkeling Halvinkhuizen bevindt zich in een relatief vroege planfase en daardoor bestaan de nodige onzekerheden. Voor een deel zijn deze onzekerheden vanuit de afspraken met de marktpartijen gemitigeerd. Dit heeft onder meer betrekking op de grondinbreng en opbrengsten vanuit grondverkoop waarover vaste afspraken zijn gemaakt. Er is echter ook een aantal exogene onzekerheden, dat in minder mate beheersbaar is. In de risicoanalyse zijn deze risico’s benoemd en gekwantificeerd. De belangrijkste risico’s daarbij zijn:

71 van 161

-

Het oplossen van de hindercirkel van het agrarisch bedrijf dat de ontwikkeling van 65 woningen in fase 1 belemmert;

-

De civiele uitvoeringskosten, waarbij een bepaalde mate van onzekerheid bestaat (zowel positief als negatief) op de huidig geraamde budgetten;

-

De grondopbrengsten van de gemeentelijke bouwclaim van 32 woningen. Deze woningen worden op de vrije markt gebracht en de omvang van de opbrengstpotentie kent zowel een potentiële voor- als nadeel;

-

De nadere uitwerking van de verkaveling. Weliswaar is een voorbeeldverkaveling uitgewerkt als onderligger van het bestemmingsplan en afspraken met de marktpartijen, maar dit vraagt een nadere uitwerking, waarbij zowel optimalisatie als opbrengstenderving een uitkomst kan zijn.

Het risicoprofiel van de grondexploitatie Halvinkhuizen fase 1 kent een bandbreedte (op basis van het gewogen risico) van € 953.000 negatief en € 1.006.000 positief ten opzichte van het verwachte resultaat. Daarmee is sprake van redelijke balans tussen positieve risico’s (optimalisatiekansen) en negatieve risico’s. Het negatieve risico van € 953.000 voor Halvinkhuizen fase 1 kan niet volledig binnen de grondexploitatie zelf gedragen worden, omdat het een verliesgevend project is. Het negatieve risico dat niet binnen de grex opgevangen kan worden is onderdeel van de analyse op het weerstandsvermogen. Achterstraat Uit de risicoanalyse voor de Achterstraat volgt een bandbreedte van het resultaat van negatief € 266.000 tot positief € 34.000 ten opzichte van de huidige inschatting. Dit betekent dat een positief resultaat denkbaar is op het moment dat de kosten positief uitvallen en daarnaast een positief verkoopresultaat wordt gerealiseerd bij de grondverkoop. De verwachting is dat eind 2025 hier meer zicht op bestaat. Anderzijds geldt dat een verslechtering van het resultaat ook denkbaar is in geval er zich tegenvallers voordoen in kosten, grondopbrengsten of dat er in het proces vertraging optreedt. Henslare Uit de risicoanalyse voor de Henslare volgt een risicobandbreedte van het resultaat tussen positief € 1.608.000 en positief € 4.410.000 ontstaat.

Daardoor geldt dat ook wanneer alle gewogen negatieve risico’s zich voordoen, sprake blijft van een positief resultaat. Dit betekent dat de grondexploitatie een hoog robuustheidsgehalte kent ondanks deze vroege planfase en de nodige onzekerheden die daarmee gepaard gaan. De grootste financiële risico’s in de uitvoering van de grondexploitatie liggen in de omvang van de civiele kosten, de efficiëntie van de verkaveling en de hoogte van de grondprijs. Facilitaire projecten Naast de actieve grondexploitaties die de gemeente zelf voor eigen rekening en risico voert, zijn er ook facilitaire ontwikkelingen. In dit geval wordt de ontwikkeling door de markt zelfstandig uitgevoerd en beperkt de gemeente haar rol tot het publiekrechtelijk instrumentarium.

72 van 161

Bij een facilitair project maakt de gemeente afspraken met de initiatiefnemer over het kostenverhaal, (woningbouw)programma en eventuele grondtransacties (bijv. openbaar gebied). De afspraken worden vastgelegd in een anterieure overeenkomst. Op dit moment kent de gemeente Putten vier facilitaire ontwikkelingen die in uitvoering zijn of waar overeenstemming bestaat over de anterieure overeenkomst. Deze worden hieronder kort toegelicht. 1.

Husselse Steeg. De voormalige camping Hillary wordt herontwikkeld naar 37 woningen. Een anterieure overeenkomst is in 2021 afgesloten, maar de uitvoering is nog steeds in afwachting van een procedure bij de Raad van State. Bij een positief besluit is de verwachting dat de uitvoering op korte termijn zal starten.

2.

Dorpsstraat/Gervenhof. In het centrum is een herontwikkeling van detailhandel met de verplaatsing van een supermarkt voorzien. De ontwikkeling voorziet daarnaast in de toevoeging van 36 woningen. De anterieure overeenkomst is in 2021 gesloten en momenteel loopt een beroepsprocedure bij de Raad van State. Op dit moment is daarom onduidelijk wanneer de uitvoering kan starten.

3.

Verplaatsing Aldi van de Bilderdijkstraat naar de Enghuusstraat. De voormalige Aldi aan de Bilderdijkstraat is verplaatst naar de Enghuusweg. Deze locatie is door Aldi Vastgoed ontwikkeld en de achterblijvende locatie aan de Bilderdijkstraat geeft ruimte voor woningbouw. De anterieure overeenkomst is in 2021 getekend en eind 2023 is de nieuwe supermarkt opgeleverd. Voor de oude locatie aan de Bilderdijkstraat is een omgevingsvergunning aangevraagd voor 26 appartementen. Deze vergunning wordt naar verwachting verleend, zodat in 2025 gestart kan worden met de bouw.

4.

Roosendaalseweg. Aan de Roosendaalseweg wordt een appartementencomplex gerealiseerd met daarin veertien appartementenwoningen voor starters. In 2024 is gestart met de bouw. De oplevering zal naar verwachting in 2025 plaatsvinden.

Het uitgangspunt bij de facilitaire projecten is dat de gemeentelijke kosten verhaald worden op de ontwikkelaar. Voor de enkele facilitaire projecten geldt dat sprake is van hogere plankosten dan voorzien. Hiervoor zijn diverse specifieke redenen per project waarbij de bezwaarprocedure van het bestemmingsplan de belangrijkste is. Reservepositie De reserve grondexploitatie is in 2024 gestegen van € 7,1 miljoen naar € 7,5 miljoen. De winstneming op Rimpeler van € 140.000 geeft een toename van de reserve. Daarnaast is de reconstructie van de Jan Nijenhuisstraat afgesloten. Hiervoor was een bijdrage vanuit de reserve grex voorzien, maar is er een voordeel gerealiseerd van € 184.000. Dit vloeit terug naar de reserve grondexploitatie. Vennootschapsbelastingplicht Voor de toelichting op de Vennootschapsbelastingplicht verwijzen wij naar de toelichting op Thema Bestuur, dienstverlening en veiligheid.

73 van 161

Paragraaf Verbonden partijen Algemeen Een verbonden partij wordt gedefinieerd als een privaatrechtelijke-, of publiekrechtelijke organisatie waarmee de gemeente een bestuurlijke en een financiële band/belang heeft. Onder bestuurlijk belang wordt verstaan een vertegenwoordiging in het bestuur of stemrecht. Van financieel belang is sprake als de gemeente middelen ter beschikking stelt en deze in geval van faillissement van de verbonden partij kwijt is, of als financiële problemen bij de verbonden partij verhaald kunnen worden op de gemeente. De gemeenschappelijke regeling in lichte vorm is hier ook opgenomen.

Visie op verbonden partijen Het gemeentelijk beleid is erop gericht het aantal verbonden partijen beperkt te houden. Enerzijds vanuit het oogpunt van risicobeheersing en -beperking, en anderzijds vanuit het oogpunt van transparantie van bestuur. Criteria die gehanteerd worden bij het aangaan van een verbonden partij, zijn: -

De taak kan niet, of zeer moeilijk door de gemeente alleen worden uitgevoerd;

-

Gezamenlijke uitvoering van de taak levert voor de gemeente een concrete meerwaarde op en de gekozen vorm van samenwerking draagt bij aan een efficiëntere en effectievere uitvoering van de publieke taak;

-

Voordelen van de (beoogde) samenwerking wegen op tegen de nadelen. Naam verbonden partij

Vestigingsplaats

Type

Gemeenschappelijke regelingen: Omgevingsdienst Veluwe (ODVeluwe) GGD Noord- en Oost Gelderland. Veiligheidsregio Noord- en Oost Gelderland (VNOG)

Apeldoorn Warnsveld Apeldoorn

Gemeenschappelijke regeling Gemeenschappelijke regeling Gemeenschappelijke regeling

Gemeenschappelijke regelingen, lichte vorm: Samenwerking BLNP

Gastgemeente

Regeling zonder meer

Vennootschappen en coöperaties: Alliander N.V.

Arnhem

N.V. Bank Nederlandse Gemeenten

Den Haag

Vitens N.V.

Velp

Leisurelands (voorheen RGV Holding B.V.) Coöperatie Gastvrije Randmeren U.A. Afvalsturing Friesland (AF) Inclusief Groep N.V. Ontwikkelingsmaatschappij Vitale Vakantieparken B.V.

Arnhem Harderwijk Leeuwarden Nunspeet Ede

Aandelenbezit (0,202 % belang) Aandelenbezit (0,019 % belang) Aandelenbezit (0,324 % belang) Aandelenbezit (4,476% belang) Coöperatie U.A. N.V. N.V. B.V.

Verbonden partij:

Omgevingsdienst Veluwe (ODVeluwe)

Vestigingsplaats:

Harderwijk

Aard:

Gemeenschappelijke regeling

Bestuurlijk vertegenwoordiger:

Bestuur GR/wethouder

Verantwoordelijke beleidsmedewerker.:

Afdelingsmanager Ruimte

Openbaar belang:

Per 1 januari 2024 zijn de omgevingsdiensten ODNV en OVIJ gefuseerd tot de ODVeluwe. ODVeluwe levert aan de eigenaren/opdrachtgevers producten en diensten op het gebied van Vergunningverlening, Toezicht & Handhaving (VTH) aangaande milieu gerelateerde zaken, advies

74 van 161

daaromtrent en voert in deze context eveneens projecten uit. In hoofdlijn betreft dit de uitvoering van de wettelijke basistaken op het gebied van milieu voor de gemeenten en de provincie, aangevuld met zogenaamde plustaken, waarbij de deelnemers meer vrijheid hebben om deze bij ODVeluwe te beleggen. Financieel belang:

Gemeentelijke bijdrage/facturen ODVeluwe. In 2024 is een bijdrage gedaan van € 1.392.000.

Ontwikkelingen:

Het jaar 2024 stond voor ODVeluwe in het teken van het feitelijk effectueren van de fusie tussen de voormalige Omgevingsdienst Noord-Veluwe (ODNV) en de voormalige Omgevingsdienst Veluwe IJssel (OVIJ). Ook was 2024 het jaar waarin de Omgevingswet na een lange aanloopperiode daadwerkelijk in werking trad. Om deze redenen is in 2024 gestart met het nadrukkelijk herdefiniëren van onze processen; een traject dat de komende tijd zal doorlopen om de kwaliteit van onze dienstverlening verder te verbeteren en de werkprocessen te optimaliseren. Er worden hogere eisen gesteld aan het werken met data en digitale systemen. Binnen het taakveld VTH is er een verschuiving zichtbaar van vergunningen naar meldingen en ligt er focus op externe veiligheid.

Financiële gegevens:

per:

1-1-2024

31-12-2024

Eigen vermogen

€-

€ 584.178

Vreemd vermogen

€-

€ 3.852.245

Het boekjaar 2024 is het eerste boekjaar van de OD Veluwe, waardoor er geen vergelijkende cijfers zijn, Resultaat 2024:

€ 462.678

Realisatie dividend 2024:

N.v.t.

Begroot dividend 2024:

N.v.t.

Risico’s:

De fusie en de gevolgen van de Omgevingswet vormen een (financieel) risico. Er is al veel aandacht en tijd geïnvesteerd in samenwerking en het op orde brengen van alle data en systemen. Maar dit proces loopt mogelijk ook komende jaren nog door.

Verbonden partij:

GGD Noord- en Oost Gelderland

Vestigingsplaats:

Warnsveld

Aard:

Gemeenschappelijke regeling

Bestuurlijk vertegenwoordiger:

Bestuur GR/wethouder

Verantwoordelijke beleidsmedewerker:

Afdelingsmanager Samenleving

Openbaar belang:

GGD NOG beschermt, bewaakt en bevordert de gezondheid van de inwoners van 22 gemeenten die bij GGD NOG zijn aangesloten.

Financieel belang:

Jaarlijkse bijdrage: Inwonerbijdrage; Facturering. In 2024 is een totale bijdrage gedaan van € 523.000.

Ontwikkelingen:

De GGD voert voor de gemeente Putten de wettelijke taken uit op het gebied van de Wet Publieke Gezondheid, de Wet kinderopvang, de Wet veiligheidsregio’s, de Wmo en de Jeugdwet (jeugdgezondheidszorg). Door het uitvoeren van deze taken dragen zij bij aan de uitvoering van de doelen die gesteld zijn bij de gezondheidsthema’s ‘Gezond Opgroeien’, ‘Gezond Ouder Worden’ en de ‘Gezonde Leefomgeving’. Denk hierbij aan activiteiten als het uitvoeren van het vaccinatieprogramma en netwerkpartner zijn binnen het CJG. Maar ook aan projecten als Fit4Joy, de Gezonde Schoolaanpak en campagnes als NOG Fitter en Vitaler, NIX18 en IkPas . In het kader van COVID-19 is de GGD ingezet met name voor de testen, het onderzoek, de vaccinaties en de begeleiding van COVID-19 patiënten.

Financiële gegevens:

per:

1-1-2024

31-12-2024

Eigen vermogen

€ 3.182.000

€ 1.921.000

Vreemd vermogen

€ 13.266.000

€ 11.330.000

Resultaat 2024:

-/- € 170.000

Realisatie dividend 2024:

N.v.t.

75 van 161

Verbonden partij:

GGD Noord- en Oost Gelderland

Begroot dividend 2024:

N.v.t.

Risico’s:

Een verbonden partij kan kampen met tekorten waardoor de bijdrage zal moeten worden verhoogd. De eventuele tekorten worden over de deelnemende gemeenten omgeslagen op basis van de aantallen inwoners per 1 januari van dat jaar.

Verbonden partij:

Veiligheidsregio Noord- en Oost Gelderland (VNOG)

Vestigingsplaats:

Apeldoorn

Aard:

Gemeenschappelijke regeling

Bestuurlijk vertegenwoordiger:

Bestuur GR/burgemeester

Verantwoordelijke beleidsmedewerker:

Commandant veiligheidsregio

Openbaar belang:

De VNOG omvat de brandweer, de rampenbestrijding en de geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen (GHOR). Met ingang van 1 januari 2014 is op grond van de Wet op de Veiligheidsregio’s de brandweerzorg een wettelijke taak van de veiligheidsregio. Jaarlijkse bijdrage:

Financieel belang

-

Inwonersbijdrage;

Facturering. In 2024 is een bijdrage gedaan van € 1.444.000. Ontwikkelingen: