Jaarstukken 2024 (jaarverslag en jaarrekening - versie commissie 30-06-2025)
Tekst van het document
Wethouder Van den Hoorn
Het wetsvoorstel is vertraagd. Naar verwachting wordt de wet nu per 1 januari 2026 van kracht. Het programma Participatiewet in Balans bestaat uit drie sporen: -
Spoor 1 bestaat uit een aantal maatregelen voor de korte termijn.
-
Spoor 2 betreft een fundamentele herziening van de wet
-
Spoor 3 zet in op het versterken van de vakkundigheid. Dit spoor volgt in latere jaren.
Informatievoorziening raad Sociaal Domein
Wethouder Van den Hoorn
De raad is in de halfjaarrapportages geïnformeerd over de stand van zaken in het sociaal domein. Daarnaast is er meer beleidsmatige informatie aan de rapportages toegevoegd. Ook is er gewerkt aan een datawarehouse voor het domein samenleving. In oktober is de raad meegenomen in deze ontwikkelingen in een informatiebijeenkomst. Opvang Oekraïense vluchtelingen
Burgemeester Lambooij en wethouders Cornelissen en Van den Hoorn
Er is een verblijfplek geregeld voor 133 Oekraïense ontheemden. Er zijn voorbereidingen getroffen om een maandelijkse eigen bijdrage van €105 of €210 voor (werkende) Oekraïners te innen. Ook wordt uitvoering gegeven aan de termijn van 28 dagen, waarop de ontheemden de locatie mogen verlaten. Daarnaast is er aandacht voor de ontheemden die bij particuliere opvanggezinnen verblijven. Wij intensiveren het contact met zorgaanbieders
Wethouder Van den Hoorn
Afgelopen jaar verliep de samenwerking op Jeugd en Wmo goed en de gesprekken zijn volgens planning gevoerd.
26 van 161
Transitie beschermd en begeleid wonen
Wethouder Van den Hoorn
De invoering van het woonplaatsbeginsel beschermd wonen is (wederom) uitgesteld. Er wordt nu gestreefd naar invoering per 1 januari 2026. In 2024 zijn de voorzieningen en ondersteuning op het gebied van geestelijke gezondheid vergroot. Zo is er een stichting die zich inzet voor psychisch kwetsbare mensen begonnen met inloopochtenden bij het Hart van Putten. Daarnaast is in het kader van het Ecosysteem Mentale Gezondheid (GEM) een pilot 'verkennend gesprek' gedraaid. Daarin voerden Wmo-consulenten samen met een ervaringsdeskundige van de GGZ-gesprekken met een inwoner met een aanvraag voor begeleiding vanuit de Wmo. Inkoop respijtzorg
Wethouder Van den Hoorn
Er zijn regionaal afspraken gemaakt met zorgaanbieders over respijtzorg. Mantelzorg erkennen en belonen
Wethouder Van den Hoorn
Putten voor Elkaar heeft opnieuw het afgeven van het mantelzorgcompliment uitgevoerd. Uitvoering Meerjarenplan Samenleving 2023-2027
Wethouder Van den Hoorn
Er is uitvoering gegeven aan het Meerjarenplan Samenleving, bijvoorbeeld op de onderdelen Buurtgericht werken (uitvoering buurtscan), Sociale basis op orde (opstellen beleidsplan Preventie), Kansengelijkheid (uitvoering beleidsplan Bestaanszekerheid) en Datagericht werken (opzet datawarehouse). Versterken en uitbreiden algemene voorzieningen
Wethouder Van den Hoorn
Er zijn in Putten veel algemene voorzieningen waar inwoners zonder indicatie terecht kunnen. In 2024 is het Geheugensteunpunt verder ontwikkeld en heeft de vervoerservice AutoMaatje een plek gekregen in Putten. Daarnaast zijn de eerste stappen gezet om een eetvoorziening die nu nog op indicatie werkt, om te vormen tot een algemene voorziening. Ondersteuning statushouders
Wethouder Van den Hoorn
Het beleidsplan ‘Statushouders in Putten’ is samen met statushouders, vrijwilligers en professionals opgesteld. Er is uitvoering gegeven aan de wettelijke taak door regie te voeren op de inburgering van statushouders. Dit is onder andere gedaan door hen taallessen en activiteiten aan te bieden, maar ook door het aanbieden van een participatieverklaringstraject. In dit traject maken de statushouders kennis met de rechten, plichten en waarden van de Nederlandse samenleving. Opvang asielzoekers
Burgemeester Lambooij en wethouder Van den Hoorn
Er zijn meerdere keren locaties voorgesteld aan het COA waar een opvanglocatie gerealiseerd zou kunnen worden. Deze locaties zijn om verschillende redenen afgewezen. Er is veel overleg geweest met de regio, de provincie en het COA over de opvanglocatie en mogelijke alternatieven. Eind oktober heeft de provincie mede namens Putten een provinciaal plan ingediend bij de minister van Asiel en Migratie. Het verdeelbesluit van het ministerie dat eind december is gedeeld, zorgt ervoor dat Putten vanaf 1 juli 2025 152 opvangplaatsen moet realiseren.
27 van 161
Doorontwikkeling Putten voor Elkaar
Wethouders Van den Hoorn en Van Nieuwenhuizen
Putten voor Elkaar bestaat uit Stimenz, Welzijn Putten en Jeugdpunt. In 2024 is er op steeds grotere schaal integraal gewerkt. De samenwerking tussen medewerkers is gegroeid en de naamsbekendheid van Putten voor Elkaar is groter geworden. Er is in kaart gebracht op welke wijze de samenwerking bijdraagt aan de invulling van de maatschappelijke resultaten die de gemeente wil bereiken met het beleid. Daarnaast zijn de eerste stappen gezet om te komen tot een organisatie die efficiënt de samenwerking tot stand blijft brengen. Programma Werken en leren: actiepunten 2024 Inclusieve arbeidsmarkt
Wethouder ‘t Jong
In samenwerking met de regionale coördinator van het werkgeversservicecentrum (WSP) wordt ervoor gezorgd dat het voor bedrijven makkelijker wordt om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt in dienst te nemen. In 2024 lag de nadruk vooral op mensen met een psychische kwetsbaarheid. Het project Hoofdzaak Werk en het Expertisecentrum Social Return speelden hierin een belangrijke rol. De PSO-adviseur motiveerde lokale bedrijven om werk te maken van een inclusieve arbeidsmarkt. Aanpak laaggeletterdheid
Wethouder Van den Hoorn
In september is er een voorstelling gehouden over laaggeletterdheid in Stroud. Na deze voorstelling is er een lokaal taalnetwerk opgericht met ambassadeurs. Deze ambassadeurs dragen bij aan het verder vormgeven en uitvoeren van het lokale plan. Actualisatie Integraal Huisvestingsplan (IHP)
Wethouder Van den Hoorn
Het Integraal Huisvestingsplan is samen met de schoolbesturen geactualiseerd. In september is dit beleidsplan vastgesteld door de raad. Huisvesting Groevenbeek
Wethouder Van Nieuwenhuizen
Het college heeft in december het investeringskrediet definitief beschikbaar gesteld aan Chr. College Groevenbeek. De raad is hierover geïnformeerd via een raadsinformatiebrief. Regionale aanpak schoolverlaters
Wethouder Van den Hoorn
Er is een participatieplan opgesteld. Daarnaast is regionaal nauw contact geweest om schoolverlaters in beeld te krijgen en te begeleiden naar een passende plek. Maatschappelijke stages
Wethouder Van den Hoorn
Er wordt nog altijd aangesloten bij de regionale samenwerking met betrekking tot maatschappelijke stages op het voortgezet onderwijs. Er is een nieuwe website gelanceerd, genaamd Mas4You. Maatwerk leerlingenvervoer
Wethouder Van den Hoorn
Samen met zeven regiogemeenten is begonnen met een onderzoek naar de mogelijkheden voor een duurzame aanpak voor het leerlingenvervoer. In de nieuwe aanpak ligt de nadruk op het samen zoeken naar mogelijkheden van reizen naar school op eigen kracht.
28 van 161
Wat heeft het gekost? Thema 2 Samenleving
Primitieve begroting 2024
Lasten Baten Saldo voor bestemming Mutatie in reserve Saldo na bestemming
28.785 4.289 -24.495 -263 -24.759
29 van 161
Begroting 2024
Jaarrekening 2024
33.851 33.340 9.123 9.782 -24.728 -23.558 37 -383 -24.691 -23.942 Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel
Thema Economie en recreatie Algemeen Het thema Economie en recreatie heeft betrekking op het gelijknamige programma.
Portefeuillehouders De verantwoordelijke portefeuillehouders voor dit thema zijn de heer ’t Jong, de heer Cornelissen, de heer Van Nieuwenhuizen en de heer Lambooij.
Wat hebben we bereikt? Het coalitieakkoord ‘En nu door’ beschrijft de plannen voor de jaren 2022-2026. In het collegeprogramma 2022-2026 zijn die plannen verder uitgewerkt in concrete actiepunten per jaar. In dit hoofdstuk geven we aan wat er is gedaan aan de actiepunten en overige beleidsontwikkelingen in 2024 binnen het begrotingsthema Economie en recreatie. Programma Economie en recreatie: actiepunten 2024 Cultuur- en Erfgoed Pact 2022-2024
Wethouder Van Nieuwenhuizen
De projecten uit het Cultuur- en Erfgoedpact zijn bijna afgerond. Een externe partij is gevraagd de samenwerking te evalueren. Daarnaast is begonnen met het opstellen van een nieuw pact. Museum van Putten
Wethouder Van Nieuwenhuizen
De resultaten uit de toekomstverkenning die in 2023 heeft plaatsgevonden, zijn voorgelegd aan de raad. Daarnaast is er in 2024 een verdiepend onderzoek gedaan door Erfgoed Gelderland in samenwerking met erfgoedorganisaties. De resultaten van deze onderzoeken zullen in de eerste helft van 2025 aan de raad worden gepresenteerd, samen met de Cultuurvisie 2025. Brandweerhuisje naast Oude Kerk
Wethouder Van Nieuwenhuizen
In het voorjaar is de omgevingsvergunning voor het brandweerhuisje verleend. Het werk is toen uitbesteed en de opdracht is gegeven. Vanaf dat moment is men begonnen met de bouw. In september was de ruimte waar brandweerattributen tentoongesteld worden klaar. Nadat de ruimte was ingericht, is het brandweerhuisje op 26 september geopend. Actualiseren archeologische verwachtingenkaart
Wethouder Van Nieuwenhuizen
Er is regelmatig overleg geweest met de vervaardiger van de kaart over de inhoud ervan. De verwachtingenkaart is bijna af en wordt in april 2025 voorgelegd aan de regioarcheoloog. Hij zal de kwaliteit van de kaart beoordelen. Daarna wordt de definitieve versie gemaakt. Opstellen en uitvoeren Erfgoedbeleid
Wethouder Van Nieuwenhuizen
De gemeenteraad heeft in september het gemeentelijk Erfgoedbeleid samen met een uitvoeringsagenda vastgesteld. Er is begonnen met het uitvoeren van dat beleid.
30 van 161
Historie Putten opnemen in toeristische routes
Wethouder ‘t Jong
De historie van Putten is opgenomen in de wandelroute vanaf ontvangstlocatie Krachtighuizerheide langs het zwaartepunt, de bostoren en de grafheuvels naar ontvangstlocatie Schovenhorst. Daarnaast is besloten een speciaal object te plaatsen langs het Westerborkpad, ter hoogte van kasteel de Vanenburg. Op dit object is te lezen over wat er is gebeurd met Joodse mensen op deze locatie. Ondersteuning oprichting Archeologisch Beleving Centrum
Wethouder ‘t Jong
Er is vanuit de regionale initiatiefgroep richting Putten geen opvolging gegeven aan de plannen voor een Archeologisch Belevings Centrum. Er is binnen het project Putterpoorten wel aandacht besteed aan het 'beleefbaar' maken van archeologie en erfgoed. Er is een route Veluws Verleden uitgezet tussen ontvangstlocaties Krachtighuizerheide en Schovenhorst. Op Schovenhorst komen bezoekers buiten in aanraking met het verhaal van Schober en de bomentuinenhistorie aldaar. Uitvoering tweede fase Centrumplan – kernwinkelgebied
Wethouder Van Nieuwenhuizen
Het technisch ontwerp is gerealiseerd en de aanbesteding voor het civiele deel en de verlichting is afgerond. In december is een start gemaakt met de werkzaamheden. Visie herinrichting Achterstraat/Molenstraat en verbinding Gervenhof met winkelgebied
Wethouder Van Nieuwenhuizen
Er is een adviesbureau gevraagd om samen met de omgeving een visie op te stellen voor de openbare ruimte. De benodigde onderzoeken worden uitgevoerd. Aanstellen centrumcoördinator
Wethouder ‘t Jong
De reguliere taken voor het beleidsveld Economie zijn bij een trainee belegd, zodat de bedrijfscontactfunctionaris van de gemeente tijd kreeg om de rol van centrumcoördinator op te pakken. Samen met de WCP is een duidelijke omschrijving gemaakt van de taken en verantwoordelijkheden van de coördinator. De coördinator is nu actief bezig in het centrum en is goed zichtbaar. Uitvoering Economische visie
Wethouder ‘t Jong
Er zijn voorbereidingen getroffen om in 2025 via het programma Economie visievorming om te zetten tot uitvoering. Binnen dit programma komt het onderwerp 'Ruimte voor Werken' aan bod, met speciale aandacht voor het vinden van de juiste locatie voor bedrijven. Ook wordt binnen dit programma gewerkt aan concrete plannen voor het centrum, vanuit een duidelijke visie. Er wordt aan de slag gegaan met het verbeteren van bedrijventerreinen door parkmanagement toe te passen. Bedrijventerrein Henslare
Wethouder ‘t Jong
Het bestemmingsplan voor het gebied is vastgesteld. Er is een opzet gemaakt voor parkmanagement en er is begonnen met de uitwerking van het waterhuishoudingsplan. Dit gebeurt in samenspraak met het omzetten van het stedenbouwkundig plan naar een eerste ontwerp.
31 van 161
Revitalisering Keizerswoert
Wethouder ‘t Jong
Om Keizerswoert te revitaliseren, is binnen het programma Economie in kaart gebracht wat er nodig is aan plannen en acties. Om de ambities te kunnen realiseren is er draagvlak nodig van de bedrijven op het terrein. Parkmanagement kan hieraan bijdragen. Bedrijvenkring Putten stelde voor om als eerste stap op bedrijventerrein Hoge Eng een proef te doen met parkmanagement. De resultaten van deze proef zullen helpen om ook op Keizerswoert samen te werken aan verbeteringen van het terrein. Uitvoering en netwerkondersteuning Veluwe-op-1
Wethouder ‘t Jong
De Veluwe Alliantie is in 2018 opgericht en telt nu 21 gemeenten en partners die samenwerken aan duurzaam toerisme en recreatie op de Veluwe. De huidige overeenkomst loopt tot eind 2025 en wordt gevolgd door een nieuwe overeenkomst onder de nieuwe naam Veluwe Alliantie. De gestelde doelen en projecten lopen door. Doorontwikkeling Putterpoorten
Wethouder ‘t Jong
De locatie Krachtighuizerheide is in 2024 deels aangelegd nadat het werk was uitbesteed en voorbereid. Voor locatie TOP Schovenhorst ligt er een definitief landschappelijk ontwerp. Deze wordt op korte termijn aanbesteed. Toeristische investeringsagenda 2023-2025
Wethouder ‘t Jong
Er zijn in 2024 veel mooie initiatieven opgepakt, zoals een test met beeldschermen (Narrow Casting), een Toeristisch Café, Inspiratietrips en het weergeven van de Joodse geschiedenis op het Westerborkpad. Ook zijn er plannen gemaakt voor Krachtighuizen, is er onderzoek gedaan naar nieuwe mogelijkheden voor het gebied Veluwe aan Zee en is er gewerkt aan verbeteringen aan de Putterpoorten. Ook is er gewerkt aan de ontvangstlocatie Krachtighuizerheide en is er een definitief plan gemaakt voor de ontvangstlocatie TOP Schovenhorst. Voortzetting Vitale Vakantieparken
Wethouder ‘t Jong
Het programma Vitale Vakantieparken gaat nog steeds door. Binnen dit programma is er een specifiek project genaamd Krachtighuizen voor Putten. In 2024 is er begonnen met de voorbereiding van dit project en is er een groep ondernemers in Krachtighuizen samengesteld. Het doel van dit project is om acties te ondernemen om de natuur te beschermen. Ook wordt er gekeken naar welke vakantieparken toekomstbestendig en gezond zijn. Voor parken zonder opvolging wordt er een toekomstplan gemaakt. Herontwikkeling vakantiepark
Wethouder ‘t Jong
Het gaat specifiek om de herontwikkeling van het voormalig vakantiepark aan de Huinerenkweg 10. Dit park had geen toekomstperspectief en is in samenwerking met de gemeente door de OMVV (Ontwikkelmaatschappij Vitale Vakantieparken) verworven. Verschillende scenario's voor tijdelijk gebruik en een uiteindelijke transformatie naar recreatie voor de langere termijn worden uitgedacht.
32 van 161
Jubileumjaar herdenking en bevrijding
Burgemeester Lambooij
Onder grote belangstelling van publiek en media werd op 2 oktober in het bijzijn van koning Willem-Alexander de razzia herdacht die tachtig jaar geleden in Putten plaatsvond. Regionaal Programma Werklocaties EHPZ (Ermelo, Harderwijk, Putten, Zeewolde)
Wethouder 't Jong
Samen met de gemeenten Ermelo, Harderwijk en Zeewolde werkt de gemeente Putten aan het updaten van het Regionaal Programma Werklocaties (RPW). Er is hierbij hulp van een onderzoeks- en adviesbureau. Ook zijn hierover overleggen met ambtenaren en bestuurders, gebaseerd op lokale regels, zoals de Economische visie van de gemeente Putten, regels van de provincie Gelderland en andere beleidsregels.
Wat heeft het gekost? Thema 3 Economie en recreatie
Primitieve begroting 2024
Lasten Baten Saldo voor bestemming Mutatie in reserve Saldo na bestemming
1.784 101 -1.683 136 -1.547
33 van 161
Begroting 2024
Jaarrekening 2024
3.061 2.750 1.186 1.472 -1.874 -1.279 223 147 -1.652 -1.131 Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel
Thema Bestuur, dienstverlening en veiligheid Algemeen Het thema Bestuur, dienstverlening en veiligheid heeft betrekking op de volgende programma’s: -
Programma Bestuur, dienstverlening en veiligheid;
-
Programma Algemene dekkingsmiddelen.
Portefeuillehouders De verantwoordelijke portefeuillehouders voor dit thema zijn de heer Lambooij, de heer ’t Jong en de heer Cornelissen.
Wat hebben we bereikt? Het coalitieakkoord ‘En nu door’ beschrijft de plannen voor de jaren 2022-2026. In het collegeprogramma 2022-2026 zijn die plannen verder uitgewerkt in concrete actiepunten per jaar. In dit hoofdstuk geven we aan wat er is gedaan aan de actiepunten en overige beleidsontwikkelingen in 2024 binnen het begrotingsthema Bestuur, dienstverlening en veiligheid. Programma Bestuur, dienstverlening en veiligheid: actiepunten 2024 Opstellen historisch bureauonderzoek niet-gesprongen explosieven
Wethouder ‘t Jong
De ODVeluwe heeft in maart aangegeven dat er te weinig animo is onder gemeenten in de regio Noord-Veluwe om gezamenlijk een kaart met niet-gesprongen explosieven op te stellen. Ondanks interesse van enkele gemeenten die echter niet aangrenzend zijn, wordt het onderwerp niet meer opgepakt binnen de regio. Er wordt onderzocht of dit lokaal wordt opgepakt. Informatieveiligheid
Wethouder ‘t Jong
De gemeente Putten heeft een systeem voor informatieveiligheid opgezet. Er is begonnen met het invoeren van dit systeem en we hebben onder andere beleidsregels en een verwerkingsregister toegevoegd. Om medewerkers bewuster te maken zijn er verschillende campagnes gehouden. Hierbij zijn E-learning modules en testen gedaan om bijvoorbeeld phishing te herkennen. Ook is begonnen met het bekijken wat de impact is van de nieuwe wet voor cyberbeveiliging, die in de tweede helft van 2025 van kracht wordt. Tot slot is er een pentest gedaan om te kijken of onze IT-systemen veilig zijn en zijn eventuele zwakke plekken opgelost. Datagedreven werken
Wethouder ‘t Jong
De basis voor het dataplatform is gelegd. Er is inzichtelijk gemaakt welke informatiebehoeften er zijn en welke KPI's gemonitord moeten gaan worden. Er is begonnen om het systeem hierop in te richten. Versterking ambtelijke organisatie
Wethouder Cornelissen
Er is een tussenevaluatie uitgevoerd om te kijken hoe het gaat met de veranderingen die zijn doorgevoerd in de organisatie. Het lijkt erop dat deze veranderingen het integraal werken hebben bevorderd. Op het vlak van verantwoordelijkheden laag in de organisatie leggen, kunnen
34 van 161
nog betere resultaten behaald worden, vooral door de mandaten te verruimen. Hier wordt aan gewerkt en besluitvorming volgt in 2025. Dan wordt ook via een eindevaluatie gekeken naar wat er bereikt is. De organisatie is in elk geval sterker geworden en vacatures kunnen nu makkelijker worden ingevuld. Communicatie en burgerparticipatie
Wethouder ‘t Jong
De gemeente heeft actief gecommuniceerd over activiteiten, beleid en bestuurszaken via diverse kanalen, waaronder de gemeentelijke informatiepagina in De Puttenaer en via sociale media. Het communicatieteam heeft daarnaast medewerkers geadviseerd over participatie en communicatie, de zichtbaarheid van het bestuur vergroot en de gemeentelijke beeldbank opnieuw ingericht. Ook is er een Taalweek georganiseerd om medewerkers bewust te maken van effectieve communicatie. Basisregistraties op orde
Wethouder ‘t Jong
Veel acties zijn uitgevoerd en afgerond. De resterende actiepunten worden in 2025 uitgevoerd. Een belangrijk project is het controleren van gegevens voor de Basisregistratie Adressen en Gebouwen, de Basisregistratie Grootschalige Topografie en de Waardering Onroerende Zaken. Dit project is al begonnen en zal doorlopen tot in 2025. Inzetten op gastvrijheid
Wethouder ‘t Jong
Door middel van een workshop kernwaarden waaraan diverse ambassadeurs vanuit diverse teams hebben deelgenomen, zijn de kernwaarden vormgegeven en geladen. Eén van deze kernwaarden is Gastvrijheid. Er is een plan opgesteld om de gastvrije service te verbeteren, zowel voor externe als interne dienstverlening. Inclusief werkgeverschap
Wethouder Cornelissen
Er wordt binnen de gemeente uitvoering gegeven aan inclusief werkgeverschap. Samenwerking BLNP
Burgemeester Lambooij
In 2024 is vastgesteld dat de inzichten van de vier gemeenten over de toekomst van BLNP te ver uit elkaar liggen om met elkaar te kunnen verenigen. Daarom is mede op basis van het rapport van WagenaarHoes besloten om de samenwerking met ingang van 2025 te beëindigen. Daarbij is er een verschil tussen de materiële en formele beëindiging. Als basis voor de beëindiging dient het plan van aanpak van bureau Kox de Voogd. Thema-gerichte samenwerking regio Noord-Veluwe
Wethouder Cornelissen
Binnen de regio Noord-Veluwe is er over de onderwerpen Wonen, Mobiliteit, RES en RO/Stikstof zowel ambtelijk als bestuurlijk regelmatig overlegd. Daarnaast zijn in kleiner verband ruimtelijke opgaven opgepakt binnen het regio-arrangement EHPZ (Ermelo, Harderwijk, Putten en Zeewolde). Ook binnen het sociaal domein is de samenwerking in de regio op diverse onderwerpen voortgezet. Op verzoek van de gemeenteraad is een overzicht gemaakt van alle samenwerkingsverbanden in de regio en dit overzicht is gedeeld met de raad.
35 van 161
Intensiveren samenwerking Regio Foodvalley
Burgemeester Lambooij en wethouder ‘t Jong
Sinds 1 januari 2024 is de gemeente Putten gedeeltelijk toegetreden tot Foodvalley. Binnen de onderwerpen Landelijk Gebied en Voedsel en Eiwit denkt en doet de gemeente actief mee. Bestuurlijk werd er aangehaakt op de Regiodagen. Het Regionaal Perspectief Landelijk Gebied (RPLG) en de Strategische Agenda zijn recente voorbeelden van stukken vanuit Foodvalley, waarbij de mogelijkheden voor het buitengebied toonaangevend zijn. Opstellen Handhaving uitvoeringsprogramma
Burgemeester Lambooij
Er zijn voorbereidende werkzaamheden uitgevoerd om tot een gezamenlijk handhavingsuitvoeringsprogramma te komen. Sinds januari 2024 wordt er gewerkt met de Omgevingswet. Ook is de oude omgevingsdienst (ODNV) gestopt en is er een nieuwe omgevingsdienst (ODVeluwe) gestart. Deze veranderingen hebben meer inzet van medewerkers gevraagd. Het nieuwe uitvoeringsprogramma zal in het tweede kwartaal van 2025 richting college gaan. Programma Algemene dekkingsmiddelen: actiepunten 2024 Geen actiepunten.
Wat heeft het gekost? Thema 4 Bestuur, dienstverlening en veiligheid
Primitieve begroting 2024
Lasten * Baten Saldo voor bestemming Mutatie in reserve Saldo na bestemming * Inclusief bedrag van de heffing voor de vennootschapsbelasting
14.994 52.887 37.893 297 38.190
Begroting 2024
Jaarrekening 2024
15.280 15.274 55.579 57.057 40.300 41.783 471 285 40.771 42.067 Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel
Algemene dekkingsmiddelen Algemene dekkingsmiddelen
Primitieve begroting 2024
Begroting 2024
4.708 495 827 45.748 240 51
4.777 543 852 47.537 380 551
Lokale heffingen OZB Forensenbelasting Toeristenbelasting Gemeentefonds (algemene uitkering) Dividend Saldo financieringsfunctie Totaal
52.069
Jaarrekening 2024
4.784 551 858 48.423 386 854 54.640 55.856 Bedragen * € 1.000
Voor een nadere toelichting op de lokale heffingen wordt verwezen naar de paragraaf Lokale heffingen. Hierin staan alle belastingopbrengsten vermeld en ook de kosten gerelateerde heffingen, zoals bijvoorbeeld de rioolheffing. Algemene uitkering gemeentefonds De begroting voor de algemene uitkering van het Rijk wordt berekend op basis van circulaires die door het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties worden gepubliceerd in
36 van 161
de maanden mei, september en december van het verslagjaar. In 2024 is € 662.000 meer ontvangen dan op basis van de circulaires was begroot. Begroting 2024
Gemeentefonds Algemene uitkering 2024 Algemene uitkering 2022-2023 Totaal
Jaarrekening 2024
47.537 47.537
Afwijking rekening versus begroting
48.311 775 112 112 48.423 887 Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel
De begroting is bijgewerkt na de Septembercirculaire 2024. De Decembercirculaire kon vanwege het moment van verschijnen niet meer vertaald worden in de begroting. Deze komt daardoor in de jaarrekening tot uitdrukking als verschil tussen de begroting en werkelijkheid. Opbouw verschil Decembercirculaire 2024 Afwijking maatstaven Verschil
Bedrag 763 124 887 Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel
Dividend In onderstaande tabel worden de financiële gegevens over deelnemingen in aandelen weergegeven. Het aandelenbezit is als volgt opgebouwd:
Toelichting aandelenbezit Nominaal bedrag aandelen Aantal aandelen Boekwaarde aandelen Boekwaarde per aandeel
BNG
Vitens
10.530 26.325 2,50
Alliander/ Nuon
Afvalsturing Friesland
276.812 1.384.060 5,00
25 11.250 450,00
18.693 18.693 1,00
Inclusief groep
Leisurelands
1.880 188.000 100,00
8.155 338.200 gem. 41,47
Bedragen * € 1,-
De dividendopbrengsten op het aandelenbezit zijn als volgt:
Beleggingen
Primitieve begroting 2024
BNG Vitens Alliander Afvalsturing Friesland Totaal
30 210 240
Begroting 2024 30 350 380
Afwijking rekening versus begroting 23 -7 351 1 13 13 387 7 Bedragen x € 1.000, -/- = nadeel
Jaarrekening 2024
Voor het aandelenbezit van Inclusief groep en Leisurelands wordt geen dividend ontvangen. Onvoorzien In de begroting is een bedrag van € 78.000 opgenomen voor onvoorziene lasten. De realisatie in 2024 bedraagt € 4.000 en is als volgt:
37 van 161
Post onvoorzien Begroting 2024 Centrumbeheerder Totaal lasten Saldo
Bedrag 78 -4 -4 74 Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel
Kosten van de overhead Overheadkosten betreffen alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. De realisatie van baten en lasten in het kader van overhead is als volgt opgebouwd: Overhead
Personeel & organisatie Huisvesting & facilitair ICT Communicatie Tractie Juridische zaken Financiën Afschrijvingen Totaal - 0.4 Overhead
Lasten Begroting Rekening 2024 2024 4.811 5.583 1.051 960 1.427 1.419 108 89 499 432 293 104 94 82 1.169 1.064 9.452 9.733
Baten Begroting Rekening 2024 2024 Saldo 237 496 -512 27 29 93 7 19 19 86 26 215 31 30 12 106 295 600 26 Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel
De werkelijke kosten voor de overhead zijn lager dan begroot. Op de personeelskosten is de besteding hoger, met name door lagere doorbelasting aan projecten door inhuur (geen opslag) en lager doorbelasting van regulier personeel. De kosten voor huisvesting zijn lager door lagere energiekosten in combinatie met lagere kantoorkosten (met name portokosten). Ook de kosten voor juridische zaken zijn lager door aanvullend budget dat is verkregen voor de implementatie van de WOO. Ook vallen de kosten van tractie lager uit doordat investeringen niet tijdig zijn gedaan of geleverd konden worden en is er een voordeel op de kapitaallasten door latere realisatie van investeringen. Vennootschapsbelasting Per 1 januari 2016 is de vennootschapsbelastingplicht voor overheden effectief in werking getreden. Dit houdt in dat overheden vennootschapsbelasting moeten betalen over de winst die zij met ondernemingsactiviteiten hebben behaald. Alleen die activiteiten waarbij vanuit fiscaal perspectief een onderneming wordt gedreven, worden daarmee belastingplichtig. De wet is ingevoerd om concurrentieverstoring te beperken. We hebben de gevolgen van de wetswijziging onderzocht en een uitgebreide inventarisatie en analyse van al onze activiteiten en verbonden partijen gedaan.
Op basis hiervan zijn standpunten ingenomen en is gebleken dat de gemeente Putten voor het grondbedrijf met ingang van 2016 vennootschapsbelastingplichtig is. Over de jaren 2016 - 2023 is een aangifte ingediend en is een voorlopige aanslag opgelegd. De aanslagen tot en met 2022 zijn definitief gemaakt door de Belastingdienst (stand: maart 2025), voor 2023 is een voorlopige aanslag opgelegd.
38 van 161
Tegen de aanslag 2016 loopt momenteel een bezwaarprocedure op het onderdeel ‘hypotheekleningen’. Dit bezwaar heeft ook gevolgen voor de aangiftes voor opvolgende jaren (tot en met 2019). Tegen deze aanslagen is bezwaar aangetekend op het onderdeel hypotheken personeel. Voor deze aanslagen bestaat dus een positief risico, dat wil zeggen dat de aanslagen lager uit kunnen vallen indien het besluit positief uitvalt.
39 van 161
Hoofdstuk 4 Paragrafen Paragraaf Lokale heffingen Algemeen Deze paragraaf geeft inzicht in de belastingen, de leges en de overige heffingen die de gemeente oplegt. Er is informatie opgenomen over de volgende zaken: -
Het beleid ten aanzien van de lokale belastingen;
-
Een overzicht van de begrote en de werkelijk ontvangen inkomsten uit belastingen en overige heffingen;
-
De lokale lastendruk in 2024;
-
Informatie over bezwaar, beroep en kwijtschelding.
De lokale belastingen zijn een belangrijk onderdeel van de “eigen” inkomsten van de gemeente en worden gebruikt als algemeen dekkingsmiddel voor het te voeren beleid.
Algemene uitgangspunten Het beleid voor de lokale belastingen is vastgelegd in de verschillende verordeningen. Het tarievenbeleid wordt jaarlijks geformuleerd bij de vaststelling van de begrotingsuitgangspunten in de kadernota.
Belastingopbrengsten, tarieven en leges OZB-eigenaar (won./niet-woningen)
Begroting incl. wijzigingen 2024
in %
Werkelijk 2024
in %
4.121
33,31%
4.128
33,47%
OZB-gebruiker (niet-woningen)
655
5,30%
656
5,32%
Toeristenbelasting
852
6,88%
858
6,96%
Forensenbelasting
543
4,39%
551
4,47%
Precariobelasting
-
0,00%
0
0,00%
Reclamebelasting
78
0,63%
77
0,63%
Subtotaal algemene belastingen
6.250
51%
6.271
51%
Rioolheffing
2.473
19,99%
2.459
19,94%
Afvalstoffenheffing c.a. (incl. verk. afvalzakken)
1.854
14,98%
1.854
15,03%
442
3,57%
460
3,73%
Marktgelden
48
0,39%
46
0,38%
Leges omgevingsvergunningen
738
5,97%
650
5,27%
Leges burgerzaken
554
4,48%
577
4,68%
Leges APV-vergunningen en GPK
14
0,11%
14
0,12%
Subtotaal tarieven, heffingen en leges
6.123
49%
6.060
49%
Totaal
12.372
100%
12.332
100%
Begraafrechten
Bedragen * € 1.000
Overzicht begrote en werkelijke ontvangen inkomsten Onroerende-zaakbelastingen Onder de naam onroerende-zaakbelastingen wordt een belasting geheven van diegene die op 1 januari gebruik maakt en/of in het bezit is van een onroerende zaak. De eigenarenbelasting (voor woningen en niet-woningen) wordt opgelegd aan de zakelijk gerechtigde (meestal de
40 van 161
eigenaar) van een onroerende zaak. De gebruikersbelasting (alleen voor niet-woningen) wordt opgelegd aan diegene die de onroerende zaak gebruikt. De WOZ-waarde van de onroerende zaak vormt de basis voor de heffing. De waarde is via een WOZ-beschikking vastgesteld. De gemeente Putten past tariefdifferentiatie tussen toe tussen de tarieven voor eigenaren woningen, eigenaren niet-woningen en gebruikers van niet-woningen. Toeristenbelasting De toeristenbelasting is van toepassing op hotelovernachtingen, op onderkomens voor wisselende verhuur en voor toercaravans en tenten. Het aantal overnachtingen in 2024 was lager dan voorgaand jaar. Na de dip in het coronajaar 2020 zagen we jaarlijks het aantal overnachtingen toenemen, in 2024 loopt het aantal overnachtingen juist terug. Dit geldt met name voor hotelovernachtingen en de grotere vakantieparken, de overnachtingen op campings nemen juist toe. Forensenbelasting De forensenbelasting wordt geheven van personen die, zonder in de gemeente hoofdverblijf te hebben, beschikken over een (recreatie)woning. Het aantal belastingplichtigen voor de forensenbelasting is licht gestegen ten opzichte van 2023. Reclamebelasting Vanaf 2015 wordt een reclamebelasting geheven voor openbare aankondigingen in het dorpscentrum.
De belastingopbrengst is, na aftrek van de gemaximeerde perceptiekosten, als subsidie aan de Stichting Ondernemersfonds Putten (SOP) overgemaakt. Met deze middelen kunnen verschillende activiteiten worden bekostigd. Het doel daarvan is behoud c.q. vergroting van de aantrekkelijkheid van het winkelgebied en gebiedspromotie. Eind 2023 heeft een evaluatie plaatsgevonden waarbij aan alle belastingplichtigen is gevraagd een enquête in te vullen. Het eindrapport is besproken met de SOP en de gemeente. Uit deze bespreking is de wens naar voren gekomen om de reclamebelasting te gaan baseren op de WOZ-waarde, in plaats van de huidige tariefstelling met een vast bedrag per onderneming. Het voorstel is in oktober 2024 besproken door de gemeenteraad en per 2025 gaat de nieuwe tariefstelling in. Rioolheffing Bij de jaarrekening 2022 en actualisatie van het ZAP is gebleken dat de stand van de egalisatievoorziening riolering aan de hoge kant is. De korting van € 12,50 tot 2031 die bij de vorige herziening van het ZAP is ingesteld, kon daarom structureel worden gemaakt. Daarnaast wordt 4 jaar lang (tot de volgende herziening van het ZAP) een korting gegeven op het geïndexeerde basistarief voor particulieren en bedrijven van € 25,00. Voor recreatieobjecten geldt een korting van € 6,25.
41 van 161
Afvalstoffenheffing en reinigingsrechten In de halfjaarrapportage werd een nadeel op afval gepresenteerd vanwege o.a. de prijsstijging GFT en de inhuur van een extra vuilniswagen. De realisatie (exclusief de extracomptabele kosten) is € 116.000 voordeliger t.o.v. de begroting. Het voordeel wordt veroorzaakt doordat de verwachte prijsstijging van de GFT minder was dan verwacht en de werkelijke vergoeding van Nedvang en voor oud papier is hoger dan geraamd. Dit compenseert de gerealiseerde meerkosten vanwege de inhuur van twee huisvuilwagens voor het grotendeel van het jaar. Begraafrechten Voor de begraafplaatsen geldt een sluitende exploitatie. Het saldo wordt jaarlijks verrekend met de voorziening. Marktgelden In 2021 is de kostendekkendheid van de marktgelden onderzocht. Hierbij bleek dat de tarieven fors verhoogd zouden moeten worden om 100% kostendekkend te zijn. De gemeenteraad heeft besloten om de tarieven gefaseerd te laten stijgen, 20% per 2022 en nog eens 10% per 2023 en (nog) niet naar een 100% kostendekkend tarief te gaan. Tevens is toen besloten om vóór het vaststellen van de tarieven in 2024 opnieuw een vergelijking te maken tussen de kosten en de opbrengsten. Uit de jaarrekening 2024 blijkt een kostendekkendheid van 51%. Een hogere dekkingsgraad leidt tot hogere tarieven en dit is gezien het economische belang van de markt voor de gemeente niet wenselijk.
Leges Het hoge percentage kostendekkendheid van de leges uit hoofdstuk 1 van de legesverordening heeft te maken met de zogenaamde paspoortpiek. Paspoorten en identiteitskaarten waren in 2014 voor het eerst 10 jaar geldig. Daarvoor was de geldigheidsduur van deze documenten 5 jaar. Tussen 2019 en 2024 waren er weinig aanvragen voor nieuwe documenten. Doordat de eerste paspoorten en identiteitskaarten met een nieuwe geldigheid verlopen in 2024, is er vanaf 2024 tot en met 2028 een flinke stijging van het aantal aanvragen. Omdat de kosten niet evenredig meestijgen, vertaalt dit zich in een hogere kostendekkendheid. Begin 2024 lag het aantal bouwaanvragen lager dan verwacht, waarschijnlijk door het inwerking treden van de Omgevingswet. De legesopbrengst van hoofdstuk 2 is daardoor wat lager dan begroot. In de loop van het jaar is het aantal aanvragen aangetrokken. Vanwege de grote onzekerheid rondom de Omgevingswet en de Wkb is de legesverordening van 2023 naar 2024 zoveel mogelijk beleidsneutraal omgezet en is bij het berekenen van de tarieven uitgegaan van een indexering van 4,6%. De kosten stijgen echter sterker door hogere personele lasten en door hogere toerekenbare kosten. De kostendekkendheid van de leges van hoofdstuk 2 van de legesverordening komt daardoor lager uit dan in voorgaande jaren.
42 van 161
Lokale lastendruk in 2024 In de Coelo-atlas van de lokale lasten 2024 is te zien hoe de lastendruk in Putten zich verhoudt tot andere gemeenten. De in aanmerking genomen heffingen zijn OZB-woningeigenaren, afvalstoffenheffing inclusief een gemiddeld afvalzakkenverbruik en rioolheffing. Voor 2024 staat Putten op de 6e plaats wat betreft de laagste netto woonlasten voor een meerpersoonshuishouden met een eigen woning. Voor een meerpersoonshuishouden in Putten betekent dat een belastingbedrag van € 753,- per jaar. De woonlasten in de goedkoopste gemeente bedragen € 675,en in de duurste € 1.988,- per jaar.
Jaar 2024 2023 2022
Woonlasten 1-persoonshuish ouden € 724 € 716 € 701
Eigenaar bewoner Woonlasten Rangnummer meer meerpersoonspersoonshuishouden huishouden € 753 6 € 746 10 € 728 13
Woonlasten 1-persoonshuishouden € 371 € 374 € 364
Huurder Woonlasten meer persoonshuishouden € 400 € 404 € 391
Rangnummer meer persoonshuishouden 115 142 141
Bron: Coelo.nl
Het tarief van de OZB wordt bepaald door de gewenste belastingopbrengst in relatie tot de totale woningwaarde in de gemeente. De gemiddelde WOZ-waarde van woningen in Putten is in 2024 € 485.000, landelijk is dat € 368.000 (bron: waarderingskamer.nl). Voor de gemeente heeft de hoogte van de WOZ-waarde geen gevolgen voor de OZB-opbrengsten omdat de tarieven berekend worden naar de gewenste opbrengst. De totale WOZ-waarde heeft wel gevolgen voor de hoogte van de uitkering uit het gemeentefonds. Gemeenten krijgen minder geld uit het gemeentefonds als ze veel vermogen hebben om belastingen te heffen. Het vermogen bestaat uit de WOZ-waarde van onroerende zaken in de gemeente, berekend tegen een factor die voor alle gemeenten hetzelfde is.
Informatie over bezwaar, beroep en kwijtschelding Bezwaarschriften In 2024 was het aantal woningen onder bezwaar 1,2%. In 2023 was dat nog 5,8%. Deze daling heeft waarschijnlijk te maken met de beperkte waardestijging van de woningen en de lagere proceskostenvergoedingen voor de no-cure-no-pay bureaus. Voor de niet-woningen is het percentage objecten onder bezwaar 1,4% (2,0% in 2023). De uitkomst van het bezwaartraject in 2023 is dat van de ingediende bezwaren 23% geheel of gedeeltelijk is toegewezen en 77% ongegrond is verklaard. Het aantal beroepsprocedures is nog niet bekend omdat de afhandeling van de bezwaren tot het einde van het jaar is doorgegaan en de rechtbanken achterstanden hebben bij de verwerking van de ingediende beroepen. In 2023 zijn 32 beroepsschriften ingediend terwijl in voorgaande jaren dit beperkt bleef tot 2 of 3. De zittingen bij de rechtbank betreffende deze zaken zijn begin 2025 nog niet ingepland. Kwijtscheldingsbeleid De minima in Putten, met een inkomen van minder dan 100% van bijstandsnorm, kunnen in aanmerking komen voor kwijtschelding van lokale heffingen. De heffingen waarvoor dit geldt, zijn rioolheffing, afvalstoffenheffing en grafonderhoud.
43 van 161
Om te beoordelen of aanvragers in aanmerking komen voor kwijtschelding vindt een vermogens- en inkomenstoets plaats. In 2024 hebben 62 personen op basis van automatische toetsing kwijtschelding gekregen. Daarnaast zijn er nog 121 kwijtscheldingsaanvragen ingediend waarvan er 64 geheel en 4 gedeeltelijk zijn toegewezen. Na beoordeling zijn er 51 aanvragen afgewezen, 2 aanvragen zijn nog in behandeling en 3 aanvragen zijn niet in behandeling genomen.
Kostendekking In onderstaande tabel is de kostendekkendheid van de leges opgenomen: Berekening van kostendekkendheid:
Afval
Riolering
Begraven
Kosten taakveld(en),
2.107
2.002
935
Mutatie voorziening
-
-85
-391
Inkomsten taakveld(en), excl. Heffingen
-576
-
-185
Netto kosten taakveld
1.531
1.917
359
Kwijtschelding
15
26
-
Overhead
177
197
101
BTW
281
326
-
Totale kosten
2.004
2.466
460
Opbrengst heffingen/rechten
-1.854
-2.459
-460
93%
100%
100%
Toe te rekenen kosten:
Dekkingspercentage
Berekening van kostendekkendheid:
Hoofdstuk 1 o.a. burgerzaken
Kosten taakveld(en),
Hoofdstuk 2 o.a. Hoofdstuk 3 o.a. omgevings-verAPV gunningen
Marktgelden
446
748
101
-
-
-
-
446
748
101
59
135
473
88
16
-
-
-
-
Totale kosten
581
1.221
189
75
Opbrengst heffingen/rechten
-577
-650
-14
-38
Dekkingspercentage
99%
53%
8%
51%
Inkomsten taakveld(en), excl. Heffingen Netto kosten taakveld
59
Toe te rekenen kosten: Overhead BTW
Voor de taken Afval, Riolering en Begraven geldt dat de opbrengsten volledig besteed (dienen te) worden aan het product. Eventuele overschotten of tekorten worden geëgaliseerd via een voorziening en blijven daarmee beschikbaar voor het product.
44 van 161
Paragraaf Financiering Algemeen In deze paragraaf gaan we in op de financieringspositie van de gemeente Putten en worden de kansen en risico’s rond de financiering in beeld gebracht. Om de financieringsbehoefte zo goed mogelijk in te schatten, wordt een liquiditeitsprognose gemaakt die per kwartaal wordt geactualiseerd.
Financieringspositie en liquiditeitspositie De financieringspositie is het verschil tussen de vaste activa en de vaste passiva op de balans en tekent zich door een ruim liquiditeitsoverschot of financieringsoverschot. De balans van gemeente Putten aan het eind van 2024 ziet er als volgt uit:
Vaste activa Vlottende activa Totaal activa
Balans per 31-12-2024 86 Vaste passiva 38 Vlottende passiva 124 Totaal passiva
111 13 124 Bedragen * € 1.000.000
Per einde 2024 heeft gemeente Putten vaste activa ter waarde van € 86 miljoen en vaste passiva van € 111 miljoen. Dit betekent een financieringsoverschot van € 25 miljoen. De vaste passiva wordt onderverdeeld in € 100 miljoen eigen vermogen en voorzieningen en voor € 10,5 miljoen uit langlopende geldleningen. Het liquiditeitsoverschot is ten opzichte van voorgaand jaar licht gedaald van € 20,7 miljoen naar € 19,6 miljoen. Aangetrokken gelden (langlopende en kortlopende schulden) Eind 2024 zijn er twee langlopende geldleningen: 1.
Lening Waterschapsbank: restschuld € 0,6 miljoen, rente 4,42%, looptijd tot 2 juli 2028;
2.
Lening BNG: restschuld € 12 miljoen, rente -0,315%, looptijd tot 5 september 2029.
Uitgezette gelden (liquide middelen en financiële vaste activa) De overtollige gelden ad € 19,6 miljoen bestaan eind 2024 uit € 19,5 miljoen uitgezette gelden bij de schatkist en voor € 0,1 miljoen bij reguliere banken. Daarnaast is onder de financiële vaste activa een bedrag opgenomen van € 9,4 miljoen. Hiervan is € 3,0 miljoen uitgezet als hypothecaire geldlening. Dit zijn gelden die voor een langere termijn beschikbaar zijn gesteld en jaarlijks worden afgelost. Het resterende bedrag bestaat uit investeringen in deelnemingen en uitgezette gelden bij de SVN voor startersleningen en duurzaamheidsleningen. Risicobeheer De uitvoering van de financieringsfunctie kan enkel de publieke taak dienen en het beheer van de middelen moet een voorzichtig karakter hebben. Dit zijn uitgangspunten die zijn opgenomen in de wet Fido. Het gemeentelijk beleid wordt dan ook gekarakteriseerd door een risicomijdende houding. De 2 elementen binnen het risicobeheer zijn de kasgeldlimiet en de renterisiconorm. 45 van 161
Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet is in de wet Fido opgenomen om de directe gevolgen van een snelle rentestijging te beperken. Door deze limiet is bepaald dat de gemeente haar financieringsbehoefte voor een beperkt bedrag met kort geld (looptijd < 1 jaar) mag financieren. De norm is in de wet gesteld op 8,5% van het begrotingstotaal aan lasten (excl. de stortingen in de reserves). Als de kasgeldlimiet structureel wordt overschreden, is de gemeente verplicht om de vlottende financiering (looptijd < 1 jaar) om te zetten in vaste financiering. In het kader van de wet Fido ziet ook de provincie hier periodiek op toe. Kasgeldlimiet Begrotingstotaal primitief (excl reserves) Kasgeldlimiet (8.5%) Gemiddeld netto vlottende schuld Ruimte (+) / overschrijding (-)
2024 65.397 5.559 5.559 Bedragen * € 1.000
De gemeente Putten had in 2024 alleen een langlopende financiering. De kasgeldlimiet is niet overschreden. Renterisiconorm Inzicht in de vaste schuld op lange termijn wordt verkregen door berekening van de renterisiconorm. Deze is maximaal 20% van de totale begrotingsomvang. Dit houdt in dat de gemeente ervoor moet zorgen dat in enig jaar niet meer dan 20% van de begrotingsomvang moet worden geherfinancierd. De norm is ingesteld om door een spreiding in looptijden van leningen een stabiele rentelast te bereiken. Renterisiconorm Begrotingstotaal primitief (excl reserves) Renterisiconorm (20% van begrotingstotaal) Aflossingen bestaande langlopende schuld Ruimte (+) / overschrijding (-)
2024 65.397 13.079 2.120 10.959 Bedragen * € 1.000
In 2024 heeft een aflossing van € 120.000 op de lening bij de Waterschapsbank plaatsgevonden en € 2 miljoen op de lening bij de BNG. Deze blijven binnen de renterisiconorm. Interne rentetoerekening Ondanks dat we geen rente meer toevoegen op ons eigen vermogen, voeren we nog steeds een financieel solide beleid. Daarom hanteren we de volgende stelregels: Overzicht kasstromen
Status
De vaste passiva (eigen vermogen en voorzieningen) moeten minimaal 115% zijn van de vaste activa. Dit betekent dat er altijd een minimum aan liquide middelen aanwezig moet zijn.
Op 31 december 2023 zijn de vaste passiva 129% van de vaste activa. We voldoen hiermee aan de stelregel.
Jaarlijks dient de stand van de reserves en voorzieningen te worden beoordeeld. De toevoeging van een eventueel rekeningresultaat aan de reserves dient overwogen te worden op basis van de eindwaardebepaling van de reserves.
De huidige stand van reserves en voorzieningen is voldoende.
46 van 161
De interne rentetoerekening over 2024 zag er als volgt uit: Overzicht rentebaten en rentelasten Externe rentelasten over de korte en lange financiering Externe rentebaten Totaal door te rekenen externe rente Rente die aan de grondexploitatie moet worden doorbelast Rente van projectfinanciering die aan taakvelden moet worden toegerekend Totaal rente projectfinanciering Saldo door te rekenen externe rente Rente over eigen vermogen Rente over voorzieningen (gewaardeerd op contante waarde) De aan de taakvelden toe te rekenen rente Werkelijk aan taakvelden toegerekende rente Renteresultaat op taakveld Treasury
Toelichting 1 2
Bedrag 11 862 873 -
3 4
5 6 7 8 9 10
873 873 Bedragen * € 1.000
Toelichting: 1.
Rentelasten: dit betreffen de rentelasten over een aangetrokken geldlening.
2.
Rentebaten: de ontvangen rente op de verstrekte geldleningen aan derden en op middelen die zijn uitgezet in de Schatkist.
3.
Rente grondexploitatie: niet van toepassing.
4.
Rente projectfinanciering taakvelden: niet van toepassing.
5.
Saldo door te rekenen externe rente: dit betreft de rente die doorberekend kan worden naar de producten als onderdeel van de kapitaallasten. Dit is een negatieve rente. Bij een negatieve rente mag geen doorbelasting plaatsvinden, maar moet het rentesaldo op het product Treasury blijven staan.
6.
Rente eigen vermogen: dit betreft de zogenoemde bespaarde rente, een rentevergoeding voor de inzet van het eigen vermogen als financiering voor investeringen. Met ingang van 2015 wordt geen bespaarde rente meer toegevoegd aan de reserves.
7.
Rente voorzieningen: de egalisatievoorziening afkoopsom grafonderhoud is een contante waarde voorziening. Burgers betalen de afkoopsom vooraf, deze wordt in deze voorziening geparkeerd en jaarlijks vindt een onttrekking plaats om de kosten voor het onderhoud van de graven te dekken. Met ingang van 2019 wordt hier geen rente meer aan toegevoegd.
8.
Aan de taakvelden toe te rekenen rente: omdat het saldo door te rekenen externe rente (zie 5) beperkt is, wordt geen rente doorbelast naar de taakvelden. Dit betekent dat hiermee de vaste rekenrente 0,0% is en er geen rentelasten op de taakvelden staan als onderdeel van de kapitaallasten. De kapitaallasten bestaan alleen uit een afschrijvingscomponent.
9.
Aan taakvelden toegerekende rente: niet van toepassing.
10. Dit betreft het renteresultaat op het taakveld Treasury. Garantieverplichtingen De gemeente verstrekt geen garanties, tenzij de gemeenteraad besluit om hiervan af te wijken. Dit kan zij doen om een publiek doel te dienen, waarbij aan randvoorwaarden wordt voldaan. De mogelijkheden om deze garanties af te geven, bepaald in de wet Fido en het Treasurystatuut, zijn beperkt. Aan het eind van 2024 staat de gemeente garant voor een bedrag van € 76,6 miljoen. In de toelichting op de balans is onder de “Niet uit de balans blijkende rechten en verplichtingen” een nadere uiteenzetting opgenomen.
47 van 161
Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding Deze paragraaf heeft als doel het inzicht geven in het beleid van de gemeente met betrekking tot risico’s, het totaal aan financiële risico’s afzetten tegen de beschikbare middelen en inzicht en beoordeling van de financiële positie aan de hand van kengetallen. In lijn met de nieuwe Nota Risicomanagement zijn er een aantal verbeteringen doorgevoerd in deze paragraaf. Zo wordt er onderscheid gemaakt tussen de incidentele en structurele risico’s, weerstandscapaciteit en worden de risico’s met een risicoscore van 10 of hoger inclusief beheersmaatregelen gepresenteerd.
Kaderstelling -
Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV)
-
Nota Risicomanagement
Weerstandsvermogen Beschikbare weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen of mogelijkheden (buffers) waarover de gemeente kan beschikken om niet begrote kosten te dekken. Onderscheid wordt gemaakt in incidentele en structurele weerstandscapaciteit. De beschikbare weerstandscapaciteit per 1 januari 2025 is als volgt:
Beschikbare weerstandscapaciteit Algemene reserve per 1 januari
Incidenteel 2025
Structureel 2025
2026
2027
2028
8.558
Vrij deel bestemmingsreserves: -
Reserve weerstandscapaciteit
5.845
-
Reserve algemene buffer
15.411
-
Reserve grondexploitatie
7.477
-
Reserve sociaal domein
5.945
Stelpost onvoorzien
74
Totaal incidenteel
43.309
Onbenutte budgettaire capaciteit
3.772
1.026
852
819
Onbenutte belastingcapaciteit
2.615
2.615
2.615
2.615
Totaal structureel
6.387
3.641
3.467
3.434
Bedragen * € 1.000
Benodigde weerstandscapaciteit Om de benodigde weerstandscapaciteit te bepalen, hebben we een inschatting gemaakt van de financiële risico’s die de gemeente loopt. Per risico is geschat hoe groot de kans is dat het zich voordoet (waarschijnlijkheid) en welke financiële impact dit dan zou kunnen hebben. Daarbij zijn de criteria gehanteerd zoals uitgewerkt in de nota Risicomanagement. Hoe hoger de waarschijnlijkheid dat risico’s zich voordoen en hoe groter de impact hiervan is, hoe meer aandacht de risico’s verdienen. De uitkomst van de risico-inventarisatie is samengevat in onderstaande tabel:
48 van 161
Kans Impact
1. Zeer klein 2. Klein (< 1%) (10%)
3. Matig (25%)
4. Groot (50%)
5. Zeer groot (> 750K)
1
1
4. Groot (375-750K)
1
2
3. Matig (150-375K)
6
2. Klein (75-150K)
1
4
5. Zeer groot (> 75%)
4 1
2
1
1. Zeer klein (< 75K)
In totaal zijn er 24 risico’s gekwantificeerd. De risico’s met een risicoscore van 10 of hoger (rode risicoscores) worden conform de (geamendeerde) beleidsregel opgenomen in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Risico's met een risicoscore van 10 of hoger In onderstaande tabel zijn de risico’s gepresenteerd die de hoogste bijdrage hebben aan de benodigde weerstandscapaciteit. In de laatste kolom is aangegeven of het risico ten opzichte van de laatste gepresenteerde stand (Begroting 2025) nieuw (N) of ongewijzigd (O) is. Bruto financieel risico
Kans
Netto financieel risico
I/S
Grondexploitatie Periodieke analyse ontwikkelingen in MPG. Dekking (gedeeltelijk) reserve grondexploitatie.
8.886
100%
8.886
I
2.
Algemene uitkering daalt Sluitende begroting presenteren, mogelijk maatregelen nemen in kosten e/o opbrengsten.
2.000
75%
1.500
S
O
3.
Investeringsprojecten Voor materiele projecten wordt een eigen risicoanalyse gemaakt en wordt daarop gemonitord.
1.200
50%
600
S
O
4.
Huisvesting doelgroepen Woonvisie Planningslijst woningbouw
1.000
50%
500
I
O
5.
Uitgezette en gegarandeerde geldleningen Toetsing bij verstrekking Onderpand (bij hypotheken)
4.000
10%
400
I
6.
Zorgfraude Toezichthouder en M&O beleid
1.300
25%
325
I
O
7.
Vergrijzing en krapte arbeidsmarkt (intern) Loongebouw aantrekkelijk maken / houden. Werving en selectie. Knelpunten ontstaan door krapte dekken uit de reserve Knelpunten personeel.
300
50%
150
I
O
8.
Stikstofnormen De stikstofproblematiek heeft een directe invloed op ruimtelijke ontwikkeling binnen onze gemeenten. De gemeente kiest daarom voor een proactieve aanpak waarbij het kennisniveau binnen de organisatie op peil wordt gehouden door samenwerking met externe deskundigen, regionale samenwerking en het organiseren van interne kennissessies. Hiermee tonen wij ons ook als actief sparringpartner in de richting van de provincie. Door deze aanpak kunnen beleidswijzigingen snel worden door vertaald naar projecten en vergunningverlening, bijv. door middel van intern en of extern verwerven van benodigde stikstofruimte.
500
50%
250
I
O
Nr.
Risico + beheersmaatregel
1.
49 van 161
N/O
Bruto financieel risico
Kans
Netto financieel risico
I/S
Toename regelingen Rijk Vanuit het Rijk worden meer taken bij de gemeente belegd middels financiering vanuit een SPUK. Dit geeft druk op de personeelsbezetting, omdat gemeenten (tijdelijk) personeel nodig hebben om de regeling uit te voeren.
200
50%
100
S
Krapte elektriciteitsnetwerk In nieuwbouwprojecten werken we samen met de netbeheerder aan nieuwe energiesystemen om netbewust te bouwen en hierdoor wel mogelijkheid tot aansluiting te realiseren. Bij de bestaande bouw kijken we naar projecten om piekbelasting te verlagen evenals het buffervermogen op het stroomnet te verhogen.
500
75%
375
I
Nr.
Risico + beheersmaatregel
9.
10.
N/O
O
Toelichting wijzigingen: 2. Actualisatie en het openen van nieuwe grondexploitaties zorgt voor een toename van het risico van € 5,2 miljoen. 5. Bijgesteld i.v.m. aflossingen en nieuwe garantstellingen, netto-effect € 20.000. 9. De kans van 75% verlaagd naar 50%. Het Rijk geeft aan dat het aantal regelingen SPUK worden verminderd, daartegen geeft het Rijk aan dat dit (mogelijk) met een korting van 10% uitvoeringskosten plaatsvindt. Effect € 50.000. Voor het bepalen van de benodigde weerstandscapaciteit wordt het gewogen (netto) bedrag van alle risico’s meegenomen: Benodigde weerstandscapaciteit
Incidenteel 2025
Structureel 2025
2026
2027
2028
Risico’s vermogen
2.290
-
-
-
-
Risico’s grondexploitatie
9.136
-
-
-
-
-
2.244
2.244
2.244
2.244
11.426
2.244
2.244
2.244
2.244
Risico’s exploitatie Totaal
Bedragen * € 1.000
Ratio weerstandsvermogen De relatie/ratio wordt bepaald door de berekende beschikbare weerstandscapaciteit (hoeveel niet bestemde middelen zijn er beschikbaar) te delen door de berekende benodigde weerstandscapaciteit (financiële risico’s). Het weerstandsvermogen laat de volgende ontwikkeling zien: Incidenteel 2025
Structureel 2025
Beschikbare weerstandscapaciteit
43.309
6.387
3.641
3.467
3.434
Benodigde weerstandscapaciteit
Ratio weerstandsvermogen
2026
2027
2028
11.426
2.244
2.244
2.244
2.244
Ratio
3,8
2,8
1,6
1,5
1,5
Waarderingscijfer
A
A
B
B
B
Bedragen * € 1.000
De norm voor het waarderingscijfer is in de Nota Risicomanagement vastgesteld op minimaal een C (1.0-1.4). Voor de streefwaarde geldt categorie B (neutraal). De ratio van Putten valt voor
50 van 161
zowel incidenteel als structureel in klasse A. Wel zien we de ratio vanaf 2026 dalen. Dit komt name door een forse daling van de rijksinkomsten.
Kengetallen De kengetallen geven inzicht in de financiële weerbaar- en wendbaarheid. Zij leggen verbanden tussen een aantal aspecten die elk voor een verantwoord oordeel van de financiële positie relevant zijn. De financiële positie is altijd een momentopname waardoor een getal alleen niet zoveel zegt. Het gaat om de verbanden tussen de getallen en de ontwikkeling van getallen over een aantal jaren.
Verloop kengetallen
Jaarrekening 2023
Begroting 2024
Jaarrekening 2024
Gelders gemiddelde (o.b.v. Jaarrekening 2023)
Netto schuldquote
-9%
-7%
-8%
36%
Netto schuldquote gecorrigeerd
-18%
-18%
-16%
29%
Solvabiliteitsratio
67%
72%
69%
39%
Grondexploitatie
8%
0%
10%
6%
Structurele exploitatieruimte
9%
6%
11%
4,0%
Belastingcapaciteit
82%
75%
72%
98%
Netto schuldquote (gecorrigeerd)
categorie: A
rapportcijfer: 3
Dit kengetal geeft onze schuldlast (aangegane leningen) ten opzichte van onze eigen middelen weer. De schuldlast verminderd met alle doorgeleende/verstrekte leningen leidt tot een gecorrigeerde netto schuld. De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de medeoverheid ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Momenteel is deze laag (negatief), maar met de verwachte financieringsvraag in 2026 en volgende jaren neemt de schuld ook toe. Solvabiliteitsratio
categorie: A
rapportcijfer: 4
In hoeverre wij in staat zijn om aan onze financiële verplichtingen te voldoen wordt berekend in de solvabiliteitsratio. Onze solvabiliteit in 2024 is 69%. Dit betekent dat de bezittingen zijn gefinancierd met 69% eigen vermogen (reserves) en 31% vreemd vermogen (voorzieningen, langlopende schulden en kortlopende schulden). Grondexploitatie
categorie: A
rapportcijfer: 1,5
Het kengetal grondexploitatie geeft weer hoe de waarde van de grondexploitatie zich verhoudt tot de totale baten. Grondexploitaties kunnen een grote impact hebben op de financiële positie van een gemeente. Een lager kengetal geeft een lager (relatief) risico weer. In 2024 is deze 10%, maar met de investeringen in Halvinkhuizen en de start van Henslare neemt het percentage toe in 2025 en 2026. In volgende jaren daalt deze weer door verkopen op met name deze grondexploitaties. Structurele exploitatieruimte
categorie: A
rapportcijfer: 1
Het kengetal structurele exploitatieruimte is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. 51 van 161
Belastingcapaciteit
categorie: A
rapportcijfer: 0,5
De belastingcapaciteit wordt gerelateerd aan de hoogte van de gemiddelde woonlasten (OZB, rioolheffing en reinigingsheffing). Naast de OZB wordt tevens gekeken naar de riool- en afvalstoffenheffing omdat de heffing niet kostendekkend hoeft te zijn, maar ook lager mag worden vastgesteld (er is dan sprake van belastingcapaciteit die niet benut wordt). Het rapportcijfer voor de kengetallen is in onderstaande tabel opgenomen: Rapportcijfer kengetallen Jaarstukken 2024
Jaarrekening 2023
Begroting 2024
Jaarrekening 2024
Netto (gecorrigeerde) schuldquote
3,0
3,0
3,0
Solvabiliteitsratio
4,0
4,0
4,0
Grondexploitatie
1,5
1,5
1,5
Structurele exploitatieruimte
1,0
1,0
1,0
Belastingcapaciteit
0,5
0,5
0,5
Totaal
10,0
10,0
10,0
In de nota Risicomanagement is aangegeven dat er een totaalcijfer wordt berekend over alle kengetallen om een oordeel te geven over de samenhang. Het totaalcijfer (afgerond op heel cijfer) van de kengetallen kent als streefwaarde een 8. Op basis van bovenstaande uitkomsten kunnen we stellen dat de financiële positie van de gemeente goed is. Wel is er, gezien de (landelijke) ontwikkelingen, meer aandacht voor monitoring en (bij)sturing.
52 van 161
Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen Algemeen Het onderhoud van de kapitaalgoederen legt beslag op een aanzienlijk deel van de financiële middelen van de gemeente Putten. Kapitaalgoederen zijn verdeeld naar de categorieën wegen, water, riolering, groen, straatmeubilair, gebouwen en overige. In deze paragraaf wordt ingegaan op het beleidskader, de beheerplannen en de financiële consequenties. In de beleid- en beheerplannen legt de raad de kaders vast voor de uitvoering van het onderhoud aan de kapitaalgoederen. Het niveau van het onderhoud en de kwaliteit van de kapitaalgoederen zijn bepalend voor het voorzieningenniveau en de jaarlijkse lasten.
Integraal Beheer Openbare Ruimte en beheerplannen In 2015 is het beleidsplan IBOR vastgesteld. In dit plan zijn de doelstellingen en ambities weergegeven voor het integrale beheer van de openbare ruimte. Tevens zijn de kwaliteitsniveaus benoemd en vastgesteld. In het beleidsplan is ook een stappenplan opgenomen voor de komende jaren om de vastgestelde ambities voor de kwaliteit van de openbare ruimte te kunnen realiseren. In 2025 is de actualisatie van het IBOR, het Omgevingsprogramma Openbare Ruimte (OPOR) opgesteld. Dit bevat een integrale actualisatie van de beheerplannen en daarvoor benodigde budgetten. In het beleidsplan IBOR 2015 is de volgende ambitie opgenomen inzake de kwaliteitsniveaus van de openbare ruimte:
Hieronder volgt een nadere toelichting op de diverse categorieën. Wegen Beheerplan Wegen Onze wegen, fietspaden, voetpaden en overige verhardingen worden onderhouden op basis van de in het beleidsplan IBOR vastgelegde beeldkwaliteitsniveaus. Voor een duurzaam beheer van de wegen is het essentieel dat groot en vervangingsonderhoud tijdig wordt uitgevoerd. Daarnaast is het belangrijk, ook voor de verkeersveiligheid, dat de weginrichting- en constructie