Bijlage 3 - Concept ontwerp Omgevingsvisie Putten 2040

In de woonwijk Bijsteren was bij het ontwerpen veel aandacht voor een prettig woon- en leefklimaat Woningbouw locaties: inbreiding boven uitbreiding Het zwaartepunt van woningbouw ligt in het dorp Putten. Ook in buurtschappen kijken we naar woningtoevoeging op een passend schaalniveau. We vinden dat inbreiding voor uitbreiding moet gaan. Inbreiding moet wel passen in de dorpse schaal en mag niet ten koste gaan van de bestaande omgeving. In bestaande woonwijken kan ook verdicht worden door splitsing van woningen of het toevoegen van nieuwe woningen. Hoogteaccenten (maximaal 4 tot 5 bouwlagen) op een aantal plekken in de kern zijn denkbaar en passen bij het dorpse karakter. Bij inbreiding moet wel aandacht zijn voor de balans tussen verharding (waaronder parkeren) en ruimte voor groen.

34

Duurzaam wonen We willen dat de Puttense woningen toekomstbestendig zijn, zowel de bestaande als nieuwe woningen. We streven dan ook naar een duurzame woningvoorraad die zich kenmerkt door: groen, klimaatadaptief, natuurinclusief en energieneutraal. Duurzaam en circulair bouwen vinden we belangrijk en in Putten bouwen we in de toekomst bio-based. Een middel om initiatieven op duurzaamheid te toetsen is de BREAAM certificering of soortgelijke methoden. We stimuleren bewoners (zowel particuliere eigenaren als huurders) tot het nemen van energetische maatregelen zoals grootschalig isoleren en gebruik maken van alternatieve energie- en warmtebronnen. Daarnaast stimuleren we ‘Veluwe Duurzaam’: een energieloket met voorlichting over energiemaatregelen en klimaatadaptatie voor en door bewoners. Door het verergeren van wateroverlast, droogte- en hitteproblematiek dienen ook de woonomgevingen aangepast te worden. Hier moet voldoende ruimte voor groen-blauwe structuren zijn. Maar ook op particulier terrein willen we dit stimuleren.

In Halvinkhuizen, de nieuwe uitbreidingslocatie, worden ambities vanuit groen, klimaatadaptatie, natuurinclusie en energie meegenomen in het ontwerpproces

35

3.3.2 Sociaal en vitaal Putten

36

Iedereen in Putten doet mee en is betrokken Putten kent een rijk verenigingsleven, zowel op kerkelijk, sportief, sociaal en cultureel gebied. De inzet van vele vrijwilligers is hierbij bijzonder belangrijk en waardevol. Religie en het verenigingsleven zijn belangrijke dragers voor sociale samenhang. De gemeente Putten wil een sociaal vitale samenleving zijn, waarin inwoners zich actief inzetten voor elkaar, hun buurtschap, wijk of dorp. Hierin doen inwoners (met ondersteuning van hun naasten en voorzieningen) mee aan de samenleving. We kijken naar elkaar om en zetten in op ontmoeting in de buurt. Het bevorderen van gemixt wonen van jong en oud heeft een positief effect op de sociale samenhang in een wijk. Waar mogelijk stimuleert Putten deze ambitie. De openbare ruimte is van en voor iedereen. Dit betekent dat iedereen er gebruik van moet kunnen maken. De openbare ruimte moet dus ook zo veel mogelijk toegankelijk zijn voor inwoners met een beperking. Er liggen kansen in het creëren van een levensloopbestendige woonomgeving die veilig is voor ouderen en uitnodigt tot ontmoeten (zie H3.3.1). Het betrekken van de inwoners bij het maken en uitvoeren van plannen doen we in het licht van participatie en eigen regie. Breed draagvlak is essentieel voor inclusieve wijken.

Wij zoeken naar manieren om zoveel mogelijk betrokkenen mee te nemen en ze te laten ervaren dat ze onderdeel zijn van het team. Ook kunnen inwoners waar mogelijk invloed uitoefenen op de plannen.

Gezondheidscentrum Da Costa is een belangrijke voorziening voor Putten In Putten hebben we passende voorzieningen van hoge kwaliteit De leefbaarheid en de aanwezigheid van voorzieningen vinden we belangrijk. Er wordt kritisch gekeken naar het gemeentelijke voorzieningenniveau, waarbij gekozen wordt voor kwaliteit boven kwantiteit. We streven ernaar overal in Putten de leefbaarheid naar een acceptabel niveau te brengen. In het dorp Putten, het buitengebied en alle buurtschappen. Het dorp is echter de kern voor de primaire voorzieningen. We streven ernaar om maatschappelijke voorzieningen goed te spreiden over het dorp. Zo worden ze voor iedereen goed bereikbaar. De buurtschappen zijn te klein om de toekomst van deze voorzieningen op economisch gezond wijze te kunnen garanderen. 37

Toegankelijke en goed bereikbare voorzieningen op wijkniveau dragen bij aan een betere leefbaarheid voor inwoners. Men kan hierdoor langer zelfstandig meedoen aan de maatschappij. Alle voorzieningen zoals sportcomplexen en gezondheidscomplexen zorgen voor een verhoogde sociale duurzaamheid in Putten. Dit komt doordat zij activiteiten en voorzieningen aanbieden die de leefbaarheid van de omgeving verhogen. Leefbaarheid wordt ook vergroot door voorzieningen aan te bieden die aansluiten bij de behoefte van Puttenaeren. Voor jongeren in de gemeente is er behoefte aan meer levendigheid in het centrum. We staan positief tegenover nieuwe initiatieven op dit vlak. Het kan noodzakelijk zijn dat in de toekomst meer gezamenlijk multifunctioneel gebruik wordt gemaakt van voorzieningen en dat de betrokken partijen hun krachten bundelen. Servicepunten in de buurt met een combinatie van functies zullen belangrijk worden als ontmoetingsplekken voor bewoners en ondernemers. In Putten werken we vanuit Positieve Gezondheid De fysieke en sociale leefomgeving zijn niet los van elkaar te zien. Dat wat er geboden wordt aan fysieke voorzieningen wordt succesvol gemaakt door het gebruik van mensen. Denk aan een prachtig sportcomplex dat tot bloei komt door inzet van betrokken en hardwerkende vrijwilligers.

Of een aantrekkelijke groene omgeving die ontmoeting stimuleert en daarmee eenzaamheid tegengaat. Dit vraagt om het leggen van verbindingen tussen beleidsterreinen om gezondheid van inwoners te bevorderen. Zowel op de thuissituatie, op wijkniveau als gemeentebreed. We streven een leefomgeving na waarin inwoners van alle leeftijden worden uitgenodigd tot bewegen en ontmoeten. Kansrijk is het aanleggen van goede fietspaden als ontsluiting naar voorzieningen zoals sportaccommodaties, scholen of zorgvoorzieningen (zie H3.3.9). Wandelen en fietsen wordt de norm. Ook zetten we in op autoluwe schoolzones door parkeerplaatsen en autobewegingen rond scholen te beperken. Ouders worden zo uitgenodigd kinderen met de fiets te brengen of iets verderop te parkeren. Zo voorkomen we verkeersopstoppingen en onveilige situaties. Interessant is ook het gebruik van digitale middelen in de openbare ruimte om zo meer mensen aan het bewegen te krijgen.

38

Het uitgangspunt hierbij is dat we denken vanuit de eigen kracht van de inwoner en zijn netwerk. We investeren gericht in het versterken van de informele netwerken. Zo versterken we de regie van inwoners voor preventie van zware problematiek en ondersteuning bij lichte problematiek. Hiermee willen we zwaardere problematiek voorkomen. Daarom hebben we op alle domeinen aandacht voor het gedachtegoed van positieve gezondheid. Bij besluiten die gaan over de fysieke leefomgeving wegen wij mee wat de effecten zij op de gezondheid / het welbevinden van de mens als gebruiker van de leefomgeving. Mooie voorbeelden zijn antirookcampagnes als de Rookvrije generatie waarin we streven naar rookvrije omgevingen voor kinderen.

Beweegtuintuin bij verzorgcentrum de Schauw

Gezondheid en milieu Een integrale benadering van geluid, geur, bodem, luchtkwaliteit, externe veiligheid en gezondheid waarbij een gezonde en veilige fysieke leefomgeving centraal staat heeft onze aandacht. Samen met de Omgevingsdienst definiëren we het gewenste woon- en leefklimaat (milieunormen). Dit is sterk afhankelijk van de gebiedstypering en is terug te lezen in H4.2. Zo liggen er in de woonwijken kansen om de luchtkwaliteit te verbeteren door het tegengaan van houtstook. Op andere plekken in Putten hebben we juist weer aandacht voor de mogelijke overlast door het hobbymatig houden van dieren en de

39

mogelijke gezondheidsrisico’s rondom geitenhouderijen door de vergrote kans op longontstekingen en mogelijke zoönosen (infectieziekten van dier op mens). Ambitiebepaling luchtkwaliteit Luchtkwaliteitsnormen worden opgenomen in het Besluit kwaliteit leefomgeving. Voor luchtkwaliteit gelden wettelijke grenswaarden. Ook zijn er streefwaarden benoemd door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). De WHO-normen voor luchtkwaliteit zijn strengere normen dan die in Nederland worden gehanteerd. Het aansluiten bij de WHO-normen is een beleidsuitspraak die nog niet is genomen. Putten is ook nog niet aangesloten op het Schone Lucht Akkoord. We streven ernaar om de ambities op het gebied van luchtkwaliteit de komende 5 jaar te concretiseren.

40

3.3.3 Veilig Putten

41

Een veilige leefomgeving Ook in de toekomst willen we in Putten een sociaal veilige en een fysiek veilige leefomgeving. In een sociaal veilige leefomgeving voel je je veilig kun je je vrij bewegen zonder overlast en angst voor bedreigingen en criminaliteit door andere mensen. Bij fysieke veiligheid, waar je echt veilig bent, gaat het over bescherming door ongevallen, Externe Veiligheid (o.a. bescherming tegen bedrijvigheid en vervoer gevaarlijke stoffen) en door niet-menselijke factoren, zoals natuurrampen. In Putten voel je je veilig In Putten bevorderen we de sociale veiligheid. Dit houdt in dat we het veiligheidsgevoel van de openbare ruimte verhogen, o.a. rond bedrijven, winkels en horeca. Wat hierbij kan helpen is bijvoorbeeld overzichtelijkheid en verlichting in de openbare ruimte. Sociale Veiligheid wordt onderdeel van het ontwerp in alle geplande ontwikkelingen. We hanteren hierbij de richtlijnen Sociaal veilig ontwerpen en CPTED (Crime Prevention Through Environmental Design). De verschillende deelgebieden in Putten vragen allemaal om een andere aanpak en het is niet altijd even makkelijk om veiligheid in bestaande gebieden aan te pakken. Zo moet thuis voor iedereen een veilige plek zijn. Als dit niet mogelijk is zal deze veilige plek ergens ander gecreëerd moeten worden.

We zetten in op veilige vakantieparken door verdergaande samenwerking met team veiligheid, brandweer en politie. De verblijfsrecreatie in Putten houden we vrij van permanente bewoning en ondermijning. We zetten ons in voor een veilig (agrarisch) buitengebied. Risico op ondermijning en druggerelateerde criminaliteit bij agrariërs hebben de aandacht. We zetten ons verder in op meer mogelijkheden en activiteiten in en rondom het stationsgebouw te realiseren om de sociale veiligheid daar te verhogen. Preventie is uiteraard ook erg belangrijk. Verrommeling in algemene zin zorgt bijvoorbeeld voor een onbehagelijk gevoel, dit is een taak voor gemeente en handhaving en niet voor politie. We zorgen voor een goede informatievoorziening over veiligheidsrisico's voor inwoners. We zorgen dat we specifieke veiligheidsrisico's voor de jeugd of geluidsoverlast goed in beeld krijgen en hier een passende aanpak voor vormgeven. In Putten wonen inwoners veilig en groeien kinderen veilig op. Inwoners kijken naar elkaar om en proberen te zorgen voor elkaar. Waar er zorgen zijn over de veiligheid van inwoners en/of hun omgeving kunnen inwoners dit melden bij de gemeente. De gemeente draagt zorg voor een passend vervolg op deze meldingen. In Putten ben je veilig In Putten zorgen we dat de fysieke veiligheid en een veilige inrichting van onze leefomgeving op orde is.

De Omgevingswet staat voor een veilige fysieke leefomgeving en ziet toe op de ontwikkeling van een goede Omgevingsveiligheid. Omgevingsveiligheid (onder de Wro heette dit Externe Veiligheid) gaat over het maken van goede afwegingen bij het toelaten van activiteiten met een veiligheidsrisico, zoals een bedrijf met gevaarlijke stoffen of het vervoer hiervan. Putten is zodanig veilig ingericht dat mensen die er wonen of werken, voldoende beschermd zijn bij een mogelijk ongeval. Dichte bebouwing kan problemen geven als mensen gebouwen of de omgeving willen ontvluchten bij een incident. Om dit te ondervangen, wordt de omgeving zo ingericht dat evacuatie van gebouwen en ook het ontvluchten van het hele gebied mogelijk zijn. We maken veilige routes naar centrale plekken. Bij (her)ontwikkelingen wordt rekening gehouden met de aandachtsgebieden voor brand, explosie en gifwolken. Dit geldt onder meer voor gebieden in de buurt van risicobronnen, zoals specifieke bedrijven, buisleidingen en transportroutes (weg, spoor, buisleidingen). In beginsel worden er geen nieuwe risicobronnen toegelaten, tenzij uit onderzoek gebleken is dat er geen belemmeringen zijn of ongewenste ruimtelijke effecten ontstaan.

Gebouwen voor het verblijf van (zeer) kwetsbare groepen personen (zoals kinderdagverblijven, scholen en zorgbehoevenden) en vitale infrastructuur plaatsen we op een grotere afstand van mogelijke 42

risicobronnen en dus niet binnen de aandachtsgebieden. Dit vergroot de mogelijkheid om mensen die niet zelfredzaam zijn in veiligheid te brengen. Door nabij de risicobron minder (kwetsbare) gebouwen toe te staan, zorgen we ervoor dat bij een calamiteit het aantal slachtoffers, letsel, hinder, overlast en economische schade beperkt blijven. Te allen tijde is een aanvaardbaar groepsrisico (GR) leidend. Natuurbrandrisico’s beperken we en de crisisbeheersing is op orde. We zorgen voor voldoende bereikbaarheid van hulpdiensten in de gehele gemeente, inclusief autoluwe omgevingen en de vakantieparken.

43

44

We zijn rentmeester van onze (dorpse en natuurlijke) leefomgeving

45

3.3.4 Natuurlijk en groen Putten

46

Afwisselend landschap Putten wordt gekenmerkt door een groen, landelijk gebied met afwisselende landschappen. Het groen is van de bossen, polders en landgoederen. Er is ook water in de vorm van beken en randmeren. De natuurlijke omgeving is één van de belangrijkste kwaliteiten van het wonen en leven in Putten en reden waarom bezoekers hier komen. De kwaliteiten van deze landschappen willen we behouden en waar mogelijk versterken in onderlinge samenhang. Het landschap wordt versterkt op basis van de historische landschappelijke structuren, waarmee de oorspronkelijke cultuurlandschappen herkenbaar zijn. Deze cultuurlandschappelijke elementen beschermen we. We zetten in samenwerking met onze partners in het buitengebied, in op het herstellen van oude beken en waterlopen. Dit is een grote uitdaging gezien de huidige droogteproblematiek. Ontwikkelingen die een negatieve impact hebben op het behoud van beken en waterlopen worden geweerd, terwijl initiatieven die deze herstellen worden verwelkomd. De natuur is van waarde en wordt in haar waarde gehouden. Een van de uitdagingen hierbij is het vinden van een goede balans. Enerzijds zetten we in op het behouden en versterken van natuur en landschap. Anderzijds zoeken we in ons buitengebied naar ruimte voor de opgaven van energietransitie, klimaatverandering, stikstofproblematiek en de landbouwtransitie.

Als gemeente willen we graag integraal kijken naar deze problematiek, wat betekent dat we op zoek gaan naar gezamenlijke oplossingen en mogelijke koppelkansen. Hierin trekken we samen op met de provincie Gelderland. Om ook in de toekomst economische dragers te vinden voor de natuur, is verweving met andere functies, zonder bebouwingsmogelijkheden, mogelijk, mits de te beschermen natuurwaarden behouden blijven.

Putten beschikt over bijzondere landschappen zoals Polder Arkemheen Groenblauwe klimaatadaptieve woon- en leefomgeving Een woon- en leefomgeving met een grote hoeveelheid groen en water dient meerdere doelen. Één daarvan is de omgang met het veranderende klimaat. Het is onze taak als gemeente om te zorgen voor 47

een leefbare omgeving, daarom werken we toe naar een klimaatbestendige en waterrobuuste (gebouwde) inrichting van onze leefomgeving. Hierin voorkomen we schade door hitte, droogte en hevige neerslag dankzij groenblauwe inrichting. In dit kader dragen we zorg voor een veilige en efficiënte waterhuishouding en een robuust en duurzaam bodem- en watersysteem. In onze leefomgeving geven we hier invulling aan door water vast te houden, te bergen en vertraagd af te voeren. Zo kunnen we ruimte bieden aan extra hemelwater en hebben we een buffer in tijden van droogte. Bovendien kiest Putten voor behoud en waar mogelijk uitbreiding van de bestaande groenstructuren binnen de bebouwde kom. Hemelwater dient ook in deze groene zones gebufferd te worden en niet direct naar het riool te stromen. Daar zijn aanpassingen voor nodig in de ondergrond, zoals wadi’s. Dit nemen we standaard mee wanneer we werken aan de (her)inrichting van een gebied. Ook is er voldoende ruimte nodig voor de wortelgroei van bomen in de ondergrond. Kabels en leidingen clusteren we zoveel mogelijk om deze ruimte te behouden. Verder kunnen ook groene daken bijdragen aan het vertraagd afvoeren van water. We lichten bewoners in over de mogelijkheden en beschikbare subsidies voor het installeren van een groen dak.

In de wijk Bijsteren is er veel aandacht geweest voor klimaatadaptatie met veel ruimte voor water Als gemeente geven we invulling aan de grondwaterzorgplicht en het beschermen van het grondwater, zowel kwantitatief als kwalitatief, in het win- en beschermingsgebied Krachtighuizen en daarbuiten. Grondwatertekorten dienen we te voorkomen. We borgen de drinkwaterbelangen en vinden een goede balans tussen beschermen van het grondwater en benutten van de omgeving. Afgelopen jaren is er een traject doorlopen rond Aanvullende Strategische Voorraden (ASV) drinkwater binnen de gehele provincie. Dit heeft destijds nog geen opgave opgeleverd voor Puttens grondgebied. Op langere termijn is het mogelijk dat er (alsnog) 10% meer winning komt in Putten. We blijven de noodzaak en mogelijkheden hiertoe in de gaten houden en zetten maximaal in op (bewustwording t.a.v.) zuinig omgaan met water. Een manier om de hoeveelheid groen binnen de bebouwde kom te vergroten is het stimuleren van groeninitiatieven. We faciliteren het vergroenen van private ruimte (tuinen en terreinen) en 48

schoolpleinen en zetten maximaal in op het vergroenen van de openbare ruimte, waar mogelijk in samenwerking met private partijen. Een succesverhaal is bijvoorbeeld het boomadoptieplan 3. We bieden mogelijkheden aan bewoners om stukjes openbaar groen in eigen beheer te nemen, zodat het voor bewoners mogelijk is hier meer biodiversiteit toe te voegen en op een leuke manier gebruik van te maken. Daarnaast bestaat een groot deel van het Puttense groen uit tuinen. Er is dus ook veel winst te behalen in het behouden en stimuleren van groene tuinen van Puttenaren. We onderzoeken manieren om dit vast te leggen in ons nog op te stellen omgevingsplan. Te denken valt aan strengere kapvergunningen, betere handhaving en het vastleggen van maximale percentages verharding in tuinen. Biodiversiteit en ecologie De groenstructuur bestaat uit vitaal groen en ecologisch waardevol groen, zowel in het buitengebied als binnen de bebouwde kom. Hiervoor is een gezonde bodem in de hele gemeente een randvoorwaarde. Ook is het van belang dat groene gebieden met elkaar verbonden zijn. Onnodige doorsnijding door infrastructuur dient voorkomen te worden en waar nodig leggen we nieuwe verbindingen aan. Hierbij hoort ook het hoogwaardig groen vanuit de Veluwe de wijken intrekken om deze gebieden met elkaar te verbinden.

Binnen de bebouwde kom werken we aan ecologisch groen door een rijke variatie aan klimaatbestendige beplanting te kiezen in onze groenstructuren. Waar mogelijk kiezen we voor soorten die oorspronkelijk in het gebied voorkomen, maar steeds meer is het belangrijk om soorten te kiezen die ook bestand zijn tegen droogte. Een rijke variatie in de natuur zorgt ervoor dat deze ook beter bestand is tegen ziekten en plagen. We passen dit zelf toe maar vragen dit ook aan ontwikkelaars. Bij nieuwe initiatieven nemen we deze vorm van beplanting als eis op, inclusief een instandhoudingsverplichting voor de initiatiefnemer. In de gehele gemeente houden we goed in de gaten of er invasieve exoten zijn die daarnaast om een gerichte aanpak vragen. Ook de manier waarop we ons groen beheren kan bijdragen aan biodiversiteit. We passen ecologisch maaibeheer toe. Zo ontstaan er wilde bermen, die zowel leefgebied voor insecten bieden als een aantrekkelijke uitstraling hebben. Bovendien stimuleren we bloemrijke akkerlanden op boerenerven en percelen. De vakantieparken hebben een belangrijke positie tussen het bosgebied en de rest van het buitengebied. Door hier in te zetten op meer natuurontwikkeling dienen ze als een natuurlijke overgang tussen de twee zones. Ook hier vergroten we het aandeel loofbos door een deel van de naaldbossen hier naartoe om te vormen.

Zo vergroten we biodiversiteit en verkleinen we natuurbrandrisico’s. We helpen de ondernemers de juiste deskundigheid en financiële ondersteuning te vinden om dit goed vorm te geven. In het buitengebied helpt recreatiezonering om bepaalde gebieden te ontzien van recreanten op tijden dat dit nodig is. Binnen bos- en natuurgebieden zetten we in op gerichte sturing aan soortsamenstelling en bosstructuur. We zorgen voor een gevarieerd heidegebied om biodiversiteit te verhogen. Slim bosbeheer In het boscomplex in de gemeente Putten streven we naar versterking van de natuur en natuurwaarden. Inzet op recreatie en natuur hebben prioriteit boven houtoogst. We werken toe naar een vitaal bosareaal met afwisseling tussen loof- en naaldbos. Het aanbrengen van meer variatie in loof- en naaldbomen draagt namelijk bij aan een toename in biodiversiteit, maar ook aan droogtebestrijding en

3

https://www.putten.nl/Inwoners/Milieu_Natuur_Duurzaamheid/Natuur/Boomadoptieplan/Samenwerken_aan_klima atadaptie_door_het_boomadoptieplan

49

natuurbrandpreventie. In het boscomplex vindt alleen uitdunning van het bos plaats in het kader van duurzaam bosbeheer.

50

51

Bomenvisie In de gemeente Putten staan talrijke bomen in eigendom van particulieren of van de gemeente. Samen zorgen ze niet alleen voor een aantrekkelijk straatbeeld. Ze hebben ook waarde in de zin van verkoeling en schaduw. Ze filteren schadelijke stoffen uit de lucht, vangen regenwater op, verminderen stress, en hebben onder andere een positief effect op de gezondheid en het herstelvermogen van mensen. Kortom, bomen zijn onmisbaar en van essentieel belang voor een gezonde leefomgeving voor mens en dier. De slogan ‘Putten bomendorp’ moet recht gedaan worden door de boomstructuur en de waardevolle bomen als groen geraamte van Putten (zoals aangegeven op kaart Natuurlijk en Groen Putten) te behouden en waar mogelijk uit te breiden. De gemeente neemt de verantwoordelijkheid door het groene geraamte met de belangrijke boomstructuren, monumentale en andere beschermwaardige bomen te beschermen door niet te kappen tenzij strikt noodzakelijk. Hierbij wordt de leeftijd en het kroonoppervlakte van de boom meegenomen als belangrijke criteria voor behoud van die boom. Er mogen nieuwe waardevolle bomen worden aangewezen (met een verhoogde beschermingsstatus) indien de geschatte leeftijd van de boom minstens 40 jaar is, deze in goede conditie verkeert en geen risico voor de omgeving vormt. Hiervoor kunnen bewoners nominaties inbrengen.

Het uitgangspunt voor versterking en uitbreiding van de boomstructuur is: de juiste boom op de juiste plaats. De groeiplaats van een boom biedt voldoende ruimte om uit te kunnen groeien tot een volwassen (> 25 jaar) en duurzame boom. De boom blijft gezonder, is minder vatbaar voor ziektes en plagen en vormt minder snel dood hout. Kwaliteit in plaats van kwantiteit. We focussen niet op de individuele boom maar op de totale kroonoppervlakte omdat dat bijdraagt aan verkoeling, biodiversiteit (insecten en nestplaatsen voor vogels) en groenbeleving. Kiezen voor kwaliteit betekent dat herplant niet altijd één op één wordt uitgevoerd. Hiervoor worden alternatieve locaties gezocht, om de beste groeiplek te vinden. Voor elke boom die binnen de kom gekapt wordt, komen er ergens binnen de kom van Putten twee bomen terug. Hiervoor wordt de beste locatie gezocht.

Bomen in verschillende seizoenen

52

3.3.5 Energieneutraal Putten

53

Een duurzaam energiesysteem in 2040 Gemeente Putten onderschrijft de landelijke doelstelling van een klimaatneutrale energievoorziening in 2050. Klimaatneutraal geeft aan dat een product of dienst niet bijdraagt aan klimaatverandering. De uitstoot van alle broeikasgassen binnen de gemeente Putten wordt tot nul teruggebracht. In 2030 zetten we als tussentijds doel in op 55% minder CO2 uitstoot ten opzichte van de niveaus van 1990. Om deze ambities te realiseren zal worden ingezet op een combinatie van maatregelen op het terrein van energiebesparing, energieopwekking en gedrag. We willen de energietransitie integraal benaderen door rekening te houden met de bijkomende effecten van ingrepen. Voorbeelden zijn bodemkwaliteit bij realisatie van bodemenergiesystemen, mogelijke geluidsoverlast bij warmtepompen en geluid en slagschaduw bij windturbines. Indien onwenselijke effecten optreden treffen we de nodige overlast verminderende maatregelen. Als uit onderzoek blijkt dat overlast zoals geluid of slagschaduw te hoog is staan we de ontwikkeling niet toe. Bij de energietransitie houden we ook rekening met het gebruik van de ondergrond (3D ordening). Er wordt rekening gehouden met de huidige infrastructuur in de ondergrond. Voor de keuze van energiesysteem wordt rekening gehouden met de mogelijke interferentie tussen de systemen.

Regels over de plaatsing en verplaatsing van het netwerk worden gecentraliseerd en op elkaar afgesteld. Het is onze wens om het draagvlak voor de energietransitie onder inwoners te vergroten. Hiervoor is het noodzakelijk dat er ruimte is voor lokaal eigenaarschap bij energieprojecten. We gaan voor een zo lokaal mogelijke financiële participatie in energieprojecten. Waarbij we streven naar 50% lokaal eigenaarschap conform de nationale klimaatdoelstellingen. Dit verhoogt het draagvlak en zorgt dat de lokale Puttenaer ook meeprofiteert van lokale energie initiatieven. Dit kunnen bedrijven maar ook individuele bewoners zijn. 50% lokaal eigenaarschap, ofwel in een fonds ofwel in een coöperatie is een eis voor het toestaan van nieuwe initiatieven. Daarnaast willen we meer ruimte bieden aan initiatieven vanuit de samenleving die bijdragen aan de ambities van de gemeente. Dit doen we door in een vroeg stadium van de planvorming samen te werken en op zoek te gaan naar de beste vorm en randvoorwaarden. Energiebesparing De allereerste stap is ervoor te zorgen dat het energieverbruik naar beneden gaat. Dit is de stap die het meeste oplevert. Alle energie die minder verbruikt wordt is namelijk directe besparing. Voor de gemeente Putten betekent dit dat de grootste winst te behalen valt in het isoleren van al onze woningen. Waarbij minder verbruik minder impact en minder kosten betekent.

Dit is winst voor iedereen. Het stimuleren van energiebesparing in de bestaande bouw of in de nieuwbouw kan soms via juridische instrumenten, soms via financiële, en meestal met goede communicatie. We zorgen voor goede handhaving bij het monitoren van juridische instrumenten (zoals BENG en de toepassing van energiebesparende maatregelen binnen het bedrijfsleven). Er moet goed gecommuniceerd worden over landelijke en provinciale regelingen en subsidies die beschikbaar zijn ten behoeve van energiebesparing. Hierin werkt Putten samen met haar partners in de regio. Gemeente Putten kiest er daarnaast voor om binnen de eigen organisatie een voorbeeldrol te vervullen. Grootschalige energieopwekking Om klimaatneutraal te worden is het van belang dat onze elektriciteitsvoorziening uit groene stroom gaat bestaan. Hiervoor moeten we lokaal duurzame energie opwekken. In eerste instantie zetten we in op het stimuleren van zonne-energie onder bewoners, bedrijven, maatschappelijk vastgoed en agrariërs. Minimaal 45% van het totale dakoppervlak in de gemeente is geschikt voor zonne-energie. We streven binnen de RES-regio naar 100 hectare zon op dak. Putten draagt daar haar steentje aan bij. We stellen eisen aan nieuwe bedrijfsdaken om constructief sterk genoeg te zijn voor PV-installaties op dak. Ook 54

stellen we eisen aan nieuw te vestigen bedrijven voor het plaatsen van zon op dak. Door middel van voorlichting aan bewoners stimuleren we het plaatsen van PV-installaties op particuliere daken. We stimuleren actief zon op dak bij bedrijven en ondernemers door hen te benaderen met het project Zon op Dak. Naast het gebruik van bestaande bebouwing is ook in het buitengebied plaats voor duurzame energiebronnen, mits dit de landschappelijke en cultuurhistorische kwaliteiten niet onevenredig schaadt. De gemeente Putten heeft een doelstelling voor Grootschalige Energieopwekking gesteld binnen de Regionale Energiestrategie en staat open voor de ontwikkeling van zonnevelden en windmolens. Deze zullen per initiatief getoetst worden aan het beleidskader Grootschalige Energieopwekking. Hier wordt, vooraf aan de formele procedure tot vergunningverlening, participatie meegenomen en gekeken naar welke ruimtelijke randvoorwaarden er gelden op de voorgestelde locaties. Op basis van de inbreng van het participatietraject wordt de overweging opgesteld. Dan wordt het plan ter advisering voorgelegd aan de gemeenteraad. Bij een positief advies kan de vergunning worden verleend. Hiermee doelt de gemeente Putten op het stellen van groot belang in participatie, naast het zich ten doel stellen te helpen de nationale klimaat doelstellingen te halen.

Tot slot wordt er alles aan gedaan om dit in samenwerking te laten gebeuren met de omgeving, inpasbaar in de omgeving. Multifunctioneel (meervoudig) ruimtegebruik krijgt de voorkeur boven enkelvoudige aanvragen bij grootschalige energieprojecten. Energieopwekking met bijvoorbeeld agrarische activiteiten, of pure stroom opwekking met stroom opslag en bij voorkeur lokaal gebruik van stroom bijvoorbeeld door elektrisch laden. Windenergie levert een belangrijke bijdrage aan het behalen van de ambitie om klimaatneutraal te worden. Hier is in Putten beperkt ruimte voor, gezien de waardevolle landschappen met cultuurhistorische waarden. In de Regionale Energie Strategie (RES) is het zoekgebied Wind Nuldernauwkust (met eventueel uitbreiding langs de A28) opgenomen als mogelijke locatie voor het grootschalig opwekken van windenergie. We zien dit als kansrijke locatie om aan onze energiedoelen te kunnen voldoen. Uit de participatie is gebleken dat de bevolking Participatieresultaten online enquête hiertoe mogelijkheden ziet. Te allen tijde willen we voldoende capaciteit op het elektriciteitsnet garanderen. We hebben als gemeente korte lijntjes met netbeheerder Liander en leveren systematisch nieuwe ontwikkelingen die relevant zijn voor de netcapaciteit aan. Opslag van energie Zonder opslag van duurzame energie overschotten, worden wij in Putten niet energieneutraal.

Dit betekent dat wij bij alle energie opwekkingsinitiatieven gaan nadenken over slimme manieren van energie opslag. Dit kan bijvoorbeeld door waterstof. Er zijn ook andere varianten, zoals het omzetten van energie in warmte of dat je ervoor zorgt dat de energie leverancier in de buurt zit en afgestemd is op de

55

gebruiker. Zo zorgen we dat er altijd energie beschikbaar is, ook als de zon minder schijnt of het niet waait.

Figuur uit RES 1.0 Noord-Veluwe juli 2021

De warmtevraag Naast een behoefte aan duurzame elektriciteit, hebben we een behoefte aan duurzame warmte. Het bestaande gasnet zal de komende jaren (voor een groot deel) vervangen worden door een alternatieve energie-infrastructuur. In de Transitievisie Warmte wordt onderzocht hoe de verschillende wijken van Putten het beste kunnen verduurzamen en van het gas af kunnen gaan. De wijken Bijsteren/Husselerveld en Putten Zuid-West zijn aangewezen om als eerst samen gebiedsontwikkelingsprocessen vorm te geven om van het gas af te gaan. Onderdeel van deze processen zijn niet alleen de wijken, maar ook omliggende natuurgebieden en agrarische gebieden. We willen samen met de bewoners tot een plan voor het gebied komen. Voor Putten centrum wordt ingeschat om op een warmtenet aan te sluiten om de doelstelling van 2050 te behalen. Bij herinrichting van gebieden wordt ruimte gereserveerd voor het optimaal functioneren van bodemenergiesystemen. Hierbij moet voorkomen worden dat grondboringen te dicht bij elkaar zitten en met elkaar interfereren. Deze interferentie is niet alleen voor WKO putten maar ook voor ondiepe en diepe geothermie van belang. Voor Putten is ondiepe geothermie zeer kansrijk. Bij boringen dienen verdere verontreinigen van het grondwater voorkomen te worden.

56

Figuur uit Transitievisie Warmte

57

3.3.6 Cultureel en historisch Putten

58

Rijke historie beschermen De geschiedenis bepaalt deels de identiteit van een gemeenschap. Cultuurhistorische waarden zijn een belangrijke kwaliteit van de gemeente Putten. De waarden zijn van alle tijden en zichtbaar in het landschap en herkenbaar in monumentale gebouwen. Zodoende dragen ze bij aan de ruimtelijke kwaliteit van onze leefomgeving. Dit is ons erfgoed. Minder in het oog springend, zijn de archeologische waarden in de ondergrond. De archeologische waarden kunnen ons het verhaal van Putten vertellen. Al deze kwaliteiten worden behouden en waar mogelijk verder versterkt en beter zichtbaar gemaakt. Daarnaast kunnen de kwaliteiten ingezet worden als inspiratiebron voor nieuwe ontwikkelingen. Hiervoor is goed beheer van belang en waar nodig het wegwerken van achterstallig onderhoud van cultuurhistorisch erfgoed. Een deel van ons erfgoed is beschermd, maar er is ook waardevol erfgoed dat (nog) niet officieel beschermd is. We inventariseren om welk erfgoed het gaat en kijken hoe we deze erfgoedwaarden het beste kunnen borgen. Op korte termijn zal een erfgoednota opgesteld worden, waarin uitvoering gegeven zal worden aan de gestelde doelstellingen. We baseren ons erfgoedbeleid op archeologische en cultuurhistorische deskundigheid. Door gebruik te maken van citizen-science projecten betrekken we ook onze inwoners bij onderzoeken.

Daarnaast zijn vrijwilligers welkom op opgravingen om een handje te helpen.

Landgoed Oldenaller Beleefbare cultuurhistorie We willen onze bijzondere historie beleefbaar maken door hier aandacht aan te besteden in onze openbare ruimte. We hebben respect voor de cultuurhistorische elementen van een plek bij de inrichting van dat gebied. Dit zie je terug aan het ontwerp en onderhoud van gebouwen en op straatniveau. Door middel van informatievoorziening vertellen we onze bijzondere lokale verhalen. We willen graag meer samenhang tussen erfgoed en cultuur. Erfgoed is daarbij het verhaal en cultuur kan dat 59

verhaal op een boeiende en bijzondere wijze vertellen. Zo zorgt cultuur voor een hedendaagse beleving van erfgoed en vergroot cultuur de betrokkenheid van kinderen en volwassenen bij die geschiedenis. Om het verhaal van Putten goed over te brengen aan de inwoners en bezoekers moet het toegankelijk en aanstekelijk zijn. Zo kan elke inwoner trots zijn op de geschiedenis van Putten. Cultuur en evenementen Er is al veel te beleven in Putten op alle gebieden van kunst en cultuur. Vele instellingen en initiatieven spelen in dat aanbod een belangrijke rol. In de gemeente kent men elkaar en weet men elkaar te vinden. Deze twee elementen willen we samenbrengen en samenwerking tussen en binnen de verschillende culturele disciplines stimuleren. Wij willen cultuurbeleving en cultuurparticipatie bevorderen door aan de ene kant te werken aan breed gedragen activiteiten van hoge kwaliteit voor inwoners, schoolkinderen en toeristen. En aan de andere kant te zorgen voor een stevig netwerk op lokaal en bovenlokaal niveau. Door middel van deze twee ingrediënten dragen wij eraan bij om de Veluwe de komende jaren tot een bruisende culturele omgeving voor inwoners en toeristen te maken. Op evenementen stimuleren we de samenwerking tussen verschillende culturele disciplines. We brengen erfgoed tot leven en geven het een hedendaagse tint op verschillende evenementen door het jaar heen.

Hier bieden we ook ruimte aan kunstuitingen zoals theater, muziek en beeldende kunsten. Als gemeente faciliteren we graag initiatieven uit de samenleving op dit vlak. Specifiek voor jongeren is er ruimte voor nieuwe soort evenementen en activiteiten in Putten. Wij maken ons er sterk voor dat iedereen participeert in het culturele leven in Putten en op de Veluwe. Dat begint al bij de leerlingen van de basisscholen. De gemeente vindt het belangrijk dat ieder Puttens kind op school in aanraking komt met cultuur en met het verhaal van Putten. De leerlingen van het basisonderwijs krijgen zo een stevige basis mee op het gebied van kunst, cultuur en muziek. Dit kan ook bijdragen aan talentontwikkeling binnen de gemeente.

De Ossenmarkt in Putten, een drukbezocht jaarlijks evenement

60

We blijven werken aan een vitale en gastvrije economie

61

3.3.7 Ondernemend Putten

62

Toekomstbestendige economie belangrijk voor toekomst Putten Putten is een ondernemend dorp met een vitale economie. De economie van de gemeente Putten bestaat uit 2.815 bedrijven die in totaal goed zijn voor 8.600 banen (CBS, 2020). Dit aantal banen neemt – na een beperkte krimp in 2013 – gestaag toe. Over de periode 2011-2020 komt deze groei van het aantal banen neer op een groei van 11,7%. Daarmee ligt de groei van het aantal banen hoger dan de Nederlandse (+5,8%), Gelderse (+5,0%) en COROP-Veluwse (+6,9%) groei over diezelfde periode. De groot- en detailhandel en de overheid-onderwijs-zorgsector zijn de grootste sectoren qua werkgelegenheid. Informatie-, communicatie- en agrarische sector zijn het kleinst. De agrarische sector en toerisme en recreatie zijn met het dorpscentrum van Putten beeldbepalend voor de gemeente. De afgelopen 10 jaar zijn de overheid, onderwijs en zorgsector sterke groeisectoren (zorg zelfs 67%); andere groeisectoren zijn vervoer en opslag (40%), industrie en nutsbedrijven (23%) en de horecasector (21%). Te maken vanuit de Economische Visie: overzicht van sectoren en analyse van economische toegevoegde waarde. In latere fase van de visie wordt dit geïntegreerd. In de gemeente Putten wordt ingezet op een kwaliteitsverbetering van de bedrijvigheidsstructuur om de economie toekomstbestendig te houden.

Dit geldt zowel in fysiek-visuele zin, als in organisatorische zin. We stellen samen met ondernemers een Economische Visie 2040 op en werken samen met omliggende gemeenten om zo aan deze nieuwe economie van Putten. Daarin zijn opgaven voor de toekomst: • • • • • •

Bepalen identiteit van Putten: wat voor gemeente willen we zijn in termen van economie, wonen en ruimte. Onderscheidend vermogen en economische profilering van Putten in relatie tot de regio. Toekomstbestendige economie via transitie naar een duurzame economie (o.a. circulariteit, vergroening, biodiversiteit). Dorp centraal als het gaat om retail en duidelijk aantrekkelijke winkelgebieden met de noodzakelijke voorzieningen die bijdragen aan een bruisend winkelgebied. Voldoende werklocaties in de gemeente om aan de uitbreidings- en vernieuwingswens van ondernemers te voldoen. Optimale dienstverlening aan ondernemers met contact met lokale ondernemers en ondernemersverenigingen waaronder BKP (Bedrijvenkring Putten), WCP (Winkelcentrum Putten) en de PROV goed is.

De fasering van de omgevingsvisie en de economische visie grijpen op elkaar. Zo kan de economische visie aansluiten op en als input dienen voor de omgevingsvisie. Naar vitale sectoren In de economische visie komt een overzicht van vitale sectoren. Te maken overzicht in de Economische Visie. In latere fase van de visie wordt dit geïntegreerd.

Eén van de sectoren die bijzondere aandacht verdient de komende tijd is de agrarische sector omdat daar een grote transitie plaats vindt. Eveneens geldt dat voor de zorg; deze sector heeft een enorme groei doorgemaakt. Alle sectoren kampen met personeelstekorten en daarom moet er ook aandacht voor onderwijs en arbeidsmarkt komen.

63

Te maken overzicht via sociale zaken. In latere fase van de visie wordt dit geïntegreerd.

Ruimtelijk gezien - en daarmee thema’s voor de omgevingsvisie – is voldoende ruimte voor werklocaties cruciaal voor de komende 20 jaar. Deze ruimte is nodig voor economische ontwikkeling en biedt bedrijven kans te groeien en duurzaam werk te bieden aan bewoners van Putten. Maar ook draagt ontwikkelruimte mogelijkheden om minder gewenste activiteiten een andere, minder overlast gevende plek te geven. Naar toekomstbestendige bedrijventerreinen Clusters aan werkgelegenheid zijn met name te vinden in het centrum van Putten en daarnaast op de drie bedrijventerrein (Bedrijventerrein Keizerwoert, Hoge Eng, Ambachtstraat) die de gemeente rijk is. De bedoeling is dat de Ambachtstraat wordt getransformeerd naar een woonfunctie, net als het voormalige Sligro/Emtéterrein aan de Voorthuizerweg. Om vervangende ruimte voor bedrijvigheid te creëren wordt een nieuw bedrijventerrein (Henslare) ontwikkeld. Dit nieuwe terrein voorziet slechts voor een deel in de vraag die via onderzoek aangetoond is. Gezien de groei van de (lokale)economie is de uitdaging om ook in de toekomst voldoende ruimte voor ondernemers in de gemeente te behouden.

Figuur: gebiedsvisie Henslare De bedrijventerreinen zijn goed voor 60 tot 70 procent van de werkgelegenheid. Daarom zijn ze van belang voor de economische en maatschappelijke toekomst van Putten. Nieuwe bedrijvigheid komt op locaties die het best passend zijn in relatie tot wonen en natuur. In de regel is dat niet (meer) nabij het dorp Putten maar juist langs of bij bestaande verkeersstructuren. Er is vooral behoefte aan ruimte voor bedrijfsuitbreiding en daar mee bedrijfsvoortzetting van gevestigde bedrijven. Dat betekent dat 64

grootschalige uitbreidingen van bedrijventerreinen niet nodig zijn. Henslare wordt ontwikkeld. Het is goed locaties voor vervolguitbreiding in beeld te brengen voor een volgende uitbreiding. Dat gaat sowieso gebeuren in de economische visie.

Bedrijventerrein Keizerswoert Binnengemeentelijke verplaatsing geeft ruimte voor slimmer en flexibeler gebruik van de bestaande bedrijven en gebouwen. Bij lichte bedrijvigheid en kantoren wordt zoveel mogelijk ingezet op (her)gebruik van bestaande gebouwen binnen de bebouwde kom. Op de bedrijventerreinen in Putten is geen ruimte voor detailhandel en zelfstandige kantoren. Nieuwe bedrijventerreinen behoren wel duurzaam te zijn en voorzien van parkmanagement. Vitale bedrijventerreinen zijn namelijk ook voorbereid op de toekomst. Bedrijven die niet verduurzamen in hun bedrijfsmodellen zullen door de markt straks buiten spel worden gezet. Daarom helpt de gemeente sectoren in Putten zo goed mogelijk hun werk om te zetten naar duurzame alternatieven. Hieronder vallen de overgang naar duurzame energiebronnen, verstandig gebruik van grondstoffen, betrokkenheid van de omgeving, behoud van de waarde van het landschap en goede economische omstandigheden voor de ondernemers. De landbouwsector verandert Er komen vele uitdagingen op het buitengebied af (zie ook H3.1 Trends en ontwikkelingen). Er zijn fysieke omstandigheden die het boerenbedrijf zoals we dat tot nu toe hebben gekend zullen veranderen. Stikstofuitstoot in Putten zal moeten worden gereduceerd. Hoeveel precies is nog niet duidelijk, maar we bevinden ons nabij veel stikstofgevoelige Natura2000 gebieden.

Dit maakt het vraagstuk in onze gemeente extra urgent. Daarnaast zien we dat de huidige economische omstandigheden voor boeren vaak ongunstig zijn, zodat een boer zijn bedrijf niet zelfstandig 65

kan behouden. De zeer grote regeldruk bij boerenbedrijven leidt tot verdere vermindering van het aantal boeren. Boeren hebben een duidelijk toekomstperspectief nodig. Wij vinden het belangrijk om dit aan boeren te kunnen geven, aangezien ze een belangrijk onderdeel van ons karakter en onze identiteit vormen. Dit vindt ook de bevolking van Putten bleek uit onze enquête. Onze gemeentelijke visie op dit toekomstperspectief delen we in deze paragraaf. Verdere uitwerking geven we graag vorm samen met onze partners in het buitengebied in een Programma Landbouwtransitie. We zetten in op een gevarieerd buitengebied. Hier is ruimte voor natuur, klimaatadaptatie, recreatie, energieopwekking en voedselproductie. Agrariërs vervullen in de toekomst de rol van beheerders van de variatie in dit gebied. Voedselproductie is een van de functies in dit gebied en dit krijgt een andere vorm dan het tot nu toe heeft gehad. De focus ligt op (kleinschalige) kringlooplandbouw met lokale voedselketens. De teelt is natuurinclusief en waar mogelijk biologisch. Gemeente Putten ondersteunt agrarische ondernemers in het maken van deze overstap. Daarnaast is er ruimte voor nevenactiviteiten op het vlak van recreatie en toerisme, zoals mini-campings, overnachten, workshops en meekijken bij de boer. Voor bewoners en toeristen wordt ingezet op een verdere ontsluiting en toegankelijkheid van het buitengebied.

Ook op het vlak van (tijdelijk) wonen staan we open voor innovatieve ideeën. Erfdelen, woning splitsen, Tiny Houses op erven zij zaken die een bijdrage kunnen leveren aan de wooncrisis, en aan toekomstperspectief voor boeren. Andere zaken waar we ruimte voor zien zijn zorgboerderijen of andere aan zorg gerelateerde activiteiten in het buitengebied. Ook op het vlak van energieopwekking bieden we ruimte aan boeren, mits dit past in de regels die voor de gehele gemeente gelden (zie H 3.3.5 energieneutraal Putten). Op dit moment heeft zon op land niet de voorkeur in Putten. Voordat dit een aantrekkelijke optie wordt, is het belangrijk dat de netbeheerder extra aandacht geeft aan het buitengebied zodat het plaatsen van zonnepanelen daar ook mogelijk is qua netbelasting.

‘Boer worden is een gunst, boer blijven een hele kunst’ We gaan op zoek naar lange termijn verdienmodellen voor boeren op het vlak van natuurontwikkeling en klimaatadaptatie. Hierin werken we samen met het Veluwe Collectief. We geloven dat de ecosysteemdiensten die hierdoor geleverd worden van groot belang zijn en dat boeren hier een vergoeding voor moeten kunnen krijgen. Hiervoor gaan we in gesprek met provincie en rijk. 66

Er is geen ruimte voor nieuwe intensieve veehouderijen. Ook blijven we de ontwikkelingen binnen de stikstofcrisis nauw in de gaten houden en durven kritisch te kijken naar bestaande veehouderijen wanneer blijkt dat deze een bovenmatige bijdrage leveren aan stikstofuitstoot op kwetsbare plekken. Waar mogelijk blijven we samen met provincie Gelderland kijken naar beschikbare technieken en innovaties om belasting te minimaliseren. Wanneer dit niet voldoende oplevert, worden andere maatregelen overwogen. Functieverandering Hoe de gemeente Putten omgaat met vrijkomende agrarische bebouwing staat beschreven in het regionale functieveranderingsbeleid. Het regionale beleid voor functieverandering en nevenactiviteiten is opgesteld vanuit de samenwerking tussen de gemeenten in het Gelderse gedeelte van de regio Foodvalley en de gemeente Putten. Het gebied waarop het regionale beleid van toepassing is wordt begrensd door de gemeenten Nijkerk, Putten, Barneveld, Scherpenzeel, Ede en Wageningen. Het functieveranderingsbeleid richt zich op (voormalige) agrarische bedrijfsbebouwing. We bekijken steeds goed of de woningen vanuit functieverandering van agrarische bedrijven aan de randen van het dorp gebouwd kunnen worden i.p.v. op het boerenerf en in het reguliere buitengebied.

Zo blijft het buitengebied agrarisch.Voor die situaties waar het functieveranderingsbeleid niet op toeziet, kunnen gemeenten wel volgens de gedachte van het functieveranderingsbeleid maatwerk mogelijk maken.

Figuur: Gebiedsafbakening van de regiogemeenten waarbinnen het regionale functieveranderingsbeleid van toepassing is

Een circulaire economie in 2040 De economie van Putten moet zo functioneren dat de bewoner van Putten (ook de tijdelijke) in staat is activiteiten te doen, die de leefbaarheid behouden en versterken. Dat betekent: 

Een gezond ondernemersklimaat voor een goed functionerende economie; 67



Zicht op grondstofstromen en actieve betrokkenheid van ondernemers om bewust grondstoffen te gaan (her)gebruiken en benutten;



Een ondernemerslandschap welke rekening houdt met de lokale buurt en deze helpt. Lokale betrokkenheid van bewoners bij de bedrijven;



Een economie die rekening houdt met zijn energie gebruik;



Een economie die de lokale fysieke omgeving niet negatief beïnvloed;

De gemeente wil bijdragen door inhoudelijke gesprekken over ervaren problemen op gang te brengen en gesprekken tussen belangrijke stakeholders te initiëren. We sturen op concrete afspraken met het bedrijfsleven om te verduurzamen. We geven inhoud en denken graag mee over een duurzame bedrijfsvoering. Dit gebeurt vraaggestuurd. Kortom: de gemeente is facilitator in het starten van initiatieven om de economie circulair te maken en drukt dit uit in actieve projecten welke leiden tot praktische toepassing door het bedrijfsleven. Overlast en negatieve milieubelasting In Putten wordt gewoond én gewerkt. In Putten mag (nieuwe en bestaande) bedrijvigheid niet leiden tot overmatige overlast of negatieve milieubelasting. Dit houdt bijvoorbeeld in dat we overlast van geur, geluid of het onttrekken van grondwater waar mogelijk tot een minimum willen beperken. Uit de participatie bleek ook dat er goed gekeken moet worden naar problematiek van bedrijven met een hogere milieucategorie. Een deel van de bevolking vindt dat dit buiten de woonkern een plek moet krijgen. We werken aan een gebiedsgerichte uitwerking van het geluidsbeleid met variatie in toegestane geluidsbelasting en het aanwijzen van stiltegebieden. In H4 kunt u een aanzet tot deze gebiedsgerichte uitwerking al doornemen.

Wonen en werken kunnen meer met elkaar verenigd worden zolang voldaan kan worden aan de milieudoelstellingen behorend bij het desbetreffende gebied. We gaan flexibel om met nieuwe startende ondernemers en blijven hiervoor kansen bieden. Participatieresultaten online enquête

We waarderen de lokale economie en detailhandel De krachten worden gebundeld. Detailhandel, bedrijfsleven, organisaties en verenigingen in Putten gaan slimmer gebruik maken van elkaars kennis en kunde. Kruisbestuiving en slimme combinaties zorgen voor energie en daadkracht die aansluit op de Puttense moraal van hard werken. Uiteindelijk moet dit leiden tot een ‘Puttense manier van werken’ waarin werkgevers en werknemers flexibel, creatief en innovatief samen werken. Niet alleen binnen het bedrijfsleven, maar ook daarbuiten, zodat ook voorzieningen, detailhandel, verenigingen, etc. hiervan profiteren. Te denken valt bijvoorbeeld aan verhuur van flexkantoorplekken op boerenbedrijven. Opmerkelijk is de sterke regionale weekmarkt die naast grootte en kwaliteit ook de ondernemende identiteit van Putten illustreert. In Putten ondersteunt men elkaar en dat leidt uiteindelijk ook tot een herkenbaar product naar buiten toe. Er wordt ingezet op kwaliteitsverbetering van de openbare ruimte en versterking van de detailhandel en horeca ter versterking van de functie van het centrum.

68

69

3.3.8 Recreatief Putten

70

Putten heeft een vitale recreatiesector Kwalitatieve groei van de recreatiesector is mogelijk met behoud van de identiteit. In Putten is ruimte voor dag- en verblijfsrecreatie. We zetten ons in om het onderhoudsniveau van dag recreatieve voorzieningen op orde te houden en vitale recreatievoorzieningen te behouden. Recreatie en toerisme zijn en blijven belangrijke economische groeisectoren in Putten. De kwaliteit van de recreatie wordt op een hoger peil gebracht. Rust, ruimte en beleving zijn de kracht van het bosgebied en de landgoederen. Langs de Randmeerkust is meer ruimte voor dynamiek en (ont)spanning. De opgave is om een meer samenhangend recreatief gebied van Putten te maken. Het zijn nu vooral aparte locaties, veel weginfrastructuur, weinig groen, gedateerde groeninrichting uit de jaren ’80. Een aantrekkelijkere toegang tot het Puttense stuk van Veluwe aan Zee en de verbinding met het dorp Putten is een grote wens en onderdeel van het ‘programma Dorpsentrees’. In het poldergebied is ruimte voor een verbreding van agrarische activiteiten, waaronder recreatieve activiteiten. De recreatiesector blijft ook in de toekomst een belangrijke sector in Putten. Ingezet wordt op de kwaliteitsverbetering van de verblijfsrecreatie en de versterking en waar mogelijk uitbreiding van de dagrecreatie.

Er mag meer nadruk komen op innovatieve initiatieven en nieuwe ontwikkelingen die passen bij de Puttense kernkwaliteiten. Zeker als dit een meerwaarde voor de omgeving oplevert; natuurwaarden versterkt, landschap versterkt of landschappelijk kan worden ingepast, nieuwe doelgroepen aantrekt, een meerwaarde heeft voor het recreatief product en duurzaam is. De verschillen in toeristische beleving tussen de Veluwe en de Randmeerkust worden aangezet, maar waar mogelijk worden ook de kansen benut om beide gebieden tot elkaar te brengen, zodat zij elkaar kunnen versterken. Vitale Vakantieparken Putten zet zich in voor een aantrekkelijk recreatielandschap door onder andere te werken aan Vitale Vakantieparken. Via een handhavingsspoor voorkomen we misstanden in de fysieke leefruimte en via een innovatief (economisch) spoor stimuleren en inspireren we vakantieparken zich om te vormen tot duurzame, toekomstbestendige vitale recreatieparken. We stimuleren ondernemers de kwaliteit van hun terrein en gebouwen te verbeteren. De vakantieparken ondervinden soms druk vanuit de immense woningbehoefte in Nederland (en ook in Putten), en het huisvesten van arbeidsmigranten en (mogelijke) vluchtelingen. We staan voor de ambitie ‘recreatie blijft recreatie’. Permanente bewoning van recreatieverblijven wordt in de toekomst ook niet toegestaan.

Waar nodig wordt ruimte geboden aan tijdelijk ander gebruik. Het programma Vitale Vakantieparken richt zich ook op de problematiek door onder andere ondermijning. Er wordt verder ingezet op ‘recreatief ondernemerschap’ en innovatieve initiatieven omarmen we. Hierin trekken we samen op met ondernemers, vakantieparken en de gehele recreatiesector. Dit doen we op zowel parkniveau als op recreatief landschapsniveau. Dit samenspel zorgt voor een optimale Veluwebeleving. Recreatiezonering; de balans tussen rust en reuring We realiseren ons goed dat de belangen vanuit natuur en recreatie soms van elkaar verschillen. Dit leidt soms tot beperkingen van recreatieve ontwikkelingen. Een nieuwe recreatiezonering moet hier meer inzicht in gaan geven. Hierbij hoort een indeling in functies en gebieden. Op een aantal plekken zetten we in op gastvrije Veluwse ontvangstlocaties door middel van het Project Putterpoorten. Op andere plekken

71

willen we juist rust en ruimte behouden, en zijn stiltegebieden aangewezen. Over het algemeen willen we overlast van mobiliteit en parkeren in natuurgebieden zoveel mogelijk beperken.

Aanpassingen in de zonering van recreatie en gebruik

Toeristisch Putten Er is aandacht voor het verknopen van het toeristische aanbod in Putten en de regio. In Putten kun je van alles doen. In het centrum komt men samen. Dit is het hart van toeristisch Putten. Gesteund wordt op historie, kwaliteit, gastvrijheid en een breed aanbod. We zetten in op het behoud van een aantrekkelijk centrum en winkelgebied. We hebben een Toeristisch Samenwerkingsverband en vanuit het platform Dromenlab behouden we het toeristisch aanbod en ontwikkelen deze door. De toeristische sector kan elkaar lokaal blijven versterken door samenwerking, gezamenlijke productontwikkeling en ambassadeurschap. Dit gaat al ontzettend goed in Putten. Recreatieve netwerken en entrees Putten heeft een prachtig en hooggewaardeerd recreatienetwerk. De routenetwerken voor wandelaars, fietsers, ruiters en mountainbikers willen we blijven ontwikkelen. Ook willen we het netwerk van klompenpaden verder uitbreiden tot een samenhangend geheel. Het recreatieve netwerk in Putten wordt daarbij vervolmaakt, waarbij met name de verbindingen tussen het bosgebied en de Randmeerkust, via het centrum, worden versterkt. Ook een goede aansluiting op het bestaande OVnetwerk is een belangrijke opgave. Door het aanleggen van gastvrije groene dorpsentrees ontvangen we onze gasten nog gastvrijer en groener. 72

3.3.9 Bereikbaar Putten

73

Putten blijft bereikbaar voor alle modaliteiten, met speciale aandacht voor langzaam verkeer Putten en haar buitengebied is goed bereikbaar en leefbaar. We blijven werken aan een toegankelijk en hoogwaardig wandel- en fietsnetwerk, OV-netwerk en autonetwerk. De kwaliteit van de aanwezige fietsvoorzieningen in Putten wordt relatief goed beoordeeld. Er is echter nog geen helder fietsnetwerk. We verbeteren daarom de fietsverbindingen van het hoofdfietsnetwerk. We realiseren aantrekkelijke fiets- en wandelroutes die lichaamsbeweging stimuleren en autoverkeer in de woonwijken (o.a. rond scholen) beperken. Het fietsverkeer door bewoners en toeristen wordt verder gestimuleerd. Verder verkennen we een mogelijk nieuwe snelfietsroute in de regio. We behouden ook de goede bereikbaarheid met het openbaar vervoer. De verbindingen naar het NS-station en tussen het bosgebied en de Randmeerkust worden verbeterd voor het langzaam verkeer. Verder zetten we in op het bereikbaar houden van de kleine kernen en het afsluiten van zandwegen zonder doorgaande functie. We waarborgen een goede ontsluiting van nieuwe woonwijken. We waarborgen ook een goede ontsluiting op de A28. Negatieve effecten van verkeer op leefbaarheid woonomgevingen willen we waar mogelijk aanpakken (o.a. effecten van doorgaande N-wegen).

We ontmoedigen sluipverkeer/doorgaand verkeer op enkele zorgvuldig gekozen plekken in Putten om verkeersoverlast te verminderen. We optimaliseren de routering naar parkeerplaatsen en monitoren de parkeerdruk in heel Putten. In het ‘centrumplan’ zet we deels in op het autovrij maken van het centrum met afgesproken tijden voor de bevoorrading van winkels. Mobiliteit en bereikbaarheid nemen we te alle tijde mee in nieuwe ontwikkelingen. We werken aan een duurzaam mobiliteitsnetwerk We zetten in op duurzaam transport. We faciliteren het opladen van elektrische voertuigen in de woongebieden. Een groei in het aantal oplaad-punten voor de elektrische fiets zou een stimulans kunnen zijn voor fietsgebruik in de gemeente. Stimuleren van fietsgebruik door uitnodigende en efficiënte infrastructuur waarbij we oplaadpunten voor elektrische fietsen faciliteren we waar dit mogelijk is. Er is in Putten verder nog relatief weinig draagvlak voor duurzame (deel)mobiliteitsconcepten. Wel faciliteren we dus actief openbare oplaadpunten voor elektrische auto’s. Het stimuleren van duurzame brandstoffen (biogas, waterstof) gebeurt nu vooral nog vanuit Het Rijk. We werken aan een veilig mobiliteitsnetwerk Ingezet wordt op het verbeteren van de verkeersveiligheid op de bestaande wegen, met name op de doorgaande wegen in het dorp en in het landelijk gebied.

We maken een duidelijkere verkeersstructuur en geven meer prioriteit aan fietsen en wandelen. Fietspaden leggen we zoveel mogelijk vrij liggend aan. Bij de verkeersveilige fietsstructuur hebben we speciale aandacht bij de routes naar scholen en sportparken. Binnen en buiten de kern zijn of worden de doorgaande routes van veilige oversteken voorzien om de verkeersveiligheid te verbeteren. Altijd worden de kruispunten individueel beoordeeld. De oplossing van de verkeersdrukte en onveiligheid die het gemotoriseerd op gezette tijden veroorzaakt moet hoofdzakelijk in regionaal verband worden gevonden. We werken aan een gastvrij en gezond Putten We zetten in op ‘Veluwse ontvangstlocaties’. Dit zijn een beperkt aantal, goed herkenbare parkeerplaatsen en openbaar vervoerhaltes waar bezoekers gastvrij worden ontvangen. We realiseren geen nieuwe woningen binnen 300m van een snelweg. Voor zones langs 80km/u en 50 km/u wegen moet een basisgeluidskaart gemaakt worden en monitoring plaatsvinden. Indien niet te voorkomen: kwetsbare groepen mijden en altijd per woning minstens een aangename zijde (geen overlast). Geluid reducerend asfalt passen we toe bij gebiedsontsluitingswegen in de bebouwde kom, waar een 50 km/uur regime geldt. Bij de plaatsing van verkeersdrempels letten we op de locatie op voorkoming van trillinghinder.