Document · PDF

Begroting 2026-2029

Gemeenteraad 4 november 2025, gemeente PuttenBij agendapunt: Begroting 2026-202934.394 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

De toevoeging aan de reserve in 2028 heeft betrekking op de afdracht aan de reserve bovenwijks vanuit Halvinkhuizen fase 1. Programma Leefomgeving Per saldo vindt er een structurele onttrekking van € 315.000 plaats vanuit de reserve dekking kapitaallasten. Het grootste deel van deze onttrekking is bedoeld om de kapitaallasten van investeringen in wegen op te vangen. Daarnaast worden onttrekkingen gedaan in 2027 en 2028 voor het GVVP vanuit de algemene reserve. Programma Kostendekkende dienstverlening Per saldo vindt er een structurele onttrekking van € 31.000 plaats vanuit de reserve dekking kapitaallasten. Het grootste deel van deze onttrekking is bedoeld om de kapitaallast van de investering Schootmanshof fase 3 op te vangen.

Specificatie per programma en beleidsproduct De specificatie per programma op beleidsproductniveau is opgenomen in bijlage A.

28 van 114

Thema Samenleving Algemeen Het thema Samenleving heeft betrekking op de volgende programma’s: -

Programma Gezondheid en bewegen

Programma Groei en ontwikkeling

Programma Maatschappelijke participatie

Programma Werken en leren

Portefeuillehouders De verantwoordelijke portefeuillehouders voor dit thema zijn de heren Van den Hoorn, ’t Jong en Van Nieuwenhuizen.

Wat willen we bereiken? In het coalitieakkoord ‘En nu door!’ hebben de coalitiepartijen hun plannen voor de periode 2022-2026 beschreven. Dit coalitieakkoord is vertaald in een collegeprogramma. Op basis daarvan worden de concrete actiepunten voor de komende jaren vastgesteld. Hieronder worden de concrete beleidsdoelstellingen toegelicht die in 2026 aandacht zullen vragen.

Wat gaan we daarvoor doen? Actiepunten 2026 – programma Gezondheid en bewegen (Jeugd)Gezondheidszorg Toekomstbestendige uitvoering Jeugdgezondheidszorg

Van den Hoorn

We voeren een onderzoek uit naar de mogelijkheden om de jeugdgezondheidszorg in Noorden Oost-Gelderland op een toekomstbestendige manier uit te voeren. Op basis hiervan nemen we een besluit genomen worden over de toekomstige wijze van uitvoering. Nota regionale Volksgezondheidszorg

Van den Hoorn

De regionale nota Volksgezondheid 'Samen verder voor een gezond Noord-Veluwe' wordt herzien, aansluitend bij de nieuwe landelijke nota Volksgezondheid. Sport Nieuwbouw binnensportaccommodaties

Van den Hoorn

In 2026 zetten we belangrijke stappen richting de realisatie van de nieuwe sporthal in Putten. In de eerste helft van het jaar werken we binnen het bouwteam aan de verdere uitwerking en optimalisatie van het ontwerp. Op basis daarvan vindt – bij overeenstemming over de prijs – contractvorming plaats. In het derde kwartaal van 2026 kan vervolgens worden gestart met de daadwerkelijke bouw van de sporthal. Huidige planning: -

H1 2026: uitwerking ontwerp en prijsafstemming binnen bouwteam

Q3 2026: start bouw sporthal

29 van 114

Actiepunten 2026 – programma Groei en ontwikkeling Jeugd Uitvoering ketenaanpak Kansrijke Start

Van den Hoorn

We werken aan verbreding en versterking van de ketenaanpak Kansrijke Start. Specifiek onderzoeken we de mogelijkheden om CenteringZwangerschap en CenteringOuderschap aan te bieden. Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO)

Van den Hoorn

We geven uitvoering aan het uitvoeringsplan OKO 2025-2027. Samen met partners werken we aan de speerpunten op de domeinen gezin, peergroep en school. Tegelijk bereiden we de afname van de volgende OKO-monitor voor en de dialoogsessie over de resultaten daarvan. Hervormingsagenda Jeugd

Van den Hoorn

In 2026 gaan we aan de slag met de uitkomsten van het onderzoek Evaluatie Brede Toegang Putten dat eind 2025 is opgeleverd. Onderdeel van dit onderzoek is in hoeverre onze toegang voldoet aan de lijn, zoals neergezet in de Hervormingsagenda en het Toekomstscenario Kinden gezinsbescherming. Kunst en cultuur Continuering en stimulering kunst en cultuur in en rondom de scholen

Van Nieuwenhuizen

We werken aan de aansluiting van het schoolaanbod op de behoefte van leerlingen in het basis- en het voortgezet onderwijs en willen docenten goed uitrusten om cultuureducatie te kunnen bieden. Dit willen we bereiken door middel van de volgende activiteiten: -

de voortzetting van de regeling Cultuur Educatie met Kwaliteit (CMK). Het doel van deze regeling is het duurzaam versterken van de kwaliteit van cultuureducatie, onder andere door middel van intensieve samenwerking tussen onderwijs en de culturele sector.

We zetten in op de doorontwikkeling van het Kunstmenu naar het Cultuurmenu. Scholen hebben daardoor meer keuzevrijheid in het aanbod en kunnen de activiteiten aanpassen op hun eigen werkwijze.

Uitbreiding van erfgoededucatie: de opzet van een erfgoedleerlijn met erfgoedpartners vanuit de regionale samenwerking ABC Veluwe willen we uitbreiden met behulp van het Fonds Cultuurparticipatie.

We zetten het Klassenorkest voort.

Actiepunten 2026 – programma Maatschappelijke participatie Meedoen en inclusieve samenleving Inclusief Groep

‘t Jong

De aandeelhoudende gemeenten van de Inclusief Groep zijn bezig met een traject richting een nieuwe structuur. In dat kader wordt zowel governance als financiering onderzocht. We werken toe naar een nieuwe bestuursopdracht voor de Inclusief Groep om een eenduidiger opdracht vanuit de gemeenten neer te leggen. Het doel hiervan is een sociaal werkbedrijf dat toegerust is voor de toekomst.

30 van 114

Opstellen Participatieplan

Van den Hoorn

We stellen het jaarlijkse participatieplan op. Continuering uitvoeringsagenda Meedoen in Gelijkwaardigheid

Van den Hoorn

We voeren het in 2023 vastgestelde beleidsplan Meedoen in Gelijkwaardigheid uit. Sociaal domein breed Uitvoering Meerjarenplan Samenleving 2023-2027

Van den Hoorn

Het Meerjarenplan Samenleving 2023-2027 is in 2023 vastgesteld door de raad. De komende jaren nemen we de uitvoering van dit plan ter hand. De uitwerking komt terug in separate beleidsvoorstellen. Vanuit het Meerjarenplan bewaken we de integraliteit. Samenwerkingsagenda huisartsen - Putten voor Elkaar – Gemeente

Van den Hoorn

De acties uit de samenwerkingsagenda 2025-2026 worden verder uitgevoerd. Doorontwikkeling samenwerking Putten voor Elkaar

Van Nieuwenhuizen

De gemeente gaat samen met de maatschappelijke partijen binnen Putten voor Elkaar de kaders richting toekomstige samenwerking uitwerken. Daarnaast wordt ook de kadernotitie Breed Welzijn herijkt, waarbij de benoemde maatschappelijke resultaten vanuit het Meerjarenplan Samenleving het uitgangspunt vormen. Uitrol buurtgericht werken

Van den Hoorn

Buurtgericht werken wordt onder andere uitgevoerd door Putten voor Elkaar via het opbouwwerk. Daarnaast wordt intern onderzocht voor welke ambtenaren buurtgericht werken een toegevoegde waarde heeft voor inwoners van Putten en hoe dit praktisch vormgegeven kan worden. Opvang Oekraïense vluchtelingen en asielzoekers

Van den Hoorn

We verlengen de opvang op de bestaande locatie tot 4 maart 2027 (looptijd Richtlijn Tijdelijke Bescherming). Spreidingswet

Van den Hoorn

Vanuit de Wet Gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen, zoeken we samen met het COA en in overleg met regiogemeenten en provincie naar een geschikte locatie voor de invulling van de taakstelling van 152 asielzoekers. Ondersteuning statushouders

Van den Hoorn

We zetten in op de ondersteuning van statushouders ten behoeve van zelfstandigheid, participatie en integratie in onze samenleving. We voeren het beleidsplan statushouders uit, waarbij we ons richten op drie sporen. 1)

Versnelling van taal en opleiding We zorgen voor goede en snelle toegang tot een taalschool. We benadrukken in

31 van 114

gesprekken met statushouders het belang van beheersing van de Nederlandse taal en dat taalonderwijs hoge prioriteit heeft. We zetten taalmaatjes in en we continueren de Startklas taal in Putten. 2)

Werk en participatie We werken samen met de Inclusief Groep en geïnteresseerde werkgevers om statushouders zo snel mogelijk naar passend werk te begeleiden. Waar betaald werk (nog) niet haalbaar is bieden we, via Putten voor Elkaar, ondersteuning voor vrijwilligerswerk in het kader van sociale participatie.

Relevante randzaken In het kader van huisvesting spreken wij met WSP over de beschikbaarheid van woningen. Samen met de GGD organiseren we voorlichtingsbijeenkomsten over gezondheidszorg in Nederland.

Uitvoering beleidsplan Bestaanszekerheid

Van den Hoorn

We voeren het in 2024 vastgestelde beleidsplan bestaanszekerheid uit. Participatiewet in Balans

Van den Hoorn

Vanaf 1 januari 2026 wordt gestart met fase 1, de implementatie van de eerste twintig maatregelen. Voor de uitvoering van de wijzigingen in fase 2 is 2026 het transitiejaar. Continuering aanpak ‘Eén tegen eenzaamheid’

Van den Hoorn

Vanuit het Meerjarenplan Samenleving 2024-2027 werken we samen met meerdere maatschappelijke partners die mensen die met eenzaamheid te maken hebben goed kunnen bereiken. Als gemeente zijn we aangesloten bij het actieprogramma Eén tegen Eenzaamheid. De uitvoering van dit programma is belegd bij onze welzijnspartner Putten voor Elkaar. Vanuit deze samenwerking willen we eenzaamheid onder Puttense inwoners onder de aandacht brengen, bespreekbaar maken en bewustwording creëren in het herkennen en signaleren van eenzaamheid. Met elkaar kijken we wat er nodig is om eenzaamheid te voorkomen en brengen we in kaart waar de meeste aandacht nodig is. Mantelzorgcompliment

Van den Hoorn

Het Mantelzorgcompliment wordt uitgevoerd door Putten voor Elkaar. Jaarlijks in november in de week van de Mantelzorg worden er voor dit compliment activiteiten uitgevoerd door Putten voor Elkaar. Preventie Beleidsplan Preventie

Van den Hoorn

We geven uitvoering aan het Beleidsplan Preventie dat in 2025 door de raad is vastgesteld. Hiermee werken we aan een samenleving waarin inwoners elkaar zo goed mogelijk ondersteunen, met laagdrempelige en toegankelijke voorzieningen in de eigen leefomgeving. Concreet versterken we onze sociale basis onder meer door de inzet van een opbouwwerker in de wijken, het opzetten van begeleidingsaanbod voor inwoners bij relatie- en scheidingsproblematiek en het faciliteren van duurzame inwonersinitiatieven die de verbinding in buurten versterken.

32 van 114

WMO Onderzoek Algemene voorzieningen

Van den Hoorn

Er wordt een vervolg gegeven aan het bouwteam dat in 2025 is opgericht. Dit bouwteam bestaat uit aanbieders Wmo/Jeugd; van dagbesteding en begeleiding dat de mogelijkheden voor aanbod in het voorveld onderzoekt; en indien mogelijk de overheveling van maatwerk voorbereidt. Transitie beschermd en begeleid wonen

Van den Hoorn

De (door)decentralisatie van beschermd wonen is wederom uitgesteld. Invoering op 1 januari 2026 blijkt niet haalbaar. Wel blijven we voorbereiden op de decentralisatie. We onderzoeken verschillende woonantwoorden voor de doelgroep die beter aansluiten op de ondersteuningsbehoefte van deze kwetsbare doelgroep. We trekken hierin samen op met de andere gemeenten uit de regio Noord Veluwe. Actiepunten 2026 – programma Werken en leren Onderwijs Regionale samenwerking 'Maatschappelijke stages'

Van den Hoorn

De Samenwerkingsovereenkomst loopt van 2023-2026. We stellen in 2026 een nieuwe Samenwerkingsovereenkomst op met de betreffende gemeenten. Uitvoering Integraal Huisvestingsplan (IHP)

Van den Hoorn

In 2026 gaan we verder met de uitvoering van het IHP 2025-2040. De volgende projecten lopen door of worden opgestart: -

Vernieuwbouw Ichthus: de werkzaamheden starten in Q1 van 2026 en duren ongeveer een jaar. CNS Putten is bouwheer. De leerlingen worden tijdelijk gehuisvest in het gebouw van de Korenbloem en in tijdelijke units naast de Korenbloem.

Haalbaarheidsonderzoek gezamenlijke huisvesting Gabriël en Korenbloem: in 2025 maken de schoolbesturen de afweging om de drie scholen gezamenlijk te huisvesten op een unilocatie. Er is dan ook duidelijkheid over de gewenste locatie. Wanneer gezamenlijke huisvesting aan de orde is, wordt in 2026 een haalbaarheidsonderzoek gestart om uitgangspunten voor de nieuwe huisvesting te bepalen.

Tijdelijke uitbreiding Schuilplaats: de Schuilplaats heeft een urgent capaciteitstekort dat met ingang van schooljaar 2026/2027 moet zijn opgelost. In 2026 realiseren we een oplossing voor het capaciteitstekort in de vorm van tijdelijke units op het perceel.

Vernieuwbouw en tijdelijke huisvesting Groevenbeek

Van Nieuwenhuizen

In 2026 wordt de vernieuwbouw en uitbreiding van Groevenbeek gerealiseerd. De werkzaamheden starten begin 2026 en duren tot medio 2027. Een deel van de leerlingen wordt gedurende de bouw gehuisvest in de Van Damschool.

33 van 114

Wat mag het kosten? Thema 2 Samenleving

Jaarrekening

Begroting incl. wijz.

2024

2025

Meerjarenbegroting 2026-2029 2027

2028

2029

33.986

34.153

34.559

34.680

33.340

Programma Gezondheid en bewegen

2.696

2.865

2.886

2.838

3.493

3.405

Programma Groei en ontwikkeling Programma Maatschappelijke participatie Programma Werken en leren

9.308

10.190

10.182

10.187

10.193

15.494

19.129

14.852

14.740

14.424

5.843

7.268

6.067

6.388

6.450

6.659

Baten

9.763

10.552

5.269

5.528

5.828

Programma Gezondheid en bewegen

636

431

391

Programma Groei en ontwikkeling Programma Maatschappelijke participatie Programma Werken en leren

-16

304

8.637

8.778

4.521

4.779

Geraamd totaal baten en lasten

39.451

2026

Lasten

506

1.339

354

-23.577

-28.899

-28.716

-28.625

-28.732

-28.853

Dotatie aan reserves

2.209

11.850

Programma Gezondheid en bewegen

7.350

Programma Groei en ontwikkeling Programma Maatschappelijke participatie Programma Werken en leren

1.623

586

4.500

Onttrekking aan reserves

1.826

1.394

1.114

13.060

1.054

Programma Gezondheid en bewegen Programma Groei en ontwikkeling Programma Maatschappelijke participatie Programma Werken en leren Geraamd resultaat

7.350

154

1.257

731

315

488

384

311

248

172

4.669

169

-23.960

-27.505

-27.602

-27.415

-27.678

-27.799

Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel

Toelichting mutaties per programma Waar sprake is van een reële afwijking van de programma’s tussen de Begroting 2026-2029 ten opzichte van de Jaarrekening 2024 en de Begroting 2025, wordt dat hieronder toegelicht bij het betreffende programma. Programma Gezondheid en bewegen Op sportaccommodaties begint de afschrijving op de sporthal te lopen in 2028. Programma Groei en ontwikkeling Op het programma Groei en ontwikkeling zijn de hogere lasten voor Jeugdzorg aangeraamd op basis van de Kadernota 2026. Bijstelling van de begroting Jeugd op basis van de ontwikkeling in indicaties in 2024 resulteert in een aanraming van structureel € 1,5 miljoen. Dit ziet met name op indexatie van de tarieven. Programma Maatschappelijke participatie Binnen dit programma waren in 2025 een aantal incidentele budgetten beschikbaar gesteld, met name voor de opvang van Oekraïners. Hier stonden ook opbrengsten tegenover vanuit het Rijk.

34 van 114

Programma Werken en leren Op programma Werken en leren lopen de kosten voor de WSW jaarlijks terug door uitstroom. Deze kosten worden gedekt door subsidie van het Rijk. Verder zijn de kosten voor de tijdelijke huisvesting van de Ichthus in 2026 verwerkt en ontwikkelen de kosten in komende jaren met name door de kapitaallasten vanuit het IHP, waaronder de investering in Groevenbeek en de renovatie van de Ichthus. Toelichting mutaties reserves Programma Groei en ontwikkeling Bij de Kadernota 2026 is besloten om met ingang van 2026 de structurele effecten (m.u.v. complexe casuïstiek) niet meer ten laste van de reserve sociaal domein gebracht. Hiermee ontstaat er ook een beter inzicht van onze financiële positie in het kader van structureel evenwicht van onze begroting. De onttrekking uit de reserve heeft betrekking op complexe casuïstiek. Programma Maatschappelijke participatie De mutaties op programma Maatschappelijke participatie worden gedaan ter dekking van de kosten van verschillende beleidsplannen. Voor 2026-2027 wordt een onttrekking gedaan aan de ontwikkelreserve samenleving voor het Beleidsplan Bestaanszekerheid 2024-2027 (€ 66.000 per jaar) en project Meedoen in gelijkwaardigheid 2024-2027 (€ 36.000 voor en 2026 en € 46.000 in 2027).

Voor beleidsplan Preventie wordt € 199.000 onttrokken in 2026 en 2027, in 2026 vindt verder nog een onttrekking plaats voor het beleidsplan Ouderen. Programma Werken en leren De reservemutatie in 2027 betreft de overboeking van de reserve investeringsfonds naar de reserve dekking kapitaallasten ter dekking van 25% van de kapitaallasten voor de investering van Groevenbeek vanuit de reserve investeringsfonds. In deze reserve is 25% van de kapitaallasten gespaard.

Specificatie per programma en beleidsproduct De specificatie per programma op beleidsproductniveau is opgenomen in bijlage A.

35 van 114

Thema Economie en recreatie Algemeen Het thema Economie en recreatie heeft betrekking op het gelijknamige programma.

Portefeuillehouders De verantwoordelijke portefeuillehouders voor dit thema zijn de heren ’t Jong en Van Nieuwenhuizen.

Wat gaan we daarvoor doen? Actiepunten 2026 – programma Economie en recreatie Centrum Uitstal- terrasbeleid en kramenplan

‘t Jong

In 2026 willen we een vernieuwing van het bestaande beleid vormgeven en uitvoeren. De actualisatie van het beleid volgt de wijzigingen in de fysieke leefomgeving (zoals de uitvoering van het Centrumplan). Daarnaast willen we de administratieve lasten van ondernemers en van de gemeente verminderen. Tot slot streven we een meer duidelijke en uniforme situatie na. Economie Uitwerking ambities en opgaven Omgevingsvisie in programma's

‘t Jong

(Programma Economie) Aan de hand van het programmaplan Economie gaan we verder werken aan een thematisch en gebiedsgericht programma Economie voor de volgende vier programmalijnen: Vitaal landelijk gebied, centrum, bedrijventerreinen en recreatie & toerisme. Visie Ambachtstraat

Cornelissen

In 2026 brengen we de behoeften vanuit de verschillende stakeholders gedetailleerd in beeld en komen we met een ruimtelijk programma van eisen voor de verdere ontwikkeling van het plangebied. Bedrijventerrein Henslare

‘t Jong

In 2026 worden de plannen voor bedrijventerrein Henslare verder uitgewerkt. Zo worden de plannen voor de waterhuishouding en de realisatie van het terrein voorbereid. Momenteel loopt een procedure bij de Raad van State tegen het plan. Op dit moment is nog niet duidelijk wanneer de uitspraak in deze zaak wordt verwacht. Wel heeft de Raad van State reeds in 2024 een uitspraak gedaan in het verzoek tot schorsing van het plan, waarbij de werking van het

36 van 114

bestemmingsplan niet is geschorst. Dat betekent dat de verdere uitwerking gewoon door kan gaan, maar ook de uitgifte en vergunningverlening op basis van het voorliggende bestemmingsplan gewoon kan worden doorgezet. Nadat deze voorbereiding is afgerond, kan de uitvoering (het zogenaamde bouwrijpmaken) van het terrein worden opgestart. Parallel hieraan kan de verkoop van de kavels worden opgestart. De onduidelijkheid over de stikstofdepositie en de netcongestie in het vervolgtraject vraagt de nodige aandacht in de uitwerking en kan zorgen voor vertraging. Revitalisering Keizerswoert en parkmanagement bedrijventerreinen

‘t Jong

Het streven is dat de Bedrijf Investerings Zone (BIZ) per 1 januari 2026 actief is op bedrijvenpark Hoge Eng. Hierop volgend zetten we in op parkmanagement op bedrijventerrein Keizerswoert. Vanuit dit georganiseerde vermogen is het streven om met draagvlak tot een plan van aanpak voor de revitalisering van Keizerswoert te komen. Recreatie Toeristische investeringsagenda

‘t Jong

In 2026 brengen we wensen en initiatieven in kaart voor een blijvend bloeiende vrijetijdseconomie in Putten voor 2026 t/m 2030. Door samen te werken en krachten te bundelen vanuit ‘Dromen naar Doen’ met betrokkenen, blijven we de toeristische sector in Putten versterken, ontwikkelen en toekomstbestendig houden. We verbinden lokale en regionale initiatieven met elkaar. Project Veluwe aan Zee

‘t Jong

In 2026 pakken we de volgende onderdelen op voor het project Veluwe aan Zee: -

Kwaliteitsverbetering doorvoeren in de openbare ruimte bij Nulde, zodat een welkome gebiedsentree-uitstraling en plek aan het water van de Veluwe ontstaat.

Aantrekkelijke, groene en veilige en goed bewegwijzerde recreatieve route naar de waterkant.

Waterkant van Putten beter verbinden met het dorp Putten en de Veluwe (groen-blauw verbinding).

Bijdrage aan extra stedelijk uitloopgebied, een betere spreiding van recreanten en bezoekers, economische groei en verbeterde leefbaarheid van de regio.

Vitale Vakantieparken

‘t Jong

Het programmaplan Vitale Vakantieparken (VVP) loopt af in maart 2026. De intentie is er om de samenwerking voort te zetten. Het project 'Park van de Toekomst' loopt door. Het doel is te komen tot een gerichte aanpak van afvalscheiding en verwerking. Binnen de thema’s energietransitie, klimaatadaptatie en biodiversiteit worden acties uitgezet om kennis te verzamelen. Lokale recreatiebedrijven, onder andere in Putten, zijn hierbij actief betrokken.

37 van 114

Uitvoering en netwerkondersteuning Veluwe Alliantie

‘t Jong

Veluwse gemeenten, grondeigenaren, provincie en belangenorganisaties werken gebiedsgericht en opgavegericht samen op basis van een inhoudelijke agenda. Dat is sinds 2020 de VeluweAgenda 2030. De VeluweAgenda 2030 kent kortgezegd de volgende ambitie: in 2030 is de Veluwe een voorbeeldregio waar het gaat om het verbeteren van de biodiversiteit en het verduurzamen van toerisme, de meest gastvrije bestemming van Nederland met een gezonde vrijetijdseconomie èn robuuste natuur en zien bewoners het toerisme als kans voor het versterken van de leefbaarheid. Het realiseren van deze ambitie geschiedt op basis van drie pijlers: -

In stand houden en versterken van natuur, landschap en erfgoed op de Veluwe;

Streven naar excellente gastvrijheid en een gezonde vrijetijdseconomie;

Versterken van de betrokkenheid van bewoners.

Project Putterpoorten: TOP Schovenhorst

‘t Jong

Voor TOP Schovenhorst is het ontwerp gereed en technisch uitgewerkt. De gebruikersovereenkomst is opgesteld en de aanbestedingsstrategie is bepaald. In 2026 moet de complete aanvraag omgevingsvergunning richting de provincie. Nadat de vergunning toegekend is, gaan we vorm geven aan de uitvoering. Uitbreiden en verbeteren routenetwerk

‘t Jong

De regie, advies en uitvoering wordt uitgevoerd door het Routebureau Veluwe. Er wordt ingezet op optimalisatie en het kwalitatief op peil houden van het recreatief netwerk voor wandelaars en fietsers. De verbindingen binnen Putten en met de Veluwe worden geborgd en waar nodig ontwikkeld. Cultuur, erfgoed en Puttense historie Uitvoering Erfgoedbeleid

Van Nieuwenhuizen

In 2026 geven we uitvoering aan her erfgoedbeleid. We actualiseren de monumentenlijst, verbeteren het publieksbereik (website, monumentenschildjes, Verhaal van Putten, etc.) en zorgen voor de basis op orde (informatievoorziening, registers, etc.). Ondersteuning ontwikkeling Archeologisch Belevings Centrum (ABC)

Van Nieuwenhuizen

De titel ABC is inmiddels veranderd in ‘Vensters naar het Veluws Verleden’, om zodoende beter aan te sluiten bij de Veluwse belevingsgebieden van Veluwe op 1. In 2025 is het eerste informatiepaneel geopend bij de schaapskooi op de Ermelose heide en voor 2026 staan twee andere infopanelen op de agenda. Het huidige beleid wordt voortgezet. Zodra kansen en acties voor de Puttense recreatie/erfgoed in beeld komen, zullen we die initiatieven ondersteunen. Hierbij maken we gebruik van de inzet van de mobiele ArcheoHotspot Veluwe. Deze mobiele ArcheoHotspot wordt ingezet bij evenementen, open dagen, etc. om de Veluwse verhalen te vertellen.

38 van 114

Toekomstbestendige huisvesting Bibliotheek

Van Nieuwenhuizen

De plannen voor de herhuisvesting van de Bibliotheek zijn onderdeel van de Gebiedsvisie Brinkstraat Putten. We onderzoeken de mogelijkheid voor verplaatsing naar het centrumgebied. Cultuurvisie 2025-2028 'Cultuur voor Elkaar'

Van Nieuwenhuizen

In 2026 geven we uitvoering aan deze vastgestelde visie.

Wat mag het kosten? Thema 3 Economie en Recreatie Lasten Programma Economie en recreatie Baten Programma Economie en recreatie Geraamd totaal baten en lasten Dotatie aan reserves Programma Economie en recreatie Onttrekking aan reserves Programma Economie en recreatie Geraamd resultaat

Jaarrekening

Begroting incl. wijz.

Meerjarenbegroting 2026-2029

2024 2.750 2.750 1.472 1.472 -1.279 147 147

2025 3.079 3.079 1.058 1.058 -2.021 335 335

2026 3.049 3.049 746 746 -2.303 211 211

-1.131

-1.686

-2.092

2027 5.859 5.859 4.013 4.013 -1.847 489 489 211 211

2028 6.332 6.332 3.990 3.990 -2.342 211 211

2029 4.445 4.445 2.098 2.098 -2.347 211 211

-2.124

-2.131

-2.136

Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel

Toelichting mutaties per programma Waar sprake is van een reële afwijking van de programma’s tussen de Begroting 2026-2029 ten opzichte van de Jaarrekening 2024 en de Begroting 2025, wordt dat hieronder toegelicht bij het betreffende programma. Programma Economie en recreatie Op het programma Economie en recreatie is de grondexploitatie van de Henslare verwerkt. Dit heeft zowel effect op de lasten als de baten. Verder start in 2026 de afschrijving op het centrumplan, met dekking uit de reserve dekking kapitaallasten. Toelichting mutaties reserves Programma Economie en recreatie De toevoeging aan de reserves in 2027 heeft betrekking op de bijdrage vanuit grex Henslare aan de reserve bovenwijkse voorzieningen op basis van de nota Kostenverhaal. Verder vindt er in 2025 een onttrekking van € 211.000 in 2026 vanuit de reserve dekking kapitaallasten. Het grootste deel van deze onttrekking is bedoeld om de kapitaallasten van de investering in het Centrumplan op te vangen.

Specificatie per programma en beleidsproduct De specificatie per programma op beleidsproductniveau is opgenomen in bijlage A.

39 van 114

Thema Bestuur, dienstverlening en veiligheid Algemeen Het thema Bestuur, dienstverlening en veiligheid heeft betrekking op de volgende programma’s: -

Programma Algemene dekkingsmiddelen

Programma Bestuur, dienstverlening en veiligheid

Portefeuillehouders De verantwoordelijke portefeuillehouders voor dit thema zijn de heren Cornelissen, Van den Hoorn, ’t Jong, Lambooij en Van Nieuwenhuizen.

Wat gaan we daarvoor doen? Actiepunten 2026 – programma Bestuur, dienstverlening en veiligheid Open bestuurscultuur Communicatie

‘t Jong

In 2026 zijn we voornemens aan de slag te gaan met de implementatie van de herziene huisstijl. Daarnaast wordt de Participatieverordening vastgesteld door de raad voor 1 januari 2027. We onderzoeken nieuwe middelen en waar kan implementeren we deze al om externe participatie te professionaliseren. Ook bieden we mediatraining crisiscommunicatie en begeleiding online profileren aan voor nieuwe bestuursleden. Verder willen we aandacht besteden aan de doorontwikkeling van Klinkende Taal, oftewel het hulpmiddel om helder te communiceren richting stakeholders, alsmede het verder ontwikkelen van communicatietrainingen voor medewerkers van de gemeente Putten. Tevens geven we uitvoering aan diverse toegankelijkheidsonderzoeken van onze digitale communicatie, waaronder de website, en realiseren we de daarbij behorende wettelijke verplichte toegankelijkheidsverklaringen. Archiefwet

Lambooij

In 2026 gaat de nieuwe archiefwet in werking. Dit heeft gevolgen voor de overbrengingstermijn naar de archiefbewaarplaats. Digitale bestanden dienen daartoe te worden overgebracht naar het E-depot. Hiervoor wordt aansluiting gezocht bij andere archiefinstanties.

40 van 114

Samenwerken Intergemeentelijke samenwerking Bedrijfsvoering

Lambooij

Nu de samenwerking bedrijfsvoering BLNP is beëindigd, wordt ambtelijk de mogelijkheden en opties om te komen tot een versterking van de regionale samenwerking op het gebied van bedrijfsvoering onderzocht. Daarnaast werken we sinds de beëindiging van de samenwerking bedrijfsvoering BLNP op adhoc basis samen met de gemeente Bunschoten bij moeilijk in te vullen functies. Dit heeft er vooralsnog in geresulteerd dat we in gezamenlijkheid een ISO en CISO hebben aangenomen. In 2026 gaan we - waar wenselijk en mogelijk - door met deze constructie, meer specifiek op mogelijke taken en functies die terugvloeien naar de gemeente door de beëindiging van de samenwerking bedrijfsvoering BLNP, zoals salarisadministratie en functioneel beheer. EHPZ

Cornelissen

In Ermelo, Harderwijk, Putten en Zeewolde leven 125.000 inwoners samen in een daily urban system rondom de randmeren Wolderwijd-Nuldernauw en op de Veluwe. Binnen deze regio werken we als EHPZ samen aan grensoverstijgende opgaven. Deze opgaven zijn benoemd in het regioarrangement EHPZ. De volgende stap in de opbouw van de regio EHPZ is een gezamenlijke regionale verdiepingsslag op het fysieke domein in de vorm van een regionaal Toekomstperspectief. Daarnaast worden de volgende opgaven en projecten in EHPZ-verband opgepakt: 1.

De EHPZ-lobbyagenda, met als prioriteiten: -

Het bosfront

De oeververbinding tussen Zeewolde en Horst, met aansluiting op bestaande fietsroutes naar onder meer Putten

Herijking RES

Ontwikkelingen defensie

Openbare orde en veiligheid Artificial Intelligence (AI)

‘t Jong

Met de inwerkingtreding van de AI -verordening moet de gemeente Putten actie ondernemen om de inzet van AI in goede banen te leiden. Daarnaast willen we vanuit strategisch oogpunt tot een besluit komen welke AI-functionaliteit meerwaarde hebben voor onze organisatie. Daartoe wordt er gewerkt aan bewustwording en kennisopbouw in de organisatie en aan implementatie van AI-functionaliteit. NIS2/Cyberbeveiligingswet

‘t Jong

De Cyberbeveiligingswet (Cbw) gaat in het tweede kwartaal van 2026 in werking. Naar aanleiding van de GAP-analyse stellen we een nieuw informatieveiligheidsbeleid vast op basis van de Cbw en de nieuwe versie van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid; de BIO 2.0. Daarnaast gaan we een actieplan opstellen met daarin de te nemen interne maatregelen om aan het gestelde beleid te voldoen.

41 van 114

Opstellen nieuw Integraal Veiligheidsplan 2027-2030

Lambooij

In maart zullen de resultaten van de veiligheidsmonitor bekend zijn. Dit wordt als input voor het nieuwe Integraal Veiligheidsplan 2027-2030 gebruikt. In de tweede helft van 2026 wordt het IVP opgesteld en daarna aangeboden aan de gemeenteraad ter vaststelling. Ondermijning

Lambooij

Dit onderwerp is voortgezet beleid. Naast de uitvoering van het Integraal Veiligheidsplan is er een Gelders Akkoord opgesteld ten behoeve van alle gemeenten in Gelderland waarbij een basisnorm ten aanzien van de aanpak ondermijning is opgesteld. Aan de implementatie van het Gelders Akkoord geven we uitvoering. Cybercrime/gedigitaliseerde criminaliteit

Lambooij

Dit onderdeel is voortgezet beleid uitvoering bovenlokale prioriteit Integraal Veiligheidsplan. Actiepunten 2026 – programma Algemene dekkingsmiddelen We voeren een degelijk financieel beleid

Wat mag het kosten?

2024

Begroting incl. wijz. 2025

Lasten Programma Bestuur, dienstverlening en veiligheid Programma Algemene dekkingsmiddelen Baten Programma Bestuur, dienstverlening en veiligheid Programma Algemene dekkingsmiddelen Geraamd totaal baten en lasten

15.274

16.481

18.591

18.661

18.605

18.568

14.723

15.643

15.509

15.559

15.514

15.466

551

837

3.082

3.101

3.091

3.102

57.057

57.620

58.542

58.599

57.725

58.529

1.195

797

633

55.862

56.823

57.909

57.966

57.092

57.896

41.783

41.139

39.951

39.938

39.120

39.961

Dotatie aan reserves Programma Bestuur, dienstverlening en veiligheid Programma Algemene dekkingsmiddelen Onttrekking aan reserves Programma Bestuur, dienstverlening en veiligheid Programma Algemene dekkingsmiddelen Geraamd resultaat

4.847

3.896

4.847

3.847

5.132

4.340

305

304

285

648

305

304

4.847

3.693

42.067

41.583

40.256

40.243

39.424

40.265

Thema 4 Bestuur, dienstverlening en veiligheid

Jaarrekening

Meerjarenbegroting 2026-2029 2026

2027

2028

2029

Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel

42 van 114

Programma Bestuur, dienstverlening en veiligheid Op het programma zijn ook de lasten voor overhead geraamd. De overhead lasten stijgen door cao stijgingen. Programma Algemene dekkingsmiddelen De lasten op programma Algemene dekkingsmiddelen stijgen in 2026 door de rente op de financiering. Op basis van de liquiditeitsprognose hebben we naar verwachting in 2026 aanvullende financiering nodig, mede door de uitgaven op projecten. In 2025 is de raming op het beleidsproduct Algemene baten en lasten hoger vanwege nog niet bestede deel van de stelpost prijsindexatie. Met name bij de tussentijdse rapportages wordt deze stelpost ingezet ter dekking van de stijgende lasten als gevolg van indexaties. Overige afwijkingen worden toegelicht in het overzicht Algemene dekkingsmiddelen. De opbrengsten op het programma dalen in 2026 door een lagere algemene uitkering, zie ook hierna de toelichting op de algemene dekkingsmiddelen. Toelichting mutaties reserves Programma Bestuur, dienstverlening en veiligheid Per saldo vindt er een onttrekking van € 305.000 plaats vanuit de reserve dekking kapitaallasten. Het grootste deel van deze onttrekking is bedoeld om de kapitaallasten van de renovatie en inrichting van het gemeentehuis op te vangen.

Specificatie per programma en beleidsproduct De specificatie per programma op beleidsproductniveau is opgenomen in bijlage A.

Overzicht algemene dekkingsmiddelen De belangrijkste onderdelen van het overzicht algemene dekkingsmiddelen zijn voorgeschreven. Het gaat daarbij om: a.

Lokale heffingen, waarvan de besteding niet gebonden is;

Algemene uitkeringen (gemeentefonds);

Dividend;

Saldo van de financieringsfunctie;

Overige algemene dekkingsmiddelen.

De algemene dekkingsmiddelen zijn als volgt opgebouwd: Algemene dekkingsmiddelen OZB Toeristenbelasting Forensenbelasting Gemeentefonds Dividend Saldo financieringsfunctie Totaal

2026 5.259 919 585 50.750 240 -1.597 56.156

2027 5.259 919 585 50.808 240 -1.598 56.212

2028 5.259 919 585 49.933 240 -1.599 55.336

2029 5.259 919 585 50.737 240 -1.606 56.134

Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel

43 van 114

Lokale heffingen, waarvan de besteding niet gebonden is De belastingopbrengsten stijgen door indexatie van de tarieven met 4,4%. Verder stijgen de opbrengsten voor 2026 door areaaluitbreidingen vanwege nieuw- en verbouw. Zie de paragraaf Lokale heffingen voor een nadere toelichting op de belastingopbrengsten. Algemene uitkering De algemene uitkering uit het gemeentefonds is de belangrijkste inkomstenbron van gemeenten. In deze begroting zijn de uitkomsten van de Meicirculaire 2025 verwerkt. Het budgettair effect daarvan op de begroting ziet er als volgt uit: Meicirculaire 2025

2026

Accres/uitkeringsbasis Prognose extra middelen Jeugd Totaal effect meicirculaire

50.557 193 50.750

2027

2028

2029

50.615 49.740 50.544 193 193 193 50.808 49.933 50.737 Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel

De ontwikkeling van de algemene uitkering wordt voor een belangrijk deel bepaald door de ontwikkeling van het accres. Het accres is gesplitst in een vaststaand volumedeel en een loon- en prijsdeel dat per circulaire wordt bijgesteld op basis van de laatste inzichten van het Centraal Planbureau (CPB) over de loon- en prijsontwikkeling. In de Voorjaarsnota 2025 heeft het Rijk structurele middelen beschikbaar gesteld om de terugval van het gemeentefonds (ravijnjaar) vanaf 2026 enigszins te dempen. De terugval van structureel ± € 2,4 miljard wordt in 2026 met € 400 miljoen gedempt, oplopend naar € 424 miljoen in 2030. Daarnaast is het ingroeipad van de maatregelen vanuit de Hervormingsagenda voor de jaren 2026 en 2027 verzacht met € 498 miljoen respectievelijk € 447 miljoen. De volledige besparing van de Hervormingsagenda wordt in 2028 door het Rijk ingeboekt als korting op het gemeentefonds. Dit is ook een belangrijke verklaring voor de terugval in 2028. Vanaf 2028 komt er een nieuw ‘financieel arrangement’ voor Jeugdzorg. In 2028 komt ook het volgende advies van de deskundigencommissie. Om hier niet op vooruit te lopen, heeft het Kabinet geen extra middelen toegevoegd vanaf 2028 en is er dus nog geen structurele oplossing. Het effect van de Septembercirculaire 2025 lichten wij via een afzonderlijke raadsbrief toe en wordt als begrotingswijziging in 2026 verwerkt.

Dividend In onderstaande tabel worden de financiële gegevens over deelnemingen in aandelen weergegeven. Het aandelenbezit is als volgt opgebouwd: Toelichting aandelenbezit Nominaal bedrag aandelen Aantal aandelen Boekwaarde aandelen Boekwaarde per aandeel

BNG 10.530 26.325 2,50

Vitens 18.693 18.693 1,00

Alliander/ Nuon

Afvalsturing Friesland 25 276.812 11.250 1.384.060 450,00 5,00

Inclusief groep

Leisurelands

1.880 188.000 100,00

8.155 338.200 gem. 41,47

Bedragen * € 1,-

44 van 114

De geraamde dividendopbrengsten op het aandelenbezit zijn als volgt: Beleggingen

2026

BNG Vitens Alliander Afvalsturing Friesland Totaal

2027 30 210 240

2028

2029

30 30 30 210 210 210 240 240 240 Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel

Saldo financieringsfunctie Op het taakveld Treasury zijn de rentelasten over de aangetrokken geldleningen en de rentebaten over de uitgezette gelden opgenomen. Daarnaast is een stelpost rente opgenomen voor de te verwachten aan te trekken lening. Onvoorzien In de begroting wordt een post onvoorzien opgenomen onder de algemene dekkingsmiddelen van 0,12% van het begrotingstotaal conform de Financiële verordening. Het gaat voor 2026 om een bedrag van € 94.000. Het college heeft de bevoegdheid om de post onvoorzien aan te wijzen voor incidentele zaken en legt bij elke tussentijdse rapportage verantwoording af over het gebruik van de post onvoorzien. Kosten van de overhead Overheadkosten bevatten alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. De kosten van de overhead zijn als volgt opgebouwd: Overhead Personeel & organisatie Huisvesting & facilitair ICT Communicatie Tractie Juridische zaken Financiën Materialen Totaal - 0.4 Overhead

2026 6.346 984 1.645 99 444 208 49 55 9.829

2027 2028 2029 6.586 6.557 6.510 934 934 934 1.643 1.622 1.622 99 102 99 444 444 444 174 174 174 49 49 49 55 55 55 9.984 9.937 9.887 Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel

Vennootschapsbelasting We hebben een stelpost van € 12.000 structureel opgenomen in de begroting voor de vennootschapsbelasting, onder meer voor de lasten uit de VPB-plichtige activiteiten. De verwachte positieve resultaten op grondexploitaties kunnen ingezet worden voor de vennootschapsbelasting. Het nettoresultaat na vennootschapsbelasting op de grondexploitatie wordt toegevoegd aan de reserve grondexploitatie.

45 van 114

Hoofdstuk 4 Paragrafen Paragraaf Lokale heffingen Inleiding Naast de algemene uitkering uit het gemeentefonds en de specifieke uitkeringen van het Rijk zijn de lokale heffingen het belangrijkste deel van de gemeentelijke inkomsten. De lokale heffingen bestaan uit de gemeentelijke belastingen, rechten en retributies. Lokale belastingen worden onderscheiden in heffingen waarvan de besteding gebonden dan wel ongebonden is. Ongebonden lokale heffingen (OZB, forensenbelasting en toeristenbelasting) worden tot de algemene dekkingsmiddelen gerekend omdat de besteding niet is gebonden aan een bepaalde taak. Gebonden heffingen, zoals de afvalstoffenheffing en de rioolheffing, worden verantwoord op het betreffende programma en worden niet tot de algemene dekkingsmiddelen gerekend. Voor het betalen van rechten en retributies verricht de gemeente diensten. De kosten van de gemeentelijke dienstverlening worden doorberekend in deze tarieven. Indexatie tarieven Op de tarieven voor de onroerende zaakbelastingen, de forensenbelasting, de toeristenbelasting en bij diverse leges wordt een indexatie van 4,4% toegepast. De toe te passen index wordt elk jaar opnieuw berekend met behulp van meerdere prijsontwikkelingscijfers. Raming inkomsten in begroting In onderstaande tabel zijn de verwachte baten uit gemeentelijke belastingen en leges opgenomen: Gemeentelijke belastingen en rechten 2026

Belastingopbrengsten, tarieven en leges

Toelichting

Begroting 2026

Begroting 2025

OZB-eigenaar (won./niet-woningen)

4.537

4.304

OZB-gebruiker (niet-woningen) Toeristenbelasting Forensenbelasting Reclamebelasting

1 2 3 4

722 919 585 96

687 880 560 78

6.859

6.510

Subtotaal algemene belastingen Rioolheffing

2.679

2.544

Afvalstoffenheffing c.a.(incl.verk.afvalzakken)

2.190

1.968

Begraafrechten

728

708

Marktgeld

Leges omgevingsvergunningen

893

743

Leges burgerzaken (excl. Rijksleges)

292

293

Leges APV-vergunningen

Leges overige algemene dienstverlening

Subtotaal tarieven, heffingen en leges

6.928

6.384

Totaal raming

13.786

12.894 Bedragen * € 1.000

46 van 114

292

728

893

2.190

2.679 96

585

919

722

5000 4500 4000 3500 3000 2500 2000 1500 1000 500 0

Begroting 2025 Begroting 2026

4.537

Opbrengsten in € * 1.000

Lokale heffingen 2026

Soort opbrengst Toelichting gemeentelijke belastingen en heffingen/rechten 1.

Onroerende-zaakbelastingen (OZB)

De OZB kent drie tarieven: OZB voor eigenaren van woningen, OZB voor eigenaren van nietwoningen en OZB voor gebruikers van niet-woningen. De bestaande opbrengstverhouding bij de OZB tussen woningen en niet-woningen is voor 2026 gehandhaafd. In de Begroting 2026-2029 is uitgegaan van 4,4% opbrengstverhoging voor begrotingsjaar 2026 vanwege de loon- en prijsontwikkelingen. Daarnaast is de begrote opbrengst verhoogd vanwege verwachte uitbreidingen in de belastingcapaciteit, bijvoorbeeld door de bouw van nieuwe woningen. De opbrengsten voor 2026-2029 zijn constant gehouden. Om de lastenontwikkeling te beheersen is vanaf 2020 de Benchmark gemeentelijke belastingen ingesteld als vervanger van de macronorm OZB. Deze benchmark geeft gemeenten meer informatie over de ontwikkeling van de lokale lasten in zowel eigen als andere gemeenten. Het resultaat van de benchmark wordt gepresenteerd in de COELO-atlas die elk jaar in maart uitkomt. De WOZ-waarde vormt de basis voor de aanslagoplegging. Jaarlijks worden alle onroerende zaken opnieuw getaxeerd. Voor 2026 geldt als waardepeildatum 1 januari 2025. Bij het bepalen van de tarieven van de OZB wordt rekening gehouden met de ontwikkeling van de WOZ-waarden. De begrote opbrengst is bij de tariefbepaling het uitgangspunt.

47 van 114

Toeristenbelasting

De toeristenbelasting is van toepassing op hotelovernachtingen, op onderkomens voor wisselende verhuur en toercaravans en tenten. Voor 2026 worden de tarieven verhoogd met de 4,4% inflatiecorrectie. 3.

Forensenbelasting

De forensenbelasting wordt betaald door personen die een tweede woning bezitten. Ook recreatiewoningen en stacaravans behoren hiertoe. De hoogte van de belasting is afhankelijk van de WOZ-waarde van de woning. De belastingplichtigen voor deze heffing worden individueel aangeslagen. De verhoging van de forensenbelasting is gekoppeld aan die van de OZB. Voor 2026 worden de tarieven verhoogd met de 4,4% inflatiecorrectie. 4.

Reclamebelasting

Ondernemers in het aangewezen heffingsgebied in het dorpscentrum, die op hun pand een openbare aankondiging hebben, worden aangeslagen voor de reclamebelasting. De reclamebelasting wordt ingezet als dekkingsmiddel voor de subsidie aan de Stichting Ondernemersfonds Putten die hiermee activiteiten en voorzieningen financiert om het dorpscentrum bruisend en levendig te houden. De afspraken met Stichting Ondernemersfonds Putten zijn vastgelegd in een convenant. Na de evaluatie van de reclamebelasting in 2024 is besloten om per 2025 de tarieven verhogen en afhankelijk te maken van de WOZ-waarde en de ligging van het pand (kerncentrumgebied of overig centrumgebied). Voorheen waren er twee vaste tarieven op basis van de ligging van de onderneming. Tevens is besloten de tarieven jaarlijks te indexeren. Daarom worden de tarieven voor 2026 verhoogd met 4,4%. 5.

Rioolheffingen

Bij de Jaarrekening 2022 en actualisatie van het ZAP (beleidsnotitie riolering en water 20242027) bleek dat de stand van de egalisatievoorziening riolering aan de hoge kant was. De korting van € 12,50 tot 2031 die bij de vorige herziening van het ZAP is ingesteld, is daarom structureel gemaakt. Daarnaast wordt vier jaar lang (tot de volgende herziening van het ZAP) een korting gegeven op het geïndexeerde basistarief voor particulieren en bedrijven van € 25,00. Voor recreatieobjecten geldt een korting van € 6,25. De tarieven voor 2026 worden geïndexeerd met 4,4% voor de inflatiecorrectie. 6.

Afvalstoffenheffing

Onze gemeente maakt voor de doorberekening van de kosten van afvalverwijdering gebruik van tariefdifferentiatie, waarbij de kosten worden doorberekend in de jaarlijkse aanslag afvalstoffenheffing (vast bedrag per huishouden) en in de prijzen van de verschillende afvalzakken. De afvalstoffenheffing stijgt door indexatie van de afvalbegroting, door een aanvullende toename van de kosten voor rest- en GFT-afval en door verdere uitwerking van de basis op orde. Voor het rest- en GFT-afval stijgen de kosten voor de op- en overslag na aanleiding van het nieuwe contract en het vervallen van de verstrekte korting door onze afvalverwerker op restafval.

48 van 114

Begraafplaatsrechten

Voor de begraafplaatsen geldt een sluitende exploitatie. Het saldo wordt jaarlijks verrekend met de voorziening. De kosten zijn de afgelopen jaren echter sterker gestegen dan de opbrengsten, waardoor de stand van de voorziening lager is geworden en deze de exploitatietekorten op den duur niet meer kan dekken. In 2026 wordt de nota Kostendekkenheid begraafplaatsen opgeleverd waarin de kosten worden geanalyseerd en de visie op het beheer van begraafplaatsen wordt geactualiseerd. Voorgesteld wordt om het tarief op product Begraven te indexeren en het tekort eerst met de voorziening te egaliseren. Eventuele effecten op de tarieven worden dan verwerkt na afronding van het onderzoek. 8.

Marktgelden

In 2024 is besloten om bij de tariefstelling van de marktgelden niet uit te gaan van een kostendekkendheid van 100%, maar de op dat moment berekende kostendekkendheid van 58%. Een hogere dekkingsgraad leidt tot hogere tarieven en dat is gezien het economische belang van de markt voor de gemeente niet wenselijk. De tarieven voor 2026 worden daarom enkel geïndexeerd met 4,4%. 9.

Leges

De legestarieven worden verhoogd met 4,4% inflatiecorrectie. Een aantal tarieven, zoals voor reisdocumenten en rijbewijzen, zijn gemaximeerd door het rijk. Hier worden de maximum tarieven gehanteerd. De opbrengsten van hoofdstuk 2 van de legesverordening (Omgevingswet) zijn zo goed mogelijk begroot maar nog steeds lastig in te schatten vanwege omschakeling naar de Omgevingswet en de onzekerheden rondom grote bouwprojecten. In 2026 wordt de legesheffing van hoofdstuk 2 geëvalueerd. 10. BIZ In juli 2025 heeft de gemeenteraad de verordening vastgesteld voor het instellen van een bedrijveninvesteringszone (BIZ) op bedrijvenpark de Hoge Eng. Een BIZ is een afgebakend gebied waarbinnen alle ondernemers (gebruikers én pandeigenaren) collectief investeren in de kwaliteit van hun bedrijfsomgeving. De ondernemers betalen hier zelf voor via een aparte aanslagregel op het aanslagbiljet gemeentelijke belastingen. De jaarlijkse bijdragen van de ondernemingen (BIZ-bijdrage) wordt verstrekt aan de stichting Bedrijvenpark Hoge Eng. De bijdrage wordt gebruikt om activiteiten uit te voeren die de leefbaarheid, veiligheid, ruimtelijke kwaliteit en economische ontwikkeling van bedrijvenpark Hoge Eng bevorderen. Een BIZ is van, voor en door ondernemers. Het initiatief voor de oprichting van de BIZ moet bij de ondernemers liggen en voldoende draagvlak onder hen is doorslaggevend.

Het draagvlakonderzoek vindt eind 2025 plaats en bij een positieve uitkomst wordt vanaf 2026 de BIZ-bijdrage geheven. Lastendruk in Putten ten opzichte van andere gemeenten Als we de lokale lastendruk vergelijken met die van de andere Nederlandse gemeenten, zien we in de COELO-atlas van de lokale lasten dat Putten voor 2025 op de 5e plaats staat voor wat betreft de netto-woonlasten voor een meerpersoonshuishouden. (2024: 6e plaats). Daarbij wordt rekening gehouden met de OZB (voor een woning met een gemiddelde waarde), de rioolheffing

49 van 114

en de afvalstoffenheffing. Voor een meerpersoonshuishouden in Putten betekent dat een belastingbedrag van € 793,- per jaar. De woonlasten in de goedkoopste gemeente bedragen € 680,en in de duurste € 2.117,- per jaar. In de paragraaf Weerstandsvermogen wordt nader ingegaan op de aanwezige ruimte in de belastingcapaciteit van onze gemeente. Kostendekkendheid tarieven De berekening van de kostendekkendheid van de heffingen en leges is op basis van de begrotingscijfers 2026 als volgt: Berekening van kostendekkendheid:

Afval

Riolering

Begraven

Kosten taakveld(en),

2.078

2.604

889

Inkomsten taakveld(en), excl. heffingen

-361

-740

-514

Netto kosten taakveld

1.717

1.865

375

Kwijtschelding

Overhead

227

346

102

BTW

225

431

Totale kosten

2.194

2.677

477

Opbrengst heffingen/rechten

-2.190

-2.679

-478

Dekkingspercentage

100%

Leges burgerzaken H1

Omgevings vergunning (H2)

APV vergunningen (H3)

Toe te rekenen kosten:

Berekening van kostendekkendheid: Kosten taakveld(en),

Marktgelden

418

668

418

668

197

486

Totale kosten

615

1.154

192

Opbrengst heffingen/rechten

-445

-888

-14

-46

Dekkingspercentage

72%

77%

62%

Inkomsten taakveld(en), excl. heffingen Netto kosten taakveld Toe te rekenen kosten: Overhead BTW

Kwijtscheldingsbeleid De minima in Putten, met een inkomen van minder dan 100% van bijstandsnorm, kunnen in aanmerking komen voor kwijtschelding van lokale heffingen. De heffingen waarvoor dit geldt, zijn rioolheffing, afvalstoffenheffing, OZB en onderhoud begraafplaats. Bij de aanvraag voor kwijtschelding vindt een vermogens- en inkomenstoets plaats. Overzicht tarieven Voor een overzicht van de gehanteerde tarieven verwijzen we u naar de bijlage D Overzicht belastingtarieven 2023 tot en met 2026.

50 van 114

Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding Deze paragraaf heeft als doel het inzicht geven in het beleid van de gemeente met betrekking tot risico’s, het totaal aan financiële risico’s afzetten tegen de beschikbare middelen en inzicht en beoordeling van de financiële positie aan de hand van kengetallen. In lijn met de nieuwe nota Risicomanagement zijn er een aantal verbeteringen doorgevoerd in deze paragraaf. Zo wordt er onderscheid gemaakt tussen de incidentele en structurele risico’s, weerstandscapaciteit en worden de risico’s met een risicoscore van 10 of hoger inclusief beheersmaatregelen gepresenteerd.

Kaderstelling -

Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV)

Nota Risicomanagement

Weerstandsvermogen Beschikbare weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen of mogelijkheden (buffers) waarover de gemeente kan beschikken om niet begrote kosten te dekken. Onderscheid wordt gemaakt tussen incidentele en structurele weerstandscapaciteit. De beschikbare weerstandscapaciteit per 1 januari 2026 is als volgt:

Beschikbare weerstandscapaciteit Algemene reserve per 1 januari

Incidenteel 2026

Structureel 2026

2027

2028

2029

11.432

Vrij deel bestemmingsreserves: -

Reserve weerstandscapaciteit

5.845

Reserve algemene buffer

15.425

Reserve grondexploitatie

1.158

Reserve sociaal domein

5.197

Stelpost onvoorzien

Totaal incidenteel

39.151

Onbenutte budgettaire capaciteit

842

862

477

Onbenutte belastingcapaciteit

2.779

Totaal structureel

3.622

3.641

2.779

3.256

Bedragen * € 1.000

Benodigde weerstandscapaciteit Om de benodigde weerstandscapaciteit te bepalen, hebben we een inschatting gemaakt van de financiële risico’s die de gemeente loopt. Per risico is geschat hoe groot de kans is dat het zich voordoet (waarschijnlijkheid) en welke financiële impact dit dan zou kunnen hebben. Daarbij zijn de criteria gehanteerd zoals uitgewerkt in de nota Risicomanagement. Hoe hoger de waarschijnlijkheid dat risico’s zich voordoen en hoe groter de impact hiervan is, hoe meer aandacht de risico’s verdienen. De uitkomst van de risico-inventarisatie is samengevat in onderstaande tabel:

51 van 114

Kans 1. Zeer klein 2. Klein (< 1%) (10%)

3. Matig (25%)

5. Zeer groot (> 750K)

4. Groot (375-750K)

3. Matig (150-375K)

Impact

4. Groot (50%) 2 1

5. Zeer groot (> 75%)

2. Klein (75-150K) 1. Zeer klein (< 75K)

In totaal zijn er 24 risico’s gekwantificeerd. De risico’s met een risicoscore van 10 of hoger (rode risicoscores) worden conform de (geamendeerde) beleidsregel opgenomen in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Risico's met een risicoscore van 10 of hoger In onderstaande tabel zijn de risico’s gepresenteerd die de hoogste bijdrage hebben aan de benodigde weerstandscapaciteit. In de laatste kolom is aangegeven of het risico ten opzichte van de laatste gepresenteerde stand (Jaarstukken 2024) nieuw (N) of ongewijzigd (O) is. Bruto Kans financieel risico

Netto financieel risico

I/S

8.062

2.000

25%

500

Investeringsprojecten Voor materiele projecten wordt een eigen risicoanalyse gemaakt en wordt daarop gemonitord.

1.200

50%

600

Huisvesting doelgroepen Woonvisie Planningslijst woningbouw

1.000

50%

500

Uitgezette en gegarandeerde geldleningen Toetsing bij verstrekking Onderpand (bij hypotheken)

4.000

10%

400

Zorgfraude Toezichthouder en M&O beleid

1.500

25%

375

Vergrijzing en krapte arbeidsmarkt (intern) Loongebouw aantrekkelijk maken / houden. Werving en selectie. Knelpunten ontstaan door krapte dekken uit de reserve Knelpunten personeel.

300

50%

150

Stikstofnormen De stikstofproblematiek heeft een directe invloed op ruimtelijke ontwikkeling binnen onze gemeenten. De gemeente kiest daarom voor een proactieve aanpak waarbij het kennisniveau binnen de organisatie op peil wordt gehouden door samenwerking met externe deskundigen, regionale samenwerking en het organiseren van interne kennissessies. Hiermee tonen wij ons ook als actief sparringpartner in de richting van de provincie. Door deze aanpak kunnen beleidswijzigingen snel worden door vertaald naar projecten en vergunningverlening, bijv. door middel van intern en of extern verwerven van benodigde stikstofruimte.

500

50%

250

Nr.

Risico + beheersmaatregel

Grondexploitatie Periodieke analyse ontwikkelingen in MPG. Dekking (gedeeltelijk) reserve grondexploitatie.

28.147

Algemene uitkering daalt Sluitende begroting presenteren, mogelijk maatregelen nemen in kosten e/o opbrengsten.

52 van 114

N/O

Bruto Kans financieel risico

Nr.

Risico + beheersmaatregel

Toename regelingen Rijk Vanuit het Rijk worden meer taken bij de gemeente belegd middels financiering vanuit een SPUK. Dit geeft druk op de personeelsbezetting, omdat gemeenten (tijdelijk) personeel nodig hebben om de regeling uit te voeren.

200

10.

Krapte elektriciteitsnetwerk In nieuwbouwprojecten werken we samen met de netbeheerder aan nieuwe energiesystemen om netbewust te bouwen en hierdoor wel mogelijkheid tot aansluiting te realiseren. Bij de bestaande bouw kijken we naar projecten om piekbelasting te verlagen evenals het buffervermogen op het stroomnet te verhogen.

500

Netto financieel risico

I/S

N/O

50%

100

75%

375

Toelichting wijzigingen: 1.

Bij actualisatie van de grondexploitatie wordt een risicoanalyse uitgevoerd (zie ook: paragraaf grondbeleid). De uitkomsten van de risicoanalyse per grex zijn in onderstaande tabel opgenomen:

Uitkomsten risicoanalyse - grondexploitaties

Risico nadelig direct effect (bruto)

Risico nadelig gewogen effect (netto)

-4.237 -214 -2.763 -71

-953 -107 -1.355 -36

Actieve grexen per 1-1-2025 Halvinkhuizen fase 1 Achterstraat Henslare Bilderdijkstraat Grex in 2025 geopend Halvinkhuizen fase 2-3 Totaal Verrekenen: Winstverwachting Halvinkhuizen fase 1 Winstverwachting Henslare

-20.862

-9.034

-28.147

-11.485 460 2.963

Totaal in Risico en Weerstandsvermogen

-28.147

-8.062

Bedragen * € 1.000

Actualisatie van de grondexploitaties zorgt voor een afname van het risico met € 0,8 miljoen ten opzichte van de jaarstukken 2024 als gevolg van de winstverwachting voor Halvinkhuizen fase 1 en de risico inschatting van Halvinkhuizen fase 2-3. 2.

De lagere inkomsten van het Rijk (ravijnjaar) zijn verwerkt in het begrotingssaldo. Het risico is naar beneden bijgesteld met € 1,0 miljoen.

Actualisatie van de budgetten zorgt voor een lichte toename van het risico met € 50.000.

Voor het bepalen van de benodigde weerstandscapaciteit wordt het gewogen (netto) bedrag van alle risico’s meegenomen: Benodigde weerstandscapaciteit

Incidenteel 2026

Structureel 2026

2027

2028

2029

Risico’s vermogen

2.552

Risico’s grondexploitatie

8.062

1.253

10.614

1.253

Risico’s exploitatie Totaal

Bedragen * € 1.000

53 van 114

Ratio weerstandsvermogen De relatie/ratio wordt bepaald door de berekende beschikbare weerstandscapaciteit (hoeveel niet bestemde middelen zijn er beschikbaar) te delen door de berekende benodigde weerstandscapaciteit (financiële risico’s). Het weerstandsvermogen laat de volgende ontwikkeling zien: Incidenteel 2026

Structureel 2026

Beschikbare weerstandscapaciteit

39.152

3.622

3.641

2.779

3.256

Benodigde weerstandscapaciteit

10.614

1.253

Ratio

3,7

2,9

2,2

2,6

Waarderingscijfer

Ratio weerstandsvermogen

2027

2028

2029

Bedragen * € 1.000

De norm voor het waarderingscijfer is in de nota Risicomanagement vastgesteld op minimaal een C (1.0-1.4). Voor de streefwaarde geldt categorie B (neutraal). De ratio van Putten valt voor zowel incidenteel als structureel in klasse A.

Kengetallen De kengetallen geven inzicht in de financiële weerbaar- en wendbaarheid. Zij leggen verbanden tussen een aantal aspecten die elk voor een verantwoord oordeel van de financiële positie relevant zijn. De financiële positie is altijd een momentopname waardoor een getal alleen niet zoveel zegt. Het gaat om de verbanden tussen de getallen en de ontwikkeling van getallen over een aantal jaren.

Jaarrekening 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

Netto schuldquote

-8%

26%

49%

72%

80%

98%

Netto schuldquote gecorrigeerd

-16%

19%

42%

67%

76%

94%

Solvabiliteitsratio

69%

47%

46%

48%

49%

50%

Grondexploitatie

10%

12%

10%

14%

20%

Structurele exploitatieruimte

11%

-1%

Belastingcapaciteit

72%

73%

Verloop kengetallen

Netto schuldquote (gecorrigeerd)

categorie: A

rapportcijfer: 3

Dit kengetal geeft onze schuldlast (aangegane leningen) ten opzichte van onze eigen middelen weer. De schuldlast verminderd met alle doorgeleende/verstrekte leningen leidt tot een gecorrigeerde netto schuld. De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de medeoverheid ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Momenteel is deze laag (negatief), maar met de verwachte financieringsvraag in 2026 en volgende jaren neemt de schuld ook toe. Solvabiliteitsratio

categorie: A

rapportcijfer: 2,7

In hoeverre wij in staat zijn om aan onze financiële verplichtingen te voldoen wordt berekend in de solvabiliteitsratio. Onze solvabiliteit in 2026 is 45%. Dit betekent dat de bezittingen zijn

54 van 114

gefinancierd met 45% eigen vermogen (reserves) en 55% vreemd vermogen (voorzieningen, langlopende schulden en kortlopende schulden). Grondexploitatie

categorie: A

rapportcijfer: 1,5

Het kengetal grondexploitatie geeft weer hoe de waarde van de grondexploitatie zich verhoudt tot de totale baten. Grondexploitaties kunnen een grote impact hebben op de financiële positie van een gemeente. Een lager kengetal geeft een lager (relatief) risico weer. Met de investeringen in Halvinkhuizen en de start van Henslare neemt het percentage toe in 2025 en 2026. In volgende jaren daalt deze weer door verkopen op met name deze grondexploitaties. Structurele exploitatieruimte

categorie: A

rapportcijfer: 1

Het kengetal structurele exploitatieruimte is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Belastingcapaciteit

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/16043036/2