70920 Eindrapport differentiatiemogelijkheden toekomstscenario's IG (def)

•

Buiten de doelgroep beschut-werkers die gemeenten niet kunnen plaatsen, moeten de IGgemeenten zelf oplossingen vinden voor de uitvoering van de functionaliteiten.

3.7

Beantwoording van de onderzoeksvragen

Hierna gaan we per onderzoeksvraag na op welke wijze die hiervoor is beantwoord.

Scenario's voor de toekomst van Inclusief Groep

3.7.1

23/66

Klantvraag

In de hiervoor besproken scenario’s wordt IG ingezet voor een deel van de klantvraag (van de doelgroep van de Participatiewet). IG richt zich op het realiseren van beschut werk voor zowel mensen met en zonder indicatie beschut als voor de doelgroep beschut tot aan de taakstelling. In dit scenario zorgen gemeenten zelf voor oplossingen voor de rest van de doelgroep van de Participatiewet. Deze verschillende mogelijkheden zijn hier niet in kaart gebracht. Aandachtspunt is dat de rol van IG in dit scenario kleiner wordt. Daardoor wordt de organisatorische slagkracht minder, waardoor ook de dienstverlening aan andere groepen onder druk komt te staan, zoals statushouders, ex gedetineerden, zorg-klanten en dergelijke.

3.7.2

Gevolgen voor de uitvoering van gemeenten

IG voert momenteel meer taken uit dan alleen beschut werk. In dit scenario stopt IG met de taken anders dan de Wsw en beschut werk (voor zowel mensen met als zonder indicatie). Dat betekent een taakverzwaring voor de gemeentelijke uitvoering, omdat ze de taken die IG niet meer doet (denk aan ontwikkeltrajecten, matching, werkgeversbenadering en jobcoaching) voortaan weer zelf moeten doen of elders moeten onderbrengen.

3.7.3

Governance

De governance hoeft in scenario 1B niet gewijzigd te worden. Echter, overwogen kan worden om de samenwerkingsafspraken rond IG vast te leggen. Het gaat om het opdrachtgeverschap. Nu ligt er geen regeling aan het opdrachtgeverschap vanuit de gemeenten aan Inclusief Groep ten grondslag. De Wet gemeenschappelijke regelingen biedt verschillende opties, zoals een regeling zonder meer of een gemeenschappelijk orgaan. Inclusief Groep blijft een NV. Op die manier zijn de samenwerking en de gemaakte afspraken beter geborgd dan de huidige samenwerking.

3.7.4

Infrastructuur van de Participatiewet

IG voert in dit scenario de volgende functionaliteiten uit: •

J. Wsw: IG blijft de Wsw uitvoeren voor de deelnemende gemeenten.

•

H. Beschut werk: IG realiseert beschutte werkplekken voor mensen met een indicatie beschut. In de hiervoor beschreven variant bepalen gemeenten zelf wanneer ze mensen met een indicatie beschut doorverwijzen. Dat betekent dat binnen de IG-regio ook andere partijen beschut werk uitvoeren en realiseren.

•

G. Werk voor mensen zonder indicatie beschut: Hiervoor geldt dezelfde toelichting als beschut werk.

•

D. Werkgeversbenadering: IG zal werkgevers blijven benaderen, om mensen te kunnen plaatsen die bij reguliere werkgevers kunnen en willen werken. IG doet dat naast en in samenwerking met andere uitvoerende partijen, zoals de (afdeling W&I van de) gemeente(n) en het UWV.

•

C. Matching: IG plaatst de doelgroep die door de gemeenten wordt doorverwezen op een beschutte werkplek.

Scenario's voor de toekomst van Inclusief Groep

24/66

HOOFDSTUK 4

Scenario 2: Integraal sociaal werkbedrijf 4.1

Scenario 2B: Integraal sociaal werkbedrijf met gemeentelijke functionaliteit ‘zoeken en vinden’

In scenario 2B is sprake van een gezamenlijk integraal werkbedrijf dat in principe alle functionaliteiten uitvoert binnen de infrastructuur van de Participatiewet, met uitzondering van de functionaliteit ‘zoeken en vinden’. Dat blijven de gemeenten (en Meerinzicht in het geval van Harderwijk, Ermelo en Zeewolde) zelf doen. Het integrale sociaal werkbedrijf voert wel voor alle IG-gemeenten de Wsw uit. De ONE-gemeenten maken (naast de Wsw) inkoopafspraken met het integrale sociaal werkbedrijf.

ZE HA ER MIZ IG NU PU OL NIJ EL O. Inkomen A. Vinden en herkennen B. Ontwikkelen C. Bemiddelen en matchen D. Werkgeversbenadering E. Uitstroom naar regulier werk F. Begeleiding/jobcoaching G. Dienstbetrekkingen/garantiebaners H. Beschut werk I. Sociale activering (in kader P-wet) J. Wsw Op de horizontale as staan de IG-gemeenten plus Zeewolde, Meerinzicht (MIZ) en Inclusiefgroep (IG). Meerinzicht voert de Participatiewet uit voor de gemeenten Zeewolde, Harderwijk en Ermelo. Op de verticale as staan de functionaliteiten van de infrastructuur van de Participatiewet. De gekleurde cellen geven aan waar de uitvoering is belegd. Zichtbaar is dat IG vanaf de functionaliteit ontwikkelen, alle functionaliteiten uitvoert. Deze taken zijn niet meer belegd bij MIZ en bij de gemeenten Nunspeet en Putten. De gemeenten Oldebroek, Nijkerk en Elburg (ONE) voeren zelf de functionaliteiten uit. De uitvoering van de Wsw blijft wel gemeenschappelijk.

4.2 4.2.1

Randvoorwaarden Aantal medewerkers uit de doelgroep

Om aan de deelnemende gemeenten voldoende toegevoegde waarde te kunnen bieden, moet het bedrijf over voldoende schaalgrootte beschikken. Daartoe kijken we naar andere bedrijven in het land. Als indicator hanteren we het aantal bijstandsgerechtigden. In totaal hebben de gemeenten

Scenario's voor de toekomst van Inclusief Groep

25/66

EHZNP 1670 huishoudens in de bijstand. Gemeente Ede heeft een integraal sociaal werkbedrijf Werkkracht. In Ede hebben ruim 1500 huishoudens een bijstandsuitkering. In Kampen en Dronten is er het werkbedrijf Impact actief. In deze gemeenten hebben 1220 huishoudens een bijstandsuitkering. In de Achterhoek zijn Laborijn (1550 huishoudens in de bijstand) en Fijnder (1230 huishouden in de bijstand) actief. Deze gemeenten voeren ook het inkomensdeel uit. We gaan uit van een ondergrens van circa 1250 kandidaten. Maar, hier geldt ook dat er uitzonderingen zijn.

4.2.2

Feitelijke integratie van de werkzaamheden

In de variant 2B is het noodzakelijk dat de EHZNP gemeenten de uitvoering van hun taken van functionaliteit B t/m I integreren. Zij brengen hun taken onder in één integrale organisatie.

4.3

Consequenties

4.3.1

Inclusief Groep

De impact voor Inclusief Groep is groot. Aan de ene kant krijgt Inclusief Groep er taken bij. Ze wordt integraal verantwoordelijk voor de Participatiewet-taken voor de gemeenten EHZNP. We gaan ervan uit dat medewerkers die zich nu voor de EHZNP-gemeenten met re-integratie bezighouden deels worden overgeplaatst naar IG. Aan de andere kant wordt de groep die wordt ondersteund voor ONE steeds kleiner. Het is onzeker voor en in welke mate de ONE-gemeenten – naast de Wsw - taken blijven inkopen bij Inclusief Groep. Inclusief Groep zit voor een belangrijk deel al in deze transitie. Maar, de opdracht wordt duidelijker en meer vastomlijnd. Een voordeel van scenario 2B is dat IG voor wat betreft de EHZNP gemeenten regie krijgt over zowel de klassieke doelgroep Wsw als de nieuwe doelgroep, zodat de afbouw van de klassieke taken en de opbouw van de nieuwe taken in onderlinge samenhang en harmonie kunnen kan worden gerealiseerd. Een risico is dat gemeenten en MIZ verantwoordelijk zijn voor de doorverwijzingen.

Berenschot ziet veel praktijkvoorbeelden waar dat onvoldoende gebeurt waardoor mensen door de doorverwijzende partijen worden ondersteund met participatievoorzieningen terwijl ze ook gere-integreerd zouden kunnen worden naar werk of dat de doorverwijzende partijen de facto bezig zijn met re-integratie naar werk, terwijl het samenwerkingsverband geen werk heeft omdat mensen onvoldoende worden doorverwezen.

4.3.2

Levensvatbaarheid

Zoals we hiervoor zeiden zijn in het gebied van EHZNP 1670 huishoudens afhankelijk van een bijstandsuitkering. Dat aantal is meer dan 1250 en daarmee voldoende om een goed schaalniveau te realiseren voor het uitvoeren van de functionaliteiten in de infrastructuur van de Participatiewet.

4.3.3

Bestaande groep Wsw-ers

In scenario 2B blijft IG verantwoordelijk voor de zittende groep Wsw-ers. De groep zit in een organisatie in transitie. Hoewel de groep Wsw-ers krimpt komen er voor de EHZNP-gemeenten veel nieuwe taken voor een bredere doelgroep bij. Dat leidt tot extra innovatie en nieuwe voorzieningen. De bestaande groep Wsw-ers heeft mogelijk ook voordeel van het bredere aanbod.

4.3.4

Nieuwe doelgroep bij IG

IG wordt integraal verantwoordelijk voor de nieuwe doelgroep van EHZNP voor zover zij een overbrugbare afstand heeft naar werk (door ontwikkeling en re-integratie kunnen ze aan het werk geholpen worden). Betrokkenen worden doorverwezen door gemeenten en MIZ. Het voordeel is dat ze worden ondersteund door een regionaal opererende organisatie met voldoende schaalniveau om goede ondersteuning te bieden. Een mogelijk nadeel is dat er een knip zit in het proces. Zij worden

Scenario's voor de toekomst van Inclusief Groep

26/66

door gemeenten en MIZ doorverwezen en overgedragen van de eigen uitvoeringsorganisatie naar de uitvoeringorganisatie die is gespecialiseerd in re-integratie en begeleiding. Met name als kandidaten al in een traject zaten bij de doorverwijzende partijen kan de overstap naar IG storend werken.

4.3.5

Doelgroep bij de gemeenten

De ondersteuning vindt voor een deel plaats vanuit de gemeente of MIZ. De overdracht van kandidaten vindt plaats als bij de intake blijkt dat er een overbrugbare afstand is tot werk of als mensen stappen hebben gezet op de participatieladder en als de afstand tot werk overbrugbaar is geworden. De doelgroep aan gemeentezijde (mensen die geen overbrugbare afstand tot werk hebben) merkt er weinig van dat een andere organisatie zich richt op re-integratie. Dat is pas aan de orde als hun afstand tot de arbeidsmarkt overbrugbaar is.

4.3.6

Gemeentelijke uitvoering

De gemeentelijke uitvoering moet meer dan nu samenwerken met de samenwerkingspartner IG. Het proces van doorverwijzingen en overdracht moet goed worden georganiseerd. Ook zal er in de praktijk veel afstemming nodig zijn. Het gaat om individuele kandidaten, om een zo warm mogelijke overdracht te organiseren. Maar, het gaat ook om kandidaten die naast de re-integratie soms afhankelijk blijven van andere voorzieningen en vormen van ondersteuning van de gemeente. Voorts is afstemming nodig op het terrein van handhaving. Waardevolle signalen moeten worden gedeeld tussen de verschillende uitvoeringsorganisaties. Kortom, de gemeentelijke uitvoering moet intensief samenwerken met IG om de kwaliteit van de dienstverlening voor de eigen inwoners voldoende te waarborgen.

4.3.7

Gemeente als opdrachtgever

De EHZNP gemeenten hebben een andere rol als opdrachtgever dan de ONE gemeenten. De EHZNP-gemeenten organiseren gezamenlijk opdrachtgeverschap. De ONE-gemeenten sluiten DVO’s af. Voor wat betreft de Wsw is er wel één gezamenlijk opdrachtgeverschap van de IGgemeenten. Als opdrachtgever komen de EHZNP-gemeenten in een andere verhouding tot IG te staan dan de ONE-gemeenten.

4.3.8

Gemeente als aandeelhouder

Als aandeelhouder hebben de gemeenten belang bij de continuïteit van het bedrijf en doelmatigheid en effectiviteit. De ONE-gemeenten en de EHZNP-gemeenten moeten afspraken maken over de wijze waarop IG de gemeenten gaat ondersteunen. Omdat de taken die IG uitvoert voor EHZNP en ONE verschillen, moeten goede afspraken worden gemaakt. Berenschot ziet een belangrijk voordeel in de taken voor de nieuwe doelgroepen die door EHZNP bij IG worden ondergebracht. Op deze manier komt de verantwoordelijkheid voor de krimp van de Wsw-doelgroep waarvoor IG verantwoordelijk is en de groei van de nieuwe doelgroep uit de EHZNP-gemeenten in één hand te liggen. Daardoor is de transitie, waarbij de oude doelgroep in de Wsw wordt vervangen door de nieuwe doelgroep (die voorheen onder de Wajong en/of de Wsw zou vallen) doelmatiger en effectiever.

4.3.9

Governance

De governance is in deze variant een aandachtspunt. De EHZNP gemeenten moeten als opdrachtgever goede gezamenlijke afspraken maken. Bij voorkeur wordt één geïntegreerd en eenduidig takenpakket bij IG ondergebracht. Daarvoor zijn afspraken nodig tussen alle aandeelhouders van IG. Voorts behoeft de dienstverlening Wsw en het maken van bilaterale afspraken in DVO’s nadere uitwerking. EHZNP nemen een gezamenlijk dienstverleningspakket af bij

Scenario's voor de toekomst van Inclusief Groep

27/66

IG. Het ligt voor de hand om de afspraken vast te leggen bijvoorbeeld in een regeling zonder meer op grond van de Wet gemeenschappelijke regelingen. IG doet dan de facto zaken met één partij, die namens EHZNP optreedt als opdrachtgever. Op de langere termijn stroomt de Wsw volledig uit. IG zal steeds minder taken uitvoeren voor de ONE-gemeenten. Als de ONE-gemeenten in de praktijk geen nieuwe taken bij IG onderbrengen verdwijnt IG voor deze gemeenten geheel als uitvoeringorganisatie. De vraag is aan de orde of op de kortere of de langere termijn het aandeelhouderschap voor de ONE-gemeenten nog gewenst is.

4.4

Aantallen

In deze variant laten de EHZNP-gemeenten de werk-activiteiten alle uitvoeren door IG nadat de kandidaten zijn doorverwezen door de gemeente/MIZ. IG heeft geen regie op de poort.

In deze variant is evenals in de andere varianten, sprake van autonome krimp van de Wsw. Doordat de EHZNP-gemeenten de werk-activiteiten volledig door IG laten uitvoeren, is naast de Wsw sprake van re-integratieactiviteiten (trajecten), nieuw beschut werk (LKS-NBW), dienstbetrekkingen voor mensen zonder indicatie beschut (LKS-BIJ) en begeleiding/jobcoaching (LKS-VIA). Voor de berekening van de aantallen maken we de volgende inschattingen: •

Trajecten: het aantal trajecten is jaarlijks gelijk en 25% van het totaal aantal bijstandsgerechtigden, gebaseerd op de realisatie in 2023. Dat is vergelijkbaar met de landelijke realisatie.

•

Wsw: de krimp is conform de landelijke ramingen.

•

LKS-NBW: het aantal beschutte-werkplekken is jaarlijks gelijk aan de taakstelling. Afhankelijk van de gemaakte afspraken kunnen meer plekken dan de taakstelling worden gerealiseerd.

•

LKS-BIJ: Het aantal mensen met een dienstbetrekking bij IG, anders dan beschut, is gelijk aan het aantal nieuw beschut werkers5.

•

LKS-VIA: We gaan uit van de realisaties in 2023. Deze groeien jaarlijks met de door de rijksoverheid geraamde jaarlijkse groei.

Voor een uitsplitsing van de aantallen naar de deelnemende gemeenten verwijzen we naar de bijlage.

4.5

Financiën

Voor de berekening van de gemeentelijke bijdragen in dit scenario gaan we uit van de volgende bijdragen per persoon. Voor extra uitleg verwijzen we naar het vorige hoofdstuk.

5

Ultimo 2023 waren er voor de EHZNP gemeenten 75 LKS-NBW medewerkers en 85 LKS-BIJ medewerkers.

Scenario's voor de toekomst van Inclusief Groep

Vergoeding in 2023 Vergoedig volgens kostprijs

LKS-NBW € 7.980 € 12.880

LKS-BIJ € 1.470 € 10.220

28/66

LKS-VIA Trajecten € 5.000 € 5.000 € 4.900 € 5.000

De indicatieve totale kosten voor de taken in het kader van de Participatiewet voor de deelnemende gemeenten en de aantallen waarmee is gerekend staan in de volgende tabel. Hierin zijn alleen de trajectkosten, begeleidingsvergoeding en Wsw-rijksbijdragen in meegenomen en niet de te betalen loonkostensubsidie. Ook brengen we de kosten voor inkoop op basis van DVO’s niet in beeld, omdat de inkoop van deze voorzieningen onzeker is. De kosten per jaar berekenen we door de kostprijzen van de hiervoor genoemde taken te vermenigvuldigen met de aantallen taken per jaar. In 2023 staan de betalingen die gemeenten voor de betreffende activiteiten deden in 2023. In 2024 en verdere jaren betalen de deelnemende gemeenten een kostendekkende bijdrage. Totale doelgroep LKS-BIJ LKS-VIA LKS-NBW Trajecten Wsw Totaal

2023 214 634 184 726 1.204 2.962

2024 235 669 210 1.235 1.158 3.506

Aantallen 2025 2029 255 338 706 849 235 338 1.235 1.235 1.111 925 3.542 3.684

2039 Struct. 519 699 1.305 1.744 519 699 1.235 1.235 461 4.038 4.376

2023 € 315 € 3.108 € 1.472 € 3.630 € 38.657 € 47.181

2024 € 2.398 € 3.278 € 2.704 € 6.175 € 37.919 € 52.474

Waarde (x 1.000,-) 2025 2029 € 2.608 € 3.450 € 3.458 € 4.159 € 3.033 € 4.348 € 6.175 € 6.175 € 37.388 € 34.081 € 52.662 € 52.212

2039 € 5.303 € 6.393 € 6.683 € 4.982 € 16.979 € 40.340

Struct. € 7.143 € 22.458 € 9.002 € 6.175 €0 € 44.777

Totale doelgroep per gemeente Elburg Ermelo Harderwijk Nijkerk Nunspeet Oldebroek Putten Zeewolde Totaal

2023 162 250 411 144 176 140 126 73 1.481

2024 199 242 426 240 226 185 158 78 1.753

Aantallen 2025 2029 199 199 243 248 428 439 244 258 229 240 188 200 161 174 79 84 1.771 1.842

2039 Struct. 200 200 261 273 464 488 294 329 269 296 229 258 206 238 96 108 2.019 2.188

2023 € 3.559 € 3.970 € 5.731 € 2.455 € 3.140 € 2.311 € 1.969 € 456 € 23.591

2024 € 3.898 € 4.145 € 6.132 € 3.041 € 3.619 € 2.601 € 2.280 € 520 € 26.237

Waarde (x 1.000,-) 2025 2029 € 3.892 € 3.771 € 4.147 € 4.054 € 6.143 € 6.049 € 3.075 € 3.145 € 3.623 € 3.551 € 2.623 € 2.650 € 2.289 € 2.271 € 540 € 613 € 26.331 € 26.106

2039 € 2.653 € 2.967 € 4.583 € 2.576 € 2.759 € 2.133 € 1.854 € 645 € 20.170

Struct. € 2.067 € 2.806 € 4.592 € 3.371 € 3.196 € 2.775 € 2.699 € 882 € 22.388

Totale doelgroep deelnemende gem. LKS-BIJ LKS-VIA LKS-NBW Trajecten Wsw Totaal

2023 107 317 92 363 602 1.481

2024 89 191 69 418 363 1.129

Aantallen 2025 2029 93 108 206 262 77 108 418 418 348 290 1.140 1.185

2039 Struct. 166 224 402 537 166 224 418 418 144 1.296 1.402

2023 € 125 € 871 € 487 € 1.675 € 12.109 € 15.266

2024 € 908 € 938 € 887 € 2.088 € 11.877 € 16.697

Waarde (x 1.000,-) 2025 2029 € 947 € 1.104 € 1.008 € 1.282 € 988 € 1.391 € 2.088 € 2.088 € 11.711 € 10.675 € 16.741 € 16.540

2039 € 1.697 € 1.970 € 2.139 € 1.684 € 5.318 € 12.809

Struct. € 2.286 € 6.921 € 2.881 € 2.088 €0 € 14.175

Totaal deelnemende gemeenten Elburg Ermelo Harderwijk Nijkerk Nunspeet Oldebroek Putten Zeewolde Totaal

2023 162 250 411 144 176 140 126 73 1.481

2024

Aantallen 2025 2029

2039 Struct.

2023

2024

Waarde (x 1.000,-) 2025 2029

2039

Struct.

242 426

243 428

248 439

261 464

273 488

€ 3.970 € 5.731

€ 4.145 € 6.132

€ 4.147 € 6.143

€ 4.054 € 6.049

€ 2.967 € 4.583

€ 2.806 € 4.592

226

229

240

269

296

€ 3.140

€ 3.619

€ 3.623

€ 3.551

€ 2.759

€ 3.196

158 78 1.129

161 79 1.140

174 84 1.185

206 96 1.296

238 108 1.402

€ 1.969 € 456 € 15.266

€ 2.280 € 520 € 16.697

€ 2.289 € 540 € 16.741

€ 2.271 € 613 € 16.540

€ 1.854 € 645 € 12.809

€ 2.699 € 882 € 14.175

2039 € 1.425

Struct. €0

€ 917

€0

€ 829

€0

€ 3.171

€0

Inbreng niet Aantallen Waarde (x 1.000,-) deelnemende gem. 2023 2024 2025 2029 2039 Struct. 2023 2024 2025 2029 Elburg 97 93 78 39 € 3.244 € 3.182 € 3.137 € 2.860 Ermelo Harderwijk Nijkerk 63 60 50 25 € 2.088 € 2.048 € 2.019 € 1.841 Nunspeet Oldebroek 57 54 45 23 € 1.889 € 1.852 € 1.827 € 1.665 Putten Zeewolde Totaal 216 207 173 86 € 7.220 € 7.082 € 6.983 € 6.365 De niet deelnemende gemeenten brengen alleen de WSW in. Andere doelgroepen via aparte afsprak en.

Scenario's voor de toekomst van Inclusief Groep

29/66

Toelichting •

Totale doelgroep: laat het aantal kandidaten per voorziening zien bij IG als alle gemeenten zouden participeren in IG. Onder het kopje ‘waarde’ staan de gemeentelijke vergoedingen die in deze situatie betaald zouden worden.

•

Totale doelgroep per gemeente: toont per gemeente het totaal aantal personen dat in de caseload zou zitten bij IG, als alle gemeenten voor de totale doelgroep zouden meedoen. Het gaat om de som van het aantal LKS-BIJ, LKS-VIA, LKS-NBW, Trajecten en Wsw. Onder het kopje ‘waarde’ worden de totale gemeentelijke bijdragen per gemeente voor deze voorzieningen genoemd.

•

Totale doelgroep deelnemende gemeenten: toont de aantallen uitgesplitst naar de verschillende voorzieningen, die zijn ondergebracht bij IG. Onder het kopje ‘waarde’ worden de gemeentelijke bijdragen van de deelnemende gemeenten getoond.

•

Totaal deelnemende gemeenten: De totale aantallen kandidaten bij IG worden uitgesplitst naar de deelnemende gemeenten. Onder waarde staan de gemeentelijke bijdragen per gemeente.

•

Inbreng niet deelnemende gemeenten: toont de kandidaten die (in ieder geval) bij IG in de caseload zitten van de gemeenten die niet meedoen aan het samenwerkingsverband. Het gaat om de Wsw-ers. Onder het kopje ‘waarde’ staan de gemeentelijke bijdragen, als uit wordt gegaan van een vergoeding gelijk aan de rijksbijdrage.

In dit scenario zijn de krimpkosten beperkt. De totale doelgroep neemt toe. Aan de andere kant maken de EHZNP gemeenten wel kosten om al hun werk-taken in één hand te leggen. De ONEgemeenten hebben het voordeel dat de infrastructuur in ieder geval deels ingezet gaat worden voor de taken voor de EHZNP gemeenten. Dat dempt de krimp/transitie-kosten. EHZNP en ONE kunnen met elkaar in gesprek gaan over mogelijke compensatie/tegemoetkoming.

4.6 4.6.1 •

Kansen en bedreigingen Kansen

De verantwoordelijkheid voor de krimp van de klassieke taken en de groei van nieuwe taken komen voor EHZNP in één hand. Dat draagt bij aan doelmatigheid en effectiviteit.

•

IG kan zich verder doorontwikkelen als het sociaal ontwikkelbedrijf in de regio.

•

Schaalvoordeel voor de nieuwe taken bij met name de EHZNP-gemeenten.

•

Als aandeelhouder hebben de ONE-gemeenten voordeel doordat geen (drastische) krimp van ‘hun’ bedrijf plaatsvindt.

•

Meer duidelijkheid, kansen en perspectief voor de zittende en nieuwe doelgroep.

4.6.2 •

Bedreigingen

De knip in het proces van intake/diagnose bij de gemeente/MIZ naar IG. IG is afhankelijk van doorverwijzingen door gemeenten/MIZ.

•

Risico dat de gemeentelijke uitvoering en MIZ parallel aan IG in de praktijk vergelijkbare taken gaat uitvoeren.

•

Complexe verhoudingen tussen de IG-aandeelhouders en EHZNP enerzijds en ONE anderzijds.

•

Complex transitievraagstuk: krimp van de klassieke Wsw-taken en groei van een breder takenpakket gericht op ontwikkeling en werk (vergelijkbaar met de transitie waar Inclusief Groep nu al in zit).

Scenario's voor de toekomst van Inclusief Groep

4.7

30/66

Beantwoording van de onderzoeksvragen

Hierna gaan we per onderzoeksvraag na op welke wijze die hiervoor is beantwoord.

4.7.1

Klantvraag

In het hier besproken scenario wordt IG ingezet voor het beantwoorden van een groot deel van de klantvraag in de deelnemende gemeenten in het kader van de Participatiewet. IG voert in principe alle taken uit in het kader van de Participatiewet. Gemeenten verwijzen werkzoekenden als ze een overbrugbare afstand tot de arbeidsmarkt hebben. Naast IG ondersteunen gemeenten mensen uit de doelgroep, die geen overbrugbare afstand tot de arbeidsmarkt hebben met zorg- of partipatietrajecten met name in het kader van de Wmo. Gemeenten die niet deelnemen aan het samenwerkingsverband zorgen zelf voor oplossingen in het kader van de Participatiewet. Ze kunnen bilateraal, in een DVO, afspraken maken met IG.

4.7.2

Gevolgen voor de uitvoering van gemeenten

De uitvoering van de taken gericht op het aan het werk helpen en houden van werkzoekenden ligt bij IG. Voor zover gemeenten deze taken nog uitvoeren, hoeven ze dat in dit scenario niet meer te doen. Dat leidt tot een lagere werklast. Gemeenten moeten wel een goede functionaliteit inrichten, gericht op het zoeken en vinden van kandidaten. Mensen moeten zo snel mogelijk worden doorverwezen als zij kans maken om aan het werk te komen. De ervaring leert dat dit de achilleshiel is van het uitvoeringsstelsel. Soms worden mensen die kunnen werken, niet snel genoeg doorverwezen, waardoor zij onnodig lang in de bijstand zitten.

4.7.3

Governance

De governance is in deze variant een aandachtspunt. De EHZNP gemeenten moeten als opdrachtgever goede gezamenlijke afspraken maken. Bij voorkeur wordt één geïntegreerd en eenduidig takenpakket bij IG ondergebracht. Daarvoor zijn afspraken nodig tussen alle aandeelhouders van IG. Voorts behoeft de dienstverlening Wsw en het maken van bilaterale afspraken in DVO’s nadere uitwerking. EHZNP nemen een gezamenlijk dienstverleningspakket af bij IG. Het ligt voor de hand om de afspraken vast te leggen bijvoorbeeld in een regeling zonder meer op grond van de Wet gemeenschappelijke regelingen. IG doet dan de facto zaken met één partij, die namens EHZNP optreedt als opdrachtgever. Op de langere termijn stroomt de Wsw volledig uit. IG zal steeds minder taken uitvoeren voor de ONE-gemeenten. Als de ONE-gemeenten in de praktijk geen nieuwe taken bij IG onderbrengen verdwijnt IG voor deze gemeenten geheel als uitvoeringorganisatie. De vraag is aan de orde of op de kortere of de langere termijn het aandeelhouderschap voor de ONE-gemeenten nog gewenst is.

4.7.4

Infrastructuur van de Participatiewet

IG voert in dit scenario – met uitzondering van het zoeken en vinden van kandidaten - alle functionaliteiten uit: B tot en met J (niet A). In de arbeidsmarktregio werkt IG samen met andere partijen zoals UWV, onderwijsinstellingen, werkgeversorganisaties en dergelijke. IG heeft regie op de groep die is doorverwezen door gemeenten en voor de deelnemende gemeenten een voortrekkersrol in de arbeidsmarktregio.

Scenario's voor de toekomst van Inclusief Groep

31/66

HOOFDSTUK 5

Scenario 3A: Partieel sociaal werkbedrijf voor de nieuwe doelgroep 5.1

Inleiding

We werken scenario 3A verder uit. In scenario 3A wordt IG – voor de EHZNP-gemeenten – verantwoordelijk voor het ontwikkelen, plaatsen en begeleiden van de nieuwe doelgroep in de Participatiewet. Het gaat om de groep die voorheen in de Wsw en/of de Wajong zou zijn terecht gekomen.

ZE HA ER MIZ IG NU PU OL NIJ EL O. Inkomen A. Vinden en herkennen B. Ontwikkelen C. Bemiddelen en matchen D. Werkgeversbenadering E. Uitstroom naar regulier werk F. Begeleiding/jobcoaching G. Dienstbetrekkingen/garantiebaners H. Beschut werk I. Sociale activering (in kader P-wet) J. Wsw Op de horizontale as staan de IG-gemeenten plus Zeewolde, Meerinzicht (MIZ) en Inclusief Groep (IG). Meerinzicht voert de Participatiewet uit voor de gemeenten Zeewolde, Harderwijk en Ermelo. Op de verticale as staan de functionaliteiten van de infrastructuur van de Participatiewet. De gekleurde cellen geven aan waar de uitvoering is belegd. Een deel van de cellen is lichtblauw gekleurd. Dat betekent dat de uitvoering deels bij IG (nieuwe doelgroep) en deels bij de gemeenten en MIZ (klassieke doelgroep bijstand) plaatsvindt. De uitvoering van de dienstbetrekkingen voor garantiebaners en beschut-werkers vindt wel exclusief plaats bij IG. aDe gemeenten Oldebroek, Nijkerk en Elburg (ONE) voeren zelf de functionaliteiten uit. De uitvoering van de Wsw blijft wel gemeenschappelijk.

Scenario's voor de toekomst van Inclusief Groep

5.2

32/66

Randvoorwaarden

5.2.1

Aantal medewerkers uit de doelgroep

We hanteren dezelfde norm als bij het bedrijf voor beschutte arbeid (scenario 1). Het bedrijf moet minsten 350 personen kunnen ondersteunen om de voordelen van de samenwerking te kunnen verzilveren.

5.2.2

Feitelijke integratie van de werkzaamheden

In de variant 3A is het noodzakelijk dat de EHZNP gemeenten de uitvoering van hun taken van functionaliteit B t/m I, voor wat betreft de nieuwe doelgroep, integreren. Zij brengen hun taken onder in één integrale organisatie. Een duidelijke afbakening tussen werk-taken (die door IG uitgevoerd gaan worden) en participatie-taken (die de gemeenten en MIZ blijven uitvoeren) is essentieel.

5.3

Consequenties

5.3.1

Inclusief Groep

Momenteel zit Inclusief Groep al in de transitie waarin de Wsw wordt vervangen door de nieuwe doelgroep. Er komt wel een duidelijker, meer vastomlijnde opdracht voor Inclusief Groep. Mogelijk vindt er een verschuiving plaats van werkzaamheden tussen EHZNP/MIZ-gemeenten en Inclusief Groep. Als gemeenten kiezen voor scenario 3A kan dat betekenen dat de betrokken medewerkers worden overgeplaatst naar IG.

5.3.2

Levensvatbaarheid

Als voorwaarde voor de levensvatbaarheid geldt dat er tenminste 350 personen in de caseload van IG komen. Volgens de berekeningen van het ministerie van SZW ligt de omvang van de nieuwe doelgroep voor de EHZNP-gemeenten op de langere termijn tussen 670 personen (voormalig Wsw) en 1540 personen (voormalig Wajong). Deze aantallen liggen ruim boven de 350 personen. Een levensvatbare gezamenlijke uitvoeringsorganisatie is daarmee waarschijnlijk haalbaar.

5.3.3

Bestaande groep Wsw-ers

In scenario 3A blijft IG verantwoordelijk voor de zittende groep Wsw-ers. De groep zit in een organisatie in transitie. Hoewel de groep Wsw-ers krimpt komen er voor de EHZNP-gemeenten nieuwe taken en een nieuwe doelgroep bij. De veranderingen zijn voor de Wsw-ers waarschijnlijk beperkt.

5.3.4

Nieuwe doelgroep bij IG

IG wordt integraal verantwoordelijk voor de nieuwe doelgroep van EHZNP. Gemeenten en MIZ maken een diagnose. Als blijkt dat de kandidaat een overbrugbare afstand tot werk heeft, maar dat hij ondersteuning nodig heeft om – nadat hij aan de slag geholpen is – te kunnen blijven werken of omdat hij afhankelijk is van werk in een beschutte omgeving, dan wordt hij doorverwezen naar IG. Het voordeel is dat deze groep wordt ondersteund door een regionaal opererende organisatie met voldoende schaalniveau en die gespecialiseerd is in de groep met een arbeidsbeperking cq die ondersteuning nodig heeft in het werk. Een mogelijk nadeel is dat er een knip zit in het proces en er zit een knip in de doelgroep (een groep die kan werken zonder begeleiding en een groep die niet kan werken zonder begeleiding). Zij worden door gemeenten en MIZ gediagnosticeerd, doorverwezen en overgedragen van de eigen uitvoeringsorganisatie naar de uitvoeringorganisatie die is gespecialiseerd in re-integratie en begeleiding. Er bestaat – omdat voor de functionaliteiten B tot en met F parallel dienstverlening aan verschillende doelgroepen wordt

Scenario's voor de toekomst van Inclusief Groep

33/66

aangeboden - het risico op verkeerde diagnose waardoor kandidaten in de verkeerde trajecten en bij de verkeerde organisaties terechtkomen.

5.3.5

Doelgroep bij de gemeenten

De ondersteuning vindt voor een deel plaats vanuit de gemeente of MIZ. De overdracht van kandidaten vindt plaats als de indicatie is dat mensen begeleiding nodig hebben bij het werken. Dat kan worden vastgesteld als bij de intake en als mensen al in een ontwikkeltraject zitten bij de gemeente/MIZ. De doelgroep krijgt te maken met de samenwerkingsorganisatie als blijkt dat er begeleiding nodig is tijdens het werk. Het risico bestaat dat mensen onterecht in een traject bij de gemeenten/MIZ zitten als er een verkeerde diagnose is gemaakt.

5.3.6

Gemeentelijke uitvoering

De gemeentelijke uitvoering moet meer dan nu samenwerken met de samenwerkingspartner IG. Het proces van doorverwijzingen en overdracht moet goed worden georganiseerd. Ook zal er in de praktijk veel afstemming nodig zijn. Het gaat om individuele kandidaten, een zo warm mogelijke overdracht te bezorgen en er moet snel geschakeld kunnen worden als in een traject bij de gemeente/MIZ blijkt dat er toch begeleiding nodig zal zijn als mensen aan het werk zijn.. Maar, het gaat ook om kandidaten die naast de re-integratie soms afhankelijk blijven van andere voorzieningen en vormen van ondersteuning van de gemeente. Voorts is afstemming nodig op het terrein van handhaving. Waardevolle signalen moeten worden gedeeld tussen de verschillende uitvoeringsorganisaties. Kortom, de gemeentelijke uitvoering moet intensief samenwerken met IG om de kwaliteit van de dienstverlening voor de eigen inwoners voldoende te waarborgen.

5.3.7

Gemeente als opdrachtgever

De EHZNP gemeenten hebben een andere rol als opdrachtgever dan de ONE gemeenten. De EHZNP-gemeenten organiseren gezamenlijk opdrachtgeverschap. De ONE-gemeenten sluiten DVO’s af. Voor wat betreft de Wsw is er wel één gezamenlijk opdrachtgeverschap van de IGgemeenten. Als opdrachtgever komen de EHZNP-gemeenten in een andere verhouding tot IG te staan dan de ONE-gemeenten.

5.3.8

Gemeente als aandeelhouder

Als aandeelhouder hebben de gemeenten belang bij de continuïteit van het bedrijf en een doelmatige, effectieve en rechtmatige uitvoering. De ONE-gemeenten en de EHZNP-gemeenten moeten afspraken maken over de wijze waarop IG de gemeenten gaat ondersteunen. Met name omdat de taken (tussen EHZNP en ONE) verschillen zijn goede afspraken nodig. Berenschot ziet een belangrijk voordeel in de taken voor de nieuwe doelgroepen die door EHZNP bij IG worden ondergebracht. Op deze manier komt de verantwoordelijkheid voor de krimp van de Wsw-doelgroep waarvoor IG verantwoordelijk is en de groei van de nieuwe doelgroep uit de EHZNP-gemeenten in één hand te liggen. Daardoor is de transitie doelmatiger en effectiever.

5.3.9

Governance

De governance is in deze variant een aandachtspunt. De EHZNP gemeenten moeten als opdrachtgever goede gezamenlijke afspraken maken. Bij voorkeur wordt één geïntegreerd en eenduidig takenpakket bij IG ondergebracht. Daarvoor zijn afspraken nodig tussen alle aandeelhouders van IG. Voorts behoeft de dienstverlening Wsw en het maken van bilaterale afspraken in DVO’s nadere uitwerking. EHZNP nemen een gezamenlijk dienstverleningspakket af bij IG. Het ligt voor de hand om de afspraken vast te leggen bijvoorbeeld in een regeling zonder meer op grond van de Wet gemeenschappelijke regelingen. IG doet dan de facto zaken met één partij die optreedt als opdrachtgever, namens EHZNP. Op de langere termijn stroomt de Wsw volledig

Scenario's voor de toekomst van Inclusief Groep

34/66

uit. IG zal steeds minder taken uitvoeren voor de ONE-gemeenten. Als de ONE-gemeenten in de praktijk geen nieuwe taken bij IG onderbrengen verdwijnt IG voor deze gemeenten geheel als uitvoeringorganisatie. De vraag is aan de orde of op de kortere of de langere termijn het aandeelhouderschap voor de ONE-gemeenten nog gewenst is.

5.4

Aantallen

In deze variant verzorgt IG voor de EHZNP gemeenten de ondersteuning van de nieuwe doelgroepen van het ontwikkelen tot en met het plaatsen en begeleiden. Voor het andere deel van de doelgroep van de Participatiewet verzorgen de EHZNP gemeenten de werk-activiteiten zelf (in het geval van ZHE is dat MIZ). De ONE-gemeenten laten alleen nog de Wsw bij IG uitvoeren en kopen eventueel in op basis van DVO’s. Op basis van deze aannames ziet de ontwikkeling van de doelgroep bij IG er als volgt uit (hierin zijn geen aannames gemaakt voor eventuele andere taken en taken voor de ONE-gemeenten, naast de Wsw).

De aantallen zijn vergelijkbaar met de aantallen in scenario 2A. Een belangrijk verschil is het aantal trajecten. De trajecten in scenario 2A zijn deels gericht op volledige uitstroom naar regulier werk. In scenario 3A worden deze trajecten door de gemeenten Nunspeet en Putten en MIZ uitgevoerd. We gaan ervan uit dat het aantal trajecten dat IG in scenario 3A uitvoert de helft is van het aantal trajecten dat IG in scenario 2A uitvoert.

5.5

Financiën

Ten opzichte van scenario 2A is het aantal trajecten kleiner in scenario 3A. Dat betekent dat ook de kosten en daarmee de gemeentelijke bijdrage voor de trajecten omlaag gaat. Verder blijven de kosten gelijk. De kosten per jaar berekenen we door de werkelijke kosten (en voor 2023 de gemeentelijke bijdragen per persoon) van de hiervoor genoemde taken te vermenigvuldigen met de aantallen taken per jaar. De gemiddelde kosten per eenheid zijn gelijk aan de gemiddelde kosten die we bespraken in scenario 2A. De aantallen (alleen het aantal trajecten) zijn anders. Voor de aantallen per gemeente verwijzen we naar de bijlage.

Scenario's voor de toekomst van Inclusief Groep

Totale doelgroep

35/66

LKS-BIJ LKS-VIA LKS-NBW Trajecten Wsw Totaal

2023 214 634 184 363 1.204 2.599

2024 235 669 210 618 1.158 2.889

Aantallen 2025 2029 255 338 706 849 235 338 618 618 1.111 925 2.925 3.066

2039 Struct. 519 699 1.305 1.744 519 699 618 618 461 3.421 3.759

2023 € 315 € 3.108 € 1.472 € 1.815 € 38.657 € 45.366

2024 € 2.398 € 3.278 € 2.704 € 3.088 € 37.919 € 49.386

Waarde (x 1.000,-) 2025 2029 € 2.608 € 3.450 € 3.458 € 4.159 € 3.033 € 4.348 € 3.088 € 3.088 € 37.388 € 34.081 € 49.574 € 49.124

2039 € 5.303 € 6.393 € 6.683 € 2.491 € 16.979 € 37.849

Struct. € 7.143 € 22.458 € 9.002 € 3.088 €0 € 41.689

Totale doelgroep per gemeente Elburg Ermelo Harderwijk Nijkerk Nunspeet Oldebroek Putten Zeewolde Totaal

2023 157 209 323 143 168 132 121 46 1.300

2024 175 205 332 193 195 156 139 49 1.444

Aantallen 2025 2029 175 175 207 212 335 345 196 211 198 209 159 171 142 155 51 55 1.462 1.533

2039 Struct. 176 176 225 237 370 394 247 281 238 265 201 229 188 219 67 79 1.710 1.879

2023 € 3.531 € 3.765 € 5.293 € 2.450 € 3.102 € 2.273 € 1.947 € 321 € 22.683

2024 € 3.779 € 3.963 € 5.664 € 2.803 € 3.463 € 2.458 € 2.186 € 377 € 24.693

Waarde (x 1.000,-) 2025 2029 € 3.774 € 3.653 € 3.966 € 3.873 € 5.674 € 5.580 € 2.837 € 2.908 € 3.466 € 3.395 € 2.479 € 2.506 € 2.195 € 2.178 € 396 € 470 € 24.787 € 24.562

2039 € 2.557 € 2.821 € 4.205 € 2.384 € 2.633 € 2.017 € 1.779 € 529 € 18.924

Struct. € 1.949 € 2.625 € 4.123 € 3.133 € 3.039 € 2.632 € 2.605 € 738 € 20.845

Totale doelgroep deelnemende gem. LKS-BIJ LKS-VIA LKS-NBW Trajecten Wsw Totaal

2023 107 317 92 182 602 1.300

2024 89 191 69 209 363 920

Aantallen 2025 2029 93 108 206 262 77 108 209 209 348 290 932 976

2039 Struct. 166 224 402 537 166 224 209 209 144 1.087 1.193

2023 € 125 € 871 € 487 € 838 € 12.109 € 14.428

2024 € 908 € 938 € 887 € 1.044 € 11.877 € 15.653

Waarde (x 1.000,-) 2025 2029 € 947 € 1.104 € 1.008 € 1.282 € 988 € 1.391 € 1.044 € 1.044 € 11.711 € 10.675 € 15.697 € 15.496

2039 € 1.697 € 1.970 € 2.139 € 842 € 5.318 € 11.967

Struct. € 2.286 € 6.921 € 2.881 € 1.044 €0 € 13.131

Totaal deelnemende gemeenten Elburg Ermelo Harderwijk Nijkerk Nunspeet Oldebroek Putten Zeewolde Totaal

2023 157 209 323 143 168 132 121 46 1.300

2024

Aantallen 2025 2029

2039 Struct.

2023

2024

Waarde (x 1.000,-) 2025 2029

2039

Struct.

205 332

207 335

212 345

225 370

237 394

€ 3.765 € 5.293

€ 3.963 € 5.664

€ 3.966 € 5.674

€ 3.873 € 5.580

€ 2.821 € 4.205

€ 2.625 € 4.123

195

198

209

238

265

€ 3.102

€ 3.463

€ 3.466

€ 3.395

€ 2.633

€ 3.039

139 49 920

142 51 932

155 55 976

188 67 1.087

219 79 1.193

€ 1.947 € 321 € 14.428

€ 2.186 € 377 € 15.653

€ 2.195 € 396 € 15.697

€ 2.178 € 470 € 15.496

€ 1.779 € 529 € 11.967

€ 2.605 € 738 € 13.131

2039 € 1.425

Struct. €0

€ 917

€0

€ 829

€0

€ 3.171

€0

Inbreng niet Aantallen Waarde (x 1.000,-) deelnemende gem. 2023 2024 2025 2029 2039 Struct. 2023 2024 2025 2029 Elburg 97 93 78 39 € 3.244 € 3.182 € 3.137 € 2.860 Ermelo Harderwijk Nijkerk 63 60 50 25 € 2.088 € 2.048 € 2.019 € 1.841 Nunspeet Oldebroek 57 54 45 23 € 1.889 € 1.852 € 1.827 € 1.665 Putten Zeewolde Totaal 216 207 173 86 € 7.220 € 7.082 € 6.983 € 6.365 De niet deelnemende gemeenten brengen alleen de WSW in. Andere doelgroepen via aparte afsprak en.

Voor een toelichting op de cijfers in de tabel, verwijzen we naar het vorige hoofdstuk. Het verschil in kosten met variant 2A is beperkt. Dat komt doordat in scenario 3A evenals in scenario 2A door IG werkplekken worden gerealiseerd en mensen worden begeleid. Het aantal werkplekken in scenario 3A en 2A is aan elkaar gelijk. Dat zijn relatief dure voorzieningen. In 3A is het aantal ontwikkeltrajecten kleiner dan in scenario 2A. Ontwikkeltrajecten zijn minder duur dan het realiseren en onderhouden van werkplekken.

Scenario's voor de toekomst van Inclusief Groep

5.6 5.6.1 •

36/66

Kansen en bedreigingen Kansen

De verantwoordelijkheid voor de krimp van de klassieke taken en de groei van nieuwe taken voor de nieuwe doelgroep komen voor EHZNP in één hand. Dat draagt bij aan doelmatigheid en effectiviteit.

•

Schaalvoordeel voor de nieuwe taken bij met name de EHZNP-gemeenten.

•

Als aandeelhouder hebben de ONE-gemeenten voordeel doordat geen (drastische) krimp van ‘hun’ bedrijf plaatsvindt.

•

Doordat IG zich blijft richten op mensen die begeleiding nodig hebben zodra ze aan het werk zijn, kan IG zich focussen op deze taak en op deze doelgroep (mensen met een arbeidsbeperking).

5.6.2 •

Bedreigingen

In de afgelopen jaren heeft IG een ontwikkeling doorgemaakt om de brede doelgroep in het kader van de Participatiewet aan de slag te helpen en te houden. Ook andere groepen worden ondersteund (denk aan statushouders, ex gedetineerden en dergelijke). Deze infrastructuur moet in dit scenario mogelijk weer worden afgebouwd cq het wordt te kostbaar om deze in de lucht te houden.

•

Er zit zowel een knip in het proces als een knip in de doelgroep. Dat maakt het in de uitvoering extra ingewikkeld om steeds de juiste mensen op de juiste plek te krijgen.

•

Risico dat de gemeentelijke uitvoering en MIZ parallel aan IG in de praktijk vergelijkbare taken gaat uitvoeren.

•

Risico dat mensen verkeerd geïndiceerd zijn en een niet passend traject doorlopen dan wel dat een lopend traject wordt onderbroken omdat ze worden doorverwezen naar een andere uitvoeringsorganisatie.

•

Complexe verhoudingen tussen de IG-aandeelhouders en EHZNP enerzijds en ONE anderzijds.

5.7

Beantwoording van de onderzoeksvragen

Hierna gaan we per onderzoeksvraag na op welke wijze die hiervoor is beantwoord.

5.7.1

Klantvraag

In het hier besproken scenario wordt IG ingezet voor een belangrijk deel van de klantvraag in de deelnemende gemeenten in het kader van de Participatiewet. IG voert in principe alle taken uit in het kader van de Participatiewet, voor een deel van de doelgroep. Het gaat met name om de nieuwe doelgroep dan wel mensen met een arbeidsbeperking of verminderde loonwaarde. Het gaat om mensen die ondersteuning nodig hebben om – zodra ze een baan hebben – aan het werk te blijven. Als de inschatting dat mensen geen ondersteuning meer nodig hebben zodra ze aan het werk zijn, zorgt de gemeente voor de re-integratie. Voor die groep voorziet de gemeente in de ondersteuning. Gemeenten die niet deelnemen aan het samenwerkingsverband zorgen zelf voor oplossingen in het kader van de Participatiewet. Ze kunnen bilateraal, in een DVO, afspraken maken met IG.

5.7.2

Gevolgen voor de uitvoering van gemeenten

De gemeentelijke afdelingen W&I zijn in dit scenario verantwoordelijk voor de ontwikkeling en reintegratie van de mensen waarvan verwacht wordt dat zij zich na plaatsing op een baan, zelfstandig op de arbeidsmarkt kunnen redden. Dat betekent voor de afdelingen W&I die deze taak

Scenario's voor de toekomst van Inclusief Groep

37/66

nu niet of beperkt uitvoeren, een taakverzwaring. IG richt zich alleen op de ontwikkeling en reintegratie van groepen waarvan de verwachting is dat zij zich niet zelfstandig kunnen redden als ze eenmaal aan het werk zijn. Zij blijven begeleiding nodig hebben. De gemeentelijke uitvoering moet meer dan nu samenwerken met de samenwerkingspartner IG. Het proces van doorverwijzingen en overdracht moet goed worden georganiseerd. Ook zal er in de praktijk veel afstemming nodig zijn. Het gaat om individuele kandidaten, een zo warm mogelijke overdracht te bezorgen en er moet snel geschakeld kunnen worden als in een traject bij de gemeente/MIZ blijkt dat er toch begeleiding nodig zal zijn als mensen aan het werk zijn.. Maar, het gaat ook om kandidaten die naast de re-integratie soms afhankelijk blijven van andere voorzieningen en vormen van ondersteuning van de gemeente. Voorts is afstemming nodig op het terrein van handhaving. Waardevolle signalen moeten worden gedeeld tussen de verschillende uitvoeringsorganisaties. Kortom, de gemeentelijke uitvoering moet intensief samenwerken met IG om de kwaliteit van de dienstverlening voor de eigen inwoners voldoende te waarborgen.

5.7.3

Governance

De governance is in deze variant een aandachtspunt. De EHZNP gemeenten moeten als opdrachtgever goede gezamenlijke afspraken maken. Bij voorkeur wordt één geïntegreerd en eenduidig takenpakket bij IG ondergebracht. Daarvoor zijn afspraken nodig tussen alle aandeelhouders van IG. Voorts behoeft de dienstverlening Wsw en het maken van bilaterale afspraken in DVO’s nadere uitwerking. EHZNP nemen een gezamenlijk dienstverleningspakket af bij IG. Het ligt voor de hand om de afspraken vast te leggen bijvoorbeeld in een regeling zonder meer op grond van de Wet gemeenschappelijke regelingen. IG doet dan de facto zaken met één partij die optreedt als opdrachtgever, namens EHZNP. Op de langere termijn stroomt de Wsw volledig uit. IG zal steeds minder taken uitvoeren voor de ONE-gemeenten. Als de ONE-gemeenten in de praktijk geen nieuwe taken bij IG onderbrengen verdwijnt IG voor deze gemeenten geheel als uitvoeringorganisatie. De vraag is aan de orde of op de kortere of de langere termijn het aandeelhouderschap voor de ONE-gemeenten nog gewenst is.

5.7.4

Infrastructuur van de Participatiewet

IG voert in dit scenario – met uitzondering van het zoeken en vinden van kandidaten - alle functionaliteiten uit: B tot en met J (niet A). Maar, in tegenstelling tot variant 2A doet IG dat voor een deel van de doelgroep met een overbrugbare afstand tot de arbeidsmarkt. IG richt zich op kandidaten die ondersteuning nodig zullen blijven hebben, zodra ze aan het werk zijn. . In de arbeidsmarktregio werkt IG samen met andere partijen zoals de deelnemende gemeenten (die naast IG ook mensen re-integreren), UWV, onderwijsinstellingen, werkgeversorganisaties en dergelijke. IG heeft regie op de groep die is doorverwezen door gemeenten. IG en gemeenten moeten afspraken maken over hoe ze zich tot elkaar verhouden in de samenwerking binnen de arbeidsmarktregio.

Scenario's voor de toekomst van Inclusief Groep

38/66

HOOFDSTUK 6

Scenario 3B: Partieel sociaal werkbedrijf als werkvoorzieningsschap 6.1

Inleiding

We werken scenario 3B verder uit. In scenario 3B wordt IG – voor de EHZNP-gemeenten – verantwoordelijk voor het begeleiden van de nieuwe doelgroep en voor een vorm van beschutte arbeid, zolang zij niet geplaatst kunnen worden bij reguliere werkgevers. Het gaat om de groep die voorheen in de Wsw en/of de Wajong zou zijn terecht gekomen. De ontwikkeling, bemiddeling en plaatsing bij reguliere werkgevers is de verantwoordelijkheid van de gemeenten en MIZ zelf.

ZE HA ER MIZ IG NU PU OL NIJ EL O. Inkomen A. Vinden en herkennen B. Ontwikkelen C. Bemiddelen en matchen D. Werkgeversbenadering E. Uitstroom naar regulier werk F. Begeleiding/jobcoaching G. Dienstbetrekkingen/garantiebaners H. Beschut werk I. Sociale activering (in kader P-wet) J. Wsw Op de horizontale as staan de IG-gemeenten plus Zeewolde, Meerinzicht (MIZ) en Inclusief Groep (IG). Meerinzicht voert de Participatiewet uit voor de gemeenten Zeewolde, Harderwijk en Ermelo. Op de verticale as staan de functionaliteiten van de infrastructuur van de Participatiewet. De gekleurde cellen geven aan waar de uitvoering is belegd. De uitvoering van de dienstbetrekkingen voor garantiebaners en beschut-werkers alsmede de begeleiding/jobcoachgin vindt voor de EHZNP-gemeenten exclusief plaats bij IG. De gemeenten Oldebroek, Nijkerk en Elburg (ONE) voeren zelf de functionaliteiten uit. De uitvoering van de Wsw blijft voor alle IG-gemeenten gemeenschappelijk.

Scenario's voor de toekomst van Inclusief Groep

6.2

39/66

Randvoorwaarden

6.2.1

Aantal medewerkers uit de doelgroep

We hanteren dezelfde norm als bij het bedrijf voor beschutte arbeid (scenario 1). Het bedrijf moet minsten 350 personen kunnen ondersteunen om de voordelen van de samenwerking te kunnen verzilveren.

6.2.2

Feitelijke integratie van de werkzaamheden

In de variant 3B is het noodzakelijk dat de EHZNP gemeenten de uitvoering van hun taken van functionaliteit F t/m H, voor wat betreft de nieuwe doelgroep, integreren. Zij brengen de betreffende taken onder in één integrale organisatie: identieke dienstverlening voor de deelnemende gemeenten.

6.3

Consequenties

6.3.1

Inclusief Groep

De taken zijn tot op zekere hoogte vergelijkbaar met de taken die IG heeft voor de doelgroep Wsw. Het gaat om mensen met een beperking. IG verzorgt banen voor deze groep en zorgt voor begeleiding bij reguliere werkgevers, als dat nodig is. Deze taken vervult IG ook voor de groep Wsw-ers. Het zwaartepunt – in tegenstelling tot de Wsw – verschuift naar begeleiding en komt minder bij de eigen werksoorten te liggen. Dus: meer jobcoaching en minder eigen werksoorten.

6.3.2

Levensvatbaarheid

Als voorwaarde voor de levensvatbaarheid geldt dat er tenminste 350 personen in de caseload van IG komen. Volgens de berekeningen van het ministerie van SZW ligt de omvang van de nieuwe doelgroep voor de EHZNP-gemeenten op de langere termijn tussen 670 personen (voormalig Wsw) en 1540 personen (voormalig Wajong). Deze aantallen liggen ruim boven de 350 personen. Een levensvatbare gezamenlijke uitvoeringsorganisatie is daarmee vermoedelijk haalbaar. Deze aantallen zijn gelijk aan de aantallen in scenario 3A. Maar, het verschil met scenario 3A is dat er geen opgave bij IG ligt voor de ontwikkeling, bemiddeling en plaatsing. Die taak is ondergebracht bij de EHZNP-gemeenten en MIZ.

6.3.3

Bestaande groep Wsw-ers

In scenario 3A blijft IG verantwoordelijk voor de zittende groep Wsw-ers. De groep zit in een organisatie in transitie. Hoewel de groep Wsw-ers krimpt komen er voor de EHZNP-gemeenten nieuwe taken en een nieuwe doelgroep bij. Door de verdere veranderingen in de organisatie komen er mogelijk extra kansen voor de bestaande groep Wsw-ers.

6.3.4

Nieuwe doelgroep bij IG

IG wordt verantwoordelijk voor het begeleiden en het bieden van werkplekken voor de nieuwe doelgroep van EHZNP. Als blijkt dat mensen kunnen werken, maar begeleiding nodig hebben of zijn aangewezen op werken in een beschutte omgeving, verwijzen gemeenten/MIZ kandidaten door. Het voordeel is dat ze worden ondersteund door een regionaal opererende organisatie met voldoende schaalniveau en die gespecialiseerd is in het aan het werk houden van de groep met een arbeidsbeperking cq die ondersteuning nodig heeft in het werk. De taken zijn relatief goed af te bakenen van de taken van gemeenten/MIZ.

Scenario's voor de toekomst van Inclusief Groep

6.3.5

40/66

Doelgroep bij de gemeenten

De ondersteuning vindt voor een deel plaats vanuit de gemeente of MIZ. De overdracht van kandidaten vindt plaats als begeleiding nodig is bij het werken. Dat blijkt als kandidaten worden of zijn bemiddeld. Daarnaast vindt overdracht van kandidaten plaats als de diagnose is dat ze wel kunnen worden, maar (nog) niet plaatsbaar zijn bij een reguliere werkgever.

6.3.6

Gemeentelijke uitvoering

De taken van gemeenten/MIZ en IG kunnen redelijk goed worden afgebakend. IG is aan zet als er een jobcoach nodig is. De gemeentelijke uitvoering haalt de jobcoach van IG erbij als blijkt dat de kandidaat alleen maar kan blijven werken als er jobcoaching plaatsvindt. Als het niet lukt om de kandidaat te plaatsen en/of hij heeft een indicatie beschut werk, dan kan hij naar IG worden doorverwezen voor een dienstbetrekking bij IG.

6.3.7

Gemeente als opdrachtgever

De EHZNP gemeenten hebben een andere rol als opdrachtgever dan de ONE gemeenten. De EHZNP-gemeenten organiseren gezamenlijk opdrachtgeverschap. De ONE-gemeenten sluiten DVO’s af. Voor wat betreft de Wsw is er wel één gezamenlijk opdrachtgeverschap van de IGgemeenten. Als opdrachtgever komen de EHZNP-gemeenten in een andere verhouding tot IG te staan dan de ONE-gemeenten.

6.3.8

Gemeente als aandeelhouder

Als aandeelhouder hebben de gemeenten belang bij de continuïteit van het bedrijf en een doelmatige, effectieve en rechtmatige uitvoering. De ONE-gemeenten en de EHZNP-gemeenten moeten afspraken maken over de wijze waarop IG de gemeenten gaat ondersteunen. Berenschot ziet een belangrijk voordeel in de taken voor de nieuwe doelgroepen die door EHZNP bij IG worden ondergebracht. Op deze manier komt de verantwoordelijkheid voor de krimp van de Wswdoelgroep waarvoor IG verantwoordelijk is en de groei van de nieuwe doelgroep uit de EHZNPgemeenten in één hand te liggen. Daardoor is de transitie doelmatiger en effectiever.

6.3.9

Governance

De governance is in deze variant een aandachtspunt. De EHZNP gemeenten moeten als opdrachtgever goede afspraken maken over het gezamenlijk opdrachtgeverschap. Bij voorkeur wordt één geïntegreerd en eenduidig takenpakket bij IG ondergebracht. Daarvoor zijn ook afspraken nodig met de andere aandeelhouders van IG. Voorts behoeft de dienstverlening Wsw en het maken van bilaterale afspraken in DVO’s nadere uitwerking. Het lijkt de voorkeur te hebben dat EHZNP gaan optreden als één partij. Mogelijk biedt het voordelen om de samenwerking als opdrachtgever vast te leggen in een overeenkomst, zoals een regeling zonder meer op grond van de wet gemeenschappelijke regelingen. De samenwerking met IG verloopt dan – voor wat betreft het opdrachtgeverschap - via één partij. Op de langere termijn stroomt de Wsw volledig uit. IG zal steeds minder taken uitvoeren voor de ONE-gemeenten. Als de ONE-gemeenten in de praktijk geen nieuwe taken bij IG onderbrengen verdwijnt IG voor deze gemeenten geheel als uitvoeringorganisatie. Mogelijk is dan ook aan de orde dat de aandelen overgaan naar de EHZNP-gemeenten.

6.4

Aantallen

In scenario 3B doet IG geen trajecten meer. De ontwikkeling is taak van de gemeenten. De kerntaak van IG is het aan de slag houden van kandidaten met een beperkte loonwaarde. De

Scenario's voor de toekomst van Inclusief Groep

41/66

aantallen – waaronder de Wsw – staan in de volgende grafiek. De trajecten zijn uit deze grafiek verdwenen.

6.5

Financiën

De kosten van nieuw beschut, begeleiding regulier en jobcoaching/begeleiding van medewerkers bij derden, die door IG voor EHZNP worden uitgevoerd, staan in de volgende tabel. De kosten per jaar berekenen we door de werkelijke kosten van de hiervoor genoemde taken te vermenigvuldigen met de aantallen taken per jaar.

Scenario's voor de toekomst van Inclusief Groep

Totale doelgroep

42/66

LKS-BIJ LKS-VIA LKS-NBW Trajecten Wsw Totaal

2023 214 634 184 1.204 2.236

2024 235 669 210 1.158 2.271

Aantallen 2025 2029 255 338 706 849 235 338 1.111 925 2.307 2.449

2039 Struct. 519 699 1.305 1.744 519 699 461 2.803 3.141

2023 € 315 € 3.108 € 1.472 €0 € 38.657 € 43.551

2024 € 2.398 € 3.278 € 2.704 €0 € 37.919 € 46.299

Waarde (x 1.000,-) 2025 2029 € 2.608 € 3.450 € 3.458 € 4.159 € 3.033 € 4.348 €0 €0 € 37.388 € 34.081 € 46.487 € 46.037

2039 € 5.303 € 6.393 € 6.683 €0 € 16.979 € 35.358

Struct. € 7.143 € 22.458 € 9.002 €0 €0 € 38.602

Totale doelgroep per gemeente Elburg Ermelo Harderwijk Nijkerk Nunspeet Oldebroek Putten Zeewolde Totaal

2023 151 168 236 142 161 125 117 19 1.118

2024 151 169 238 145 164 128 120 21 1.136

Aantallen 2025 2029 151 151 170 176 241 251 149 163 167 178 131 142 123 136 22 27 1.154 1.224

2039 Struct. 152 152 188 200 276 300 199 234 206 234 172 200 169 200 38 50 1.402 1.571

2023 € 3.504 € 3.560 € 4.856 € 2.445 € 3.065 € 2.236 € 1.924 € 186 € 21.776

2024 € 3.660 € 3.782 € 5.195 € 2.566 € 3.307 € 2.314 € 2.093 € 233 € 23.149

Waarde (x 1.000,-) 2025 2029 € 3.655 € 3.534 € 3.784 € 3.692 € 5.205 € 5.112 € 2.600 € 2.670 € 3.310 € 3.239 € 2.335 € 2.362 € 2.101 € 2.084 € 252 € 326 € 23.243 € 23.018

2039 € 2.461 € 2.674 € 3.827 € 2.192 € 2.507 € 1.901 € 1.703 € 413 € 17.679

Struct. € 1.830 € 2.444 € 3.655 € 2.896 € 2.883 € 2.488 € 2.512 € 594 € 19.301

Totale doelgroep deelnemende gem. LKS-BIJ LKS-VIA LKS-NBW Trajecten Wsw Totaal

2023 107 317 92 602 1.118

2024 89 191 69 363 712

Aantallen 2025 2029 93 108 206 262 77 108 348 290 723 767

2039 Struct. 166 224 402 537 166 224 144 879 985

2023 € 125 € 871 € 487 €0 € 12.109 € 13.591

2024 € 908 € 938 € 887 €0 € 11.877 € 14.610

Waarde (x 1.000,-) 2025 2029 € 947 € 1.104 € 1.008 € 1.282 € 988 € 1.391 €0 €0 € 11.711 € 10.675 € 14.653 € 14.452

2039 € 1.697 € 1.970 € 2.139 €0 € 5.318 € 11.125

Struct. € 2.286 € 6.921 € 2.881 €0 €0 € 12.087

Totaal deelnemende gemeenten Elburg Ermelo Harderwijk Nijkerk Nunspeet Oldebroek Putten Zeewolde Totaal

2023 151 168 236 142 161 125 117 19 1.118

2024

Aantallen 2025 2029

2039 Struct.

2023

2024

Waarde (x 1.000,-) 2025 2029

2039

Struct.

169 238

170 241

176 251

188 276

200 300

€ 3.560 € 4.856

€ 3.782 € 5.195

€ 3.784 € 5.205

€ 3.692 € 5.112

€ 2.674 € 3.827

€ 2.444 € 3.655

164

167

178

206

234

€ 3.065

€ 3.307

€ 3.310

€ 3.239

€ 2.507

€ 2.883

120 21 712

123 22 723

136 27 767

169 38 879

200 50 985

€ 1.924 € 186 € 13.591

€ 2.093 € 233 € 14.610

€ 2.101 € 252 € 14.653

€ 2.084 € 326 € 14.452

€ 1.703 € 413 € 11.125

€ 2.512 € 594 € 12.087

2039 € 1.425

Struct. €0

€ 917

€0

€ 829

€0

€ 3.171

€0

Inbreng niet Aantallen Waarde (x 1.000,-) deelnemende gem. 2023 2024 2025 2029 2039 Struct. 2023 2024 2025 2029 Elburg 97 93 78 39 € 3.244 € 3.182 € 3.137 € 2.860 Ermelo Harderwijk Nijkerk 63 60 50 25 € 2.088 € 2.048 € 2.019 € 1.841 Nunspeet Oldebroek 57 54 45 23 € 1.889 € 1.852 € 1.827 € 1.665 Putten Zeewolde Totaal 216 207 173 86 € 7.220 € 7.082 € 6.983 € 6.365 De niet deelnemende gemeenten brengen alleen de WSW in. Andere doelgroepen via aparte afsprak en.

Voor een toelichting op de tabel, verwijzen wij naar de hoofdstukken hiervoor. Voor deze berekeningen zijn de volgende prijzen van belang. Zie ook de toelichting bij de vorige scenario’s.

Vergoeding in 2023 Vergoedig volgens kostprijs

LKS-NBW LKS-BIJ € 7.980 € 1.470 € 12.880 € 10.220

LKS-VIA € 5.000 € 4.900

Deze prijzen vermenigvuldigen we met de aantallen waar we in dit scenario van uit gaan. Per gemeente staan de aantallen in de bijlage.

Scenario's voor de toekomst van Inclusief Groep

6.6

Kansen en bedreigingen

6.6.1 •

43/66

Kansen

De verantwoordelijkheid voor de krimp van de klassieke taken en de groei van nieuwe taken voor de nieuwe doelgroep komen voor EHZNP in één hand. Dat draagt bij aan doelmatigheid en effectiviteit.

•

Schaalvoordeel voor de nieuwe taken bij met name de EHZNP-gemeenten.

•

Als aandeelhouder hebben de ONE-gemeenten voordeel doordat geen (drastische) krimp van ‘hun’ bedrijf plaatsvindt.

•

Een duidelijk afgebakende taak voor IG: IG is verantwoordelijk voor het realiseren van werkplekken voor mensen die elders niet aan de slag komen en voor het aan het werk houden van mensen die anders zouden uitvallen.

6.6.2 •

Bedreigingen

In de afgelopen jaren heeft IG een ontwikkeling doorgemaakt om mensen in het kader van de Participatiewet aan de slag te helpen en te houden. Ook andere groepen worden ondersteund (denk aan statushouders, ex gedetineerden en dergelijke). Deze infrastructuur moet in dit scenario mogelijk weer worden afgebouwd cq het wordt te kostbaar om deze in de lucht te houden.

•

De ontwikkelfunctie zit bij gemeenten/MIZ. Het risico is dat mensen niet (optimaal) zijn voorbereid op een werkplek binnen IG. Dat kan ertoe leiden dat ze bij IG aanvullende ontwikkelactiviteiten moeten volgen.

•

Bij IG is er in variant 3B geen expliciete ontwikkelopdracht. Dat kan ertoe leiden dat mensen in hun baan blijven ‘hangen’.

•

Complexe verhoudingen tussen de IG-aandeelhouders en EHZNP enerzijds en ONE anderzijds.

6.7

Beantwoording van de onderzoeksvragen

Hierna gaan we per onderzoeksvraag na op welke wijze die hiervoor is beantwoord.

6.7.1

Klantvraag

In het hier besproken scenario wordt IG ingezet voor het aan het werk houden van kandidaten. De ontwikkeling, bemiddeling en matching is een taak van de gemeenten. Voor deze taken voorziet IG in het vervullen van de vraag. Voor de andere taken hebben de gemeenten verantwoordelijkheid om te voldoen aan de vraag en behoefte. Aandachtspunt is dat de rol van IG in dit scenario kleiner wordt dan nu. IG voert geen ontwikkelfunctie gericht op werk uit. De expertise bij IG wordt daardoor op dit punt minder. Daardoor kan de dienstverlening aan andere groepen voor wat betreft ontwikkeling, onder druk komen te staan, zoals statushouders, ex gedetineerden, zorg-klanten en dergelijke. Gemeenten die niet deelnemen aan het samenwerkingsverband zorgen zelf voor oplossingen in het kader van de Participatiewet. Ze kunnen bilateraal, in een DVO, afspraken maken met IG.

6.7.2

Gevolgen voor de uitvoering van gemeenten

De taken van gemeenten/MIZ en IG kunnen in dit scenario goed worden afgebakend. Gemeenten zorgen voor de gehele doelgroep voor de ontwikkeling en re-integratie. Voor de gemeentelijke afdelingen die deze taak niet of beperkt uitvoeren, betekent dat een taakverzwaring IG is verantwoordelijk voor het realiseren van werkplekken voor mensen die nog niet bij reguliere werkgevers aan de slag kunnen en voor de begeleiding/jobcoaching van mensen die het anders

Scenario's voor de toekomst van Inclusief Groep

44/66

niet bij de reguliere werkgever redden. De afdeling W&I van de gemeente zet IG in, als dat nodig is. IG is aan zet als er een jobcoach nodig is. De gemeentelijke uitvoering haalt de jobcoach van IG erbij als blijkt dat de kandidaat alleen maar kan blijven werken als er jobcoaching plaatsvindt. Als het niet lukt om de kandidaat te plaatsen en/of hij heeft een indicatie beschut werk, dan kan hij naar IG worden doorverwezen voor een dienstbetrekking bij IG.

6.7.3

Governance

De governance is in deze variant een aandachtspunt. De EHZNP gemeenten moeten als opdrachtgever goede afspraken maken over het gezamenlijk opdrachtgeverschap. Bij voorkeur wordt één geïntegreerd en eenduidig takenpakket bij IG ondergebracht. Daarvoor zijn ook afspraken nodig met de andere aandeelhouders van IG. Voorts behoeft de dienstverlening Wsw en het maken van bilaterale afspraken in DVO’s nadere uitwerking. Het lijkt de voorkeur te hebben dat EHZNP gaan optreden als één partij. Mogelijk biedt het voordelen om de samenwerking als opdrachtgever vast te leggen in een overeenkomst, zoals een regeling zonder meer op grond van de wet gemeenschappelijke regelingen. De samenwerking met IG verloopt dan – voor wat betreft het opdrachtgeverschap - via één partij. Nagegaan moet worden of het wenselijk is dat de aandelen van de ONE gemeenten overgaan naar de EHZNP-gemeenten.