Document · PDF

B-voorjaarsnota-2024

Commissie Algemeen 13 juni 2024, gemeente PurmerendBij agendapunt: Voorjaarsnota 202419.637 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

Voor de nieuwbouw is ook tĳdelĳke huisvesting nodig. Ook die wordt geraamd.

• De Waterlandschool wordt naar verwachting vernieuwbouw. Het krediet onderwĳs wordt aangepast aan de laatste leerlingenprognoses (255). De kredieten kinderopvang worden geraamd op 22% van de onderwĳsinvestering (ervaringsgetal). Het bestaande krediet kan worden verlaagd met € 292.251. Montessorischool Purmerend In het IHP is voor de Montessorischool een uitbreiding geraamd. Duidelĳk is geworden dat dit niet mogelĳk is op de kavel en onverstandig gelet op de leeftĳd van het gebouw. Om die reden wordt voor de Montessorischool sloop/nieuwbouw voorgesteld. De voorbereiding moet nog starten zodat precieze uitwerking nog niet duidelĳk is. Meegenomen is de afboeking van de beperkte restant boekwaarde. Er wordt geraamd op de leerlingenprognose van 280 leerlingen. En er komt kinderopvang. De benodigde bĳraming is € 3.554.556. Voor de nieuwbouw is ook tĳdelĳke huisvesting nodig. Ook die wordt geraamd. Tĳdelĳke sporthal de Koog In het raadsbesluit (1592629) over de tĳdelĳke sporthal De Koog is besloten om het krediet van de 2 gymzalen PSG af te ramen en die voor de tĳdelĳke sporthal de Koog op te ramen. Per saldo is de aframing € 1.456.050. Voor de tĳdelĳke sporthal is een netto krediet van € 1.900.000 aangevraagd. In de bĳgevoegde begrotingswĳziging is deze geraamd op € 2.299.000 (bruto) met een rĳksbĳdrage voor de BTW.

Integraal Kind Centrum (IKC) Middenbeemster In de berekening van het krediet IKC Middenbeemster zĳn de indexaties niet helemaal juist verwerkt. Daarom is een kleine correctie nodig van in totaliteit € 51.720. Grondkosten en BTW De Klimop, 2e school Zuidoostbeemster en sporthal Karekietpark De kredieten voor grondkosten van De Klimop, 2e school Zuidoostbeemster en sporthal Karekietpark worden met 7,6% verhoogd vanwege de nieuwe grondprĳzenbrief. Het krediet voor het IKC Middenbeemster in De Keyser wordt geactualiseerd voor BTW. Dit betekent een bĳraming van € 424.538. Het gevraagde extra krediet van € 5.338.109 is als volgt gespecificeerd: Krediet bedrag

Omschrĳving krediet (bedragen x € 1.000)

Jaar van investering

OBS De Delta inclusief kinderopvang

3.256

2024 tm 2027

Waterlandschool inclusief kinderopvang

- 292

2027

Montessorischool Purmerend inclusief kinderopvang

3.555

2024 tm 2027

Tĳdelĳke sporthal de Koog

- 1.456

2024 en 2025

Integraal Kind Centrum (IKC) Middenbeemster

2026

Grondprĳzen: De Klimop, 2e school Zuidoostbeemster, sporthal Karekietpark, BTW: IKC Middenbeemster

425

2024

Totaal

5.338

2. Uitbreiding sporthal Karekietpark (krediet € 908.000) Op dit moment wordt gewerkt aan de voorbereiding van de 1e fase van de gebiedsontwikkeling in het Karekietpark. De 1e fase bestaat uit nieuwbouw van de Klim-op en de sporthal. Voor de sporthal is gekozen voor een XL variant. Daarvoor is krediet beschikbaar gesteld. Deze variant is nader uitgewerkt in een ruimte- en massastudie. Op basis van deze studie is een nieuwe bouwkostencalculatie gedaan. Er is een bĳraming van € 908.000 nodig. 3. Nieuwbouw werf/Milieustraat (krediet € 7.530.000) In september 2021 heeft de gemeenteraad ingestemd met het schetsontwerp van de basisvariant voor de nieuwe gemeentewerf en milieustraat op Baanstee Noord en hiervoor een investeringskrediet van€ 18.890.000 beschikbaar gesteld. In de corona jaren heeft het vervolg vertraging opgelopen. Inmiddels is een voorlopig ontwerp met een concrete raming gereed. Op dit voorlopig ontwerp is -ondanks doorgevoerde bezuinigingen- een tekort zichtbaar ten opzichte van het beschikbare krediet.

De oorzaken hiervan zĳn: • Stĳging bouwkosten: € 4,0 miljoen • Hogere aansluitkosten en onvoorzien: € 0,7 miljoen • Vervanging meubilair en extra inrichting: € 1,5 miljoen • Ophoging basisprĳs per m2: € 1,3 miljoen (basis m2 prĳs schetsontwerp te laag) Om het voorlopig ontwerp uit te werken in een definitief ontwerp (DO) is vaststelling van een nieuw financieel kader nodig. In de DO fase wordt ook de business case uit 2020 geactualiseerd. Dan wordt ook duidelĳk welk deel gedekt wordt uit de afvalstoffenheffing en het rioolrecht. 4. Fietsnetwerk 2025 (krediet € 500.000) De gemeenteraad heeft in 2015 een budget van € 1 miljoen vrĳgegeven om het fietsnetwerk in de gemeente Purmerend te verbeteren. Primair is dit budget beschikbaar gesteld om fietspaden die voorzien zĳn van tegelverharding om te zetten naar geasfalteerde fietspaden. Een belangrĳke reden hiervoor is om het comfort en veiligheid van de fietser te verbeteren. Hiermee stimuleren we het fietsgebruik als alternatief voor de auto. In 2014 is een overzicht opgesteld van 38 fietspaden die we om willen zetten van tegelverharding naar asfaltverharding. Het beschikbaar gestelde budget was ontoereikend om alle projecten te realiseren. Tot en met 2022 hebben we de projecten opgepakt die de hoogste prioriteit hadden voor de fietsers in combinatie met meekoppelkansen vanuit beheer en onderhoudsprojecten.

De projecten zĳn aangevuld met financiering door de Vervoerregio Amsterdam Vanuit de overgebleven projecten is een aantal opgenomen in reeds overkoepelende ontwikkel en/of beheerprojecten. De overgebleven solitaire projecten bestaan uit 9 fietspaden waarvan de totale realisatiekosten circa € 1.760.00 bedragen. Deze projecten zĳn verdeeld over een realisatietermĳn van 4 jaar tussen 2024 en 2028. Onder deze 9 projecten vallen onder andere de fietspaden langs de Churchillaan, Koogsingel en de Linneauslaan. Voor de exacte volgorde van realisatie vindt nog afstemming plaats m.b.t. de beheersopgave en omliggende projecten. Voor de eerste fase wordt een krediet van € 500.000 gevraagd, bestaande uit € 100.000 voorbereidingskosten in 2024 en 400.000 realisatiekosten in 2025. Gerekend wordt met een bĳdrage Vervoerregio Amsterdam van € 100.000. Afhankelĳk van de snelheid van realisatie zal de komende 3-4 jaren nog Fietsnetwerk aanvragen aan de raad worden voorgelegd via de Investeringsagenda. 25

5. Doorfietsroutes Purmerend-Zaanstad-Hoorn (krediet € 900.000) In het kader van de Bestuurlĳke Overeenkomst MIRT-Verkenning Corridor Amsterdam-Hoorn van 20 november 2019 zĳn maatregelen opgenomen ter verbetering van het fietsnetwerk ten behoeve van het woon werk verkeer. Daarin zĳn 2 maatregelen opgenomen die voor Purmerend van toepassing zĳn: • Verbeteren van de fietsroute tussen Purmerend en Hoorn tot op het niveau van regionale fietsroute; • Verbeteren van de fietsroute tussen Purmerend en Zaanstad tot op het niveau van een metropolitane (snel)fietsroute. Op dit moment wordt de studie naar deze doorfietsroutes in opdracht van de Vervoerregio Amsterdam uitgevoerd. Deze is over een paar maanden gereed. Dit levert (VO) ontwerptekeningen met kostenramingen op. Na besluitvorming moeten de komende jaren (delen van de) doorfietroutes worden uitgevoerd. Purmerend heeft zich in 2019 gecommitteerd tot een bĳdrage van € 650.000. De dekking hiertoe was opgenomen in de grondexploitatie Kop West. Omdat de grondexploitatie in 2024 wordt afgesloten, is het bedrag in de grondexploitatie vervallen en is het voorstel de bĳdrage op te nemen in de Investeringsagenda. De afspraak uit 2019 is dat de bĳdrage wordt gecorrigeerd met de Grond-, weg- en waterbouw index (GWW-index). Om die reden wordt een krediet van € 900.000 gevraagd. 6.

Grondkosten Mobiliteitshub Beatrixplein (krediet € 1.905.000) U heeft in de Voorjaarsnota 2023 het krediet voor de mobiliteitshub Beatrixplein vastgesteld. In de vorig jaar vastgestelde grondexploitatie Waterlandkwartier is de levering van de grond voor de mobiliteitshub als opbrengst opgenomen. U wordt gevraagd ook een krediet voor de grondkosten van de mobiliteitshub beschikbaar te stellen. De kosten van de mobiliteitshub worden deels bekostigd uit de Rĳkssubsidie en deels uit de parkeergelden (reserve parkeren). 7. Transformatie Purmersteenweg naar Stadsboulevard (krediet € 4.107.000) In december 2023 heeft het ministerie Infrastructuur en Waterstaat de gemeente een specifieke uitkering verstrekt ter grootte van € 15,0 miljoen exclusief BTW in het kader van de regeling Woningbouw op korte termĳn door bovenplanse infrastructuur. Het geld komt uit de reservering van € 7,5 miljard in het regeerakkoord en moet ervoor zorgen dat infrastructurele maatregelen bĳdragen aan de versnelling van de woningbouw. Voor Purmerend is de uitkering toegekend voor: a) de aanpassing van 4 kruispunten t.b.v. doorstroming van HOV (R-net), b) de realisatie van de mobiliteitshub Beatrixplein en c) de herinrichting van de hoofdroute in het Centrumgebied (van de Waterlandlaan tot en met de Gedempte Where). De uitkering betreft een cofinanciering van 65%.

De overige 35% is voor rekening van de gemeente Vorig jaar is voor de maatregelen a en b krediet vastgesteld in de investeringsagenda 2024. Thans wordt de raad gevraagd ook het krediet voor het eerste deel van c) te voteren om de voorbereidingen te kunnen starten. De planstudie voor de herinrichting van de hoofdroute is inmiddels uitgezet. De verwachting is dat de werkzaamheden van de 1e fase (Purmersteenweg) in 2027 zĳn afgerond zodat de kapitaallasten vanaf 2028 in de begroting komen.

8. Herontwikkeling Kalversteeg 1 (krediet € 5.200.000) Eind vorig jaar hebben wĳ u geïnformeerd over initiatief van het Horizon college en twee investeerders voor het voormalig ABN AMRO-pand Kalversteeg 1. Gezamenlĳk willen zĳ een plek realiseren, waar leerlingen vanuit het ROC straks werkervaring op kunnen doen. Dat willen zĳ doen door op de verdiepingen een hotel te vestigen en in de plint een combinatie van bĳvoorbeeld horeca, fietsverhuur en een andere activiteiten met de focus op gebruik door en voor jongeren. Het college is van mening dat hiermee een passende invulling is gevonden die aansluit bĳ het programma Binnenstad. Om dit te kunnen realiseren is op basis van de nu beschikbare eerste raming een krediet nodig van € 5.200.000 voor het gemeentelĳk deel. Hoewel de definitieve verdeling van de verbouwingskosten alsmede de verbouwingsplannen en businesscase nog niet definitief zĳn, wordt uw raad toch gevraagd het krediet beschikbaar te stellen. Dit om in aanmerking te komen (borging cofinanciering) voor een subsidie Impuls aanpak winkelgebieden voor een deel van deze investering. Op het moment dat de verbouwingsplannen en businesscase gereed zĳn en een huurovereenkomst gesloten kan worden gesloten, komt het college bĳ u terug. 9.

Beschikbaar in jaarschĳf De kapitaallasten van de gevraagde kredieten worden voor de jaren 2026 en verder gedekt uit de stelpost investeringsagenda. Voor de jaarschĳf 2025 was hier geen ruimte meer voor en komt de dekking uit de begrotingsruimte.

H. Dekkingsplan H.

Dekkingsplan (bedragen x € 1.000)

Programma

Onderuitputting kapitaallasten (investeringen/capaciteit)

Diverse programma's

400

275

Verminderen externe inhuur

Diverse programma's

300

Winst De Beemster Compagnie

Overzicht alg. dekkingsmiddelen

1.020

Inzet buffer algemene uitkering gevormd programmabegroting 2024

Reservemutaties

9.000

Inzet algemene reserve 2026

Reservemutaties

3.000

Inzet algemene reserve onderhoud en huur diverse panden ruimte gebrek de Koog

Reservemutaties

170

132

134

136

Inzet algemene reserve nieuwe deklaag voormalige stortplaats Trimpad (storm Poly)

Reservemutaties

500

1.690

1.852

13.854

1.731

575

Totaal dekkingsplan

2024

2025

2026

2027

2028

1. Onderuitputting kapitaallasten (investeringen/capaciteit) In de praktĳk blĳkt dat een deel van de investeringen in de begroting niet tot besteding komt in het jaar waarin de uitgaven begroot zĳn. Dit wordt onderuitputting genoemd. In Purmerend zien we de laatste jaren dat de ambities qua planning niet worden gerealiseerd onder andere doordat er sprake is van capaciteitsgebrek of ruimtelĳke procedures. Op basis hiervan hebben we een inschatting gemaakt welke kredieten en kapitaallasten kunnen worden doorgeschoven. De stelpost voor vertraagde investeringen wordt nu opgehoogd: € 0,4 miljoen voor de jaren 2025 en 2026 en bĳna € 0,3 miljoen voor de jaren 2027 en 2028. Hierbĳ is rekening gehouden met een gemiddelde afschrĳvingstermĳn van 30 jaar en een onderuitputting van € 12 miljoen.

I/S

2. Verminderen externe inhuur Het percentage van personeel dat extern wordt ingehuurd, neemt toe. Externe ingehuurd personeel is duurder dan vast personeel, bovendien wordt er door externe inhuur geen eigen ervaring en kennis binnen de organisatie opgebouwd. Door het verminderen van externe inhuur wordt een structureel voordeel van € 0,3 miljoen verwacht. De verwachting is dat een taakstelling op externe inhuur naast een besparing een efficiëntie verbetering van de ambtelĳk organisatie zal opleveren. 3. Winst de Beemster Compagnie De Beemster Compagnie is een V.O.F. waarbĳ zowel de gemeente als BPD Ontwikkeling 50% eigenaar is. Ook winsten en verliezen worden in deze verdeling genomen. De gemeente mag deze winsten pas nemen als er in de vennotenvergadering besloten is tot uitkering. Deze winstuitkering is de komende jaren aan de orde. De grondexploitatie Nieuwe Tuinderĳ Oost wordt afgesloten en ook De Keyser is bezig met de laatste deelgebieden. De opgenomen raming is op basis van de inschatting van het eindresultaat van de grondexploitaties van de Beemster Compagnie, zoals opgenomen in de toelichting van de jaarrekening 2023. 4/5. Inzet bufferbudget ravĳnjaar 2026/algemene reserve In de meicirculaire 2023 is vanuit de incidentele middelen een reservering gemaakt van € 9 miljoen met het oog op het tekort van 2026 dat het Rĳk ongedekt heeft gelaten.

Hiervoor is in de Programmabegroting 2024 voor 2024 € 2 miljoen, 2025 € 4 miljoen en in 2026 € 3 miljoen gereserveerd en incidenteel toegevoegd aan de algemene reserve. Voorgesteld wordt om het tekort in 2026 te dekken door de inzet van dit bufferbudget van € 9 miljoen met aanvullend incidenteel € 3 miljoen uit de algemene reserve. Hiermee komt het begrotingssaldo in 2026 uit op een plus van € 43.000, zodat een jaar tĳd wordt gekocht voor de toekomstscenario's. De onderdelen 6 en 7 zĳn al toegelicht in de autonome ontwikkelingen (onderdeel D, regel 10 en 12).

3 Slot De opgaven van gemeenten zĳn fors en de tekorten die vanaf 2027 in het vooruitzicht liggen betekenen, ook voor de gemeente Purmerend, een merkbare en voelbare bezuiniging. Met alle opgaven die er zĳn en de toenemende rol van de gemeente gaan we er daarom vanuit dat er alsnog compensatie komt vanuit het Rĳk. Met de informatie van nu verwachten we de begroting in november sluitend te krĳgen, mits er afdoende loon- en prĳscompensatie in de meicirculaire komt. Ook daarvoor kĳken we nadrukkelĳk naar het Rĳk. We blĳven onze ambities uitvoeren en hopen dat de keuzes die, bĳ uitblĳvende compensatie nodig zĳn, daarmee niet nodig zĳn. We zĳn echter voorbereid voor de situatie dat de rĳksinkomsten minder worden. Bĳ deze Voorjaarsnota heeft het college ernaar gestreefd nog zo veel mogelĳk naar de kansen voor onze gemeente, en kansrĳke maatregelen voor onze inwoners te kĳken. Dat is waar wĳ als college voor staan. We zien uit naar het gesprek met de raad in juni over de Voorjaarsnota, de voorgestelde keuzes en de toekomstscenario’s.

Bĳlage I Toekomstscenario's Bĳ de begrotingsbehandeling van vorig jaar heeft de raad gevraagd om toekomstscenario’s op te stellen die perspectief bieden op een sluitende begroting wanneer het Rĳk de financiering van de gemeenten ongewĳzigd laat. Het college is sinds de vorige begrotingsbehandeling bezig geweest met deze voorbereidingen. Er is breed geïnventariseerd binnen de organisatie welke mogelĳke ruimte er is binnen de begroting en welke knoppen er zĳn om aan te draaien. Het college benadrukt daarbĳ dat het gaat om voorbereidingen voor het geval dat de financiering van gemeenten ongewĳzigd blĳft. Zolang er onduidelĳkheid blĳft vanuit het Rĳk, is een besluit over welke maatregelen bĳ deze Voorjaarsnota en mogelĳk ook bĳ de begrotingsbehandeling in november, nog niet aan de orde. Dat is conform het begrotingsadvies van de VNG om ombuigingen voor te bereiden, maar deze nog niet door te voeren. Wĳ kunnen ons vinden in het advies van de VNG en daarmee komt uw verzoek om scenario’s op het juiste moment. De daadwerkelĳke uitkomsten van de onderhandelingen met het Rĳk zĳn in grote mate afhankelĳk van de kabinetsvorming en de uitkomsten van de lopende onderhandelingen. Gedurende die tĳd verwachten wĳ geen duidelĳkheid vanuit het Rĳk. Het college ziet de gepresenteerde mogelĳkheden daarmee als voorbereidingen op de mogelĳke uitkomsten vanuit Den Haag.

Deze voorbereidingen geven zicht op welke knoppen er zĳn om aan te draaien en welke maatregelen in beeld komen als de huidige ingeslagen koers door het Rĳk ongewĳzigd blĳft. Dit onderdeel van de Voorjaarsnota bestaat uit 4 delen. Eerst staan we stil bĳ de mogelĳke scenario’s van extra compensatie vanuit het Rĳk1. Die compensatie en de uiteindelĳke hoogte daarvan bepalen in grote mate of de hier gepresenteerde mogelĳkheden om de begroting sluitend te maken al dan niet moeten worden doorgevoerd. Daarna staan we op hoofdlĳnen stil bĳ de knoppen die er zĳn om aan te draaien. De geïnventariseerde maatregelen zĳn onder te verdelen in een aantal bouwstenen, zowel aan de inkomsten- als de uitgavenkant van de begroting. Daarin zitten keuzes die onderdeel zĳn van het gesprek over welke scenario’s we gezamenlĳk als bestuur voor de gemeente Purmerend zien. Daar zĳn scenario’s in te herkennen. Dat is het derde onderdeel. Ten slotte staan we stil bĳ het vervolg en hoe het college het gesprek over de toekomstscenario’s voor zich ziet. 1

In de Miljoenennota 2024 is per 2027 een overstap voorzien naar een nieuwe methode voor de jaarlĳkse indexering van de algemene uitkering in het gemeentefonds. De ontwikkeling van het bruto binnenlands product (bbp) is dan maatgevend in plaats van de trap-op-trap-af-systematiek. Het prĳsdeel bruto binnenlands product is op basis van het geraamde prĳspeil bbp van het lopende jaar, zoals geraamd met het CEP (Centraal Economisch Plan) in het voorjaar. Het prĳsaccres moet prĳsstĳgingen van de inkoop opvangen en het deel van het stĳgen van de lonen voor koopkrachtbehoud (onder andere door inflatie). Het volumedeel bruto binnenlands product is op basis van het historisch gemiddelde van de gerealiseerde volumegroei bbp in de afgelopen 8 jaar (t-9 t/m t-2). Het is het indexpercentage van MEV (Macro Economische Verkenning) van het CPB (Centraal Planbureau). Het reëel accres, dat is gebaseerd op de volumegroei bbp, kan benut worden voor het opvangen van stĳgende kosten door volumegroei, zoals door een stĳgend inwonertal, en voor het opvangen van de reële stĳging van de lonen. Hoewel de nieuwe financieringssystematiek stabiliteit kan brengen, schiet ze tekort om de groei van de uitgaven voor zorgkosten door vergrĳzing en infrastructuur (uitbreiding, vernieuwing, renovatie, onderhoud en beheer) op te vangen.

Vanwege deze bedenkingen van de VNG en het IPO loopt er een discussie met de fondsbeheerders.

Compensatiemogelĳkheden Rĳk vanaf 2026

2025

2026

2027

2028

Scen. 1 Compensatie opschalingskorting

3.000

Scen. 2 Compensatie accres, bbp-systematiek

10.500

12.200

14.800

Scen. 3 Compensatie accres, bbp-systematiek en opschalingskorting

13.500

15.200

17.800

In het eerste scenario wordt de opschalingskorting bevroren met een direct positief effect op de begroting van € 3 miljoen structureel. Dat betekent ook dat van de gepresenteerde toekomstscenario’s er voor eenzelfde bedrag minder aan keuzes nodig is. Ondanks dat er signalen zĳn vanuit Den Haag dat het demissionaire kabinet mogelĳk voor het bevriezen van de opschalingskorting kiest, gaan wĳ daar -vanwege de onzekerheid ten tĳde van deze Voorjaarsnotanog niet van uit. Wat deze scenario’s aan compensatie nog meer laten zien is, dat indien het Rĳk niet had gesleuteld aan de manier waarop gemeenten financiering ontvangen, de begroting ook zonder toekomstscenario’s sluitend zou zĳn. Precies door deze keuze ontstaat het begrotingstekort vanaf 2026 en verder. Bĳ een onaangepaste systematiek – scenario 3 – is het niet nodig om vanaf 2026 en verder maatregelen te nemen. Maatregelen die we, net als andere gemeenten, niet willen nemen omdat het mogelĳk zichtbare en merkbare gevolgen heeft voor de lokale lasten, het voorzieningenniveau en de dienstverlening. Dat terwĳl de gemeentelĳke opgaven al divers en groot zĳn. We doen daarom nogmaals een oproep aan het Rĳk om snel meer duidelĳkheid te verschaffen en terug te keren naar de gebruikelĳke manier van financiering. In deze scenario’s is geen rekening gehouden met een nog verslechterend perspectief.

Ook dat is nog een mogelĳke uitkomst van de onderhandeling met het Rĳk. De gemeentelĳke opgave om tot een sluitende begroting te komen wordt dan groter. Te weinig bĳdrage van het Rĳk op belangrĳke opgaven Overigens komt dit aanvullende tekort bovenop de al beperkte financiering vanuit het Rĳk op enkele opgaven. Vaak gaat het om taken die door het Rĳk zĳn overgedragen maar waarvan het financieringsvraagstuk steeds vaker inzet is van strĳd tussen gemeenten en het Rĳk. Een van deze opgaven is de jeugdzorg, waar we al jaren structureel zien dat de bĳdrage die het Rĳk verstrekt onvoldoende is voor de totale kosten. Dat geldt voor Purmerend niet anders dan voor andere gemeenten. In 2019 was het verschil tussen de Rĳksbĳdrage en de daadwerkelĳke kosten circa € 2,8 miljoen. Dat tekort loopt de komende jaren verder op door een afnemende Rĳksbĳdrage totdat er in 2026 een verschil is van € 13 miljoen aan kosten die ten laste komen van de gemeentelĳke begroting. Toekomstscenario’s Bĳ de toekomstscenario’s gaat het in feite om het ontwikkelen van een gezamenlĳk perspectief op de beïnvloedbare ruimte in de begroting. Aan welke knoppen kunnen en willen wĳ als gemeente draaien om ons huishoudboekje in balans te houden? Daar is geen limitatieve lĳst voor, noch is er een gemakkelĳke oplossing.

We hebben daarom de begroting goed tegen het licht gehouden en zien daarmee verschillende mogelĳkheden om de inkomsten te verhogen, danwel de kosten te verlagen. In alle gevallen hebben de gevolgen gelĳk effect op de inwoners van de gemeente. Soms in hogere lasten, soms in een (ernstige) beperking van het voorzieningenaanbod. 31

Aan de inkomstenkant is er ruimte te creëren in de begroting door het verhogen van de OZB en het meer kostendekkend maken van de leges. Aan de uitgavenkant gaat het om hoe ver we als gemeente gaan in het uitvoeren van een taak, of deze wettelĳk is of we die taak uitvoeren omdat we hem belangrĳk vinden. We hebben het dan onder andere over het niveau van maatschappelĳke voorzieningen of het onderhoud in de leefomgeving. In onderstaande tabel geven we het overzicht van de geïnventariseerde opties. Totaal gaat het in de jaren 2027 en 2028 om een bedrag van circa € 12 tot € 13,7 miljoen.Daarmee komt een sluitende begroting voor deze jaren in het zicht. Als het Rĳk de komende tĳd niet over de brug komt met extra compensatie, maakt onderstaande tabel zichtbaar waar de pĳn zit en welke opties we hebben als gemeente om het tekort vanaf 2027 om te buigen. Niets is daarin zonder gevolgen en juist in een groeiende gemeente en met de ingeslagen koers zullen deze maatregelen voelbaar zĳn in de gemeente. Indien het Rĳk niet afwĳkt van de huidige plannen heeft het mogelĳk gevolgen voor de lastendruk van inwoners, maar ook voor het niveau van maatschappelĳke voorzieningen en de kwaliteit van de openbare ruimte in de gemeente. Het zal ook niet zonder gevolgen blĳven voor maatschappelĳke organisaties, verbonden partĳen of gemeenschappelĳke regelingen.

En vanzelfsprekend heeft het ook gevolgen voor de capaciteit in de organisatie en het niveau van de interne dienstverlening. 2026

2027

2028

A. Bouwsteen Inkomsten Verhogen OZB (jaarlĳks 3%)

636

1.299

1.994

Leges overall meer kostendekkend maken

175

Afschrĳvingstermĳnen aanpassen wegen en bestrating

100

Slopen en afstoten verkoop diverse panden vastgoed

162

Hogere doorbelasting aan markten & kermis elektra

130

Hogere doorbelasting straatreiniging aan afval

500

911

2.366

3.061

Kunst en Cultuur

145

291

582

Sport en Recreatie

284

605

1.210

Onderwĳs

1.275

2.300

Werk en inkomen

140

200

Budget subsidiepartners welzĳn

-500

Cameratoezicht Handhaving & Toezicht

Aanpassing dienstrooster (van 3 naar 2 groepen)

407

1.364

3.413

4.309

Taakstellingen gemeenschappelĳke regelingen

700

Afschalen regionale samenwerking (0,5 fte)

Minder participeren met bewoners B&O

100

Subtotaal B. Bouwsteen Samenleving

WMO (maatwerkvz/WMO nieuw/Volksgzh/Voorliggende voorz)

Subtotaal C. Bouwsteen Dienstverlening

2026

2027

2028

Reiniging: grafiity en hondenbeleid

200

Verminderen externe inhuur

150

300

Versoberen arbeidsvoorwaarden

150

200

250

Versoberen interne dienstverlening

Omgevingsteam / Toezicht en Handhaving

198

202

200

1.633

1.837

Vermindering toestellen op speelplaatsten

100

Vervallen plan uitbreiding Leeghwaterpark (exploitatiekosten)

274

Beheer niveau onderhoud verlagen van B naar C-niveau: groen & spelen. Beheer & onderhoud

1.100

Versoberen uitvoering laatste 4 parken parkenplan

400

Temporiseren Bomenplan en Omvormingen heestervakken

880

2.754

Subtotaal D. Bouwsteen bestaande gemeente

Subtotaal E. Bouwsteen nieuwe gemeente Afschaffen duurzaamheidsweek

Inzet reserve duurzaamheid

1.500

Afschalen gebiedsontwikkeling

250

Subtotaal

Totaal aan toekomstscenario's

2.475

1.780 11.946

1.780 13.741

Ruimte voor keuzes Bovenstaande maatregelen geven een beeld van de reële mogelĳkheden en opties die er zĳn om het begrotingstekort om te buigen. Daarin zitten keuzes, die vragen om richting over hoe we de ontwikkeling van onze gemeente voor ons zien in het licht van minder financiering vanuit het Rĳk. Aan de inkomstenkant gaat dat met name over de hoeveelheid verhoging van de OZB. Extra inkomsten betekent dat er minder maatregelen uit bovenstaande tabel nodig zĳn en dat er zo minder bezuinigingen hoeven plaats te vinden vanaf 2027. Aan de uitgavenkant gaat het om het voorzieningenniveau. We herkennen daarin ‘bouwstenen’ waarmee accenten kunnen worden gelegd: op de samenleving, de dienstverlening (o.a. in de leefomgeving), de bestaande en de toekomstige gemeente. Bouwsteen 1: Inkomsten verhogen Nu een deel van de inkomsten vanuit het Rĳk zĳn weggevallen, heeft het college verkend welke mogelĳkheden er zĳn voor meer inkomsten. Naast de OZB, de precario en de toeristenbelasting zĳn er geen aanvullende (wettelĳke) opties om de lokale inkomsten te verhogen. De meeste ruimte zit daarmee in het verhogen van de OZB. Een stĳging van het tarief van 3% levert extra begrotingsruimte op van € 636.000. In vergelĳking met omliggende gemeenten (onderstaande tabel) zĳn de woonlasten en de OZB in Purmerend nog altĳd relatief laag.

Wel dient hierbĳ te worden opgemerkt dat het gaat om een momentopname en dat we verwachten dat meer gemeenten kĳken naar een verhoging van de OZB voor extra inkomsten. 33

Woonlasten*

OZB

afvalstoffenheffing

rioolheffing

Purmerend

954

364

375

215

Edam-Volendam

918

329

397

192

Waterland

867

368

311

188

Zaanstad

1010

346

348

316

Wormerland

1088

450

363

276

Landsmeer

1437

666

512

260

Oostzaan

1400

646

407

348

*uitgangspunt 3-persoonshuishouden Een verhoging van de OZB betekent minder bezuinigingen vanaf 2027. Het biedt zo ruimte om de zaken te blĳven doen die we belangrĳk vinden en waarmee we het voorzieningenniveau van de gemeente in stand houden. Voorzieningen die voor iedere Purmerender toegankelĳk zĳn en nodig zĳn in een groeiende stad. Wel betekent het meer lastendruk via de lokale heffingen. Het college vindt het van belang dat de mate waarin de OZB wordt verhoogd proportioneel blĳft. Het college heeft daarom in de toekomstscenario’s een jaarlĳkse stĳging van 3% opgenomen, waarmee in 2028 circa € 2 miljoen aan extra ruimte blĳft bestaan. Deze verhoging komt bovenop de reguliere jaarlĳkse indexatie van het tarief. Deze en de overige extra inkomsten zĳn opgenomen onder bouwsteen inkomsten. Bouwsteen

2026

2027

2028

1: Inkomsten

911

2.366

3.061

2: Samenleving

1.364

3.413

4.309

3. Dienstverlening

200

1.633

1.837

4. Bestaande gemeente

2.754

5. Toekomstige gemeente

1.780

2.475

11.946

13.741

Totaal

Keuzes in de uitgaven Naast de extra ruimte die mogelĳk komt vanuit het Rĳkm en die we zelf creëren met de bouwsteen inkomsten, staan er keuzes in de uitgaven. Daarin zitten de merkbare maatregelen die iets betekenen in de samenleving, de leefomgeving en de dienstverlening. Totaal gaat het om circa € 9,6 (2027) en € 10,6 miljoen (2028) aan maatregelen die zĳn verkend. Het college ziet in deze maatregelen bouwstenen waarmee accenten kunnen worden gelegd in de ombuigingen mochten deze daadwerkelĳk nodig zĳn. De bouwstenen zĳn in bovenstaande tabel (bedragen x € 1.000) weergegeven en leggen het accent op de samenleving, de dienstverlening, de bestaande of de toekomstige gemeente. Bouwsteen 2: Samenleving Alle ontwikkelingen in de samenleving hebben effect op de inspanning die we als gemeente leveren. 34

Omgekeerd hebben onze inspanningen en uitgaven effect op de inwoners van Purmerend en hoe zĳ wonen, leven en werken. De uitkomsten daarvan zĳn soms direct te zien of te voelen, maar sommige effecten merken we pas op de (middel)lange termĳn. Dat maakt de ombuigingen binnen de maatschappelĳke uitgaven lastig. Maar, een opgave als deze kan ook een aanjager zĳn van maatschappelĳke veranderingen. Het biedt de mogelĳkheid om anders te kĳken naar onze maatschappelĳke inzet en de rol van de samenleving hierin. We kĳken daarom in deze bouwsteen naar de breedte van het maatschappelĳke veld via de beleidsvelden uit de begroting. Bouwsteen 3: Dienstverlening In deze bouwsteen ligt het aandachtsgebied op de gemeenschappelĳke regelingen, de organisatie en de dienstverlening in de leefomgeving. Voor gemeenschappelĳke regelingen volgen we de ‘trap op, trap af’ systematiek waarbĳ zĳ meegroeien en meekrimpen met de gemeente. We verwachten dat ook andere gemeenten naar deze systematiek kĳken. Indien de ombuigingen nodig zĳn dan geldt dat ook voor de ambtelĳke organisatie, waar opties om de interne dienstverlening en arbeidsvoorwaarden te versoberen. Daarin zitten ook kansen als het verminderen van de externe inhuur door middel van een taakstelling.

Voor de dienstverlening in de leefomgeving is het mogelĳk om af te schalen op participatie bĳ vervangingsprojecten, graffiti-verwĳdering en de regionale samenwerking. Bouwsteen 4: Bestaande gemeente We hebben een dubbele opgave in onze omgeving – zowel in de bestaande als de toekomstige gemeente. In de bouwsteen van de bestaande gemeente zitten onder andere het uitvoeringsniveau van het bomenplan, het versoberen van de kwaliteit van de openbare ruimte en het versoberen van de laatste 4 parken van het parkenplan. Deze maatregelen zĳn niet zonder gevolgen en zĳn merkbaar in het leefklimaat. Die zĳn misschien niet altĳd direct zichtbaar, maar kunnen ook een negatieve invloed hebben op de leefbaarheid in de buurten en wĳken. De afgelopen jaren hebben we gezien hoe belangrĳk continuïteit van budgetten is voor een succesvol beheer van de openbare ruimte, en wat de opgave is indien een inhaalslag moet worden gemaakt. Bouwsteen 5: Toekomstige gemeente In deze bouwsteen ligt het accent op de toekomstige gemeente. Het gaat in deze bouwsteen met name om het gebruiken van de reserve duurzaamheid vanaf 2027 en 2028. Dat is een mogelĳkheid die direct raakt aan het werken aan een toekomstbestendige en leefbare gemeente en doet daarmee pĳn. Tegelĳkertĳd is deze met alle andere opties ook in beeld en even onwenselĳk.

Andere maatregelen die in deze bouwsteen zitten is het afschalen van de capaciteit voor gebiedsontwikkelingen met ongeveer 3 fte. Wat voor gevolgen dat heeft voor de bestaande gebiedsontwikkelingen werken we verder uit richting de begroting. Welke keuzes maken we richting de toekomst? De onduidelĳkheid vanuit het Rĳk maakt dat het nog hoogst onzeker is hoeveel van deze maatregelen nodig zĳn vanaf 2027. Het is daarmee te vroeg voor een besluit over welke keuzes we daarin maken als gemeente. Wel geeft het een eerste beeld van de mogelĳkheden die er zĳn om het tekort om te buigen en de begroting sluitend te maken. Het college ziet in de bouwstenen mogelĳkheden om te ‘schuiven’. Daar zitten keuzes in wat voor gemeente we willen zĳn in de toekomst en welke accenten we daarin leggen. Zo kan er worden gekozen voor het verhogen van de inkomsten om minder te hoeven bezuinigen. Of kan er gekozen worden om de lasten niet te 35

verhogen en juist de uitgaven te verminderen. Het college presenteert drie scenario’s bĳ wĳze van voorbeeld. Deze zĳn weergegeven in onderstaande figuren en zĳn bedoeld om aan te geven hoe er kan worden ‘geschoven’ in de gepresenteerde bouwstenen.

We doen een beroep op de kracht in de samenleving. We hebben het vaak gezegd, maar nu stoppen we met ‘geen kind valt buiten de boot’. We stimuleren dat gezinnen en hun omgeving zich zelf verantwoordelĳk voelen voor elkaar en minder beroep hoeven doen op de overheid voor hulp. Dat zal niet zonder slag of stoot gaan, maar het is een koers die we hebben ingezet. Uiteraard helpen we degenen die het echt niet meer kunnen, maar er is een bovengrens die in de gemeente tot uitdrukking komt. De lasten worden niet veel hoger en we beperken de verhoging van de OZB. We voeren de wettelĳke taken uit maar gaan niet veel verder dan dat. Dit scenario toont hoe het niet verhogen van de inkomsten betekent dat er een relatief groter deel van de voorbereide maatregelen doorgevoerd moeten worden om de begroting sluitend te krĳgen.

Meer inkomsten betekent minder bezuinigingen in de overige ‘bouwstenen’. In dit scenario kiezen we ervoor het zwaartepunt te leggen op meer inkomsten. Dat doen we omdat we van mening zĳn dat er weinig ruimte is om af te schalen of het voorzieningenniveau te laten dalen, gelet op de hoeveelheid opgaven die we voor ons zien. We vinden het belangrĳk dat de kwaliteit van voorzieningen en in de buitenruimte behouden blĳft. In dit scenario is er daarom, naast de maatregelen die kunnen worden genomen zonder spĳt, geen ruimte voor grote bezuinigingen op de andere bouwstenen. Dat bekostigen we door de OZB relatief veel te verhogen.

In dit scenario zetten we in op het zorgen voor de samenleving en ligt het zwaartepunt op de maatschappelĳke beleidsvelden – waaronder wonen, kunst & cultuur, zorg en jeugdzorg. We schuwen niet om de OZB te verhogen en ontzien vooral de maatschappelĳke voorzieningen en beleidsvelden – en blĳven investeren waar we dat kunnen doen. We geven relatief veel geld uit aan jeugdzorg. Ook de publieksdienstverlening blĳft op het huidige peil en we bezuinigen iets minder op onderhoud om ook zo goed mogelĳk de meldingen van bewoners over de openbare ruimte goed op te kunnen pakken. Dat heeft onder andere ook gevolgen voor de ambtelĳke capaciteit. Met dit scenario proberen we ook te tonen dat indien de inkomsten iets worden verhoogd, er keuzeruimte ontstaat waar de focus wordt gelegd op de andere bouwstenen. Het is ook mogelĳk om een ander aandachtsgebied te kiezen, bĳvoorbeeld de dienstverlening of de toekomstige gemeente. Vervolg richting de begroting Het advies van de VNG is om ombuigingen voor te bereiden maar deze nog niet door te voeren. Daarvoor zĳn er nog te veel financiële ontwikkelingen, en is het nodig om de consequenties van de verschillende keuzes of zoekrichtingen verder uit te werken. Het is nog geenszins een zekerheid dat de maatregelen die hier zĳn opgenomen ook daadwerkelĳk worden doorgevoerd.

De bovenstaande scenario’s zĳn voor nu een eerste handvat dat bedoeld is om perspectief te geven over de toekomst van onze gemeente en te voorzien om daarover het onderlinge gesprek te voeren. Wel laat het zien dat het merkbare en voelbare gevolgen zal hebben in onze gemeente. Het is nodig om daarin accenten te leggen en te zoeken waarvoor we als gemeente blĳven staan en welke keuzes daarbĳ horen. Deze voorjaarsnota is het startschot van dat gesprek. Vanzelfsprekend houden wĳ u de komende periode op de hoogte van de ontwikkelingen vanuit het Rĳk. Zodra er meer bekend is over de meicirculaire informeren we u over de gevolgen voor de begroting en de toekomstscenario’s. Na het 38

zomerreces organiseren we met u een aantal werkbĳeenkomsten waarin we de toekomstscenario’s en de onderliggende maatregelen verder met elkaar bespreken. Totdat de gewenste duidelĳkheid er is vanuit het Rĳk is een besluit over precies die scenario’s nog niet aan de orde.

Bĳlage II Risico's en onzekerheden In de Jaarstukken 2023 treft u -in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing- een integrale risicoparagraaf aan. De solvabiliteit blĳft met name door voorschotten van Rĳk op specifieke uitkeringen op niveau ten opzichte van vorig jaar. Het perspectief is dat deze door benutting van de voorschotten en door grote investeringen de komende jaren gaat dalen. De Voorjaarsnota is opgesteld in een roerige tĳd met veel risico’s en onzekerheden. Op de belangrĳkste zaken gaan we onderstaand puntsgewĳs in. • De voorgenomen korting van het Gemeentefonds vanaf 2026 hangt de gemeenten nog steeds boven het hoofd. De besprekingen voor een nieuwe regering zĳn nog niet zodanig gevorderd dat hier al een andere inzichten over zĳn. • Vanaf 2026 heeft het Rĳk de gebruikelĳke wĳze van groei en krimp van het gemeentefonds (trapop, trap-af) uitgezet. In de meicirculaire 2023 is aangekondigd dat vanaf 2027 het gemeentefonds weer kan groeien (of krimpen) op basis van het BBP (Bruto Binnenlands Product). De reden die het Rĳk voor de nieuwe systematiek aangeeft, is dat ze duidelĳker meerjarig willen ramen met minder onvoorspelbare fluctuaties. Dit heeft echter ook gevolgen voor de financiële positie van gemeenten.

Doordat de vraag naar zorg en daarmee de kosten van de zorg sneller stĳgen dan het BBP, neemt de omvang van de uitkering van het gemeentefonds niet even snel toe als de gemeentelĳke kosten. Dat zet de begroting daarmee onder druk. Het Rĳk heeft voor 2026 wel een incidentele bĳdrage aan het gemeentefonds toegekend, maar daar geen groei aan toegerekend. Het Rĳk slaat dus een jaar over in de systematiek wat een langjarig effect heeft. Dit effect is nu al te zien. • De jeugdzorg kosten zĳn tot op heden niet beheersbaar gebleken en laten een veel hoger groeipercentage zien dan de rest van de begroting. Het gevolg is dat de begroting inmiddels negatiever is dan de korting die het Rĳk vanaf 2026 wil doorvoeren op de algemene uitkering. • Het risico bestaat dat door de dubbele vergrĳzing (steeds meer mensen worden oud en oude mensen worden steeds ouder) de groep ouderen in omvang toeneemt. De vraag naar maatschappelĳke ondersteuning , wat een beroep legt op mantelzorgers, vrĳwilligers en de gemeente. Wat de effecten daarvan zĳn, ook in relatie tot ontwikkelingen op het gebied van de eigen bĳdrage, zĳn nog niet in inzichtelĳk. • De ruimte in de stelpost loon-prĳsontwikkeling (LPO) is op. In de meicirculaire moeten er dan ook middelen bĳkomen om komende prĳsstĳgingen in salarissen, investeringen, gemeenschappelĳke regelingen en subsidiepartners op te vangen.

De meicirculaire kan hier naar verwachting voor een deel in voorzien, maar of alle prĳsverhogingen van dekking kunnen worden voorzien is hoogst onzeker. • We zien we dat de rente op de kapitaalmarkt iets stĳgt, waardoor het aantrekken van kapitaal duurder wordt. Veel zal afhangen van de verdere ontwikkeling van de inflatie. Als de Europese Centrale Bank (ECB) op enig moment concludeert dat verdere renteverhogingen nodig zĳn om de inflatie af te remmen, kan dit naar de toekomst voor extra financiële opgaven leiden. • De gemeente staat in de woningbouwontwikkeling voor uitdagende vraagstukken. Met name de binnenstedelĳke ontwikkelingen zoals Wheermolen Oost en het Waterlandkwartier zĳn kostbaar. 40

We verwachten een vergelĳkbaar beeld voor gebiedsontwikkeling De Koog. Tegelĳkertĳd hebben we op korte termĳn minder middelen beschikbaar, omdat er minder gronden worden uitgegeven op de Baanstee Noord door de stroomproblematiek. • We zien uitdagingen op de arbeidsmarkt, waardoor onze organisatie zo nu en dan kwetsbaar is. Zeker op schaarse specialismen die cruciaal zĳn voor de ontwikkelingen. Het zĳn functies die in Nederland heel moeilĳk te vervullen zĳn, zelfs op de inhuurmarkt. Naast de risico’s zĳn er ook kansen. In de afgelopen periode zĳn er op veel dossiers subsidies binnengehaald. We blĳven actief en alert op subsidiemogelĳkheden. Met de Investeringsagenda hebben we een instrument en middelen om ook de vaak benodigde cofinanciering richting de partners aan te tonen. Ook zĳn we succesvol in kostenverhaal waardoor ontwikkelaars meebetalen aan nieuwe voorzieningen, die nodig zĳn voor de groei van de gemeente, zoals de nieuwe parkeergarage, aanpassingen op het van mobiliteit en de versterking van de parken.

Bĳlage III Kaders en uitgangspunten Algemene kaders en uitgangspunten • De ontwikkeling van de loonkosten van de gemeenteambtenaren volgt de cao. De nieuwe cao loopt van 1 januari 2024 tot en met 31 maart 2025. De gemiddelde stĳging van de loonsom komt uit op 5,08 % voor 2024. Het werkgeversdeel van de pensioenpremie is per 1 januari 2024 verlaagd met 0,63%. De uitwerking van de cao inclusief de pensioenpremies valt hoger uit dan was begroot voor 2024. In de loonkostenbegroting 2024 was rekening gehouden met een stĳging van 3% voor cao en werkgeverspremies. Het tekort in de begroting komt uit op 1,45%. Het financiële effect van de ophoging is meegenomen in deze Voorjaarsnota. Voor de begroting wordt voor de jaren na 2024 vooralsnog een indexatie aangehouden van 3% per jaar voor loonsverhogingen en (pensioen-)premies. • De personeelsformatie is gebaseerd op de situatie per 1 april 2024, inclusief besluitvorming Voorjaarsnota 2024. De ambtelĳke functies begroten we tegen de functionele schaal met een anciënniteit van trede 10. • De domeinen geven per team aan hoe de personeelskosten moeten worden verdeeld over de programma's en beleidsvelden (procentuele verdeling), tenzĳ er sprake is van tĳdschrĳven. Een belangrĳk onderscheid hierbĳ is de verdeling tussen overhead- en lĳnfuncties. De overheadkosten worden uitgedrukt in een percentage van de loonsom van de lĳnafdelingen.

Dit percentage wordt gehanteerd bĳ de toerekening van overheadkosten aan investeringen, grondexploitaties en projecten (anterieure overeenkomsten) en kostendekkende lokale heffingen. Aan producten waar de buitendienst voornamelĳk aan werkt (riool, afval) is de overheadopslag 51%. Voor de overige leges is de overheadopslag 62%. Dit percentage wordt herĳkt bĳ de begroting 2025 (volgens de methode van de programmabegroting 2024). • Voor de subsidies houden we rekening met een jaarlĳkse indexatieverhoging van 2,5%. Voor 2024 vindt er aanvulling plaats van 1,24% op de subsidieruimte van 2,50%. Indien instellingen zelf een hogere cao-ontwikkeling hebben, volgt er geen aanvullende compensatie. De jaarlĳkse indexatieverhoging wordt toegepast bĳ de verleningsbeschikking voor de subsidie. • De kosten van derden zĳn goederen en diensten die aan de gemeente worden geleverd. Het gaat hier bĳvoorbeeld om de kosten van energie, kantoorartikelen, accountantsdiensten, onderhoud aan gebouwen en infrastructuur, schoonmaak en softwarelicenties. In afwĳking van de CBS-indexering gaan we uit van een jaarlĳkse groei van 1,50%. Hiermee onderstrepen we de blĳvende inzet om goedkoper en met een hogere kwaliteit in te kopen. In de budgetten is de groei niet functioneel verwerkt. In het geval van excessieve stĳgingen kan met onderbouwing aanspraak worden gemaakt op de collectieve stelpost.

In deze Voorjaarsnota is ruim aanspraak gemaakt op deze collectieve stelpost voor de huidige stĳgingen van de kosten. Bĳ de uitwerking van de begroting 2025 wordt een herberekening gemaakt om de collectieve stelpost weer aan te vullen om de prĳs- en loonstĳgingen voor de komende jaren mee te dekken. • Voor de leges, afvalstoffen- en rioolheffing geldt het criterium van 100% kostendekkendheid. Dit betekent enerzĳds dat er niet meer mag worden geheven dan de begrote kosten die 42

gedekt worden met de heffing, en anderzĳds dat kostenstĳgingen, bĳvoorbeeld als gevolg van cao-ontwikkelingen, in deze tarieven worden doorberekend. De hoogte van deze tarieven zĳn onder meer afhankelĳk van de tĳdsbesteding en de kosten van overhead. De opbrengsten worden gebruikt om de kwaliteit van de activiteit te waarborgen en om personeels-, huisvestingsen materiaalkosten te dekken. Van een aantal tarieven wordt het maximaal te heffen bedrag vastgesteld door de Rĳksoverheid, zoals de tarieven voor reisdocumenten, het rĳbewĳs en de tarieven voor aktes uit de registers van de burgerlĳke stand. • De OZB, RZB en de overige heffingen (precario-, toeristen-, honden-, en parkeerbelasting en marktgelden) stĳgen jaarlĳks nominaal met de consumentenprĳsindex (CPI) zoals gepubliceerd door het CBS in januari van het jaar voorafgaand aan de begroting. Voor 2024 bedraagt de indexering 3,2% (CPI januari 2024). In de meerjarenraming gaan we voor de jaren na 2025 uit van 1,50%. Dit passen we bĳ de volgende Voorjaarsnota aan op basis van de CPI van januari 2025. Door areaaluitbreiding (verbouw woningen en niet-woningen) verhogen wĳ jaarlĳks de opbrengst OZB. Bĳ een algehele waardedaling c.q. waardestĳging van de onroerende zaken verhogen dan wel verlagen wĳ het tarief van OZB, om de begrote opbrengst te realiseren.

• Als gevolg van ontwikkelingen op de kapitaalmarkt is het renteomslagpercentage van 1,25% in de Voorjaarsnota aangehouden. Dit percentage gebruiken we ook als uitgangspunt voor de berekening van de lasten van (toekomstige) investeringen. Voor de doorberekening van rente aan Bouwgronden in Exploitatie (BIE's) is de toegestane toe te rekenen rente gebaseerd op de daadwerkelĳk te betalen rente over het vreemd vermogen. Vanaf 2025 wordt de doorberekening van rente aan Bouwgronden in Exploitatie (BIE's) gebaseerd op de renteomslag. Conform de notitie rente hoeven er geen afzonderlĳke rentepercentages gebruikt te worden voor de grondexploitaties. De renteomslag wordt voor de begroting 2025-2028 herberekend conform de bepalingen, zoals opgenomen in de financiële verordening en de notitie rente van de commissie BBV. De verwachting is dat dit percentage stĳgt. • De afschrĳving van de vaste activa vindt lineair plaats. Voor het afschrĳven van de vaste activa hanteren we een afschrĳvingstermĳn conform de financiële verordening. De afschrĳvingen starten in het jaar na ingebruikname. Op gronden en terreinen schrĳven we niet af. Investeringen beneden € 50.000 nemen we rechtstreeks in de exploitatie op, uitgezonderd de jaarlĳkse vervanging van kleinere auto's die samen worden geactiveerd. Gronden en terreinen worden altĳd geactiveerd.

• Voor verbonden partĳen gaan we uit van dezelfde financiële uitgangspunten als voor de eigen begroting. De budgetten worden dus ook geïndexeerd. Het betreft de Veiligheidsregio, de Metropoolregio Amsterdam, de GGD, Werkom, Omgevingsdienst Ĳmond, het Waterlands Archief en het recreatieschap Twiske-Waterland. De meerjarenbegrotingen van de verbonden partĳen hebben we verwerkt zoals aangegeven in de zienswĳze die door de raad is vastgesteld. Mogelĳke financiële effecten uit de zienswĳze(n) worden verwerkt via de begrotingsruimte. • Voor de post onvoorzien ramen wĳ conform de bestendige gedragslĳn een jaarlĳks bedrag van € 50.000. Dit budget wordt alleen gebruikt om onvoorziene, onuitstelbare en onontkoombare uitgaven op te vangen. Als wĳ hier een beroep op moeten doen, dan informeren wĳ de raad hierover bĳ de Voor- en Najaarsnota en/of het jaarverslag.

Samenvatting uitgangspunten 2025-2028 Loonontwikkeling 2024 Loonontwikkeling 2025-2028 Prĳs-/inflatieontwikkeling Prĳsindexatie jeugd/Wmo 2024 Prĳsindexatie jeugd/Wmo 2025-2028 Omslagrente 2024 Omslagrente en rente voor grondexploitaties 2025-2028 Subsidies gesubsidieerde instellingen 2024 Subsidies gesubsidieerde instellingen 2025-2028 Leges, afvalstoffen- en rioolheffing (100% kostendekkend) Gemeentelĳke belastingen en overige heffingen 2025 (CBS-CPI januari 2024) Gemeentelĳke belastingen en overige heffingen 2026-2028

5,17% 3,00% 1,50% 6,49% 4,00% 1,25% n.t.b. 3,74% 2,50% n.t.b. 3,20% 1,50%

Bĳlage IV Budgetneutraal In deze bĳlage worden de budgetneutrale mutaties verwerkt en toegelicht per programma. Omschrĳving (bedragen x € 1.000)

Krediet

2024

2025

2026

2027

2028

I/S

Formatieuitbreiding i.v.m. reisdocumentenpiek

-11

-22

-23

-24

Dekking reisdocumentenpiek vanuit leges burgerzaken

-162

-161

-159

-157

162

161

159

157

-140

-50

-57

-43

-79

-78

-77

Actualisering parkeerexploitatie (via reserve parkeren)

132

135

139

Formatieuitbreiding parkeerregisseur (via reserve parkeren)

-49

-101

-104

-107

-111

-59

-58

Dekking kapitaallasten kredieten uit rioolheffing

Verschuiven budget onderzoek Flora en Fauna naar 2025 en opnemen 2028 (via reserve gronden)

-380

380

-380

Programma 1 Publieksdiensten

Programma 2 Samenleving Aanvullend krediet verbouwing P3 tot integraal muziekcentrum (raadsbesluit 15903710)

2.250

Dekking exploiatiebudget kunst en cultuur Programma 3 Wonen Actualisering exploitatie tĳdelĳke woningen (via reserve woonvisie) Programma 4 Milieu Vervanging toegangssystemen ondergrondse afvalcontainers

372

Dekking toegangssystemen uit afvalstoffenheffing Programma 5 Bereikbaarheid

Programma 6 Openbare ruimte Actualisatie kredieten riolering (GRP 2018-2023)

1.708

Formatieuitbreiding werf en groen en groenbeheer (tractiemiddelen) (via reserve IOR)

180

-74

-177

-181

-184

-188

Fietspad Middenweg/Rĳperweg

500

-31

-32

Uitvoering omgevingsplan (via reserve omgevingsplan)

-200

Rĳksbĳdragen invoering omgevingswet (2024 en 2025, via reserve omgevingsplan)

305

349

Formatieuitbreiding met adviseur omgevingswet

-132

-136

-140

-144

Dekking formatieuitbreiding uit leges Omgevingswet

132

136

140

144

Dekking fietspaden uit bĳdrage bovenwĳkse infra De Beemster Compagnie Programma 7 Ruimtelĳke ordening

Omschrĳving (bedragen x € 1.000)

Krediet

2024

2025

2026

2027

2028

I/S

Formatieuitbreiding diverse ruimtelĳke projecten, gebiedsontwikkeling en onderhoudsniveau

-143

-371

-383

-394

-405

Dekking formatieuitbreiding door tĳdschrĳven op investeringskredieten en projecten

143

371

383

394

405

Formatieuitbreiding vastgoed

-362

-373

-384

-395

-406

Dekking formatieuitbreiding vastgoed door verlaging storting voorziening onderhoud

362

373

384

395

406

Formatieuitbreiding verzuimcoördinator

-30

-62

-64

-66

-68

Dekking uit stelpost frictiekosten

Reserve omgevingplan (toevoeging en onttrekking)

-105

-149

200

Reserve woonvisie (onttrekking)

140

Reserve parkeren (toevoeging)

-83

-34

-35

-32

-28

Overzicht Overhead

Resultaatbestemming

Programma 1 Publieksdiensten Reisdocumentenpiek (formatie 0,3 fte) In 2014 is de ‘reisdocumentendip’ begonnen. Vanaf dat moment werden de documenten voor personen vanaf 18 jaar geldig voor een periode van 10 jaar, in plaats van 5 jaar. Per 2024 is de dip voorbĳ en de prognoses laten een groei zien van het aantal aan te vragen documenten. Deze groei is een combinatie van factoren, waaronder het einde van de dip, de groei van het aantal inwoners en de ontwikkeling in leeftĳd. De toename in aantallen betekent een groei in het werk, daarmee is meer bezetting nodig. Deze formatie uitbreiding (0,3 fte) kan worden gedekt uit de hogere leges opbrengsten van de reisdocumenten in de jaren 2024 tot en met 2028.

Programma 2 Samenleving Verbouwing P3 (krediet € 2.250.000) In 2022 is besloten om het ontwerp en de verbouwing aan te gaan van het pand. Sindsdien is er in gezamenlĳkheid met de culturele gebruikers van het pand een nieuw ontwerp gemaakt voor de verbouwing waarin ook onderhoud en een duurzaam gebruik van het pand is meegenomen. Dit ontwerp is de afgelopen maanden door externe adviseurs getoetst op bouwkundige haalbaarheid, akoestiek, installaties en brandveiligheid. Op basis van het ontwerp is vervolgens een kostenraming gemaakt. Hieruit blĳkt dat de totale verbouwkosten inmiddels aanzienlĳk hoger zĳn. Dit komt door bouwkostenstĳgingen, kosten die noodzakelĳk zĳn voor de aanpassing van het binnenklimaat en de integratie van gepland meerjaren onderhoud in de verbouwing. De raad heeft reeds besloten om een aanvullend investeringskrediet van € 2.225.000 beschikbaar te stellen om het integrale muziekcentrum te realiseren conform voorliggend definitief ontwerp. De kapitaallasten kunnen gedekt worden binnen de bestaande budgetten.

Programma 3 Wonen Actualisering exploitatie tĳdelĳke woningen De business case tĳdelĳke woningen is aangepast aan de resultaten van de jaarrekening. Dit leidt tot een nadeel op jaarbasis. Dit nadeel wordt verrekend met de reserve Woonvisie.

Programma 4 Milieu Vervanging toegangssystemen ondergrondse afvalcontainers (krediet € 372.000) De huidige in gebruik zĳnde toegangssystemen van de ondergrondse restafvalcontainers werken op 2G dataoverdracht. Dit 2G dataoverdrachtssysteem wordt eind 2025 niet langer ondersteund door de providers. Om in 2026 nog werkende toegangssystemen te hebben is een upgrade van de systemen naar 5G noodzakelĳk. Er zĳn op dit moment 304 toegangssystemen in gebruik en de kosten voor vervanging/upgrade bedragen € 995 per systeem. Dekking voor de vervanging/upgrade komt uit de afvalstoffenheffing.

Programma 5 Bereikbaarheid Actualisering parkeerexploitatie en uitbreiding capaciteit betaald parkeren (formatie 1 fte) De parkeerexploitatie is aangepast aan de resultaten van de jaarrekening. Dit leidt tot een voordeel op jaarbasis. Dit voordeel wordt verrekend met de reserve parkeren. Daarnaast zien we als gevolg van de groei van de stad een veelheid aan parkeervraagstukken. Voorbeelden van grote dossiers zĳn het recent in gebruik nemen van de parkeergarage Stadhuisplein, de voorbereiding van de mobiliteitshub Beatrixplein, de voorgenomen ontwikkeling van de Schapenmarkt en het uitbreiden van het betaald parkeren in de gebieden Waterlandkwartier en de Bloemenbuurt. Dit legt een groter beslag op de beschikbare capaciteit. In de huidige begroting is 1 parkeerregisseur doorgerekend aan de parkeerexploitatie. Om ook invulling te geven aan onder andere nieuwe parkeerproducten en het up-to-date houden van de parkeerregelgeving, is uitbreiding van de formatie nodig (1 fte). De kosten van deze formatie-uitbreiding worden gedekt binnen de reserve parkeren.

Programma 6 Beheer openbare ruimte Actualisatie kredieten riolering (GRP 2028-2023) De afgelopen tĳd zĳn stevige prĳsverhogingen en oplopende levertĳden opgetreden bĳ de rioolwerken. Om de kredieten op niveau te brengen wordt voor de volgende onderdelen aanvullend krediet gevraagd (afschrĳvingstermĳn 45 jaar):

Omschrĳving krediet (bedragen x € 1.000)

Bedrag

Jaar van investering

Westerhem, koppelingen

2024

Hugo de Grootstraat, indexering

2024

G. Hoogstratenlaan, indexering

2024

Woonboten Oostdĳk, aanleg voorbereiding

2024

Wouter Sluislaan, scopewĳziging

407

2024

Overwhere Noord, aanleg voorbereiding

250

2024

Hazenpolder, nader onderzocht geen noodzaak

-200

2024

Wheermolen Oost, indexatie

142

2024

Overwhere Zuid, indexatie

381

2024

Van Ĳsendĳkstraat, indexatie

2024

Gemalen, scopewĳziging

450

2024

Totaal krediet

1.708

De dekking van de kapitaallasten komt uit de rioolheffing. Verschuiven budgetonderzoek Flora en Fauna naar 2025 Om aan wet- en regelgeving te kunnen voldoen op het gebied van flora en fauna doet de gemeente elke 3 jaar een gemeentebreed ecologisch onderzoek. De resultaten hiervan dienen als onderbouwing voor elk bouwplan in de gemeente. Deze methode is vele malen efficiënter en goedkoper dan bĳ elk bouwplan een onderzoek uitvoeren. De kosten voor dit onderzoek dienen elke 3 jaar in de begroting te worden opgenomen, waarbĳ de kosten worden gedekt uit de reserve gronden. Het voorstel is het budget van 2026 een jaar naar voren te schuiven (2025) en voor 2028 voor dit onderzoek budget op te nemen. Formatie-uitbreiding werf en groen en exploitatie- en kredietbudget tractie (formatie 2 fte, krediet € 180.000) Er is behoefte om materialen grootschaliger over te slaan en op te slaan om deze her te gebruiken. Om te zorgen voor een opgeruimde en overzichtelĳke werf/locatie, een sluitende voorraad (ontvangst en uitgifte) voor de materialen in de openbare ruimte, dus bestratingsmateriaal en straatmeubilair, periodieke tellingen (4-ogen principe) zĳn wĳ op zoek naar een werfbeheerder (1 fte). Bĳ de huidige samenstelling van de bomenploeg is er een formatietekort om 2 volwaardige ploegen te vormen. Hierdoor halen wĳ niet het meeste rendement uit de ploeg.

Om dit mogelĳk te maken is formatieuitbreiding (1 fte) nodig waardoor we ook minder gaan uitbesteden. Daarnaast zien we bĳ groenbeheer een uitbreiding in het areaal (o.a. de Keyser, de Nieuwe Tuinderĳ) waardoor er een tekort aan tractiemiddelen ontstaat. We vragen het huidige wagenpark uit te breiden met 2 Fiat Ducato's en een bladmulcher. In totaliteit gaat het om een investering van € 180.000. Dit leidt tot extra kapitaallasten van € 25.000 (vanaf 2025). De dekking voor hiervoor genoemde kosten komt uit de reserve IBOR.

Fietspad Middenweg/Rĳperweg (krediet € 500.000) In de Najaarsnota 2023 is een bedrag van € 1,73 miljoen toegevoegd aan de reserve IOR vanwege een ontvangen bĳdrage voor bovenwĳkse kosten voor onder andere wegen en openbare ruimte van De Beemster Compagnie. Dit is de bĳdrage voor De Keyser deelplan 1 tot en met 9 exclusief deelplan 6B (wordt later gefactureerd). In deze Voorjaarsnota worden kredieten gevraagd om de kapitaallasten van deze eerste investeringen ten laste van deze middelen te brengen: 1. Fietspad Middenweg Zuidzĳde (ten westen van De Keyser; € 170.000): verhogen bestaand krediet om aanleg van een fietspad van beton mogelĳk te maken als oplossing voor het structurele probleem van boomwortelopdruk. 2. Rĳbaan Middenweg Zuidzĳde (€ 80.000): opknappen rĳbaan en verhogen verkeersveiligheid door het plateau van kleur aan te passen. 3. Rĳbaan Rĳperweg Oostzĳde (ten noorden van De Keyser; € 250.000); opknappen van de rĳbaan omdat deze door de werkzaamheden van De Keyser schade heeft opgelopen.

Programma 7 Ruimtelĳke ordening Uitvoering omgevingsplan Het omgevingsplan vervangt vanaf 2024 het geldende bestemmingsplan en de beheersverordening uit de Wet ruimtelĳke ordening. In het kader van de implementatie van de Omgevingswet werken we aan de transitie richting het definitieve omgevingsplan. We hebben daarvoor minimaal tot en met 2031 de tĳd. We zĳn van plan om jaarlĳks 2 wĳzigingen op te pakken om bestaande bestemmingsplannen om te zetten naar het omgevingsplan. De omgevingsplanwĳzigingen worden per gebiedstype opgestart. Voor het omgevingsplan wordt Purmerend onderverdeeld in de gebiedstypes woongebied, centrum, buitengebied en bedrĳventerreinen. Daarnaast zĳn omgevingsplanwĳzigingen nodig voor grote gebiedsontwikkelingen zoals De Koog en Oostflank. Als laatste wĳziging worden de gemeentelĳke verordeningen met regels over de fysieke leefomgeving in het omgevingsplan opgenomen. Met deze planning zĳn we in 2028 klaar met de opbouw van het omgevingsplan. Om tot een definitief omgevingsplan te komen is in totaal een budget van € 1.000.000 nodig voor externe advies- en onderzoekskosten ten behoeve van de planwĳzigingen. De financiële middelen vanuit het Coalitieakkoord (CA) van het kabinet-Rutte IV worden ingezet voor het bereiken van de doelen van de Omgevingswet.

In 2023 is er een bedrag van € 445.746 beschikbaar gesteld in de decembercirculaire 2023 voor de invoeringskosten van Omgevingswet. Met deze uitkering kan de gemeente Purmerend in de transitie zorgdragen dat ze aangesloten, geoefend en ingeregeld is, en voldoet aan de in de Omgevingswet gestelde eisen. Daarnaast staat er nog een bedrag gereserveerd bĳ het Rĳk als aanvullende post van in totaal ruim € 151 miljoen voor de jaren 2024 en 2025. Het aandeel voor Purmerend is hierin € 654.254. Voor het niet bestede bedrag in 2023 wordt in de jaarrekening 2023 voorgesteld om bĳ resultaatbestemming het bedrag van € 345.746 te storten in de nieuw in te stellen reserve omgevingsplan. In deze Voorjaarsnota worden de verwachte implementatiebedragen van € 654.254 eveneens geraamd ten gunste van de reserve omgevingsplan. Het saldo van deze reserve bedraagt dan € 1.000.000, die de komende 5 jaar wordt ingezet voor bestedingen aan de wĳzigingen van het omgevingsplan (onttrekking jaarlĳks € 200.000). De verwachting is dat deze reserve eind 2028 nihil is en kan worden opgeheven.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/14029557/1