b-programmabegroting-purmerend-2025-2028

59

Programma 7

Ruimtelijke ordening

Visie In de gemeente Purmerend is een kwalitatief hoogwaardige leefomgeving uitgangspunt voor iedereen. We streven naar een goede balans tussen wonen, werken, recreëren en verblijven. De gemeente stimuleert zelfstandig, en samen met initiatiefnemers, ontwikkelingen die bijdragen aan deze balans. Tegelijkertijd worden de kernwaarden van de Beemster bewaakt en beschermd. Gemeentelijke inspanning en de mate van (rechts)zekerheid die we inwoners en bedrijven kunnen bieden, wordt per situatie bepaald. Hierbij proberen we nadrukkelijk de eigen kracht van de gemeenschap aan te boren. Het toekomstgerichte programma Purmerend 2040 blijft ook in de komende jaren een essentieel onderdeel van de inzet. We bouwen verder aan onze positie en bijdrage in de regio. Samen met onze partners werken we, onder andere vanuit de verstedelijkingsstrategie, verder aan de ruimtelijke ontwikkeling van de MRA en de rest van de regio.

Doelen en activiteiten We bouwen verder aan een complete en compacte gemeente, gebaseerd op toekomstgerichte doelstellingen en ambities, die worden bepaald vanuit de paraplu van Purmerend 2040. We doen dat in de geest van de Omgevingswet. We benaderen onze inwoners en ondernemers met een welwillende en constructieve houding. 60

De uitdagingen waar we mee te maken hebben, liggen onder andere op het gebied van wonen, werken, klimaat, mobiliteit en energie. Maar ook maatschappelijke vraagstukken zoals eenzaamheid en ongezonde leefgewoontes kunnen vanuit de ruimtelijke invalshoek worden benaderd. We brengen deze met elkaar in verbinding, zoeken daarin de juiste balans en vertalen deze in gebieds- en locatieontwikkelingen. We onderscheiden 3 grote clusters: het sleutelgebied - de bestaande stad (waaronder de Binnenstad), de Oostflank en de Westflank. Binnen elk van deze clusters vinden verschillende (gebieds) ontwikkelingen plaats. Hier worden nieuwe woningen, werkplekken, wegen en voorzieningen gerealiseerd die bijdragen aan de ambities en doelen die zijn vastgelegd in onder andere de woonvisie, het mobiliteitsplan en de kantorenvisie. De 3 clusters zijn complementair aan elkaar en hebben elk hun eigen invulling, dynamiek en fasering: • Westflank: Hier ligt de focus op de uitvoering van de dorpsontwikkelingsvisies. • Oostflank: Hier richten we ons op verdere planvorming binnen de Visie Oostflank Purmerend. • Sleutelgebied: Hier worden stedelijke ontwikkelingen uitgevoerd. Samen dragen deze clusters bij aan een complete gemeente. Vastgoed We gebruiken vastgoed om te voorzien in (urgente) maatschappelijke behoeften en opgaven.

De maatschappelijke voorzieningen op het gebied van onderwijs, sport, cultuur en welzijn zijn belangrijk voor onze inwoners. Veel van deze voorzieningen zijn ondergebracht in de vastgoedportefeuille van de gemeente. We zorgen ervoor dat het gemeentelijk vastgoed toekomstbestendig, veilig en functioneel blijft.

Wat gaan we doen en wat willen we hiermee bereiken? Purmerend 2040 We willen de positie van Purmerend als aantrekkelijke gemeente om te wonen, te werken en te verblijven versterken. We zien Purmerend als centrumgemeente en een volwaardig onderdeel en deelnemer van de Metropoolregio Amsterdam. We geven duidelijkheid over het verhaal van Purmerend en de Beemster en over de geplande ontwikkelingen. We hebben een integraal beeld en visie op fysieke leefomgeving van de gemeente, die richting geeft aan de verdere uitwerking in programma’s, regelgeving en vergunningen. • We blijven het programma Purmerend 2040 gebruiken als paraplu voor de ontwikkeling van onze gemeente. Sinds de start in 2017 hebben we het programma beschouwd als een agenda. We vullen en passen deze agenda aan waar nodig. We maken onze ambities en agenda voor de gemeente richting 2040 bespreekbaar, zichtbaar en vertalen deze naar concrete doelen en maatregelen. Dit doen we in samenspraak met onze inwoners, ondernemers, buurgemeenten en andere partners. • We vertalen maatschappelijke en economische ambities en doelen naar concrete beleidskaders en toetsen gebieds- en locatieontwikkelingen hieraan. Deze bouwstenen gebruiken we ook als 61

het gaat om het opstellen van de Omgevingsvisie. Voor de nieuwe Omgevingsvisie houden we het jaar 2050 aan als stip op de horizon. Omgevingsvisie 2.0 Purmerend We voeren het plan van aanpak Omgevingsvisie 2.0 Purmerend uit. Dit omvat onder andere het opstellen van een opgavennotitie, een perspectievennotitie, en een voorontwerp van de omgevingsvisie. De bedoeling is dat de nieuwe Omgevingsvisie in 2026 door de raad wordt vastgesteld. In de tussentijd is het belangrijk om meer duidelijkheid te krijgen over de uitvoering en of dat met één of meerdere programma’s op basis van de Omgevingswet gebeurt. Wij zullen de mogelijkheden hiervoor verder onderzoeken. Cluster sleutelgebied - bestaande stad De focus op binnenstedelijk bouwen stelt ons in staat om: - Nieuwe woon- en werkmilieus en programma’s toe te voegen. - Duurzame mobiliteit te beïnvloeden. - Ruimte efficiënter in te delen. - Voorzieningen te behouden. - Levendigheid te bevorderen. - Gebieden een kwaliteitsimpuls te geven. - Het buitengebied zoveel mogelijk te ontzien. • Vanuit de gedachte van een compacte en complete gemeente, richten we ons bij lopende locatieen gebiedsontwikkelingen primair op het intensiveren van het bestaande stedelijke gebied. Waar mogelijk doen we dat door intensief en efficiënt ruimtegebruik en functiemenging.

We zijn terughoudend met nieuwe initiatieven die leiden tot verdere verdichting van Purmerend en zetten ook in op woningbouwlocaties aan de randen, zoals de Oostflank. We werken verder aan de producten en richten processen in om de ontwikkelingen uit te kunnen voeren. • We gaan voor 1 groot centrumgebied. We transformeren het Waterlandkwartier en het Wagenweggebied naar hoogstedelijke gemengde stadswijken en voegen woningen en werkplekken toe. We versterken de levendigheid, vitaliteit en aantrekkelijkheid van de historische binnenstad als onze huiskamer. We zorgen ervoor dat de gebieden elkaar aanvullen en goed met elkaar verbonden zijn, zowel op het gebied van hun functies en programma’s als fysiek. Daarvoor maken we het centrum autoluw, maar wel goed bereikbaar. Geven we meer ruimte aan fietsers, voetgangers en het openbaar vervoer en geven we een kwaliteitsimpuls aan de openbare ruimte en de parken. • We vinden het belangrijk dat de binnenstad van Purmerend voor iedereen een fijne plek is waar mensen elkaar kunnen ontmoeten en dat dit in de toekomst ook zo blijft. Om dat te bereiken voeren we het programma Binnenstad uit. Elk jaar informeren we de gemeenteraad over de ontwikkeling en de voortgang van de projecten. • Samen met de corporatie vernieuwen en versterken we de woonwijk Wheermolen-Oost. Dit doen we door woningen te renoveren, te slopen en nieuw te bouwen.

We zorgen voor een passend woon- en voorzieningenprogramma en verbeteren de openbare ruimte en het park. • We voeren de gebiedsvisie De Koog 2040 uit om een aantrekkelijk, vitaal en veilig gemengd gebied te creëren waar wonen en werken en onderwijs samenkomen. We streven hierbij naar de ontwikkeling van een e-sport tech campus, waar bestaande bedrijven hun activiteiten kunnen voortzetten. 62

• Er zijn diverse kleinere gebieds- en locatieontwikkelingen in voorbereiding en uitvoering, waaronder het Karekietpark/Leeuwerikplein, Kwadijkerpark, en de binnenwijkse ontwikkellocaties (BOL). De stand van zaken wordt jaarlijks gerapporteerd in het Meerjarenprogramma Grondexploitatie (MPG). Cluster Westflank - Werelderfgoed de Beemster We behouden en versterken de karakteristiek van het werelderfgoed met ruimte om agrarisch te ondernemen. We staan doelmatige ontwikkelingen toe, wat zorgt voor nieuwe en meer gevarieerde woningen en woonmilieus, aanvullend op het binnenstedelijke programma en de Oostflank. Door het behouden en toevoegen van voorzieningen en werkgelegenheid blijven de dorpen vitaal en gezond en worden toerisme en economische activiteiten versterkt. • We respecteren, en waar mogelijk, versterken we het Werelderfgoed de Beemster. Dit doen we door doelmatig te ontwikkelen (het juiste gebruik op de juiste plek), goed beheer en zorgvuldig gebruik, vanuit de kernwaarden van het werelderfgoed. • We voegen woningen en voorzieningen in de dorpen toe en geven een kwaliteitsimpuls aan de openbare ruimte. Dat doen we aan de hand van de dorpsontwikkelingsvisies die we verder uitwerken. Voor de ontwikkeling van De Keyser is het samenwerkingsverband v.o.f. De Beemster Compagnie actief.

• We staan open voor initiatieven in het landelijk gebied, die respect hebben voor en bijdragen aan het behoud van het werelderfgoed. De accountmanagers agrarische zaken en (Wereld)erfgoed denken vroegtijdig mee en ondersteunen waar mogelijk. • Voor de Kom A7 onderzoeken we, rekening houdend met de uitspraak van de Raad van State en in overleg met de provincie, de mogelijkheden voor een hotel in combinatie met een recreatiebos. • We participeren actief in de gebiedsvisie Neck-Oost die de gemeente Wormerland heeft opgesteld. Cluster Oostflank -droogmakerij De Purmer We behouden het Purmerbos en richten ons nadrukkelijk op een gevarieerder aanbod van woningen en woonmilieus, waarmee we een programma realiseren dat een aanvulling vormt op het binnenstedelijke programma en de Westflank. Het behoud en het toevoegen van voorzieningen en werkgelegenheid waarborgen de leefbaarheid en versterken toerisme en economische activiteiten. We experimenteren met nieuwe duurzame woonconcepten en houtbouw wat zorgt voor een onderscheidend karakter, aansluit bij de vraag en het landschap en milieu versterkt. • We werken aan de ontwikkeling en versterking van droogmakerij De Purmer. Dit doen we door doelmatig ontwikkelen (juiste gebruik op de juiste plek), beheren en gebruiken.

We voegen een divers, bijzonder en onderscheidend programma toe, met aandacht voor leefbaarheid, bereikbaarheid en de versterking van landschap en natuur. • De integrale visie op droogmakerij De Purmer is samen met gemeenten Edam-Volendam en Waterland vastgesteld en onderling afgestemd. Samen met onze buurgemeenten werken we aan de uitvoering daarvan. • We participeren actief in de plannen van Edam-Volendam en zorgen voor integrale verbinding. • We gaan verder met de planning en uitvoering van de vastgestelde Visie Oostflank Purmerend. Het Purmerendse deel van de Purmer (Oostflank). Het uitgangspunt is dat deze ontwikkeling bijdraagt het samengaan van diverse beleidsdoelen, zoals wonen, klimaat, duurzame mobiliteit, recreatie en natuurontwikkeling.Binnen de mogelijkheden zetten we de ontwikkeling met nieuwbouw op bedrijvenpark Baanstee-Noord zoveel mogelijk door. Voor het bestaande 63

bedrijventerrein werken we mee aan initiatieven die gericht zijn op het efficiënt gebruik van de grond. • Voor het gebied Vurige Staart werken we aan planontwikkeling van het deel tussen de N235 en de Purmerringvaart met woonprogramma in groen/blauwe setting. Grondbeleid Het grondbeleid is bedoeld om alle genoemde doelen te helpen uitvoeren. In dat verband is het grondeigendom van essentieel belang, omdat dit bepalend is voor de wijze waarop gronden doelmatig beheerd, gebruikt en ontwikkeld (kunnen) worden. We zijn er continu alert op dat de schaarse ruimte -binnen bestaande eigendomsverhoudingen- ook daadwerkelijk optimaal benut wordt. We werken met een helder afwegingskader dat transparant, uitlegbaar en navolgbaar is. Hiermee bepalen we de strategische inzet en prioritering van projecten en initiatieven, en zorgen we voor inzicht in de voortgang, de financiële stand van zaken en procesafspraken. We verhalen kosten met het oog op evenwichtige bijdrage(n) aan gemeentelijke financiën. Daar waar de gemeente geen eigenaar van de grond is en actief grondbeleid voert, faciliteert zij de ontwikkeling door particulieren. In dit zogenaamde faciliterend grondbeleid zet de gemeente het kostenverhaal in, zodat particuliere grondexploitanten gelijkwaardig bijdragen aan de noodzakelijke gemeentelijke investeringen in openbare infrastructuur en voorzieningen en betaalbare woningen.

• We werken met een nieuwe, geactualiseerde nota Grondbeleid. • In het Meerjarenprogramma Grondexploitaties (MPG) rapporteren we, samenhangend met de jaarrekening, over de grondexploitaties, de samenwerkingsverbanden, strategische grondposities en het faciliterend grondbeleid. • Voor gebieds- en locatieontwikkeling brengen we de gebiedseigen en de gebiedsoverstijgende kosten in beeld en we verhalen die op initiatiefnemer(s). We onderzoeken daarvoor continu de (financiële) haalbaarheid van planontwikkeling(en). Hierbij hanteren we de aanvullingsbesluiten per ontwikkelgebied (gebiedseigen investeringen) en de nota Gebiedsoverstijgende Kosten Purmerend (GKP, gebiedsoverstijgende investeringen). Restgroen Restgroen is onderdeel van de vastgoedportefeuille. De gemeente Purmerend heeft net als andere overheden in Nederland, te maken met oneigenlijk gebruik van haar gronden en water. Er is een zorgvuldige inventarisatie gedaan en het (oneigenlijk) gebruik van gemeentelijke gronden is inzichtelijk gemaakt. Op basis van deze constateringen wordt het vervolg bepaald. Hiervoor wordt een plan van aanpak opgesteld dat als basis dient voor het verdere proces. Belangrijk om te weten Omgevingsplan Met het inwerking treden van de Omgevingswet beschikt de gemeente van rechtswege over het tijdelijk omgevingsplan. De komende jaren wordt het omgevingsplan gebiedsgewijs opgebouwd.

Tot 2032 loopt de transitieperiode om het tijdelijke omgevingsplan stapsgewijs naar eigen inzicht om te vormen naar het definitieve omgevingsplan. In 2025 wordt verder gebouwd aan het omgevingsplan van Purmerend. De procedure voor de eerste omgevingsplanwijziging van Purmerend voor de wijk Wheermolen wordt afgemaakt. Daarnaast worden de 2 volgende omgevingsplanwijzigingen opgesteld, waaronder een planwijziging voor de binnenstad. Tot slot worden er voorbereidingen getroffen voor een omgevingsplanwijziging 64

om de gebiedsontwikkeling van de Oostflank van Purmerend mogelijk te maken. Indien mogelijk faciliteren we ook andere (particuliere) ontwikkelingen met een omgevingsplanwijziging.

Wat mag het kosten (Bedragen x € 1.000)

Rekening 2023

Primitieve begroting 2024

Begroting 2024 (Bijgesteld)

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

BV071 Ruimtelijke ordening

Lasten

32.250

27.116

28.240

39.615

59.516

35.708

33.442

BV071 Ruimtelijke ordening

Baten

-21.319

-22.606

-22.606

-35.533

-55.464

-30.969

-28.293

10.931

4.510

5.634

4.083

4.052

4.739

5.149

In dit programma hebben we voor de begroting 2025 € 11.375.000 hogere lasten en € 12.927.000 hogere baten ten opzichte van de bijgestelde begroting 2024. Hieronder wordt dit verder toegelicht.

Ontwikkeling exploitatie 2024-2025 BV071 Ruimtelijke ordening

Lasten

Baten

Moties Beemster Stolpenbeleid en Vrijkomende Agrarische Bebouwing De motie Stolpenbeleid verzoekt om beleid tot behoud, maar ook tot richtlijnen voor verduurzaming en ontwikkeling van stolpen te komen. Hiervoor is een samenwerking met de provincie gestart. Afgelopen winter hebben Gedeputeerde Staten de stolpenwaarderingskaart als inspiratiekader vastgesteld. Hierop volgend willen zij samen met gemeenten criteria voor stolpenontwikkeling vaststellen, ter behoud van het gehele stolpenbestand. De provinciale opdracht en gemeentelijke opdracht raken elkaar, waardoor de samenwerking is opgezocht. Met een projectteam worden nu de eerste stappen om tot het beleid te komen gemaakt. De motie Vrijkomende Agrarische Bebouwing verzoekt om beleid op te stellen voor locaties met vrijkomende agrarische bebouwing, maar er dient eerst een onderzoek uitgevoerd te worden naar hoe groot dit probleem in de Beemster werkelijk is. Daar zijn namelijk geen recente cijfers van. Eerst moet de omvang van de probleemstelling bekend zijn, voor je daar oplossingen voor kunt vinden en beleid gaat opstellen. In 2025 is er geen extra budget beschikbaar voor deze moties.

-137

Ontwerp en onderzoeken Leeghwaterpark Op 30 juni 2021 heeft de gemeenteraad het ‘Parkenplan Purmerend 2021-2040’ als richtinggevend kader vastgesteld. Dit Parkenplan biedt kaders en uitgangspunten hoe we met ieder park om willen gaan om tot een opwaardering van elk park te komen. Bij de Voorjaarsnota 2023 is voor het ontwerp en onderzoeken Leeghwaterpark in 2024 incidenteel € 150.000 beschikbaar gesteld. In 2025 is hiervoor geen extra budget beschikbaar.

-150

P3 Lagere lasten door een incidenteel budget in 2024 voor de verbouwing van P3 van € 488.000,-.

-488

Restgroen Vanaf 2025 worden er hogere inkomsten verwacht uit restgroen verkopen. Bij de Voorjaarsnota 2024 is ingestemd met het beleid om een gedeelte van het gemeentelijk restgroen te verkopen. Om dit jaarlijks te kunnen realiseren wordt de formatie uitgebreid, wat voor hogere kosten zorgt.

65

109

-125

BV071 Ruimtelijke ordening

Lasten

Baten

Visie De Koog In 2023 (rbs 1579178) heeft de raad een voorbereidingsbudget beschikbaar gesteld voor de uitwerking van de ontwikkelstrategie op De Koog. Dit voorbereidingsbudget was beschikbaar in de jaren 2023 en 2024. Het budget wordt volledig benut en komt niet terug in de begroting 2025. Dit heeft lagere lasten tot gevolg.

-600

Kapitaallasten In 2020 heeft de toenmalige gemeenteraad van de gemeente Beemster een krediet beschikbaar gesteld voor de dorpsontwikkelsvisies van de Zuidoostbeemster en Middenbeemster. In 2024 zijn de werkzaamheden, en daarmee het krediet, afgerond. Dit heeft vanaf 2025 hogere kapitaallasten tot gevolg.

184

Ontwikkelingsplan Noord- en Westbeemster In 2023 en 2024 was budget aanwezig voor de dorpsontwikkelingsvisie voor Noordbeemster en Westbeemster. Dit betrof een incidenteel budget welke na 2024 volledig is benut. Dit budget komt in de begroting 2025 niet meer terug en zorgt daarmee voor lagere lasten.

-125

Grondexploitaties De baten en lasten van grondexploitaties zijn aangepast aan het vastgestelde meerjarenprogramma grondexploitaties (MPG) 2024, welke is vastgesteld door de Raad op 27 juni 2024 (raadsbesluit: 1598079). In 2025 leidt dit tot een verhoging van de baten en lasten.

12.710

-12.706

-128

-96

11.375

-12.927

Diverse Afwijkingen lager dan € 100.000 Totaal

Reserves Reserve gronden In 2025 wordt per saldo een bedrag van € 433.000 onttrokken aan de reserve gronden. De onttrekking heeft betrekking op het ecologisch onderzoek flora en fauna (€ 380.000) en diverse gebiedsontwikkelingen (€ 53.000). Reserve omgevingsplan Bij de Jaarrekening 2023 heeft de raad besloten om de bestemmingsreserve omgevingsplan in te stellen. Dit zorgt ervoor dat de incidentele Rijksbijdragen voor de implementatie van de Omgevingswet beschikbaar blijven om de doelen van de wet te bereiken. In de decembercirculaire 2023 is er circa € 1 miljoen beschikbaar gesteld voor Purmerend voor de jaren 2023-2025. Dit bedrag wordt tot 2029 ingezet om de externe advies- en onderzoekskosten te bekostigen om tot een definitief omgevingsplan te komen. Voor jaarschijf 2025 staat er vanuit de Rijksbijdrage een storting in de reserve begroot van € 349.000. Een bedrag van € 200.000 wordt in 2025 onttrokken voor externe advies- en onderzoekskosten.

66

Voorzieningen Voorziening groot onderhoud gebouwen De meerjarenraming groot onderhoud is geactualiseerd. In 2025 is per saldo een onttrekking aan de voorziening begroot van € 2.623.000. Voorziening bijdragen nota Prof In 2025 is geen toevoeging of onttrekking aan de voorziening begroot. Voorziening kostenverhaal infrastructuur Wagenweggebied In 2025 is geen toevoeging of onttrekking aan de voorziening begroot. Voorziening kostenverhaal parkeren Centrum/ Sociale woningbouw/ Groen en mobiliteit In 2025 is geen toevoeging of onttrekking aan deze voorzieningen van de nota Gebiedsoverstijgende Kosten Purmerend begroot.

Investeringen De jaarschijf 2025 van programma 7 heeft een totaalbedrag van € 18,7 miljoen aan investeringen, waarvan € 4,8 miljoen betrekking heeft op de voorgenomen investering Transitie Kalversteeg 1. Afspraak voor voorgenomen investeringen is dat hiervoor een apart raadsvoorstel wordt opgesteld om tot uitgave te mogen overgaan. Van de overige investeringen heeft € 6,3 miljoen betrekking op de Oostflank/Pumer Zuid Zuid, € 4,5 miljoen op maatschappelijke ruimtes en kinderopvang bij scholen (IHP), € 2,1 miljoen betrekking op verduurzaming gebouwen, € 1,0 miljoen op de verbouwing van P3. Voor de specificatie van de investeringen wordt verwezen naar de bijlage Meerjareninvesteringsplanning.

67

Programma 8

Veiligheid

Visie We zien graag dat inwoners van de gemeente Purmerend zich veilig en prettig voelen. Veiligheid is een verantwoordelijkheid van ons allemaal. De gemeente heeft de regiefunctie en stimuleert de goede uitvoering van taken door politie, brandweer en andere hulpverleningsdiensten. Bij de inrichting van de openbare ruimte houden we rekening met veiligheidsaspecten. Dat gaat verder dan algemene maatregelen om onveilige situaties te voorkomen. Het gaat ook over op elkaar passen, snelle reactie bij meldingen en een vertrouwd gezicht in de wijk, buurt of het dorp zoals de wijkmanagers.

Doelen en activiteiten Op 30 maart 2023 heeft de gemeenteraad het Integraal Veiligheidsplan Purmerend (IVP) 2023-2026 vastgesteld. Hiermee heeft de gemeenteraad de koers bepaald voor het veiligheidsbeleid voor een periode van 4 jaar. Daarin zijn 5 thema’s geprioriteerd: 1. Ondermijnende criminaliteit 2. Digitale veiligheid 3. Zorg en veiligheid 68

4. Jeugd en veiligheid 5. Leefbaarheid De burgemeester en het college brengen 1 keer per jaar verslag uit over de uitvoering van het veiligheidsbeleid. Er wordt een terugblik van het afgelopen jaar en een vooruitblik op het komende jaar gegeven. Op deze wijze wordt zichtbaar wat de voortgang is op de geprioriteerde onderwerpen uit het IVP en welke veiligheidsvraagstukken in dat jaar de aandacht vragen. Dit document heet het Jaaruitvoeringsprogramma (JUP). Werkwijze en capaciteit De werkwijze van de gemeente is vooral nog reactief in plaats van proactief en preventief. Om deze reden is bij de Voorjaarsnota 2024 extra capaciteit toegevoegd aan het veiligheidsdomein. Met name op het gebied van jeugd en veiligheid kan daarmee een stap gezet worden in de goede richting. De huidige capaciteit zal nog niet toereikend genoeg zijn om op alle beleidsthema’s een duurzame (strategische) aanpak te ontwikkelen. De verwachting is dat de aankomende jaren de groeiende veiligheidsvraagstukken in de gemeente een groei en doorontwikkeling van het team Veiligheid vragen.

Wat gaan we doen en wat willen we hiermee bereiken? Ondermijnende criminaliteit • We werken aan het verbeteren van onze gemeentelijke informatiepositie op het gebied van ondermijnende criminaliteit om beter zicht te krijgen op de lokale problematiek, zodat we niet incident- maar probleemgericht kunnen werken. Het in 2024 ingevoerde registratiesysteem gaat hierbij helpen. Indien nodig, werken we aan het verrichten van analyses. Denk hierbij aan fenomeenanalyses, met bijvoorbeeld hulp vanuit het RIEC. • We werken aan het vergroten van de bewustwording en weerbaarheid van zowel de ambtelijke organisatie, bestuurlijke organisatie als van inwoners en ondernemers. Dit helpt om ondermijnende criminaliteit te voorkomen, te herkennen en het stimuleren van melden. Denk hierbij aan het blijven promoten van het Meldpunt Meld Misdaad Anoniem, waar inwoners en ondernemers vermoedens anoniem kunnen melden. Ook werken we aan het bevorderen van de gemeentelijke weerbaarheid door de aanbevelingen uit de weerbaarheidsscan op te volgen en het helpen opstellen van een regionale weerbaarheidsnorm voor alle gemeenten in Noord-Holland. • Purmerend wilt een aantrekkelijke gemeente blijven en inzetten op preventie en het opwerpen van barrières ter beëindiging of voorkoming van criminele activiteiten. Bijvoorbeeld door het verbeteren van het Bibob stelsel binnen de gemeente.

Dit is een belangrijk instrument in de aanpak van ondermijnende criminaliteit. We hebben tijdelijke middelen ontvangen om de uitvoering van dit instrument een boost te geven en de wens is om deze aanpak uiteindelijk te borgen. In 2025 ronden we de pilot af. Verder maken we Purmerend onaantrekkelijk voor criminelen door het inzetten van bestuurlijke bevoegdheden, zoals toepassing van de Wet Damocles en het opleggen van een last onder dwangsom. • We hanteren een repressieve en integrale aanpak om ondermijnende criminaliteit stevig aan te pakken en de effecten van ondermijning in de samenleving tegen te gaan. Denk hierbij aan integrale controles, waar bij het aantreffen van criminele activiteiten panden worden gesloten. Verder brengen we complexe multidisciplinaire casuïstiek in bij het RIEC en voeren we onder andere prostitutiecontroles uit. 69

Digitale veiligheid • We richten ons op het in staat stellen van de gemeente en ketenpartners om cyberaanvallen en informatielekken te voorkomen, en om voorbereid te zijn op scenario’s waarin het misgaat. Als cyberincidenten en -crises plaatsvinden en effect hebben op de inwoners, bedrijven en de openbare orde en veiligheid, treedt de reguliere aanpak van crisis- en rampenbestrijding in werking. Werkprocessen en protocollen voor dit soort gevallen worden doorlopend verbeterd om goed voorbereid te zijn. • We willen voorkomen dat inwoners, bedrijven en instellingen slachtoffer worden van gedigitaliseerde criminaliteit en hen adequaat helpen indien dit toch gebeurt. Dit doen we met bewustwordingscampagnes, voorlichtingen en andere acties. Ook versterken we de regionale samenwerking op het gebied van digitale veiligheid pakken we preventieve projecten op met andere gemeenten en ketenpartners. • Het voorkomen van maatschappelijke onrust en openbare orde verstoring door uitlatingen in het online domein, en het adequaat en repressief handelen wanneer dit zich voordoet. Hoewel er nog veel te ontdekken valt op dit gebied, maken we gebruik van regionale en landelijke samenwerkingsverbanden om hiermee aan de slag te gaan. • De inzet van ICT blijft een cruciale rol houden in de uitvoering van onze taken en het functioneren van de stad en dorpen.

De maatschappelijke en ruimtelijke opgaven in de stad en dorpen en onze organisatie zijn nauw verbonden met vraagstukken op het gebied van informatiemanagement. We zien dat de maatschappij, en daarmee ook onze organisatie, steeds ‘ICT-intensiever’ wordt. De cloud is ondertussen niet meer weg te denken en verschillende applicaties zijn alleen nog maar cloudgebaseerd.Deze overgang brengt naast kansen ook risico’s met zich mee als het gaat over data-eigenaarschap, koppelingen, back-up eisen en beschikbaarheidsnormen. Dit vraagt om een nieuwe visie op het ‘hybride werken’. Zorg en veiligheid Er is een groeiende groep inwoners met een opeenstapeling van persoonlijke problemen op het gebied van zorg en veiligheid. De opgave op dit gebied omvat een breed scala aan problematiek. Het betreft altijd personen of groepen die vanuit hun multi-problematiek zorgen voor verminderde leefbaarheid, overlast of onveiligheid, zowel op kleine schaal (binnen het gezin, netwerk of huishouden) als op grote schaal (in de openbare publieke ruimte). • We richten ons op tijdige en passende zorg bieden aan kwetsbare inwoners, zodat deze weer grip krijgen op hun leven en het risico op terugval of afglijden wordt verkleind. Zo ontstaan er minder veiligheidsproblemen en kan de veiligheid (structureel) worden hersteld. Dit doen we met onze lokale casusaanpak.

Hieronder valt ook de aanpak van complexe casuïstiek en geweldsincidenten, zoals explosies bij woningen en steek- en schietincidenten die de openbare orde, veiligheid en leefbaarheid verstoren. We maken hierbij gebruik van de inzet van bestuurlijke bevoegdheden, zoals het tijdelijk sluiten van een woning, het opleggen van een verblijfsontzegging of een tijdelijk huisverbod bij huiselijk geweld. • Om de lokale casusaanpak te verbeteren, richten we ons op het versterken van de lokale integrale en domeinoverstijgende samenwerking. Dit doen we met een kernteam waarin collega’s uit verschillende disciplines snel met elkaar kunnen schakelen. • We zetten ook in op regionale samenwerking door kennis te delen en te verzamelen waarmee we een merkbaar verschil voor kwetsbare inwoners kunnen maken. Daarnaast streven we naar een afgestemde aanpak voor professionals uit de regio Zaanstreek-Waterland, gericht op het

70

verbeteren van zorg en veiligheid. Op die manier is het zowel voor professionals als inwoners uit onze regio duidelijk welke hulp er wordt ingezet. Jeugd en veiligheid De aanpak op jeugd en veiligheid noemen we in Purmerend de Brede aanpak jeugd en veiligheid. We werken aan de volgende punten: • Lokale en regionale samenwerking verbeteren om jeugdoverlast en criminaliteit te voorkomen en aan te pakken. Denk hierbij aan intensievere samenwerking met scholen en ketenpartners, zoals politie, GGD en jongerenwerk. Maar ook met interne teams zoals jeugd en leerplicht. Deze samenwerking heeft als doel om bij signalen van afglijdende jeugd beter samen te werken en vlotter te schakelen waardoor jongeren op tijd begeleiding krijgen. Er is een conventant Veilge School. In het convenant Veilige School staan samenwerkingsafspraken tussen de Waterlandse scholen, de gemeente/regio en de politie over het creëren van een veilig klimaat om en in school. Het convenant heeft een preventieve functie. De inzet van Halt interventies wordt ook gebruikt. • Met voorlichtingslessen vergroten we de van bewustwording en weerbaarheid onder jongeren, ouders en professionals om het afglijden van jeugd te voorkomen, te herkennen en signalen te melden. • We willen zorgwekkende signalen eerder opvangen door vroegsignalering in het Signalenoverleg en door een stevige aanpak in de groepsaanpakken en Top X.

Hierdoor kunnen we sneller en beter op- en afschalen en maatwerk interventies inzetten. We gebruiken zowel preventieve als repressieve interventies om jonge aanwas te voorkomen, doorgroeiers aan te pakken en te voorkomen dat ze verder afglijden. Tot slot richten we ons repressief op ondermijnende beroepscriminelen. Leefbaarheid De leefbaarheid van een buurt of wijk betreft hoe goed de omgeving aansluit bij de behoeften en wensen van de bewoners. Dit omvat de fysieke omgeving, woningvoorraad, voorzieningen, sociale samenhang, evenals overlast en (on)veiligheid. Leefbaarheidsthema’s zijn dus niet per definitie veiligheidsthema’s. • Voortzetting van de samenwerking tussen de handhavers, jeugdboa's, politie en andere partners, zoals Spurd, Clup, wijkmanagers en team Veiligheid. • Toezicht houden op afgegeven vergunningen bouwen, APV en bijzondere wetten en controle op bestaande gebouwen en bedrijven. • Er wordt gewerkt met wijkmanagers die de leefbaarheid in Purmerend monitoren en korte lijnen hebben met inwoners. Ze organiseren regelmatig overleggen met diverse partners, zoals de woningcorporatie, waakvlamfunctionaris van de gemeente, wijkagent, wijkmanager, wijkhandhaving en medewerkers groen en spel. Tijdens deze overleggen bespreken ze diverse zaken in de wijk, zoals rommel, woonoverlast en onveilige verkeerssituaties, en zorgen ze voor een integrale afstemming van de aanpak.

Aanvullend • Voor 2025 wordt voor crisis- en rampenbestrijding een hogere gemeentelijke bijdrage gevraagd ten opzichte van 2024. Dit komt met name door de benodigde investeringen in een toekomstbestendige brandweerzorg en samenwonen met de GGD. De begroting VrZW 2025 is op 30 mei 2024 vastgesteld door de gemeenteraad.

71

• Het gemeentelijke beleid voor cameratoezicht is bijna klaar en is in de afrondende fase. Vervolgens stellen we ook regels vast voor camera’s die geplaatst worden op grond van artikel 151C gemeentewet. In dit artikel is bepaald dat het doel bij het toepassen van gemeentelijk cameratoezicht het handhaven van de openbare orde is. Daarnaast wordt samen met 4 gemeenten gezocht naar een andere locatie om de bovengenoemde camera’s uit te kijken. Dit komt omdat de politie het huidige pand per januari 2025 afstoot.

Wat mag het kosten (Bedragen x € 1.000)

Rekening 2023

Primitieve begroting 2024

Begroting 2024 (Bijgesteld)

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

BV081 Veiligheid

Lasten

10.730

11.977

11.989

13.101

13.340

13.392

13.427

BV081 Veiligheid

Baten

-47

-1

-1

-20

-19

-19

-19

10.684

11.976

11.988

13.081

13.321

13.373

13.408

In dit programma hebben we voor de begroting 2025 € 1.112.000 hogere lasten en € 19.000 hogere baten ten opzichte van de bijgestelde begroting 2024. Hieronder wordt dit verder toegelicht.

Ontwikkeling exploitatie 2024-2025 BV081 Veiligheid

Lasten

Baten

Bijdrage Veiligheidsregio Zaanstreek- Waterland Een stijging van de lasten door hogere bijdrage aan de Veiligheidsregio ZaanstreekWaterland. Deze verhoging is aan de raad voorgelegd in mei2024 (besluit: 1596704).

965

Loonkosten De loonkosten zijn geïndexeerd en de toerekening naar de de programma's is integraal bijgesteld zodat deze per beleidsveld een betere weergave zijn van de werkelijke personele inzet.

124

Diverse Afwijkingen lager dan € 100.000 Totaal

Reserves Dit programma heeft geen reserves.

Voorzieningen Dit programma heeft geen voorzieningen.

Investeringen Dit programma heeft geen investeringen in 2025.

72

22

-19

1.112

-19

Programma 9

Economie

Visie Purmerend staat voor grote transitieopgaven waar we de aankomende periode flink in moeten investeren. Alle sectoren hebben op een of andere manier te maken met deze opgaven. Het gaat dan onder meer om digitalisering, circulaire economie, energietransitie en klimaatadaptie. We hebben als gemeente met onze ondernemers in de maakindustrie, agrarische sector, IT-cluster, retail en horeca, de uitgangspositie in de economische visie vastgelegd en samen bepaald dat we deze transities actief willen (blijven) uitvoeren. We willen daarin zo veel mogelijk voorop lopen. Ondernemen in een economie en samenleving die snel verandert, vraagt om regionale samenwerking, creativiteit, samenwerking tussen publieke en private partijen en bovenal een 'ondernemende' overheid die signaleert, faciliteert en stimuleert. Per onderdeel bepalen we welke rol we kunnen en willen spelen. De wereldeconomie blijft een wezenlijke impact hebben op de landelijke economie, en daarmee ook op de regionale en stedelijke economie. De schaarste aan grondstoffen en de hogere grondstof- en brandstofprijzen werken door. De inflatie neemt weliswaar af, maar blijft aan de hoge kant. Ook 73

de rente op de geld- en kapitaalmarkten blijft oplopen. We kunnen als lokale overheid niet alles oplossen, maar er wel voor zorgen dat we samen met onze ondernemers blijven optrekken en hen steunen in het aanpakken van de problemen die we hiervoor hebben omschreven. Daarnaast helpen we hen bij de uitvoering van de Europese en nationale wet- en regelgeving, met name op het gebied van stikstof, natuur en klimaat. Het investeren in de lokale en regionale economie is juist nu van groot belang. Hiermee behouden, en waar mogelijk vergroten, we de werkgelegenheid voor onze eigen inwoners en creëren we ook draagvlak voor de commerciele en niet-commerciele voorzieningen in Purmerend. Bovendien zullen publieke investeringen als een multiplier werken voor investeringen vanuit het bedrijfsleven, wat een stimulans geeft aan de gewenste economische ontwikkelingen. Bijna iedere sector heeft te maken met krapte op de arbeidsmarkt. Een goede aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt blijft speerpunt van ons beleid. We streven ernaar om jong talent hier op te leiden en kennis lokaal te behouden en in te zetten. Dit is en blijft nodig voor een gezonde en toekomstbestendige lokale arbeidsmarkt.

Doelen en activiteiten Onze economische visie is de stip op de horizon. We streven ernaar om alle doelstellingen uit deze visie in 2040 te hebben behaald. Dit doen we in stappen, zoals aangegeven in de uitvoeringsagenda 2023-2024. Deze agenda is samengesteld met 4 pijlers: 1. Innovatieve voedselkamer & werelderfgoed de Beemster. 2. Stimulering arbeidsmarkt, (tech) onderwijs en campusontwikkeling. 3. Centrumontwikkeling en voorzieningen in de stad (waaronder Programma Binnenstad). 4. Circulaire economie en bedrijventerreinen. Eind 2024 stellen we een uitvoeringsagenda voor de jaren 2025 en 2026 op. De visie op recreatie en toerisme wordt eind 2024 vastgesteld. Deze visie omvat 4 sleutelthema's: overnachten, agrotoerisme, water en cultuur. Daarnaast zijn 8 sleutellocaties bepaald: 1. Purmerbos 2. Kom A7 3. Binnenstad Purmerend 4. Middenbeemster (ontwikkeling bezoekerscentrum) 5. Vurige Staart 6. De Koog 7. Westbeemster (grens tussen gemeenten Purmerend en Alkmaar) 8. Fiets- en wandeloversteek tussen Purmerend en de Beemster (over het Noord-Hollands Kanaal) Deze thema's en locaties worden verder uitgewerkt in een uitvoeringsprogramma. In de komende tijd wordt dit uitvoeringsprogramma geconcretiseerd en uitgevoerd.

74

Wat gaan we doen en wat willen we hiermee bereiken? Innovatieve voedselkamer & Werelderfgoed de Beemster De agrarische sector staat de komende jaren voor forse uitdagingen, zoals verduurzaming, biodiversiteit en het verminderen van stikstofdepositie. Daarnaast moeten ondernemers alle zeilen bijzetten om hun bedrijven draaiende te houden. Het is daarom van belang dat we hen zo veel mogelijk ondersteunen bij het aanpakken van deze uitdagingen. Daarom willen we vooral inzetten op: • Het verbeteren van het toekomstperspectief voor agrarische ondernemers in de Beemster. • Het versterken van het Beemster merk en Droogmakerij de Beemster. • Het bevorderen van de toeristische aantrekkelijkheid van onze gemeente in samenwerking met de regio. In dit kader pakken we in 2025 de volgende acties op of zetten we voort: • Deelname aan het landelijke project kringlooplandbouw. • Het inzetten van een duurzaamheidscoach voor agrarische ondernemers. • Het opstellen van een toekomstvisie voor agrarische ondernemers. • Promotie van streekproducten, onder andere door een bijdrage aan Laag Hollands Makersmarkt, het vermarkten van het kookboek met Beemsterproducten en het (door)ontwikkelen van streekproductenroutes. • Deelname aan het project 1001 hectare van de Land- en Tuinbouworganisatie (LTO) en Stichting Urgenda.

• Het stimuleren van de korte voedselketen, onder andere door deelname aan de netwerkorganisatie Voedsel Verbind(t) en het MRA-project Groene Stelling. • Het verder oppakken van acties die voortkomen uit het rapport 'Wat betekent het om werelderfgoed te zijn', onder meer door het opstellen van een werkplan. • Het versterken en verbeteren van de promotie en marketing van Purmerend als deel van de regio Waterland. Dit doen we onder meer door: de toeristische organisatiestructuur in de regio te versterken, het identiteitsboek te gebruiken als onderlegger voor de samenwerking met regionale en landelijke organisaties, zoals Amsterdam Marketing, NBTC, ANWB en NS en het uitbreiden van de digitale mogelijkheden. • Het verkrijgen en behouden van voldoende data over en inzicht in de bezoekers door deelname aan landelijke of provinciale scans of onderzoeken. Stimulering arbeidsmarkt, (tech) onderwijs en campusontwikkeling Binnen deze pijler staat het verminderen van de kloof tussen onderwijs en de arbeidsmarkt voorop, net als het behoud en het stimuleren van jong talent in de gemeente en de regio. Digitalisering is de leidraad voor de activiteiten die we in dit verband uitvoeren. Gelet op onze ambities voor de campusontwikkeling op De Koog, is het belangrijk ons te richten op op esports, gaming en (creative) tech.

We ontwikkelen Purmerend door samen met alle betrokken partijen de digitale transitie te realiseren. Ook blijven overige sectoren ondersteunen bij de instroom van voldoende en goed opgeleid personeel, en werken we mee aan de oprichting van een regionaal werkcentrum in de arbeidsmarktregio Zaanstreek-Waterland, als uitwerking van landelijke maatregelen. In dit kader pakken we in 2025 de volgende acties op of zetten we voort: • Ondernemers ondersteunen en begeleiden bij het starten van een bedrijf via het startersloket. 75

• Deelname aan de Amsterdam Economic Board en de Regionale Ontwikkelingsmaatschappij InWest. • Ontwikkeling van de E|SPORTS TECH CAMPUS. • Acties uitvoeren uit het onderzoek naar PurmerValley, zoals de doorontwikkeling van cross-overs tussen IT en overige sectoren, het realiseren van doorlopende leerlijnen, het integreren van IT in overige opleidingen en het faciliteren van bedrijven bij digitalisering. • Acties uitvoeren uit sectortafels; tafels waarin onderwijs, bedrijfsleven en overheid per sector zijn vertegenwoordigd. • Het organisatie van het evenement Waterland Werkt, waar scholieren, studenten, leerlingen en hun ouders kennis kunnen maken met opleidingen en beroepen. • Innovatie in het bedrijfsleven stimuleren met hulp van de Amsterdam Economic Board en de Regionale Ontwikkelingsmaatschappij InWest. De E|SPORTS TECH CAMPUS helpt ons met innovatieve oplossingen voor maatschappelijke en economische vraagstukken, maar ook bij het aantrekken van nieuwe talenten, ondernemingen en studenten. Het wordt een broedplaats met een duurzaam ecosysteem waar innovatie, kennis, bedrijvigheid, creativiteit en talentontwikkeling hand in hand gaan en continu worden gestimuleerd. De campus zal de aantrekkelijkheid van wonen, werken en leven in Purmerend versterken.

We werken de komende periode aan het versterken van een innovatie-ecosysteem door: • Samen met de stakeholders het actieplan governance en organisatiestructuur voor de campus uit te werken. • Een campusorganisatie op te starten. • Placemaking en daarmee het zichtbaar maken van de campus in het gebied. • Het uitvoeren van de ontwikkelstrategie. • De innovatieagenda uit te werken en uit te voeren en field en living labs te bevorderen. • Het bevorderen van de samenwerking en het aanjagen van programma's op het gebied van sport, onderwijs en bedrijvigheid. Centrumontwikkeling, voorzieningen in de stad Purmerend groeit de komende jaren verder door. Dat heeft consequenties voor de huidige en toekomstige voorzieningen in de (binnen)stad. Het gaat daarbij om commerciële en nietcommerciële voorzieningen. We moeten aandacht blijven houden voor voldoende aanbod in Purmerend, zodat inwoners en bezoekers niet alleen een beroep kunnen doen op de noodzakelijke voorzieningen maar ook op een aantrekkelijke manier in onze gemeente kunnen winkelen, verblijven en recreëren. Pijler 3 van de economische visie omschrijft in dit kader 4 doelstellingen: 1. Het behoud en versterken van bestaande voorzieningen en het realiseren van nieuwe voorzieningen die aansluiten bij de behoeften van inwoners en bezoekers van Purmerend. 2.

Het versterken van de samenwerking met en tussen ondernemers , pandeigenaren in de binnenstad en de overige winkelgebieden, onder andere door het ontwikkelen en faciliteren van nieuwe bedrijveninvesteringszones; 3. Het verbeteren van de communicatie met en tussen ondernemers, en tussen ondernemers en overige betrokkenen waaronder de gemeente. 4. Het toekomstbestendig maken van de binnenstad Purmerend. Een beleidskader voor de dagelijkse voorzieningenstructuur wordt, samen met een beleidskader voor maatschappelijke voorzieningen, de woon(zorg)visie en het integraal huisvestingsplan 76

onderwijshuisvesting, gebruikt als basis voor de realisatie van dergelijke voorzieningen in toekomstige woningbouwplannen. De voor 2025-2027 beschikbaar gestelde middelen voor het uitvoeringsprogramma binnenstad worden onder meer worden aangewend voor: • 'Het verhaal van de Binnenstad'. • Onderzoek naar de opwaardering van de stadsboulevards en het plan van het Singelpark. • Het stimuleren van sport en spelen, inrichting sfeergebieden waaronder aankleding van de openbare ruimte en vergroening en herintroductie van de stadspoorten. • Herontwikkeling van de Schapenmarkt. • De ontwikkeling van wijkwinkelcentra als hart van de wijk. Circulaire economie en bedrijventerreinen Het bedrijfsleven in de gemeente moet in de komende jaren verder verduurzamen. Dat is goed voor de bedrijven zelf, maar ook voor Purmerend als geheel (vermindering van CO2 emissie). Daarnaast kunnen bedrijven bijdragen aan het bevorderen van innovatie waardoor de verduurzaming sneller en makkelijker kan plaatsvinden. In het kader van pijler 4 van de economische visie zijn de volgende doelstellingen geformuleerd: • Het verduurzamen van bedrijven op bedrijventerreinen, in winkelgebieden en in het agrarisch gebied (zie ook pijlers 1 en 3). • Het verbeteren van de stroomvoorziening om de hiervoor genoemde doelstelling haalbaar en realiseerbaar te maken.

• Het initiëren en faciliteren van alternatieve vormen van duurzame(re) en collectieve energievoorziening op bedrijventerreinen, onder meer door onderlinge samenwerking op deze terreinen. • Het stimuleren van de circulaire economie, zowel lokaal als regionaal. • Het ontwikkelen en toepassen van specifieke klimaatadaptieve en energiebesparende maatregelen voor bedrijfspanden. • De samenwerking van bedrijven op bedrijventerreinen te bevorderen, onder meer door stimulering van parkmanagement en de mogelijke oprichting van BIZ. • Het faciliteren van de houtbouwalliantie en het realiseren van de leerlijnen op het gebied van houtbouw in overleg met de bouwers en opleidingen in onze regio. Hiervoor pakken we in 2025 de volgende acties op of zetten ze voort: • Het inschakelen van een duurzaamheidscoach. • Het organiseren van kennis- en werksessies over duurzaamheid of circulaire economie. • Onderzoek uitvoeren naar de transportbeperkingen voor stroom. • Onderzoek uitvoeren naar alternatieve vormen van stroomleverantie, onder meer biovergisting in de Beemster (zie ook pijler 1). • Circulaire inkoop en aanbestedingen (voorbeeldfunctie gemeente). • Het toepassen van een grondstoffenscan op bedrijventerreinen. • Projecten uitvoeren op het gebied van circulaire economie die door de MRA zijn ontwikkeld. • Het faciliteren van de houtbouwalliantie.

• Het realiseren van een doorlopende leerlijn op het gebied van houtbouw. • Parkmanagement toepassen in de Baanstee-Noord.

77

• Het eventueel beschikbaar stellen van gronden op Baanstee-Noord voor collectieve(re) vormen van energievoorziening, onder meer geothermie. • Onderzoek naar het ontwikkelen van een mogelijke BIZ op bestaande bedrijventerreinen. Belangrijk om te weten Het uitvoeren van de acties uit uitvoeringsagenda van de economische visie is niet alleen een verantwoordelijkheid van de gemeente. Ook het bedrijfsleven, onderwijs en de regio moeten hieraan aan meewerken. Het betrekken van deze partijen, evenals de provincie, het Rijk en de Europese Unie, vraagt inzet op alle niveaus. Deze inzet kent vele gradaties: van overleg voeren tot subsidies aanvragen en deelnemen aan specifieke consortia. We onderzoeken hoe we het accountmanagement vanuit Economie kunnen versterken.

Wat mag het kosten (Bedragen x € 1.000)

Rekening 2023

Primitieve begroting 2024

Begroting 2024 (Bijgesteld)

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

BV091 Economie

Lasten

2.633

2.407

3.969

3.306

2.683

2.127

2.163

BV091 Economie

Baten

-898

-864

-881

-898

-904

-909

-914

1.734

1.543

3.087

2.408

1.780

1.218

1.248

In dit programma hebben we voor de begroting 2025 € 663.000 lagere lasten en € 17.000 hogere baten ten opzichte van de bijgestelde begroting 2024. Hieronder wordt dit verder toegelicht.

Ontwikkeling exploitatie 2024-2025 BV091 Economie

Lasten

Baten

Uitvoeringsagenda economische visie Voor de Uitvoeringsagenda economische visie 2023-2024 heeft het college, middels raadsbrief 1572601, in de Programmabegroting 2023 incidenteel geld aangevraagd voor jaarschijf 2023. In de Programmabegroting 2024 is er door de raad voor 2024-2025 budget beschikbaar gesteld voor deze uitvoeringsagenda. In 2025 is er minder budget beschikbaar dan in 2024 voor het programma, dit zijn lagere lasten.

-316

Programma Binnenstad In december 2022 heeft de gemeenteraad de visie Programma Binnenstad en het Uitvoeringsprogramma Binnenstad vastgesteld (raadsbesluit 1576060). Om een vervolg te geven aan het programma ná 2023 heeft de raad in de Programmabegroting 2024 budget beschikbaar gesteld voor: 1) Het programma, programmateam en de communicatie. 2) ‘Het verhaal van de Binnenstad’. 3) Onderzoek naar de opwaardering van de stadsboulevards en naar het plan voor het Singelpark. 4) Uitvoeringsmiddelen voor stimulering van sport en spelen, inrichting sfeergebieden en herintroductie stadspoorten. In 2025 is er minder budget beschikbaar dan in 2024 voor het programma. Dit zijn lagere lasten.

-515

Diverse Afwijkingen lager dan € 100.000

168

-17

Totaal

-663

-17

78

Reserves Reserve regionaal samenwerkingsverband Zaanstreek-Waterland In 2025 is geen toevoeging of onttrekking aan de reserve begroot.

Voorzieningen Dit programma heeft geen voorzieningen.

Investeringen Dit programma heeft geen investeringen.

79

Programma 10

Bestuur en concern

Visie Het ondersteunen van de lokale democratie, de veiligheidsregio en het bestuur staan in dit programma centraal. Purmerend is een dynamische gemeente die hard groeit richting 100.000 inwoners. Daarnaast komt er nieuwe wetgeving en worden er taken gedecentraliseerd. Wij blijven uitgaan van de behoefte van de inwoners van de stad en dorpen. Bestuur en organisatie delen de overtuiging dat de persoonlijke benadering, maatwerk, en flexibiliteit meerwaarde geeft voor buiten. Dat betekent van het concern dat we op deze manier ook ons werk uitvoeren. De kosten van de raad, griffie, college, regionale samenwerking en zaken als bezwaarschriftenprocedures, verkiezingen en het Waterlands Archief staan hier geraamd.

Doelen en activiteiten Organisatie De samenleving ontwikkelt zich snel. We hebben te maken met een veranderende opdracht als gemeente. Het Rijk heeft steeds meer taken en verantwoordelijkheden overgeheveld naar gemeenten. Dit heeft gevolgen voor onze organisatie. De gemeentelijke organisatie groeit mee met de stad, om aan de gestelde ambities te kunnen voldoen en de extra taken vanuit het Rijk op te pakken. Een gemeente die werkt voor haar inwoners en ondernemers, betekent ook goede en professionele advisering en ondersteuning voor het bestuur, ambtelijke organisatie en regionale samenwerkingsverbanden. Nieuwe wetgeving die op ons afkomt dient goed en integraal in de organisatie te worden opgenomen. Financieel Om inwoners betrouwbaar te kunnen bedienen is langdurige stabiliteit in de gemeentefinanciën noodzakelijk. Om maatschappelijke opgaven met de juiste democratische afweging op te kunnen 80

pakken, is financiële armslag noodzakelijk. Dat vraagt een sluitende begroting voorzien van een meerjarenraming die in evenwicht is. De effecten van kabinetsplannen zijn daarbij een lastig in te schatten factor, maar betekenen meestal een bezuiniging. Ook de jaarrekening behoort in evenwicht te zijn. Daarbij voldoen we aan de richtlijnen van de begrotingscirculaire van de provincie Noord-Holland. Het kabinet is net aangetreden en in de meicirculaire hebben we al gemeld dat deze beleidsarm is en weinig verrassingen kent, behalve het schrappen van de opschalingskorting. Het vervoegd invoeren van de nieuwe financieringssystematiek van 2027 naar 2024 leidt tot lagere accressen. Verdere uiteenzetting bij de algemene dekkingsmiddelen.

Wat gaan we doen en wat willen we hiermee bereiken? Samenwerking Purmerend is een betrouwbare partner in de regio, die staat voor haar inwoners en ondernemers en de belangen van Purmerend. Een veilige regio die goed met elkaar samenwerkt: • Blijven samenwerken met de andere regiogemeenten op onder andere maatschappelijk en economisch gebied, met oog voor de groeiende rol als centrumgemeente en als prominente deelnemer aan de MRA. • Vormgeven aan de betekenis van de groei van de stad en dorpen voor het gemeentebestuur. • Blijven inzetten op een goede samenwerking binnen de veiligheidsregio. Dat vraagt om ambtelijke inzet bij de Veiligheidsregio Zaanstreek Waterland (VRZW). Solide en gezond financieel beleid We willen zoveel mogelijk aansluiten bij het VNG advies van 11 juni 2024. Het advies aan gemeenten is om bewust tekorten te laten zien vanaf 2026. Door de gevolgen van de keuzes van het kabinet te laten zien, wordt een helder signaal afgegeven aan het nieuwe kabinet en de Tweede Kamer dat de gemeentelijke financiën momenteel onvoldoende zijn voor het uitvoeren van het huidige takenpakket. Er dienen voldoende middelen beschikbaar te zijn om alle opgaven en ambities waar te kunnen maken en de noodzakelijke uitgaven te kunnen doen. Daar waar het moet, stellen we bij.

• Het tijdig opstellen van planning en control producten die een goed inzicht geven in de realisatie van doelen en de stand van de middelen. Deze is overzichtelijk, betrouwbaar en kwalitatief op niveau. • We verhogen de OZB nu uitsluitend met inflatiecorrectie en zullen dit bespreken bij de uitwerking van de toekomstscenarios. • Het versterken van het eigen vermogen om de toenemende schulden te kunnen dragen. Oekraïne en (nood)opvang De oorlog in Oekraïne duurt voort. Nog steeds moeten Oekraïense ontheemden vluchten voor het aanhoudende geweld en zoeken opvang, onder andere in Nederland. Ook is er nog altijd een tekort aan het aantal bedden om hen op te vangen. Binnenkort wordt de tijdelijke richtlijn die Oekraïners recht geeft op bescherming en opvang door de Europese Unie verlengd. We hebben in de regio te maken met meer opvang en tijdelijke huisvesting van bepaalde doelgroepen. In de regio Zaanstreek-Waterland werken we daarop samen. Zaanstad organiseert de asielopvang, Purmerend het restant van de opdracht opvang van ontheemden uit Oekraïne en de 5 andere gemeenten de opvang van Alleenstaande Minderjare Vreemdelingen (AMV'ers). • Conform de motie van 30 november 2023 zoekt de gemeente Purmerend naar kleinschalige opvanglocaties voor ontheemden uit Oekraïne, verspreid over de gemeente. 81

• We werken samen met diverse maatschappelijke partners om de ontheemden in onze gemeente een nette en humane opvang te bieden, passend bij de richtlijn die daarvoor door het Rijk is gegeven. • We vragen voor zowel de transitie van locaties tot tijdelijke opvang als het beheer van de locaties geld aan bij het Rijk. Conform de wettelijke richtlijnen verwachten we voor het einde van 2024 een eigen bijdrage te innen voor gas, water en licht en catering. • We verbeteren bestaande locaties om de leefbaarheid te vergroten en de bezetting te optimaliseren. • Aanbestedingen voor (onderdelen van het) beheer en de transitie van locaties worden in 2025 afgerond.

Wat mag het kosten (Bedragen x € 1.000)

Rekening 2023

Primitieve begroting 2024

Begroting 2024 (Bijgesteld)

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

BV101 Bestuur & concern

Lasten

5.303

5.379

5.410

6.009

6.299

6.352

6.460

BV101 Bestuur & concern

Baten

-443

-43

-43

-44

-45

-45

-49

4.860

5.336

5.366

5.965

6.254

6.307

6.411

In dit programma hebben we voor de begroting 2025 € 599.000 hogere lasten en € 1.000 hogere baten ten opzichte van de bijgestelde begroting 2024. Hieronder wordt dit verder toegelicht.

Ontwikkeling exploitatie 2024-2025 BV101 Bestuur & concern

Lasten

Baten

Bijdrage VNG, GGU en A&O fonds De stijging van de contributie aan de VNG en GGU en de bijdrage aan het A&O fonds hebben hogere lasten tot gevolg.

173

Loonkosten De loonkosten zijn geïndexeerd en de toerekening naar de programma's is integraal bijgesteld zodat deze per beleidsveld een betere weergave zijn van de werkelijke personele inzet.

340

Diverse Afwijkingen lager dan € 100.000

86

-1

Totaal

599

-1

Reserves Dit programma heeft geen reserves.

Voorzieningen Voorziening wachtgeldverplichtingen bestuurders In 2025 staat een onttrekking van € 240.000 begroot aan de voorziening. 82

Voorziening pensioenen ex-bestuurders In 2025 staat een dotatie van per saldo € 118.000 aan de voorziening begroot.

Investeringen Dit programma heeft geen investeringen.

83

Financiële overzichten

84

Overzicht algemene dekkingsmiddelen Algemeen De algemene dekkingsmiddelen zijn de baten en lasten die niet specifiek tot een programma behoren. De algemene dekkingsmiddelen betreffen vooral de OZB en de uitkeringen uit het gemeentefonds. Deze middelen kennen wettelijk geen vooraf bepaald bestedingsdoel en zijn daarmee vrij aanwendbaar. In de praktijk worden de middelen die voor een bepaald doel aan het gemeentefonds worden toegevoegd of onttrokken wel gekoppeld aan de betreffende programma's. De niet vrij aanwendbare heffingen, zoals het rioolrecht, de afvalstoffenheffing en de ontvangsten van specifieke uitkeringen, zijn als baten opgenomen in de betreffende programma’s. In dit onderdeel wordt het volgende onderscheid gehanteerd: • Lokale belastingen • Stelposten en onvoorziene uitgaven • De uitkering uit het gemeentefonds • Renteopbrengsten • De baten en lasten die verbonden zijn aan financiële deelnemingen • Stelpost voor incidentele baten en lasten

Ontwikkeling gemeentefonds Hoofdlijnenakkoord Zonder balans tussen taken en middelen kunnen gemeenten hun werk niet doen. Om goede zorg te kunnen blijven geven en te investeren in voorzieningen voor inwoners en de leefomgeving hebben gemeenten voldoende middelen nodig. Met het hoofdlijnenakkoord zien we dat het nieuwe kabinet Schoof de miljardenkorting op gemeenten vanaf 2026 in stand houdt. Helder is dat er vanaf 2026 te weinig geld is om de bestaande taken goed uit te voeren. Om taken en middelen in balans te krijgen moet er geld bij of moeten er taken af. De voornemens van het kabinet op het terrein van gemeentefinanciën zijn kort samengevat: • Voortbouwen op het bestaande budgettaire kader uit de Voorjaarsnota, dus geen correctie op het lager vaststellen van het gemeentefonds vanaf 2026. • Afschaffen van alle specifieke uitkeringen vanaf 2026 (met uitzondering van de BUIG) en de middelen na aftrek van 10% efficiencykorting aan het gemeentefonds toevoegen. • Omvormen decentralisatie- en integratie-uitkeringen tot bijzondere fondsuitkeringen (BFU). • Twee nieuwe belastingen introduceren waarvan de opbrengsten (uitsluitend) ten goede komen aan woningbouw en infra in de betreffende gemeente: een planbatenheffing en een (onbebouwde) grondheffing. 85

• Afspraken maken met gemeenten om de woonlasten (OZB) te maximeren. • Extra middelen voor woningbouw en infrastructuur. Het hoofdlijnenakkoord zal zijn beslag vinden in het regeerakkoord. De verwachting is dat er in september 2024 bij Prinsjesdag meer bekend is en er een vertaling is van het beleid van het nieuwe kabinet in de miljoenennota. Hervormingsagenda Jeugdzorg In april 2023 heeft de VNG een principeakkoord bereikt met het Rijk over het financieel kader bij de Hervormingsagenda jeugd. Het principeakkoord ligt in lijn met de uitspraak van de Commissie van Wijzen. Door beide partijen is vastgesteld dat er voor een landelijk bedrag van € 650 miljoen overeenstemming bestaat over de mogelijke haalbaarheid van de maatregelen. De overige € 380 miljoen is met meer onzekerheden omgeven. Een deskundigencommissie zal tijdens de uitvoering van de hervormingen van de jeugdzorg adviseren over hoe het gaat, of de afgesproken acties ook worden uitgevoerd en hoe de uitgaven zich ontwikkelen. Vanaf 2026 vindt toevoeging aan het gemeentefonds plaats na het advies van de deskundigencommissie en besluitvorming daarover. In onze begroting is hier rekening mee gehouden door het opnemen van een reservering van € 3,7 miljoen. Voor de jaren vanaf 2026 is er een kans dat de compensatie, als gevolg van de uitkomst van de onderzoeken van de deskundigencommissie, uiteindelijk lager uitvalt.

Hiervoor nemen wij in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing een risico inschatting op. Daarnaast is er in het coalitieakkoord van het Rijk een extra besparing in het jeugddomein opgenomen vanaf 2026. Vanaf 2026 staat er nog wel een bezuiniging van € 511 miljoen, maar is in het hoofdlijnenakkoord aangegeven dat deze bezuiniging komt te vervallen. Houdbaarheid WMO-uitgaven De komende jaren neemt de vergrijzing toe. Dit betekent dat de zorgkosten van gemeenten voor de uitvoering van de WMO stijgen. Afgesproken is dat (een nader te bepalen deel van) de WMO in de toekomst niet langer via de algemene uitkering van het gemeentefonds gaat, maar via een aparte financiering. Hierdoor ligt het risico van een grote kostenstijging niet meer exclusief bij de gemeenten; dit naar analogie van de financiering van de bijstand (BUIG-gelden). Het Rijk en gemeenten gaan gezamenlijk werken om de beheersbaarheid van de uitgaven in relatie tot de wettelijk zorgtaken van de WMO 2025 te borgen en het open-einde-deel van de regeling te beëindigen. Afhankelijk van de gekozen financieringsvorm wordt een passende indexering ontwikkeld die rekening houdt met de kostenontwikkeling en demografie en vergrijzing. In de Voorjaarsnota van het Rijk zijn extra middelen gereserveerd voor de kostenontwikkelingen die oplopen tot € 300 miljoen in 2029. Deze middelen zijn nog niet toegevoegd aan het gemeentefonds.