b-programmabegroting-purmerend-2025-2028

148

Diverse Afwijkingen individueel lager dan € 100.000. Totaal

31

46

-1

1.592

-1

BV025 Onderwijs

Lasten

Baten

Huur tijdelijke huisvesting Hogere lasten door de actualisatie van het IHP bij de Voorjaarsnota 2024. Er zijn in 2025 kosten voor noodlokalen geraamd in verband met de nieuwbouw van de Montessori school en de Delta. Hiervoor is een budget van € 195.000 beschikbaar gesteld.

195

0

-1.238

0

Afwijkingen individueel lager dan € 100.000

169

-118

Totaal

-874

-118

Nieuwbouw Da Vinci College In 2024 zijn incidentele kosten opgenomen voor de nieuwbouw van het Da Vinci College. De bestaande school wordt in 2024 voor de helft gesloopt. De kosten voor de sloop en het afschrijven van de restant boekwaarde geven een verschil van € 1.238.000 ten opzichte van 2024. Diverse

32

BV026 Maatschappelijke ondersteuning

Lasten

Baten

Toegankelijkheid Er is een bedrag van € 154.000 doorgeschoven in de jaarrekening 2023 naar 2024 als resultaatbestemming vanwege het ontbreken van capaciteit in 2023 om aan dit budget volledig uitvoering te geven. Daarnaast betreft dit een incidenteel aflopend budget, waarbij het budget in 2025 € 40.000 lager is dan in 2024. Tezamen telt dit op tot € 194.000.

-194

Noodfonds energie en huur Er is een bedrag van € 418.000 doorgeschoven in de jaarrekening 2023 naar 2024 als resultaatbestemming om een verdere invulling voor het noodfonds energie en huur voor de maatschappelijke partners te geven in 2024. In de begroting van 2025 komt dit budget niet meer terug.

-418

Algemene Opvang Purmerend Voor het onderhoud en vervanging van de verschillende camerasystemen en elektrische sloten bij de Algemene Opvang Purmerend (AOP) is er een bedrag van € 210.000 doorgeschoven in de jaarrekening van 2023 naar 2024 als resultaatbestemming.In het begroting van 2025 komt dit budget niet meer terug.

-210

Indexatie van reguliere subsidies Maatschappelijke partners worden geconfronteerd met stijgende energielasten, gestegen huurlasten door de hoge indexaties en ook met gestegen loonkosten door nieuwe CAO-afspraken. Volgens onze begrotingsuitgangspunten houden wij voor subsidies rekening met een jaarlijkse indexatieverhoging van 2,5%. Dit is in het licht van de huidige ontwikkelingen te laag. Voor de Voorjaarsnota 2024 is een herberekening van het generieke indexatie percentage op reguliere subsidies gemaakt op basis van de eerder gebruikte systematiek. Dit betekent dat er aanvullend 1,24% subsidieruimte in de begroting 2025 is opgenomen. Hierdoor ontstaat meer financiële ruimte in de begroting voor de subsidie partijen die dat nodig hebben.

290

OVA indexeringen WMO Binnen de WMO en maatschappelijke ondersteuning hebben wij afspraken met onze gecontracteerde partners dat indexatie plaats vindt op basis van het Overheidsbijdrage in de Arbeidskostenontwikkeling (OVA) percentage. Volgens onze begrotingsuitgangspunten houden wij rekening met een jaarlijkse indexatieverhoging van 4,0% vooruitlopend op het definitieve percentage.

1.499

Huuropbrengsten tijdelijke woningen De baten nemen met € 215.000 toe door huuropbrengsten van de tijdelijke woningen in de Kraggeveenstraat en het Waterlandplein-Rijperhof.

-215

Diverse Afwijkingen individueel lager dan € 100.000. Totaal

33

162

-100

1.129

-315

BV027 Werk en inkomen

Lasten

Baten

Ontwikkelbanen In 2023 is € 800.000 extra budget overgeheveld voor de bekostiging van de ontwikkelbanen 2024 bij Werkom. Deze gelden zijn afkomstig van de ESF subsidies welke eind 2023 zijn ontvangen. In 2025 hebben we dit budget niet.

-800

Werkom De begroting 2025 is aangepast conform de begroting van Werkom. De zienswijze op de begroting 2025 van Werkom is vastgesteld in de raad. Hierdoor hebben we in 2025 € 278.000 lagere lasten dan in 2024.

-278

Inburgering Er zijn extra gelden ontvangen in 2024 voor inburgering. Dit betreft extra geld in het kader van ELIP (Einde lening inburgeringsplicht) en maatschappelijke begeleiding. In 2025 hebben we dit budget niet.

-487

Energiearmoede Voor de aanpak van de energiearmoede hebben we in 2022 en 2023 baten ontvangen vanuit de Sisa regeling Aanpak Energiearmoede (C55). Voor 2025 is er € 322.000 aan zowel baten en lasten (budgetneutraal) in de begroting opgenomen.

322

-322

Energietoeslag In de begroting 2024 hadden we nog restant budget voor de uitbetaling van de energietoeslag, die in 2024 heeft plaatsgevonden. In 2025 hebben we deze lasten niet meer.

-1.079

Vroegsignalering energiearmoede Vanuit de september circulaire 2023 is er €204.000 extra budget beschikbaar gesteld in de begroting van 2024 voor de vroegsignalering van energiearmoede en het verwachte extra beroep op de bijzondere bijstand. In 2025 is dit budget er niet.

-204

Aanpak geldzorgen, armoede, schulden en kinderarmoede Er is een bedrag van € 165.000 doorgeschoven in de jaarrekening 2023 naar 2024 als resultaatbestemming voor de aanpak van geldzorgen, armoede en schulden en het tegengaan van kinderarmoede. Dit was een incidenteel budget uit 2023. In de begroting van 2025 komt dit budget niet terug.

-165

Loonkosten De loonkosten zijn geïndexeerd en de verdeling van de loonkosten op de programma's zijn integraal bijgesteld zodat deze per beleidsveld een betere weergave zijn van de werkelijke personele inzet. Dit zorgt voor hogere lasten in 2025.

318

Diverse Afwijkingen individueel lager dan € 100.000

-49

Totaal

- 2.422

34

-322

Reserves Reserve Oekraïne(opvang ontheemden In 2024 is de reserve Opvang Ontheemden (Oekraïne gelden) gevormd. Vanuit het raadsbesluit op de aanschaf van de woningen aan het Waterlandplein/Rijperhof is voor 2025 de eerste onttrekking van € 13.000 aan de reserve geraamd.

Voorzieningen Dit programma heeft geen voorzieningen.

Investeringen De jaarschijf 2025 van programma 2 heeft een totaalbedrag van € 46,4 miljoen aan investeringen, waarvan € 2,9 miljoen betrekking heeft op voorgenomen investeringen: grond en bouw sporthal Karekietpark en Leeghwaterpark (sport & recreatie). Afspraak voor voorgenomen investeringen is dat hiervoor een apart raadsvoorstel wordt opgesteld om tot uitgave te mogen overgaan. Het grootste deel van de investeringen 2025 betreft de scholenbouw (€ 32,5 miljoen): grondkosten 2e school Zuidoostbeemster, nieuwbouw Da Vinci college, Plankier/Alexander Roozendaalschool Mercuriusweg 2, De Klim-op Karekietpark en 2e school Middenbeemster. Het andere deel van de investeringen betreft sport (26 investeringen voor een bedrag van € 9,4 miljoen waaronder het hybridebad van het Leeghwaterbad) en WMO hulpmiddelen (€ 1,4 miljoen). Voor de specificatie van de investeringen wordt verwezen naar de bijlage Meerjareninvesteringsplanning.

35

Programma 3

Wonen

Visie We zorgen voor een aansprekende woningvoorraad in leefbare buurten waar het fijn is om te wonen en waar mensen naar elkaar omzien, met voldoende variatie in woningtypen en prijsklassen huur en koop, waarin iedereen in elke levensfase een plek kan vinden. Er is voldoende ruimte voor bijzondere doelgroepen en mensen met een specifieke woon(zorg)vraag.

Doelen en activiteiten Samen met onze partners werken wij aan deze visie door te sturen op onderstaande punten: • Een eerlijke verdeling van de sociale huurwoningen van corporaties. • Een gebalanceerde programmering van nieuwbouw- en transformatielocaties. Hierbij wordt rekening gehouden met: ◦ de specifieke ligging en kenmerken van de locaties; ◦ de woningvraag van woningzoekenden (zowel van binnen als van buiten Purmerend);

36

◦ de behoeften van bijzondere doelgroepen en van Purmerenders met een specifieke woon(zorg)vraag; ◦ het bevorderen van de doorstroming van senioren in zowel huur als koop; ◦ de bestaande woningvoorraad in de omgeving; ◦ het bevorderen van het omzien naar elkaar. • Het behoud en de samenstelling van de bestaande woningvoorraad. Zodat het aandeel en het aanbod van betaalbare en schaarse woningen en de leefbaarheid in de wijken, zoveel mogelijk wordt beschermd. • Aandacht voor duurzaamheid en klimaatadaptatie in de bestaande voorraad en in nieuw te bouwen woningen; • Het stimuleren van samenwerking tussen corporaties en zorgaanbieders om invulling te geven aan de woonzorgopgave.

Wat gaan we doen en wat willen we hiermee bereiken? Wonen We bieden inwoners een passende woning en bevorderen de doorstroming, bijvoorbeeld van senioren. Inwoners die een woning het hardst nodig hebben krijgen hierdoor meer kans op een woning. Op de middellange termijn werken we samen met onze maatschappelijke partners aan voldoende beschikbare en betaalbare woningen, waarbij we ook werken aan vitale, leefbare en inclusieve buurten met een gevarieerd woningaanbod. We zetten in heel Purmerend in op maximale woningbouw, volgens de 30-40-30-verdeling uit het coalitieakkoord (30% sociale huur, 40% middeldure huur en koop en 30% vrije keuze). • In 2025 leveren we naar verwachting ongeveer 600 nieuwbouwwoningen op, waarvan ongeveer 380 sociale huurwoningen en 100 woningen in het middensegement. Ons betaalbaarheidsbeleid wordt doorgevoerd op projectniveau. Hierdoor kan de verdeling (sociaal, middelduur en vrije sector) van de geplande woningen afwijken van de door ons gestelde betaalbaarheidsnorm. • We zetten zowel op lokaal niveau als binnen de MRA in op het versnellen van de woningbouwopgave, door bijvoorbeeld actief de samenwerking op te zoeken met woningcorporaties en ontwikkelaars en gezamenlijk met oplossingen te komen.

• De nieuwe woon(zorg)visie, die naar verwachting eind 2024 meningsvormend aan de gemeenteraad wordt voorgelegd, wordt in samenwerking met onze interne en externe partners nader uitgewerkt en uitgevoerd. Tijdens het opstellen van de uitvoeringsagenda van de woon(zorg)visie, worden de financiële consequenties van de voorgenomen acties inzichtelijk gemaakt. De woon(zorg)visie is opgesteld in afstemming met onze maatschappelijke partners en in samenhang met andere relevante beleidsontwikkelingen, zoals de visie op maatschappelijke voorzieningen, het Integraal Huisvestingsplan voor onderwijs en de omgevingsvisie. • Op basis van de nieuwe woon(zorg)visie actualiseren we diverse gemeentelijke kaders die raken aan het programma wonen, zoals de Nota Kaders en Instrumenten Woningbouwprogrammering (met onder andere de spelregels rondom de 30%-40%-30% norm), de Doelgroepenverordening 2020 en de Huisvestingsverordening 2021. • We voeren de prestatieafspraken met de corporaties en de huurdersorganisatie uit en maken met hen en de belangrijkste zorgpartijen nieuwe prestatieafspraken voor de periode 2026 tot en met 2029.

37

• We voeren de Woondeal MRA en het Sociaal woonakkoord met de woningcorporaties uit, met als doel om sneller en meer betaalbare huur- en koopwoningen te bouwen. • We vertalen nieuwe wetgeving, zoals de Wet goed verhuurderschap, de Wet betaalbare huur en de Wet versterking regie op de volkshuisvesting, in lokaal beleid en/of bereiden waar nodig aanpassingen van onze lokale regelgeving voor. • We monitoren het functioneren van de per 1 januari 2023 ingevoerde regionale verdeelregels voor sociale huurwoningen van corporaties en sturen bij waar nodig. • We continueren de in 2024 gestarte pilot voor een regionale 55+ verhuisvoordeelregeling. • We werken samen met corporaties, zorgaanbieders en welzijnsorganisaties aan de woonzorgopgave in het platform wonen, zorg, welzijn Purmerend. We versterken het netwerk en delen plannen en ideeën op de initiatieventafel. • We continueren het sociaal beheer in en rondom de tijdelijke woningen, sturen bij waar nodig en zien toe op de exploitatie. • We continueren de samenwerking binnen de MRA voor de huisvesting van aandachtsgroepen. Dit met als doel om te beschikken over voldoende betaalbare woningen voor alle aandachtsgroepen en deze groepen met de juiste zorg en ondersteuning evenwichtig te verdelen over gemeenten.

• In 2025 wordt gestart met de voorbereidingen van de realisatie van een nieuw woonwagenterrein op basis van het verrichte locatieonderzoek. • We stellen beleid op voor de huisvesting van arbeidsmigranten. Voor alle betrokken partners is er duidelijkheid over de huisvesting voor deze groep. Belangrijk om te weten Wetsvoorstel Versterking regie volkshuisvesting Dit wetsvoorstel is bedoeld om gemeenten meer regie te geven op de Volkshuisvesting, door te kunnen sturen op hoeveel, waar en voor wie er wordt gebouwd. Het wetsvoorstel biedt hiervoor bestuurlijke instrumenten. Daarbij gaat het om regie op aantallen woningen en locaties, op betaalbare woningen en een evenredige verdeling daarvan en om het verstevigen van lokale prestatieafspraken. Daarnaast wordt voorzien in versnelde behandeling van beroepen tegen besluiten van zwaarwegend maatschappelijk belang door de bestuursrechter. Het wetsvoorstel is inmiddels aan de Tweede Kamer gestuurd, waar het nu wacht op behandeling. Door het aantreden van een nieuwe minister laat dit nog even op zich wachten en daarmee mogelijk ook de inwerkingtreding van de wet. Gezien de grote impact van deze regelgeving is het wel van belang hier tijdig op te anticiperen.

Wat mag het kosten (Bedragen x € 1.000)

Rekening 2023

Primitieve begroting 2024

Begroting 2024 (Bijgesteld)

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

BV031 Wonen

Lasten

622

996

1.002

1.120

1.136

1.159

1.179

BV031 Wonen

Baten

-24

-130

-130

-130

-130

-130

-130

598

866

872

990

1.006

1.029

1.049

In dit programma hebben we voor de begroting 2025 € 118.000 hogere lasten en baten zijn gelijk gebleven ten opzichte van de bijgestelde begroting 2024. Hieronder wordt dit verder toegelicht. 38

Ontwikkeling exploitatie 2024-2025 BV031 Wonen

Lasten

Baten

Diverse Afwijkingen lager dan € 100.000

118

0

Totaal

118

0

Reserves Reserve woonvisie Op dit moment wordt de reserve alleen gebruikt voor egalisatie van de resultaten van de locaties tijdelijke woningen. De reserve woonvisie heeft een 1:1 relatie met het saldo van de business case tijdelijke woningen. In 2024 is de locatie Waterlandlaan (Kraggeveenstraat 43 t/m 125) in gebruik genomen waardoor er 5 locaties tijdelijke woningen in gebruik zijn met 234 woningen. De gemeenteraad is geïnformeerd dat 14 woningen aan het Karekietpark uit gebruik worden genomen en verplaatst worden in verband met de nieuwbouw van basisschool De Klim-op. De reserve wordt door kostenstijgingen en gematigde huurverhoging op termijn negatief. Hiervoor wordt een voorstel in de Najaarsnota 2024 opgenomen.

Voorzieningen Dit programma heeft geen voorzieningen.

Investeringen Dit programma heeft geen investeringen.

39

Programma 4

Milieu

Visie We richten ons op het behoud van een goed milieu en duurzaam gebruik van grondstoffen. Duurzame opwekking en beschikbaarheid van energie. Ons doel is om de Parijs-doelstellingen haalbaar en betaalbaar te maken. Hiervoor werken wij onder andere samen met Stadsverwarming Purmerend (SVP), de woningcorporaties, instellingen, inwoners, bedrijven en andere partijen. Voor het afvalbeheer van de toekomst zetten we in op preventie, om de totale hoeveelheid afval en grondstoffen per inwoner te verminderen. Dit ondersteunen we met een inzamelsysteem waarmee schone en goed herbruikbare grondstoffen gescheiden opgehaald worden voor maximaal hergebruik. Hierbij wordt de balans gezocht tussen het gemak voor onze inwoners en het realiseren van de milieudoelstellingen, tegen maatschappelijk verantwoorde kosten.

Doelen en activiteiten Afvalinzameling Afvalpreventie en afvalscheiding zijn 2 belangrijke pijlers in de route naar een circulaire economie. Door de focus te leggen op preventie werken we in onze gemeente toe naar het verminderen van de totale hoeveelheid afval die we produceren door slim kopen en consumeren. Preventie is ook het 40

repareren van wat kapot is, het minimaliseren van verpakkingen en het inzetten van herbruikbare materialen. Afvalscheiding ligt meer op het bord van onze inwoners en zorgt ervoor dat afval efficiënt wordt verwerkt en gerecycled. Door afvalstromen als papier, glas, PMD en bioafval apart te houden, ontstaan schone grondstofstromen die in hoge mate hergebruikt kunnen worden. Als afval goed en vooral juist gescheiden wordt, ontstaat meer hergebruik van grondstoffen en blijven de kosten van het afvalbeheer beheersbaar. Zo gaan we van afvaldenken naar grondstofdenken en leveren we een bijdrage aan het steeds meer circulair worden van onze economie. Milieu Door gericht toezicht zorgen we ervoor dat bedrijven voldoen aan de geldende wet- en regelgeving op het gebied van milieu. In het op te stellen programma Uitvoering en Handhaving wordt aangegeven waar de prioriteiten liggen. Hierbij worden diverse samenwerkingsverbanden met externe partijen aangegaan op het gebied van energietransitie en duurzaamheid. Klimaat en Energie Bewustwording staat aan de basis van een duurzame samenleving. Besparing op de energiekosten is mogelijk met isolatie en andere energiebesparende maatregelen. Iedereen voelt de stijgende energieprijzen. De bestaanszekerheid van sommige van onze inwoners kan hiermee onder druk komen te staan. Maar het biedt ook kansen als het gaat over het verduurzamen van de woningen.

De gemeente Purmerend heeft hierin een actieve faciliterende en stimulerende rol. Binnen de provincie Noord Holland is de gemeente Purmerend koploper op het gebied van het verduurzamen van woningen. Zo blijkt uit de regionale klimaatmonitor van het RVO dat bijna 60% van alle woningen een energielabel van A of hoger heeft. Het totaal van geldige A, B of C energielabels is in Purmerend 91%. Deze huizen zijn goed geïsoleerd, hebben zonnepanelen en gebruiken meestal een duurzame energiebron. De uitvoering van de energietransitie gebeurt daar waar mogelijk kostenneutraal en met behoud van keuzevrijheid voor de inwoners. Aanvullend geven we uitvoering aan de Regionale Energiestrategie (RES) en de Transitievisie Warmte (TVW). Met name daar waar financiële middelen moeten worden ingezet, kiezen wij voor 2 thema’s: het aardgasvrij maken en isolatie.

Wat gaan we doen en wat willen we hiermee bereiken? Afvalinzameling We verbeteren de afvalscheiding door inwoners op een creatieve wijze bewust te maken van het nut en de noodzaak van afval scheiden en door hen de mogelijkheid te bieden dit beter te doen. We brengen hiervoor de basis op orde door de volgende punten aan te pakken: • De hoogbouw beschikt nog niet over faciliteiten voor het gescheiden weggooien van bioafval. We starten met de voorbereidingen om alle hoogbouw te voorzien van verzamelcontainers voor bioafval, zodat ook deze bewoners hun bioafval apart kunnen weggooien. • In de Beemster wordt het afval nog opgehaald door achterlader vuilniswagens. Dit is een flinke arbeidsbelasting voor onze medewerkers. Daarom beginnen we met het aanbiedlocatieplan voor de rolcontainers in de Beemster, zodat ook hier met de zijlader ingezameld kan worden. • Het serviceniveau voor papierinzameling in de Beemster is niet gelijk aan dat in Purmerend. We zijn in goed overleg met alle papierinzamelende verenigingen in de Beemster om papierinzameling aan huis met een rolcontainer in de hele Beemster mogelijk te maken.

41

• In onze communicatie benadrukken we het belang van goede afvalscheiding en schone grondstofstromen. Daarnaast informeren we onze inwoners over de kosten die ontstaan door het onnodig verbranden van grondstoffen. Aardgasvrij maken We gaan door met de uitvoering van de Proeftuin aardgasvrij in Overwhere-Zuid, zolang de middelen beschikbaar zijn. Dit is in ieder geval gegarandeerd voor 2025 en 2026. • We stimuleren SVP om voor de gemeentelijke aardgastransitie zoveel mogelijk subsidies aan te vragen, in lijn met het gemeentelijke warmtebeleid. Er is een toekenning gegeven voor een Warmte-Investeringssubsidie (WIS). • De gemeente krijgt met de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw) en de Wet collectieve warmte (Wcw) meer bevoegdheden om regie te voeren op de warmtetransitie. We verkennen de gevolgen van deze nieuwe wetten, en uiterlijk in 2026 wordt een warmteprogramma gepresenteerd als uitwerking van de transitievisie warmte. • Door de toenemende behoefte aan duidelijkheid over de energietransitie bij inwoners zullen er keuzes moeten worden gemaakt. Deze keuzes worden gepresenteerd, waarbij de ruimte die ontstaat vanwege de personeelskostensubsidie (CDOKE-gelden) kan worden ingezet. Nationaal Isolatie Programma (NIP) In juli 2023 is het Nationaal Isolatie Programma van start gegaan. Hiervoor is tot nu toe een bedrag van 1.337.500 miljoen euro toegekend (incl. btw).

De regeling richt zich aan de ene kant op woningen met een lagere NHG-waarde dan €461.000 en aan de andere kant krijgen eigenaren die in aanmerking komen voor een energietoeslag voorrang. In het tweede kwartaal van 2024 is een subsidieverordening ter vaststelling aangeboden aan de raad. De maatregelenlijst van de gemeentelijke subsidie is in de verordening herzien. Energie- en warmtebronnen Om SVP voor de langere termijn als bedrijf toekomstbestendig te maken is er behoefte aan 1 of meerdere warmtebronnen. Uitbreiding van het netwerk is belangrijk omdat biomassa moet worden gezien als een transitiebrandstof. Hierbij wordt gekeken naar de mogelijkheden voor Geothermie (aardwarmte). De gemeente heeft hierin een faciliterende rol. Deze mogelijkheid lijkt meer kansrijk geworden door de recente toekenning van een rijkssubsidie aan een van de houders van een opsporingsvergunning in het gebied. Verder wordt onderzocht welke mogelijkheden er zijn voor verduurzaming en energieopwekking in de Beemster. Stroom / elektriciteit Voor de realisatie van ruimtelijke projecten, het bouwen van woningen, de economische activiteiten van ondernemers én de transitie naar hernieuwbare brandstoffen is elektriciteit nodig. Uit berekeningen blijkt dat er knelpunten zijn voor voldoende elektriciteit voor de geplande ontwikkelingen.

Er is te weinig elektriciteit en het netwerk is te krap bemeten om de schommelingen tussen vraag- en aanbod aan te kunnen. Dit heeft gevolgen voor de uitvoering van de Purmerendse bestuurlijke agenda. Inwoners en ondernemers gaan hiervan de effecten merken. • Liander gaat over de toekenning van elektriciteit. Woningbouwontwikkelingen die bekend zijn bij Liander krijgen in ieder geval stroom, ook als hiervoor nog geen aanvraag is gedaan. • Voor bedrijven tellen alleen ondertekende aanvragen. Alleen deze aanvragen krijgen prioriteit en wordt er gezocht naar capaciteit in het net. 42

• Om het net uit te breiden verkennen landelijke partijen een nieuw 380 kV-hoogspanningsnetwerk. Het Noord-Hollands tracé hiervoor is nog niet bekend. Als gemeente volgen we dit proces en maken we gebruik van onze mogelijkheden om tot een optimale inpassing te komen, met zo min mogelijk effect op de Purmerendse ruimtelijke ambities en het UNESCO Werelderfgoed de Beemster. • We verkennen de mogelijkheden voor aanvullende lokale initiatieven, waaronder het optimaliseren van het huidige gebruik van bedrijven, in samenwerking tussen Tennet, Liander, de ACM, de gemeente en bedrijven. • Rondom de verzwaringsopgave van Liander ligt een noodzaak tot ambtelijke afstemming om dit in goede banen te leiden. We vormen een projectteam voor de werkzaamheden die plaatsvinden in de openbare ruimte, waaronder de plaatsing van transformatorhuisjes en de aanleg van kabeltracés, om de opgave die er ligt rondom de verzwaring van het net ook lokaal in goede banen te begeleiden. Werken aan een leefbare gemeente die klaar is voor de toekomst We werken op veel plekken in de gemeente en de gemeentelijke organisatie aan de toekomst van Purmerend. Zo hebben we meerdere visies die raken aan de leefbaarheid van Purmerend in de toekomst. Dat werk en de documenten zijn divers: van de Warmtevisie en het werk in de proeftuin, tot aan de Visie Leefbare Stad en het aanleggen van bloemrijke bermen in de openbare ruimte.

Ook moeten we reageren op ontwikkelingen om ons heen, zoals netcongestie en veranderende wetgeving en beleid vanuit de Rijksoverheid. We werken aan een overzichtsdocument klimaat en energie, waarin we alles wat we doen op deze gebieden meer in samenhang brengen en in duidelijke paden uitzetten, waarlangs we werken naar het Purmerend van 2050. Dit is de opvolger van de duurzaamheidsagenda. Milieu Purmerend staat voor een veilige, gezonde en duurzame omgeving waar mensen in rust kunnen werken, wonen en recreëren. De gemeente voert de milieutaken uit volgens de Omgevingswet en de bijbehorende uitvoeringsbesluiten, binnen de vastgestelde kaders, zoals: • Terugdringen van milieuhinder door bedrijven, door deze te laten voldoen aan de geldende weten regelgeving. Klachten en meldingen afkomstig van bedrijven pakken we in samenwerking met Omgevingsdienst IJmond adequaat op. • We leggen de prioriteiten en de keuzes die we daarin maken vast in het programma Uitvoering en Handhaving Purmerend (voorheen VTH) 2025 en stellen het Evaluatieverslag Uitvoering en Handhaving Purmerend 2024 op. • Omgevingsdienst IJmond voert in opdracht van de gemeente Purmerend toezicht uit bij bedrijven die vallen onder het basistakenpakket.

• In het kader van de Verordening uitvoering en handhaving (Omgevingsrecht) gemeente Purmerend en het interbestuurlijk toezicht (IBT) leggen we jaarlijks verantwoording af aan de gemeenteraad en de provincie over onze taakuitvoering op het gebied van Uitvoering en Handhaving. Dit geldt zowel voor de thuistaken als de basistaken die wettelijk zijn belegd bij Omgevingsdienst IJmond. • Het Bodembeleidskader en het bodeminformatiesysteem is geactualiseerd. Ook is voor de registratie van de bodeminformatie het bodeminformatiesysteem Nazca binnen de gemeente geïmplementeerd. Hierdoor zijn we in staat om de gemeentelijke bodemtaken onder de

43

Omgevingswet in samenwerking met Omgevingsdienst IJmond op een adequate wijze uit te voeren. • Om aan te sluiten op de Omgevingswet en het Besluit Activiteiten Leefomgeving (BAL) is het bestaande milieu-inrichtingen bestand omgezet naar milieubelastende activiteiten. In samenwerking met Omgevingsdienst IJmond wordt in 2024 gewerkt aan de overdracht van bedrijfsdossiers die door de inwerkingtreding van de Omgevingswet onder het basistakenpakket vallen. Ook wordt in 2024 onderzocht of de zogenaamde thuistaken milieu ondergebracht kunnen worden bij Omgevingsdienst IJmond. • We voeren het Energiebesparingsakkoord uit. Vanuit het oogpunt van duurzaamheid ondersteunen en stimuleren we bedrijven om te (gaan) voldoen aan de wettelijke verplichtingen. Belangrijk om te weten Wet en regelgeving Het LAP3 loopt af in 2025 en wordt dan vervangen door het CMP; het Circulair Materialen Plan. Het CMP sluit beter aan op het programma Nederland Circulair in 2050. De Uitgebreide Producentenverantwoordelijkheid (UPV) geldt voor steeds meer afvalstromen. Het ging eerst vooral om verpakkingen, maar inmiddels zijn hier matrassen, accu’s, autobanden, elektrische en elektronische apparatuur en textiel aan toegevoegd. Ontwikkelingen afvalbranche De afvalbranche is onverminderd in ontwikkeling. De afzetmarkten fluctueren in bereikbaarheid en ook de tariefstructuren staan onder druk.

De VNG heeft de Ketenovereenkomst Verpakkingen met Verpact opgezegd. Hierdoor is de toekomst van de inzameling en vergoeding van het PMD-afval onzeker. Pas tegen eind 2024 is hier meer duidelijkheid over. Afvalscheiding en hergebruik Binnen de afvalbranche is steeds meer discussie over het verschil tussen afvalscheiding en daadwerkelijk hergebruik van grondstoffen. De focus komt steeds meer op de kwaliteit van gescheiden grondstofstromen te liggen. Schone grondstofstromen zorgen voor meer hergebruik van grondstoffen. Risico’s bedrijfsvoering Bij leveranciers van (vracht)auto’s en onderdelen lopen de levertijden en aanschafkosten op door voorraadtekorten. Rijksbeleid duurzaamheid Landelijk is het nog afwachten hoe het hoofdlijnenakkoord van het nieuwe kabinet wordt omgezet naar verdere plannen. Op dit moment is nog niet bekend of de middelen toe of afnemen, en wat de exacte omvang is van het budget dat voor de gemeente beschikbaar komt. Wel zijn wij positief dat in de voorjaarsnota van het Rijk het voornemen is geuit om opnieuw budget vast te stellen voor verduurzaming van de gebouwde omgeving (900 miljoen) en voor de ondersteuning van warmtenetten (973 miljoen). Verder zijn wij positief met de voorgenomen oprichting van een ‘Waarborgfonds voor warmtenetten’ (200 miljoen).

Het college blijft zich inzetten op het verkrijgen van incidentele rijks- en provinciale subsidies, indien deze beschikbaar zijn.

44

Maatwerkoplossingen Beemster Voor de bedrijven en woningen in het buitengebied van de Beemster bestaat een grote behoefte aan meer mogelijkheden om de energietransitie uit te voeren. Hier is stadsverwarming niet de eerste optie. Keuzevrijheid voor de wijze waarop de energietransitie wordt uitgevoerd wordt beperkt door vele voorschriften. Uiteraard is niet voor niets gekozen voor een conserverend ruimtelijk beleid en vraagt het landschap om voorzichtigheid om het karakter van de historische inrichting van de polder zo min mogelijk aan te tasten. Daarom wordt aan deskundigen gevraagd om te adviseren over waar en tot hoever mogelijkheden bestaan om, met behoud van de waarden van het gebied, invulling te geven aan de energietransitie en een afwegingskader op te stellen. Dit afwegingskader kan ruimte bieden voor maatwerkoplossingen.

Wat mag het kosten (Bedragen x € 1.000)

Rekening 2023

Primitieve begroting 2024

Begroting 2024 (Bijgesteld)

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

BV041 Milieu

Lasten

13.911

13.929

13.931

14.949

15.097

15.471

15.897

BV041 Milieu

Baten

-16.192

-16.227

-16.227

-17.256

-17.450

-17.907

-18.423

-2.281

-2.298

-2.296

-2.308

-2.353

-2.436

-2.526

BV042 Duurzaamheid

Lasten

1.819

2.378

6.512

2.610

2.378

2.398

2.420

BV042 Duurzaamheid

Baten

-1.633

-1.552

-1.552

-1.566

-1.566

-1.566

-1.566

186

826

4.960

1.044

813

832

855

PGR04 Milieu

Lasten

15.730

16.308

20.443

17.558

17.475

17.869

18.318

PGR04 Milieu

Baten

-17.825

-17.779

-17.779

-18.822

-19.015

-19.472

-19.989

-2.095

-1.471

2.664

-1.264

-1.541

-1.604

-1.671

Saldo programma

In dit programma hebben we voor de begroting 2025 € 2.885.000 lagere lasten en € 1.043.000 hogere baten ten opzichte van de bijgestelde begroting 2024. Hieronder wordt dit verder toegelicht.

45

Ontwikkeling exploitatie 2024-2025 Beleidsveld Milieu BV041 Milieu

Lasten

Baten

Hogere doorbelaste loonkosten De actualisatie van loonkosten (personeelsuitbreiding en indexatie) zorgt voor € 145.000 hogere lasten milieubeheer (Omgevingsteam) en voor € 270.000 hogere lasten afvalbeheer.

415

Hogere verwerkingskosten- en inkomsten afvalstromen De verwerkingskosten- en inkomsten afvalstromen stijgen door een combinatie van tonnage en prijsontwikkeling (marktwerking).

320

-101

246

-575

Hogere onttrekking voorziening afvalstoffenheffing Er wordt per saldo € 329.000 meer onttrokken aan de voorziening afvalstoffenheffing om 100% kostendekkendheid te bereiken en uit te komen op de voorgestelde tariefstijging. Hogere baten afvalstoffenheffing Er wordt € 360.000 hogere baten afvalstoffenheffing geraamd vanwege meer inwoners en een tariefstijging ten opzichte van 2024.

-360

Diverse Afwijkingen lager dan € 100.000 Totaal

36

7

1.017

-1.029

Beleidsveld Duurzaamheid BV042 Duurzaamheid

Lasten

Baten

Proeftuin aardgasvrij In de begroting 2024 staat de laatste fase van de proeftuin aardgasvrij gepland. De begrote uitgaven met betrekking tot de proeftuin staan dan ook niet langer in de begroting 2025. Hierdoor ontstaat een afwijking op de lasten ten opzichte van het voorgaande jaar.

-4.113

Netcongestie In 2024 is aan de gemeente Purmerend het programma voor de netverzwaring gepresenteerd. In dit programma is de gemeente Purmerend de regisseur. Om invulling te geven aan dit programma wordt de formatie uitgebreid en een onderzoeksbudget beschikbaar gesteld.

214

Diverse Afwijkingen lager dan € 100.00 Totaal

46

-3

-14

-3.902

-14

Reserves Reserve duurzaamheid In 2025 is geen toevoeging of onttrekking aan de reserve begroot.

Voorzieningen Voorziening afvalstoffenheffing De voorziening heeft tot doel om te komen tot een meerjarige egalisatie van het tarief van de afvalstoffenheffing. In 2025 is er een onttrekking aan de voorziening afvalstoffenheffing begroot van € 575.000. Hierdoor kan het tarief lager worden vastgesteld.

Investeringen De jaarschijf 2025 van programma 4 heeft een totaalbedrag van € 1,3 miljoen aan investeringen. Dit betreft investeringen voor afvalinzameling (containers, toegangssysteem, inzamelsystemen). Voor de specificatie van de investeringen wordt verwezen naar de bijlage Meerjareninvesteringsplanning.

47

Programma 5

Bereikbaarheid

Visie Purmerend groeit. De komende jaren worden er binnenstedelijk veel woningen toegevoegd. Nieuwe én bestaande inwoners moeten zich op een veilige en comfortabele manier kunnen verplaatsen. Hierbij mogen geen groepen buiten de boot vallen. De binnenstedelijke verdichting vraagt om nieuwe oplossingen. We stimuleren daarom zoveel mogelijk wandelen, fietsen en het gebruik van openbaar vervoer; dit noemen we het STOMP-principe. Verplaatsingen met de auto blijven mogelijk, zodat de stad bereikbaar en leefbaar blijft.

Doelen en activiteiten In december 2022 is het Mobiliteitsplan Purmerend vastgesteld. Het Mobiliteitsplan verbindt de ontwikkelambities op het gebied van woningbouw, werkgelegenheid en verblijfskwaliteit aan de ambities van mobiliteit. Purmerend heeft een groeiambitie, waarbij er een groot aantal woningen worden toegevoegd. Deze woningbouwopgave heeft ook gevolgen voor de bereikbaarheid en leefbaarheid van de stad. Purmerend heeft daarom 7 beleidsuitgangspunten voor de toekomstige mobiliteit geformuleerd: 1. Purmerend wordt een 10-minutenstad: basisvoorzieningen zijn lopend of fietsend binnen 10 minuten te bereiken. 48

2. Een leefbaar en goed bereikbaar centrumgebied, gericht op kwaliteit voor voetgangers, fietsers en de openbare ruimte. 3. Een toekomstbestendig OV-netwerk voor de stad en de regio. 4. Verkeersafwikkeling van de auto richt zich op routes vanuit woonwijken naar de uitvalswegen. 5. Toegankelijke en betaalbare mobiliteit. 6. Een veilige stad voor elke verplaatsing. 7. Duurzame mobiliteit1. Om de maatregelen uit het Mobiliteitsplan te kunnen uitvoeren, moeten aanvullende middelen worden vrijgemaakt, de maatregelen verder worden uitgewerkt en nog nadere keuzes worden gemaakt. Maar het is vooral belangrijk dat de maatregelen in samenhang worden bekeken: zowel onderling, als in relatie tot ruimtelijke ontwikkelingen en het beheer en onderhoud. Dit is van belang om verschillende redenen, zoals het minimaliseren van overlast, het tijdig bieden van oplossingen voor de bereikbaarheid, en het optimaal combineren van geldstromen. Daarom is het Mobiliteitsplan vertaald naar een adaptief Uitvoeringsprogramma Mobiliteit, dat in 2024 wordt vastgesteld door het college. Onder duurzame mobiliteit verstaan we alle manieren van vervoer, waarbij het verplaatsingsgedrag minder nadelige gevolgen heeft voor het milieu. Dit betreft met name lopen, fietsen, openbaar vervoer en vormen van deelmobiliteit, die allen bijdragen aan een vermindering en/of verschoning van het autogebruik. [1]

Wat gaan we doen en wat willen we hiermee bereiken? • Komend jaar worden diverse maatregelen uit het adaptieve Uitvoeringsprogramma Mobiliteit uitgewerkt. De uitvoering wordt daarbij gestuurd op basis van voortgang, doelbereik, risico's en nieuwe ontwikkelingen. • In 2024 wordt een verkeersstudie uitgevoerd. Deze studie vertaalt het beleid uit het Mobiliteitsplan naar hoe inwoners en ondernemers in Purmerend zich verplaatsen (te voet, per fiets, met het openbaar vervoer, per auto en het vrachtverkeer). Daarnaast geeft de studie inzicht in (toekomstige) knelpunten in de verschillende netwerken voor fietsers, openbaar vervoer en auto's. • In 2025 wordt het betaald parkeergebied uitgebreid in de Bloemenbuurt en het Waterlandkwartier. • We werken verder aan de ontwikkeling van de mobiliteitshub Beatrixplein. Daarmee bedoelen we een plek waar diverse vervoersvormen samenkomen. Het is een toegankelijk knooppunt dat de reiziger uitnodigt tot efficiënte en duurzame verplaatsing. We trekken hier lessen uit voor eventuele andere toekomstige mobiliteitshubs. Naast de ontwikkeling van de mobiliteitshub ontwikkelen we ook andere initiatieven om duurzame mobiliteit te bevorderen.

Zo zetten we onder ander in op de toename van elektrische bussen, de toepassing van het STOMP-principe bij gebiedsontwikkelingen (onder andere het Waterlandkwartier en de Oostflank), en de uitbreiding van het laadpalenaanbod in de stad. • Omdat het centrumgebied van Purmerend dichter bebouwd wordt met meer woningen en voorzieningen, en het aantal bezoekers toeneemt, onderzoeken we hoe we de bereikbaarheid van het centrum voor de verschillende vervoermiddelen (auto, openbaar vervoer, fietsen en voetgangers) het beste kunnen inrichten. Dit onderzoek maakt deel uit van de planstudie voor de 49

herinrichting van de route Gedempte Where – Purmersteenweg – Waterlandlaan. Hierin worden diverse herinrichtingsmogelijkheden uitgewerkt in een schets- en voorlopig ontwerp. • Om het Hoogwaardig Openbaar Vervoer (HOV) in Purmerend ook in de toekomst goed te laten functioneren willen we 4 kruispunten optimaliseren: N235-Verzetslaan, Gorslaan-Jaagweg, Gorslaan-Weteringstraat en Gorslaan-Waterlandlaan. In 2025 wordt er een besluit genomen over de herinrichting van deze 4 kruispunten. • We vertalen de uitkomsten van een verkeersveiligheidsonderzoek voor alle schoolroutes in een gemeentebreed verkeersveiligheidsplan. Hiermee voeren we ook de aangenomen motie ‘Integraal beeld vraagstukken verkeersveiligheid en bereikbaarheid basisscholen’ (03-11-2022) uit. Dit plan wordt in 2025 ter besluitvorming aan de Raad voorgelegd, inclusief een investeringsbesluit voor de te nemen veiligheidsmaatregelen. • We blijven samenwerken met partners als de buurgemeenten, provincie Noord-Holland, het Rijk en de Vervoerregio Amsterdam. Mobiliteit stopt niet aan de randen van de stad. In de samenwerking richten we ons op de financiering, mobiliteitstransitie, het openbaar vervoer en de regionale bereikbaarheid. • We blijven gebruik maken van een fonds om kleinschalige verkeersknelpunten op te lossen.

We willen meldingen van inwoners, die leiden tot een relatief kleine ingreep in de openbare ruimte, blijven oppakken. Hiermee spelen we sneller in op de actuele vraagstukken en kleine knelpunten. Door de werkzaamheden aan de A7 zijn in 2024 op het gemeentelijke wegennet diverse werkzaamheden uitgesteld, waaronder de werkzaamheden aan de Middenweg en de het kruispunt Plantsoengracht-Gedempte Where. De combinatie van deze uitgestelde werkzaamheden en de bouw van nieuwe voorzieningen en woningen zet de bereikbaarheid in de dagelijkse situatie onder druk. In 2025 wordt bijvoorbeeld ook gewerkt aan het onderhoud van enkele bruggen. We stemmen de werkzaamheden zo goed mogelijk af. Hierbij geven we ook veel aandacht aan de gevolgen voor de fietsers en voetgangers, zodat deze zich veilig kunnen blijven verplaatsen.

Wat mag het kosten (Bedragen x € 1.000)

Rekening 2023

Primitieve begroting 2024

Begroting 2024 (Bijgesteld)

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

BV051 Bereikbaarheid

Lasten

4.958

5.729

7.164

6.553

6.492

7.075

6.975

BV051 Bereikbaarheid

Baten

-3.850

-4.014

-4.630

-4.694

-4.556

-4.559

-4.462

1.108

1.714

2.535

1.859

1.936

2.516

2.513

In dit programma hebben we voor de begroting 2025 € 611.000 lagere lasten en € 64.000 hogere baten ten opzichte van de bijgestelde begroting 2024. Hieronder wordt dit verder toegelicht.

50

Ontwikkeling exploitatie 2024-2025 BV051 Bereikbaarheid

Lasten

Baten

Actualisatie parkeergarages De parkeerexploitatie is geactualiseerd voor het onderdeel van parkeergarages in de begroting 2025. Er zijn lagere kapitaallasten voor de parkeergarage Stadhuisplein omdat er meer bijdragen kostenverhaal zijn ontvangen dan geraamd. Het saldo van het totaal van garageparkeren wordt geëgaliseerd met de reserve parkeren.

-204

Actualisatie straatparkeren De parkeerexploitatie is geactualiseerd voor het onderdeel straatparkeren in de begroting 2025. Er zijn hogere baten voor straatparkeren geraamd vanwege onder andere indexering van tarieven. Het saldo van het totaal van straatparkeren wordt geëgaliseerd met de reserve parkeren.

216

-125

Verkeersveiligheid op de schoolroutes Het college is bij het vaststellen van de begroting 2023 verzocht de vraagstukken rond verkeersveiligheid en bereikbaarheid van scholen en schoolvoorzieningen in Purmerend integraal in kaart te brengen en maatregelen aan de gemeenteraad voor te stellen om de verkeersveiligheid op de schoolroutes te waarborgen. Het beschikbare budget is overgeheveld naar 2024. In 2025 is er geen extra budget beschikbaar.

-150

Herinrichting van IJsendijkstraat Bij de Jaarrekening 2023 is het budget en de subsidie bijdrage van de Vervoerregio Amsterdam voor de herinrichting van de Van IJsendijkstraat overgeheveld naar 2024. In 2025 is hiervoor geen extra budget beschikbaar.

-179

Verkeersveiligheidsonderzoeken en maatregelen In 2024 was er incidenteel € 100.000 voor Pilot Fonds urgente maatregelen, € 140.000 voor het verbeteren van de verkeersveiligheid/ openbaar vervoer en € 113.000 voor het fietsnetwerk beschikbaar. In 2025 is er geen extra budget beschikbaar voor deze verkeersveiligheidsonderzoeken en uitvloeiende maatregelen.

-353

Netwerkregisseur verkeer Bij de Voorjaarsnota 2024 is er budget beschikbaar gesteld vanaf 2025 voor een Netwerkregisseur verkeer. De vele bouwwerkzaamheden (zoals woningbouw) in combinatie met noodzakelijke werkzaamheden aan het wegennet (onderhoud, maar ook herinrichting) en (grotere) evenementen hebben invloed op de dagelijkse bereikbaarheid van de stad. Om op strategisch en tactisch niveau te kunnen sturen is het noodzakelijk om invulling te geven aan deze rol.

109

Mobiliteitsplan In december 2022 heeft de gemeenteraad het Mobiliteitsplan Purmerend vastgesteld als gemeentelijk beleidskader voor de toekomstige mobiliteit (raadsbesluit 1573753). Om in 2023 te kunnen starten was er incidenteel geld voor het programmateam en de eerste onderzoeken beschikbaar gesteld in 2023. Bij de Najaarsnota 2023 is een deel van de onderzoeksbudgetten overgeheveld naar 2024. Bij de Programmabegroting 2024 zijn nieuwe onderzoeksbudgetten beschikbaar gesteld. 50% van het onderzoeksbudget wordt bekostigd door de Vervoersregio Amsterdam. Omdat er in 2025 minder onderzoeken zijn begroot zorgt dit voor lagere lasten en lagere baten.

-276

138

Afwijkingen lager dan € 100.000

226

-77

Totaal

-611

-64

Diverse

51

Reserves Reserve parkeren Bij de Voorjaarsnota 2023 heeft de raad besloten om de jaarlijkse resultaten van het totaal van straatparkeren en garageparkeren te egaliseren met de reserve parkeren. Dit is besloten met het oog op de te bouwen parkeergarages in het Waterlandkwartier en de Binnenstad. Door de parkeeropbrengsten vrij te maken en in te zetten voor parkeeroplossingen is parkeren een gesloten systeem geworden waarbij het aanwijzen van gebieden betaald parkeren, de kosten, de tarieven van straatparkeren en van garageparkeren, het aantal plekken en de bezetting gemonitord en gestuurd kunnen worden met de reserve parkeren als (egalisatie)buffer. Voor jaarschijf 2025 staat er per saldo een dotatie aan de reserve begroot van € 1.379.000.

Voorzieningen Dit programma heeft geen voorzieningen.

Investeringen De jaarschijf 2025 van programma 5 heeft een totaalbedrag van € 5,6 miljoen aan investeringen, waarvan € 5,1 miljoen betrekking heeft op voorgenomen investeringen: mobiliteitshub Beatrixplein, Herinrichting Purmersteenweg naar Stadsboulevard en Realisatie HOV (R-net) maatregelen. Afspraak voor voorgenomen investeringen is dat hiervoor een apart raadsvoorstel wordt opgesteld om tot uitgave te mogen overgaan. De overige investeringen betreffen Verkeersregelinstallaties (VRI’s) en bussluizen. Voor de specificatie van de investeringen wordt verwezen naar de bijlage Meerjareninvesteringsplanning.

52

Programma 6

Beheer openbare ruimte

Visie De openbare ruimte is van ons allemaal. Het is de plek waar mensen verblijven, met vrienden afspreken, sporten, spelen en naar een evenement gaan. Purmerend groeit. Meer inwoners en woningen betekenen meer druk op de openbare ruimte. Zowel boven- als ondergronds wordt het steeds voller. Dit vraagt om een leefbare en efficiënte inrichting van de openbare ruimte, waarbij het onderhoudsniveau stapsgewijs verbeterd wordt. De openbare ruimte moet een plaats zijn waar je op een aantrekkelijke en comfortabele manier kan verblijven en mensen kan ontmoeten. Er moet ruimte zijn voor water en groen, natuur, sport en spel. Ook moeten we rekening houden met klimaatadaptieve maatregelen, energietransitie, mobiliteit, een nieuwe circulaire economie en een gezonde en meer natuur-inclusieve stad (en dorpen). Dit alles heeft invloed op het gebruik, de inrichting en het beheer van onze leefomgeving.

Doelen en activiteiten De openbare ruimte wordt gebruikt door alle inwoners, ondernemers en bezoekers van Purmerend. Die ruimte is schoon, heel, veilig, groen en richten we zo in dat we voorbereid zijn op klimaatverandering. We werken integraal door opgaven waar mogelijk aan elkaar te koppelen en 53

werken toe naar minimaal kwaliteitsniveau B voor alle beheerdisciplines. We streven daarmee naar een toekomstbestendige en fijne leefomgeving van en voor iedereen en werken daarbij samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Het beheren van de openbare ruimte betekent het in stand houden van de bestaande situatie, maar vanwege de veranderende behoeftes ook steeds meer het (her)inrichten, optimaliseren en toekomstbestendig maken van de openbare ruimte. Door de onderhoudsplanning van de verschillende vakdisciplines zo goed mogelijk op elkaar af te stemmen, zorgen we ervoor dat we zowel boven- als ondergronds zoveel mogelijk efficiënt werken.

Wat gaan we doen en wat willen we hiermee bereiken? Integraal beheer en onderhoud Voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte richten we ons op een functionele, veilige, toekomstbestendige en aantrekkelijke leefomgeving. • We voeren het integraal beheerplan uit door planmatig cyclisch onderhoud, zodat we de komende jaren de kwaliteit naar niveau B kunnen verbeteren. • Vanuit verhardingen worden de Grotenhuijsweg en Van Osweg uitgevoerd (vervanging), en wordt de Zambezilaan geasfalteerd (groot onderhoud). • Het bewegingswerk van de Beemsterbrug en de Wheermolenbrug wordt vervangen (uitvoering). In 2025 worden er minimaal 25 fiets- en voetgangersbruggen vervangen. • In lijn met het Parkenplan worden de 8 parken één voor één opgeknapt. Op 1 juni 2024 is het opgewaardeerde Kooimanpark heropend. Er is gestart met de uitvoering van Park De Noord en het ontwerpproces voor het Leeghwaterpark. In het najaar van 2024 start ook het ontwerpproces van Park De Dwarsgouw. • De aangepakte parken beheren we op kwaliteitsniveau A, net als het winkelgebied in het centrum van Purmerend en het Marktplein en Het Landje in Middenbeemster. • In 2025 wordt met de ervaringen en cijfers van de eerste 4 parken, de businesscase voor de laatste 4 parken (Gorse bos, Park De Uitvlugt, Park De Driegang en Groengebied Purmerland) herzien.

• We richten de openbare ruimte evenwichtig, klimaat adaptief en duurzaam in en beheren deze ook zo. In elk vakgebied zoeken we naar mogelijkheden om te verduurzamen en te innoveren, zowel wat betreft materialen en werkwijzen. • In 2025 blijven we verder werken het vervangen van riolen, plaatsen we steeds meer ledverlichting in de stad en bekijken we welke onnodige of niet-functionele verharding we kunnen omzetten naar groen. Bij herbestratingen en herinrichtingen bekijken we deze mogelijkheden altijd. • We volgen de kwaliteitsvooruitgang door periodieke inspecties en garanderen de veiligheid met technische controles, zoals vastgelegd in het Integraal Beheerplan Openbare Ruimte. • We voeren het boomonderhoud uit volgens het Bomenplan. Het wordt steeds lastiger om goede groeiplaatsen te vinden voor bomen. Op sommige plekken staan bomen op kabels of leidingen, wat na vervanging vaak niet meer mag. Door de toename van ondergrondse infrastructuur, zoals glasvezelkabels en Lianderhuisjes, nemen de mogelijkheden voor geschikte groeiplaatsen waar bomen tot volle wasdom kunnen uitgroeien steeds verder af. • De kwaliteit van het groen wordt op basis van NEN[1]-inspecties in beeld gebracht, zodat we gerichte aanpassingen kunnen maken.

• We blijven het ingezette cyclisch onderhoud in het groen uitvoeren en verbeteren de biodiversiteit, natuurinclusiviteit en groei- en leefomstandigheden voor de bomen. 54

• We kijken kritisch naar welke delen we wel of niet intensief maaien. Zo bevorderen we de biodiversiteit en verbeteren we tegelijkertijd de beeldkwaliteit en verkeersveiligheid. De zichthoeken bij kruisingen, rotondes en oversteekplaatsen met ruw gras maaien we daarom vaker. • Als gemeente zijn we transparant over het inrichten van de openbare ruimte voor goed beheer. Daarom actualiseren we jaarlijks het HIOR, waarin de laatste wet- en regelgeving en beleid staan. Dit is bedoeld voor externe partijen die werken aan de ontwikkeling of (her)inrichting van de openbare ruimte. Wegenoverdracht Hoogheemraadschap Hollands Noorder Kwartier (HHNK) Het HHNK is volop bezig alle wegen en het wegbeheer over te dragen aan gemeenten om zich te richten op de eigen watertaak. Samen met HHNK maken we concreet welke activa overgedragen wordt, waarbij de gezamenlijk opgestelde uitgangspositie als basis dient. Om een goede businesscase op te stellen en de kwaliteit goed in beeld te brengen, voeren we, in overleg met HHNK, aanvullende metingen en onderzoeken uit. Dit is nodig vanwege het ontbreken van goede gegevens. Afhankelijk van de resultaten bepalen we of, wanneer en op welke manier de geplande overdracht plaatsvindt. Klimaat Het klimaat verandert en weersextremen nemen toe.

Met het Uitvoeringsplan Klimaatadaptatie Zaanstreek-Waterland en Purmerend 2021-2024 werkt de gemeente, in lijn met het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA), toe naar een klimaatbestendige en waterrobuuste stad in 2050. Hierin neemt de gemeente een actieve, stimulerende en adviserende rol. In 2024 wordt het Klimaatadaptatieplan herzien met een uitvoeringsprogramma vanaf 2025. Klimaatadaptatie Bij klein- en grootschalige herstructurering van de openbare ruimte wordt klimaatadaptatie meegenomen. Binnen ruimtelijke ontwikkelingen hanteert de gemeente de Basisveiligheidsniveaus Klimaatbestendige Nieuwbouw. In 2025 worden onderstaande projecten klimaatbestendig uitgevoerd: • Overwhere-Zuid deelplan A5-2: Groene waterbuffers • Wheermolen-Oost deelplan 3: Waterbergende weg, meer groen en bomen • BOL Tarwestraat, Luitje Broekema, Koggenland en Torenmolen: Waterbergende parkeerplaatsen • Leeghwaterpark: Meer oppervlaktewater, natuurlijke beschoeiing, groen • Tilburyplein: Meer groen, verbeteren van groen- en boomvakken • Dijckscampenlaan: Groene waterbuffer • Hoornselaan en Overwhere-Zuid deelplan A7: Vergroten van duiker Ecologie We blijven de komende jaren op veel plekken bouwen, wat grote invloed heeft op de lokale natuur. Het doel van de visie Ecologie is het behouden en verbeteren van de natuur in Purmerend. Belangrijk hierbij is het verbeteren van het leefgebied van beschermde soorten.

Door het optimaliseren van het Natuurnetwerk kunnen ook andere planten en dieren hiervan profiteren. Verbeteringen in beheer en inrichting, zowel van gebouwen als van het groen, dragen bij aan het behoud van waardevolle leefgebieden in de gemeente. Onderzoek geeft een beter beeld van de huidige situatie van de voorkomende soorten. In het gekoppelde Ambitiedocument Natuur Inclusief 55

Bouwen en Ontwerpen worden uitgangspunten opgenomen voor de bouw en ontwikkeling die bijdragen aan het stedelijke klimaat en biodiversiteit. Uiteindelijk moeten inwoners, organisaties en bedrijven de ecosysteemdiensten van de natuur omarmen om het hoofd boven water te houden. Op het gebied van ecologie zetten we in op meer stedelijk (gevel)groen waar mogelijk, meer verblijfplaatsen voor flora en fauna, meer groen op boerenerven in de Beemster, en versterking van de (water)natuurverbindingen door specifieke plaatsgebonden maatregelen. Spelen In 2025 werken we aan een beleidsvisie Spelen, mede gericht op ontmoeten. Met grotere en centraal gelegen speellocaties willen we ontmoeten nog meer faciliteren en stimuleren dat zowel jongeren als ouderen het huis uit komen. Dit doen we bijvoorbeeld door het aanleggen van jeu de boules veldjes en het plaatsen van fitnessapparaten en schaaktafels op diverse locaties, waaronder in de opgeknapte parken. Belangrijk om te weten Oppervlaktewater De watertaken binnen het BOR worden steeds belangrijker door klimaatverandering en de toename van extreme weersomstandigheden, zoals zware regenval en droogte. Hierdoor komt het watersysteem steeds meer onder druk te staan. Het beheer van stedelijk water wordt geregeld volgens wet- en regelgeving, zoals de Keur Waterschap, Legger Waterschap en de Kaderrichtlijn Water (KRW).

Door optimaal beheer en controle streven we naar een robuust en klimaatbestendig watersysteem. Technische installaties We voldoen niet aan de Arbowet wat betreft de technische installaties. We maken een plan van aanpak om dit te herstellen. Risico bedrijfsvoering De komende jaren ligt het risico in de bedrijfsvoering vooral bij de stijgende materiaalkosten, beperkte capaciteit zowel intern als extern, en de kosten voor energie, brandstof en loon. Hierdoor is er minder budget om achterstanden in te halen, waardoor het langer duurt om het beheersniveau B te bereiken. We werken samen met Royal Haskoning DHV aan een normkostenmodel. Hierdoor krijgen we beter inzicht in de benodigde budgetten, tijd die nodig is om op niveau te komen en de maatregelen die we moeten nemen om het B-niveau te bereiken. Riolering De waterketen is essentieel voor onze volksgezondheid, vooral nu we ons steeds meer bewust worden van de risico's van ziekteverwekkers en ongewenste stoffen, zoals medicijnresten en industriële verontreinigingen in water. In het Water- en RioleringsProgramma (WRP) benoemen we alle activiteiten om aan de gestelde doelen te voldoen en geven we inzicht in de directe en indirecte riolerings- en waterkosten. Tariefaanpassingen worden doorgevoerd op basis van actuele lasten en te verwachten kosten en opbrengsten. Het WRP toont de lange termijn trend van de rioolheffing.

Bij (grootschalige) nieuwbouw en herontwikkeling houden we rekening met toekomstige ontwikkelingen, zoals extreme buien en langdurige droogte. Dit leidt tot veranderingen in de inrichting van de openbare ruimte met meer ruimte voor de (tijdelijke) opvang van water. We 56

streven ernaar projecten te combineren en zoeken continu naar de optimale balans tussen kosten, risico's en prestaties. We werken samen met andere gemeenten in de regio Zaanstreek-Waterland. De intensieve samenwerking van de afgelopen jaren en de behaalde resultaten vormen de basis om deze samenwerking voort te zetten en gezamenlijk in te spelen op nieuwe ontwikkelingen. Voor de regio Noorderkwartier zijn nieuwe samenwerkingsafspraken gemaakt tussen gemeenten, waterschap en drinkwaterbedrijf voor de periode 2021-2030. Netverzwaring en regie in de openbare ruimte In mei 2024 heeft Liander met de gemeente haar programma voor de netverzwaring in Purmerend gedeeld. Hier staat in dat het aantal transformatorhuisjes bijna verdubbeld moet worden, te beginnen met de Beemster. Ook Stadsverwarming is het aantal onderstations aan het uitbreiden. Deze opgave komt bovenop het reguliere beheer in de ondergrond. We stellen een projectteam samen om de opgave rondom transformatorhuisjes en de diverse werkzaamheden in de openbare ruimte te coördineren. Actualisatie Algemene Verordening Ondergrondse Infrastructuur (AVOI) De AVOI is verouderd (2016) en wordt bijgewerkt en aangepast aan de huidige regelgeving en normen. We bereiden ons voor op de overgang van de regelgeving rondom kabels en leidingen van nutsbedrijven naar het omgevingsplan.

De regels in de AVOI over de aanleg van kabels en leidingen, behalve telecommunicatiekabels, moeten worden opgenomen in het Omgevingsplan. Dit moet uiterlijk 1 januari 2032 in het nieuwe deel van het omgevingsplan zijn opgenomen. We streven er naar begin volgend jaar de leges voor de ondergrondse infrastructuur te herzien en waar nodig aan te passen.

Wat mag het kosten Rekening 2023

(Bedragen x € 1.000)

Primitieve begroting 2024

Begroting 2024 (Bijgesteld)

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

BV061 Beheer openbare ruimte

Lasten

33.803

37.375

40.647

40.508

43.007

45.643

48.381

BV061 Beheer openbare ruimte

Baten

-12.879

-11.879

-12.356

-13.689

-14.355

-15.054

-16.338

20.924

25.496

28.291

26.818

28.653

30.589

32.043

In dit programma hebben we voor de begroting 2025 € 139.000 lagere lasten en € 1.333.000 hogere baten ten opzichte van de bijgestelde begroting 2024. Hieronder wordt dit verder toegelicht.

57

Ontwikkeling exploitatie 2024-2025 BV061 Beheer openbare ruimte

Lasten

Baten

Hogere doorbelaste loonkosten De actualisatie van loonkosten ten laste van beheer openbare ruimte (personeelsuitbreiding en CAO ontwikkeling) resulteert in een hogere doorbelasting van € 812.000.

812

Hogere kapitaallasten De kapitaallasten zijn € 930.000 hoger volgend uit de investeringsopgave conform het integrale beheerplan openbare ruimte (IBOR). De grootste afwijkingen betreffen riolering(€ 581.000), wegen (€ 266.000) en civiele kunstwerken (€ 138.000). De overige kapitaallasten zijn per saldo € 55.000 lager.

930

Inspectie overdracht wegen HHNK (lagere lasten en baten) In de gezamenlijke Uitgangspuntennotitie overdracht wegen is het volgende besloten: Daar waar de beheerders van HHNK en gemeenten er niet met elkaar uit komen, wordt er door een onafhankelijk bureau inspectie en onderzoek uitgevoerd. Bij deze inspecties en onderzoeken gaat het niet alleen om wat aan het oppervlak zichtbaar is, maar ook om onderzoek naar restlevensduur van de fundering en onderliggende asfaltlagen te doen. Deze kosten zijn bij de Voorjaarsnota 2024 geraamd in 2024 op € 755.000 met 50% vergoeding door HHNK (€ 378.000).

-755

378

925

-880

Lagere onttrekking voorziening watertaken (rioolheffing) Er wordt per saldo € 45.000 minder onttrokken aan de voorziening gemeentelijke watertaken om 100% kostendekkendheid te bereiken en uit te komen op de voorgestelde tariefstijging. Hogere baten rioolheffing De baten van de rioolheffing stijgen met € 964.000 door de verhoging van het tarief. Dit is nodig voor de dekking van met name hogere kapitaallasten van de grote investeringen zoals Wheermolen Oost en Overwhere, alsmede de indexering op alle investeringen.

-964

Lagere lasten uitvoeringsbudget IBOR Betreft lagere lasten onderhoud civiele kunstwerken (met name door onderhoud aan bruggen, tunnels en duikers in 2024) voor € 903.000, lagere lasten door het calamiteitenbudget groen in 2024 voor boomvervanging (€ 800.000) en het Trimpad (€ 500.000) en hogere lasten van € 278.000 voor het driejaarlijks ecologisch onderzoek flora en fauna.

-1.925

Diverse Afwijkingen lager dan € 100.000

-126

133

Totaal

-139

-1.333

Reserves Reserve instandhouding openbare ruimte De reserve heeft tot doel om instandhoudingsbudgetten flexibel en opgavegericht te kunnen inzetten zodat de niet benutte middelen in de toekomst kunnen worden ingezet en op basis van opgave ook budgetten kunnen worden geëgaliseerd (binnen de ruimte die de reserve geeft). Hiermee wordt een toekomstig beroep op de algemene middelen voorkomen. Voor de reserve instandhouding openbare ruimte is per saldo een dotatie begroot van € 112.000 in 2025.

58

Voorzieningen Voorziening gemeentelijke watertaken De voorziening heeft tot doel om te komen tot een meerjarige egalisatie van het tarief van de rioolheffing. In 2025 is er een onttrekking aan de voorziening gemeentelijke watertaken begroot van € 880.000. Hierdoor kan het tarief lager worden vastgesteld. Voorziening onderhoud begraafplaatsen De voorziening heeft tot doel om de inkomsten uit meerjarig afgekochte grafrechten te egaliseren door jaarlijks een bedrag te laten vrijvallen. In 2025 is een vrijval van € 223.000 begroot en een storting van afkooprechten van € 175.000. Per saldo een onttrekking van € 48.000.

Investeringen

De jaarschijf 2025 van programma 6 heeft een totaalbedrag van € 37,4 miljoen aan investeringen, waarvan € 3,6 miljoen betrekking heeft op voorgenomen investeringen: Leeghwaterpark (waterkundig, verharding en kunstwerken) en de Fietssnelroute Purmerend-Zaanstad-Hoorn. Afspraak voor voorgenomen investeringen is dat hiervoor een apart raadsvoorstel wordt opgesteld om tot uitgave te mogen overgaan. Van de overige investeringen heeft € 14,3 miljoen betrekking op het Gemeentelijke rioleringsplan (GRP), € 11,9 miljoen betrekking op wegen, € 6,0 miljoen op bruggen en € 1,6 miljoen overige (o.a. openbare verlichting, tractie). Voor de specificatie van de investeringen wordt verwezen naar de bijlage Meerjareninvesteringsplanning.