B-programmabegroting-purmerend-2024-2027

30

Maatschappelijke ondersteuning/opvang De aanpak in wijken en buurten dichtbij inwoners- stimuleert een inclusieve samenleving. Cliënten worden zoveel en zolang mogelijk thuis of in de wijk ondersteund, zodat we eerder signaleren en passende hulp kunnen bieden. • We verstevigen de samenwerking in de aanpak rondom mensen met onbegrepen gedrag en versterken de GGZ-kennis in de wijk. • We zetten in op het organiseren van een fijnmazig netwerk in wijken en buurten waar de verschillende professionals elkaar kunnen ontmoeten en de voorzieningen bijdragen aan een inclusieve samenleving. In de letterlijke zin: samen leven. Waarin vragers van ondersteuning of zorg ook dragers voor anderen kunnen zijn. • In navolging op het advies van de commissie Dannenberg ‘Van beschermd wonen naar een beschermd thuis’ blijven we bezig het ondersteuningsaanbod te ontwikkelen voor cliënten. • Met het oog op de transformatie en doordecentralisatie beschermd wonen, wordt er gezocht naar alternatieve woonvormen. We nemen dit mee in het nieuwe inkoopbeleid Beschermd verblijf en Beschermd Thuis. Om succesvolle uitstroom naar een passende woonplek te bevorderen. • Er wordt gezocht naar een locatie om mensen met complexe multiproblematiek passende zorg en begeleiding te bieden. • We bieden intensieve begeleiding voor inwoners die op de wachtlijst staan voor de maatschappelijke opvang.

Armoede en schulden Bestaanszekerheid is het fundament voor een inclusieve samenleving. Iedereen kan meedoen en zo zelfredzaam mogelijk blijven participeren, zonder (problematische) schulden. Minder volwassenen en kinderen ervaren financiële belemmeringen om mee te kunnen doen. Inwoners ontvangen zo snel mogelijk de juiste hulp. • We gaan het herijkte armoedebeleid dat in 2023 is vastgesteld uitwerken en implementeren, en we monitoren hoe dit gaat. • We intensiveren de preventieve aanpak en vroeg signalering om te voorkomen dat inwoners in de problematische schulden belanden. • We verkleinen het stigma op schulden waardoor inwoners zich in een eerder stadium melden bij de gemeente. • We verruimen de regelingen en versimpelen de aanvraagprocessen rond minimaregelingen, zodat aanvragen laagdrempeliger en toegankelijker worden voor mensen die het nodig hebben. • In opdracht van het Rijk pakken we het thema 'energiearmoede' op. Dat betekent dat we de mensen die het financieel het zwaarst hebben, helpen om hun energierekening omlaag te krijgen door middel van bewustwording en verduurzaming van huizen. • We bieden binnen het Loket Schulddienstverlening een integraal aanbod. We zetten in op versnelling van het hulpverleningsproces door gebruik te maken van specifieke landelijk ontwikkelde instrumenten. Werk en inkomen Zoveel mogelijk mensen doen mee.

Als gemeente kijken we hoe we verschillende mensen beter en effectiever kunnen ondersteunen. • We gaan door met het ontwikkelen van een gerichte aanpak voor verschillende doelgroepen, zoals ondernemers en jeugd.

31

• We geven uitvoering aan ons participatiebeleid met als doel zoveel mogelijk mensen te laten meedoen. We werken samen met Werkom zodat de verschillende doelgroepen de juiste ondersteuning krijgen. • Werkom is aan de slag gegaan met de vernieuwde koers en de aanbevelingen die bureau Berenschot heeft gedaan in 2022. Hieruit is in 2023 de strategische agenda voortgekomen met een aantal speerpunten voor de komende jaren. Werkom werkt in samenwerking met ons verder aan de uitvoering van deze speerpunten. Inburgering Inburgeraars worden zo goed mogelijk op weg geholpen ten behoeve van integratie. Daarbij wordt voor iedereen een plan op maat gemaakt. • We zetten in op kwalitatief goede begeleiding en aanbod. Dat doen we centraal vanuit het loket inburgering. We werken samen met maatschappelijke partners en taalscholen om dit te bereiken. • Kinderopvang blijft een belangrijk onderwerp binnen de inburgering. We gaan verder met het vinden van de juiste aansluiting tussen kinderopvang en het inburgeringsproces. • We gaan op zoek naar manieren om inburgeraars zo snel mogelijk te leren zwemmen. • We zetten in op actieve begeleiding naar werk in samenwerking met Werkom. Jeugd Een fijne jeugd in Purmerend en hulp krijgen wanneer dat nodig is. Belangrijk is dat gezinnen in een zo vroeg mogelijk stadium passende ondersteuning ontvangen.

Door vanuit vroeg signalering meer in te zetten op lichte vormen van hulp en ondersteuning voorkomen we onnodige inzet van specialistische jeugdhulp. Een betere samenwerking zorgt ervoor dat inwoners effectiever geholpen worden. • We zetten in op het trainen van professionals op het gebied van mediation om gezinnen beter te kunnen ondersteunen bij een ingewikkelde scheiding. • In samenwerking met onze onderwijspartners zetten wij in op een stabiel en adequaat onderwijstraject voor ieder kind. • Er wordt verder gewerkt aan de afbouw van de gesloten jeugdzorg volgens de bovenregionale aanpak ‘Thuis voor Noordje’. Zaanstreek-Waterland realiseert hiermee samen met andere regio’s in Noord-Holland een toereikend aanbod voor jeugdigen waarin kleinschalige woonvoorzieningen zo thuis als mogelijk worden nagestreefd. • We zetten in op het werken in de wijk met ketenpartners als scholen, POH GGZ Jeugd, schoolmaatschappelijk werk, wijkinitiatieven etc. • Er is jaarlijks aandacht voor de werving van pleeggezinnen door o.a. deel te nemen aan de landelijke campagne 'Open je wereld'. We hebben aan de landelijke campagne lokaal een schakel in de keten toegevoegd, namelijk Buurtgezinnen. Inzet op Buurtgezinnen kan pleegzorg voorkomen en kan ingezet worden als een vorm van nazorg (na afloop van pleegzorg). • De Verordening jeugdhulp is in 2022 voor alle regiogemeenten gelijk getrokken.

Er wordt regionaal en lokaal samengewerkt aan de implementatie hiervan. • Aanscherping van het beleid op het gebied van persoonsgebonden budget (pgb) door het herzien van de verordening en de nadere regels jeugdhulp, en het scheppen van beleidskaders zowel regionaal als lokaal. Er is meer aandacht voor de kwaliteit van de zorg geboden vanuit een Pgb, en is meer regie vanuit de inhoud.

32

• We zetten in op kennisverrijking -zowel intern als extern- ten aanzien van de reikwijdte van de Jeugdwet. Daarnaast wordt ingezet op het verstevigen van de eigen krachten door middel van bijvoorbeeld Eigen Kracht-conferenties. • We intensiveren de capaciteit bij Veilig Thuis, om wachttijden te voorkomen, en zetten daarnaast in op versteviging van de samenwerking tussen het lokale veld en Veilig Thuis zodat inwoners effectiever geholpen worden. • Met de regiogemeenten Zaanstreek Waterland, Veilig Thuis, Gecertificeerde Instellingen (GI’s) en de Raad voor de Kinderbescherming zetten we in op minder schakels in de Jeugdbeschermingsketen (JB-keten), we signaleren tijdig de zorgen en onveiligheid rondom inwoners als gevolg van (vermoedens van) huiselijk geweld. Onderwijs Kinderen krijgen optimale ontwikkelkansen en groeien veilig op. Hun ontwikkeling door de jaren heen verloopt volgens een doorlopende leerlijn . Onderwijs, zorgprofessionals en gemeente signaleren vroegtijdig wanneer kinderen extra hulp nodig hebben. • Samen met alle onderwijspartijen geven wij uitvoering aan de Onderwijsagenda. • Er is ingezet op het inlopen van corona gerelateerde vertragingen. Zo zijn docenten in het primair onderwijs getraind in Rots en Water (sociale vaardigheidstraining), zodat zij elementen uit de methode kunnen toepassen tijdens de (gym)lessen.

Hierdoor wordt op een laagdrempelige manier de sociale en emotionele competenties van kinderen vergroot. Ook is de bibliotheek op school uitgebreid om het leesonderwijs een impuls te geven en te stimuleren. • We zetten in op in- en naschoolse activiteiten om kansengelijkheid te vergroten door onderwijs-, cultuur-, en sportactiviteiten aan te bieden op scholen. • Op alle basisscholen en middelbare scholen worden voorlichtingslessen gegeven door middel van theatervoorstellingen met maatschappelijke thema’s zoals middelengebruik, omgaan met geld en sociale media. Ook op het (voortgezet) speciaal onderwijs worden de lessen aangeboden en met enthousiasme ontvangen. Er wordt gekeken naar de mogelijkheid om ook lessen te ontwikkelen over online winkelen en impulsbeheersing • Er worden preventielessen gegeven over onder andere jeugdcriminaliteit, online veiligheid, vuurwerkoverlast en tolerantie en respect. • Wij bieden opnieuw alle basisscholen de mogelijkheid om de eindmusical van hun groep op een professioneel podium uit te voeren. In 2023/2024 gaan we aan de slag met een speciale Purmerendse musical geschreven door het NKT. • Samen met de Brede School Beemster (BSB) wordt een uitvoeringsagenda gemaakt met onderwerpen die actueel zijn binnen het onderwijs, de kinderopvang en de gemeente. Hierover vinden gesprekken plaats met alle partijen.

Vanuit de regio wordt gewerkt aan een betere en eenduidige aansluiting van het onderwijs op de arbeidsmarkt (zie verdere toelichting bij programma 9.Economie). • Bij het Leerlingenvervoer wordt meer ingezet op maatwerk, waarbij we oog hebben voor het stimuleren van zelfredzaamheid/zelfstandigheid van een gezin. • Afgelopen jaar zijn we gestart met verschillende schoolbesturen (po), het onderwijs en jeugdhulp slimmer met elkaar te verbinden. Dit willen we het aankomende jaar voortzetten. We bevorderen het wijkgericht werken.

33

Sport Sporten verbindt, is leuk en gezond. Sportverenigingen hebben een belangrijke sociale en maatschappelijke functie. We helpen verenigingen die op zoek zijn naar de verbinding, zodat we meer mensen stimuleren om te bewegen en te sporten. Dit zorgt voor vreugde en een gezondere levensstijl. • We geven uitvoering aan de Sportvisie, Sportakkoord en Preventieakkoord via het uitvoeringsprogramma. • Sportclubs krijgen de mogelijkheid om sponsoruitingen vanaf de sportaccommodaties op de omgeving te richten, zodat ze meer mogelijkheden hebben om inkomsten te verwerven. • We helpen verenigingen te ontwikkelen na corona, naar vereniging 2.0 met de integratie van multi sportoplossingen. • Versterken van de doorverwijzing naar sportaanbieders door actief in te zetten op een goede samenwerking tussen maatschappelijke instellingen zoals onderwijs, de GGD, sportverenigingen en -aanbieders, Spurd en de jeugdzorg. Daarbij zorgen voor verbinding met (kwetsbare) doelgroepen en activering tot sport en bewegen. • Stimuleren en ondersteunen van vitale sportaanbieders (commercieel/niet commercieel) in het aangaan van de verbinding en maatschappelijk projecten. • We zetten in op een nieuw te realiseren sporthal de Karekiet als ook het inzichtelijk maken van de verdere capaciteitswens voor binnensporten, zodat de verhoogde capaciteitsvraag naar binnensportaccommodaties wordt ingevuld.

• Ondersteund door verschillende onderzoeken willen we meer zwemlessen en meervoudig inzet van zwemwater kunnen bieden en gaan we voor een uitbreiding van het Leeghwaterbad met een hybride zwembad. • We zetten in op esports & gaming om de maatschappelijke verbinding met jeugd en jongvolwassenen te versterken en de digitale /niet digitale sportwerelden bij elkaar te brengen. Cultuur Kunst en cultuur dragen in belangrijke mate bij aan een goed leefklimaat. Cultuur prikkelt, inspireert, creëert ruimte voor verbeelding, vormt identiteit en geeft kleur aan het leven. Ook zorgt het voor verbinding en het vergroot de gemeenschapszin. Dit draagt bij aan de leefbaarheid en de identiteit van onze stad en dorpen. • We stellen een Cultuurvisie met uitvoeringsprogramma voor de komende jaren op. • We vergroten de bekendheid van het cultureel aanbod, onder andere door de verbinding met de beleidsterreinen economie en toerisme te versterken. • We stimuleren cultureel aanbod in de buitenlucht, onder andere in het Amfitheater en op andere locaties in de gemeente. • We blijven met de culturele partners in gesprek over de toekomstbestendigheid van het culturele veld ,om te blijven werken aan een divers en kwalitatief hoogwaardig cultureel aanbod. • Er wordt ingezet op het behoud van vrijwilligers, aangezien vrijwilligers van groot belang zijn voor het kunnen bieden van een rijk cultureel aanbod.

• Er wordt ingezet op de versterking van het onderwijs met sport- en cultuurlessen en kansengelijkheid, zodat alle kinderen in aanraking komen met verschillende vormen van kunst en cultuur. Dit maakt het mogelijk dat kinderen zich in de volle breedte kunnen ontwikkelen en ontdekken waar hun talenten liggen. • Er wordt ingezet op nieuwe manieren van cultuurparticipatie en participatie van kwetsbare mensen. 34

Gezondheid Purmerenders, die zoveel mogelijk bewust en gezond leven, dat is het streven. Voor jong en oud. Zo proberen we ouders te stimuleren om gezond te koken voor hun kinderen, zodat het letterlijk met de 'paplepel' wordt ingegoten. We continueren de BabyGroenteTas en bekijken samen met de coalitie Kansrijke Start hoe we nog meer ouders kunnen bereiken. • Vanuit Kansrijke Start organiseren we netwerkmomenten, zodat de mensen in de geboortezorgketen elkaar kennen en opzoeken als dat nodig is. • We organiseren een kosteloos en laagdrempelig aanbod aan zwangerschapscursussen in de wijken, zodat zwangeren elkaar hier kunnen treffen en goed voorbereid de bevalling en het ouderschap in gaan. • We zetten in op de gezonde wijk, waarin sporten, spelen en gezonde voeding dicht bij huis zijn. • We zorgen voor een continu fruitaanbod op scholen, zodat alle kinderen op de schooldagen fruit krijgen. • We volgen de pilot 'leefstijlcoach'. • We geven uitvoering aan het plan van aanpak van Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en Integraal Zorg Akkoord (IZA). • We blijven inzetten op een rookvrije gemeente, door de rookvrije tegels bij openbare speelterreinen te onderhouden en kosteloos de voorstelling van ‘De sTOPPERS’ te organiseren in de Purmaryn.

• Samen met de huisartsen is een samenwerking gestart met het sociaal wijkteam - een soort ‘Welzijn op recept’ - waardoor inwoners snel en veilig worden doorverwezen als hun hulpvraag (ook) anders is dan medisch. Deze inzet breiden we in 2024 uit in alle wijken. Wijkmanagement De dorps- en wijkmanagers zijn de ogen en oren van de wijken en dorpen. Meer bewoners en ondernemers zijn op de hoogte van de werkzaamheden van de dorps- en wijkmanagers, en weten hen makkelijk te vinden om hen te raadplegen en te informeren over dorps- en wijkaangelegenheden. Op deze manier worden bewoners meer in hun kracht gezet om zelf initiatieven te nemen in de wijk, weten bewoners elkaar te vinden en ontwikkelt de buurt zich in positieve zin. • Wijkmanagement verbindt bij maatschappelijk en fysieke ontwikkelingen (jeugd, veiligheid, leefbaarheid, openbare ruimte) door partijen bij elkaar te brengen, en zorgt voor een regiehouder. ‘Werken in wijken’ is hier een voorbeeld van. • Om de zichtbaarheid en bekendheid van dorps- en wijkmanagers nog beter te maken gaan we frequent communiceren over de betekenis van dorps- en wijkmanagement. Dit doen we zowel buiten als binnen de organisatie. Zorgfraude Voorkomen van zorgfraude zodat het budget ook daadwerkelijk besteed wordt aan die mensen die het nodig hebben.

• We willen zorgfraude binnen de Jeugdwet en de Wmo vroegtijdig signaleren en effectief ingrijpen als het zich voordoet. Daarvoor willen we proactief toezicht houden op kwaliteit en rechtmatigheid van verstrekkingen. • Consulenten worden getraind om signalen beter te kunnen herkennen.

35

Wat mag het kosten (Bedragen x € 1.000)

Rekening 2022

Primitieve begroting 2023

Begroting 2023 (Bijgesteld)

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

BV021 Kunst en cultuur

Lasten

-8.369

-8.096

-8.623

-8.725

-8.945

-9.012

-9.233

BV021 Kunst en cultuur

Baten

1.198

1.327

1.327

1.327

1.327

1.327

1.327

-7.172

-6.769

-7.296

-7.398

-7.617

-7.684

-7.905

BV022 Sport en recreatie

Lasten

-10.085

-9.047

-9.435

-9.589

-10.733

-11.347

-12.095

BV022 Sport en recreatie

Baten

2.563

1.972

2.022

2.085

2.104

2.123

2.144

-7.522

-7.075

-7.413

-7.504

-8.629

-9.223

-9.952

BV023 Wijkmanagement

Lasten

-1.063

-1.031

-1.276

-1.551

-1.564

-1.596

-1.632

BV023 Wijkmanagement

Baten

2

0

0

0

0

0

0

-1.061

-1.031

-1.276

-1.551

-1.564

-1.596

-1.632

BV024 Jeugd

Lasten

-37.201

-37.034

-38.464

-42.015

-43.454

-44.926

-45.862

BV024 Jeugd

Baten

100

20

20

21

21

22

22

-37.100

-37.014

-38.444

-41.994

-43.433

-44.904

-45.840

BV025 Onderwijs

Lasten

-13.180

-12.569

-14.612

-12.627

-13.057

-13.566

-15.107

BV025 Onderwijs

Baten

3.557

2.992

3.290

3.336

3.349

3.351

3.353

-9.623

-9.577

-11.322

-9.290

-9.708

-10.215

-11.754

-56.329

-45.905

-63.203

-50.371

-52.290

-52.154

-52.583

BV026 Maatschappelijke ondersteuning

Lasten

BV026 Maatschappelijke ondersteuning

Baten

14.813

3.072

17.891

4.653

4.776

4.609

3.465

-41.516

-42.832

-45.312

-45.719

-47.514

-47.545

-49.118

BV027 Werk en inkomen

Lasten

-49.731

-42.856

-50.401

-45.150

-44.702

-44.828

-44.791

BV027 Werk en inkomen

Baten

24.015

23.240

23.240

25.094

25.094

25.094

25.094

-25.716

-19.616

-27.161

-20.056

-19.609

-19.734

-19.697

PGR02 Samenleving

Lasten

-175.957

-156.538

-186.014

-170.028

-174.743

-177.428

-181.303

PGR02 Samenleving

Baten

46.248

32.624

47.790

36.516

36.670

36.526

35.405

-129.710

-123.914

-138.224

-133.512

-138.073

-140.901

-145.898

Saldo programma

Het saldo stijgt met € 4.712.000 ten opzichte van de bijgestelde begroting 2023. Dit wordt veroorzaakt door € 15.986.000 lagere lasten en € 11.274.000 lagere baten.

Ontwikkeling exploitatie 2023-2024 Vanwege de omvang van het programma wordt dit programma op beleidsveld niveau toegelicht conform de afspraak met de gemeenteraad. De belangrijkste elementen in de ontwikkeling op beleidsveldniveau ten opzichte van de bijgestelde begroting 2023 zijn:

36

Beleidsveld Kunst en cultuur BV021 Kunst en cultuur

Lasten

Baten

Diverse Afwijkingen lager dan € 100.000

-102

Totaal

-102

Beleidsveld sport en recreatie BV022 Sport en recreatie

Lasten

Baten

Havenkantoor In 2023 is er incidenteel budget beschikbaar gesteld voor de realisatie van een nieuw Havenkantoor.

100

Kapitaallasten Naar aanleiding van de jaarrekening 2022 en de Voorjaarsnota 2024 zijn de kapitaallasten geactualiseerd. Vanwege vertraging van investeringen in 2022 zijn de kapitaallasten 2023 incidenteel afgeraamd waardoor dit verschil ontstaat.

-566

Spurd In 2023 hebben we extra subsidie begroot i.v.m. de hoge energielasten in 2023. In 2024 hebben we hier geen extra subsidie voor gereserveerd. In 2023 zal deze extra subsidie echter ook niet nodig zijn omdat we gebruik maken van de specifieke uitkering Meerkosten Energie Openbare Zwembaden. Of deze regeling ook in 2024 terugkomt is vooralsnog niet bekend.

311

Diverse Afwijkingen lager dan € 100.000. Totaal

1

63

-154

63

Lasten

Baten

Beleidsveld Wijkmanagement BV023 Wijkmanagement Loonkosten De actualisatie en de verdeling van de loonkosten op de programma's zijn integraal bijgesteld zodat deze per beleidsveld een betere weergave zijn van de werkelijke personele inzet.

-337

Diverse Afwijkingen lager dan € 100.000

61

Totaal

-276

37

Beleidsveld Jeugd BV024 Jeugd

Lasten

Baten

Bijraming Jeugdwet In de najaarsrapportage 2022 is een tekort gepresenteerd van € 1,0 miljoen op de uitvoering van de jeugdwet. Ondanks een daling van het gemiddeld aantal jeugdigen in zorg en de inspanningen in het voorveld zagen wij een stijging van de kosten van de gespecialiseerde jeugdhulp. Daarbij werden de volgende redenen aangegeven: - De duur van zorg, waarbij kinderen langer in zorg bleven; - De complexiteit van zorg, waarbij de problematiek steeds ingewikkelder werd; - De intensiteit van zorg, waarbij behandelingen steeds intensiever werden. Dit tekort is toen incidenteel bijgeraamd omdat de omvang op dat moment niet goed te bepalen was. Inmiddels is vanuit de lopende begroting wel duidelijk dat dit effect structureel is (2023 is dus te laag geraamd). Bovenstaand beeld zien we namelijk nog steeds met betrekking tot duur, complexiteit en intensiteit van zorgtrajecten. Daarnaast is er een verschuiving zichtbaar van individuele trajecten naar systemische trajecten waarbij het hele gezin en de omgeving worden betrokken. Dit is op korte termijn duurder, maar zou op langere termijn goedkoper kunnen zijn. In de Najaarsrapportage 2022 is aangegeven dat het gemiddeld aantal kinderen in zorg daalt. Dat beeld zien we nog steeds, maar dit komt mogelijk ook door wachtlijstproblematiek vanwege gebrek aan personeel zowel intern als bij zorgaanbieders.

In de begroting 2024 is het tekort van € 1,0 miljoen vanuit 2022 alsnog structureel bijgeraamd.

-1.000

GGD Het programma GGD 3.0 heeft bevestigd dat de organisatie kwetsbaar is op het gebied van bedrijfsvoering. De GGD ontvangt van 2023-2025 een incidentele impuls om achterstallig onderhoud binnen bedrijfsvoering aan te pakken en in te lopen. Daarnaast is de WvGGZ (Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg), nadat het een periode in eigen beheer bij de gemeente is uitgevoerd, ondergebracht bij de GGD. Als laatste is de begroting aangepast conform de zienswijse op de begroting 2024. De totale bijraming van € 409.000 wordt deels bijgeraamd onder het beleidsveld Maatschappelijke ondersteuning en deels onder het beleidsveld Jeugd.

-269

Indexatie Binnen de Jeugdwet hebben wij afspraken met onze gecontracteerde partners dat indexatie plaats vindt op basis van het Overheidsbijdrage in de Arbeidskostenontwikkeling (OVA) percentage. Volgens onze begrotingsuitgangspunten houden wij voor subsidies rekening met een jaarlijkse indexatieverhoging van 2,5%.

-1.100

Loonkosten De actualisatie en de verdeling van de loonkosten op de programma's zijn integraal bijgesteld zodat deze per beleidsveld een betere weergave zijn van de werkelijke personele inzet.

-1.000

Diverse Afwijkingen lager dan € 100.000. Totaal

38

-181

1

-3.550

1

Beleidsveld Onderwijs BV025 Onderwijs

Lasten

Baten

Actualisatie kapitaallasten Naar aanleiding van de jaarrekening 2022 en de Voorjaarsnota 2024 zijn de kapitaallasten geactualiseerd. Dit positieve saldo wordt veroorzaakt door de afwaardering van de restantboekwaarde van het Da Vinci College in 2023.

659

Budget Integraal Kind Centrum (IKC) Bij de jaarrekening 2022 is het budget voor het Plan Van Aanpak van het IKC doorgeschoven naar 2023.

131

Combinatie functie Om de gezondheid van inwoners met een gezondheidsachterstand te verbeteren kwam het kabinet in 2014 met de decentralisatie-uitkering Gezond in de Stad (GIDS). In 2023 zijn deze middelen geïntegreerd in de Specifiek uitkering Gezond en Actief Leven Akkoord (SPUK GALA) onder de noemer Terugdringen Gezondheidsachterstanden.

419

Loonkosten De actualisatie en de verdeling van de loonkosten op de programma's zijn integraal bijgesteld zodat deze per beleidsveld een betere weergave zijn van de werkelijke personele inzet.

318

Sloopkosten scholen In 2023 zijn er vanuit het IHP sloopkosten beschikbaar gesteld voor 2 scholen. Voor de basisschool De Vlieger een bedrag van €100.0000 en voor het Da Vinci College een bedrag van €427.000.

527

Diverse Afwijkingen lager dan € 100.000 Totaal

-69

47

1.985

47

Lasten

Baten

Beleidsveld Maatschappelijke ondersteuning BV026 Maatschappelijke ondersteuning Corona In de begroting 2023 is € 100.000 begroot voor de 2e tranche sociaal steunpakket Covid-19 voor het brede maatschappelijke veld. In de begroting 2024 komt dit niet terug.

100

Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) In het kader van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) heeft de gemeente Purmerend middelen ontvangen om uitvoering te geven aan 15 bestaande en nieuwe programma's die gericht zijn op een lokale en regionale aanpak op het gebied van preventie, gezondheid en sociale basis. Dit betreft een specifieke uitkering (SPUK) waarbij integraal en domeinoverstijgend met een langetermijnaanpak wordt gewerkt, om resultaat te behalen bij het verkleinen van gezondheidsachterstanden.

-1.639

Gezond in de Stad (GIDS) Om de gezondheid van inwoners met een gezondheidsachterstand te verbeteren, kwam het kabinet in 2014 met de decentralisatie-uitkering Gezond in de Stad GIDS (GIDS). In 2023 zijn deze middelen geïntegreerd in in de Specifiek uitkering Gezond en Actief Leven Akkoord (SPUK GALA) onder de noemer Terugdringen Gezondheidsachterstanden.

39

173

1.639

BV026 Maatschappelijke ondersteuning

Lasten

Baten

GGD Het programma GGD 3.0 heeft bevestigd dat de organisatie kwetsbaar is op het gebied van bedrijfsvoering. De GGD ontvangt van 2023-2025 een incidentele impuls om achterstallig onderhoud binnen bedrijfsvoering aan te pakken en in te lopen. Daarnaast is de WvGGZ (Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg), nadat het een periode in eigen beheer bij de gemeente is uitgevoerd, ondergebracht bij de GGD. Als laatste is de begroting aangepast conform de zienswijze op de begroting 2024. De totale bijraming van € 409.000 wordt deels bijgeraamd onder het beleidsveld Maatschappelijke ondersteuning en deels onder het beleidsveld Jeugd. Bij Volksgezondheid gaat het om een bijraming van € 140.000.

-140

Indexering Maatschappelijke ondersteuning Bij de maatschappelijke ondersteuning hebben we in de begroting rekening gehouden met de indexering van het OVA-percentage. Dit heeft geleid tot een bijraming van de raming van gecontracteerde taken.

-439

Indexering Maatwerk voorzieningen Voor 2024 houden we rekening met de indexatie voor de WMO-maatwerkvoorziening Hulp bij Huishouden uitgaande van het OVA-percentage. Hierdoor stijgen de lasten.

-604

Kapitaallasten Naar aanleiding van de jaarrekening 2022 en de Voorjaarsnota 2024 zijn de kapitaallasten geactualiseerd. Vanwege vertraging van investeringen in 2022 zijn de kapitaallasten 2023 incidenteel afgeraamd waardoor dit verschil ontstaat.

-628

Loonkosten De actualisatie en de verdeling van de loonkosten op de programma's zijn integraal bijgesteld zodat deze per beleidsveld een betere weergave zijn van de werkelijke personele inzet.

283

Noodsteun energie en huur In de begroting van 2023 is een extra subsidie van € 500.000 voor noodsteun energie en huur voor maatschappelijke organisaties ontvangen en geraamd als uitgave. In 2024 is dit niet begroot.

500

Oekraïne en Crisis Noodopvang Baanstede In de begroting 2024 is er (nog) geen rekening gehouden met de voorzetting van de Oekraïne projecten. In 2023 is hiervoor € 12,9 miljoen aan specifieke uitkering bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne begroot. Daarnaast hadden we in de begroting 2023 € 2,0 miljoen aan baten geraamd die via de veiligheidsregio worden ontvangen voor de crisisnoodopvang in de Baanstede. In de begroting 2024 zijn deze baten niet meer van toepassing omdat de crisisnoodopvang in de Baanstede er per 1 juli 2023 niet meer is.

14.853

-14.853

Steun Turkije en Syrië In de begroting 2023 is voor de steun aan Turkije en Syrië in verband met de aardbeving € 100.000 beschikbaar gesteld voor lokale en landelijke initiatieven die bijdragen aan de nazorg en wederopbouw van het getroffen aardbevingsgebied. In 2024 is dit niet begroot.

100

Diverse Afwijkingen lager dan € 100.000. Totaal

40

273

-25

12.832

-13.239

Beleidsveld Werk en inkomen BV027 Werk en inkomen

Lasten

Baten

Bijzondere bijstand In de begroting van 2023 is er € 770.000 extra begroot door een overheveling van middelen 2022 naar 2023. Dit bedrag was bedoeld om onze inwoners daar waar nodig extra te ondersteunen in de vergoeding voor (extra) energielasten van huishoudens waarbij de reguliere energietoeslag niet toereikend was. In 2024 zijn hiervoor geen extra middelen begroot.

770

Energietoeslag Voor de energietoeslagen is er in 2023 € 6,3 miljoen extra budget begroot om de mensen met een laag inkomen tegemoet te komen. De dekking hiervan kwam uit de algemene uitkering. In de begroting van 2024 is er geen rekening gehouden met energietoeslagen.

6.300

Loonkosten De actualisatie en de verdeling van de loonkosten op de programma's zijn integraal bijgesteld zodat deze per beleidsveld een betere weergave zijn van de werkelijke personele inzet.

580

Participatie In de begroting 2024 is € 651.000 extra bijgeraamd voor de participatie. Dit conform de zienswijze op de gewijzigde begroting 2023, primaire begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027 van participatiebedrijf Werkom.

-651

Rijksbijdrage voor Inkomensondersteuning Op grond van de laatst bekende beschikking is de structurele rijksbijdrage voor inkomensondersteuning (BUIG) voor 2024 geactualiseerd. Deze is € 1,8 miljoen hoger dan in 2023.

1.853

Sociale werkvoorziening Door een sneller dan verwachte afname van het aantal WSW-medewerkers hebben we de begroting 2024 aangepast conform de zienswijze op de gewijzigde begroting 2023, primaire begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027 Werkom.

128

Uitkeringen Op basis van de prognoses van de uitkeringen zijn de lasten naar boven bijgesteld in afstemming met de hier tegenover staande rijksuitkering (zie baten).

-1.853

Diverse Afwijkingen lager dan € 100.000.

-23

Totaal

5.251

Reserves Dit programma heeft geen reserves.

Voorzieningen Dit programma heeft geen voorzieningen.

41

1.853

Investeringen Voor 2024 zijn de volgende investeringen begroot (voor specificatie zie investeringsoverzicht) Lopende investeringen

31.698

Vervangingsinvesteringen

10.274

Voorgenomen investeringen

10.865

Totaal

52.837

42

Programma 3

Wonen

Visie We zorgen voor een aansprekende woningvoorraad in leefbare buurten waar het fijn is om te wonen, met voldoende variatie in woningtypen en prijsklassen huur en koop, waarin iedereen in elke levensfase een plek kan vinden. Er is voldoende ruimte voor bijzondere doelgroepen en huishoudens met een specifieke woon(zorg)vraag.

Doelen en activiteiten Samen met onze partners werken wij aan deze visie door te sturen op onderstaande punten: • Een eerlijke verdeling van de sociale huurwoningen van corporaties; • Een gebalanceerde programmering van nieuwbouw- en transformatielocaties, rekening houdend met de specifieke ligging en kenmerken van de locatie, de woningvraag van woningzoekenden (zowel van binnen als van buiten Purmerend), de behoeften van bijzondere doelgroepen en van Purmerenders met een specifieke woon(zorg)vraag en het beschikbare aanbod uit de bestaande voorraad. De bouw van tijdelijke woningen kan onderdeel zijn en het bevorderen van de doorstroming van senioren in zowel huur als koop is een belangrijk aandachtspunt;

43

• Het behoud en de samenstelling van de bestaande voorraad, zodat het aandeel en het aanbod van betaalbare huur- en koopwoningen en andere schaarse woningen en de leefbaarheid in de wijken zoveel als mogelijk worden beschermd; • Aandacht voor duurzaamheid en klimaatadaptatie in de bestaande voorraad en in nieuw te bouwen woningen; • In beeld brengen van de woonzorgopgave en het stimuleren van samenwerking tussen corporaties en zorgaanbieders om invulling te geven aan deze opgave.

Wat gaan we doen en wat willen we hiermee bereiken? Wonen We bieden inwoners een passende woning en bevorderen de doorstroming (van bijvoorbeeld senioren naar geschikte woningen). Inwoners die een woning het hardst nodig hebben krijgen hierdoor meer kans op een woning. Op middellange termijn samen werken aan voldoende beschikbare en betaalbare woningen, waarbij we ook werken aan vitale, leefbare en inclusieve buurten met een gevarieerd woningaanbod. We zetten in heel Purmerend in op maximale woningbouw, volgens de 30-40-30-verdeling uit het coalitieakkoord (minimaal 30% sociale huur, 40% middeldure huur en koop en 30% vrije keuze). • In 2024 leveren we (naar verwachting) 400 nieuwbouwwoningen op. Hiervan vallen ongeveer 235 in de categorie sociale huur en middeldure huur/koop en 165 in de duurdere huur/ koop klasse. Daarnaast zetten we in op het versnellen van de woningbouwopgave. • We stellen een nieuwe woon(zorg)visie op die aan de gemeenteraad wordt voorgelegd ter besluitvorming. De woon(zorg)visie wordt opgesteld in samenwerking met onze maatschappelijke partners en in afstemming met andere relevante beleidsontwikkelingen.

• Nadat de raad de nieuwe woon(zorg)visie heeft vastgesteld, actualiseren we de Nota Kaders en Instrumenten Woningbouwprogrammering waarin de spelregels zijn vastgelegd voor sociale huurwoningen (een nadere uitwerking van de 30%-40%-30% norm) en de Doelgroepenverordening 2020. • We voeren de prestatieafspraken met de corporaties en de huurdersorganisatie uit en maken met hen en met de belangrijke zorgpartijen nieuwe prestatieafspraken voor de periode 2025 t/m 2028. • We voeren het sociaal woonakkoord met de corporaties uit. • We vertalen nieuwe wetgeving – zoals de reeds in werking getreden Wet goed verhuurderschap en de nog komende Wet versterking regie op de volkshuisvesting en de Wet betaalbare huur – in lokaal beleid. • We monitoren het functioneren van de nieuwe verdeelregels voor sociale huurwoningen van corporaties en nemen zonodig actie. • In 2024 bekijken wij waar wij een nieuw woonwagen terrein kunnen realiseren. In afwachting daarvan voegen wij tijdelijk twee extra standplaatsen toe op een van de bestaande woonwagenterreinen. • We stellen beleid op voor de huisvesting van arbeidsmigranten. Voor alle partners die betrokken zijn is er duidelijkheid over de huisvesting voor deze groep. • We evalueren de pilot voor de regionale 65+-verhuisvoordeelregeling. Bij een positieve conclusie nemen we deze regeling op in onze huisvestingsverordening.

• We continueren het sociaal beheer in en rondom de tijdelijke woningen, sturen bij waar nodig en zien toe op de exploitatie.

44

• We blijven binnen de Metropoolregio Amsterdam (MRA) samenwerken om de woningbouw op elkaar af te stemmen en te versnellen. Hiervoor voeren we onder andere de Woondeal MRA uit. Doel van de Woondeal is dat er sneller en meer betaalbare huur- en koopwoningen worden gebouwd. • We continueren de samenwerking binnen de MRA ten aanzien van de huisvesting van aandachtsgroepen. Dit met als doel om te beschikken over voldoende betaalbare woningen voor alle aandachtsgroepen en deze groepen met de juiste zorg en ondersteuning evenwichtig te verdelen over gemeenten. • We werken samen met corporaties, zorgaanbieders en welzijnsorganisaties aan de woonzorgopgave in het Platform Wonen, zorg, welzijn Purmerend. We versterken het netwerk en delen plannen en ideeën op de initiatieventafel. Belangrijk om te weten Nationale Woon- en Bouwagenda met de zes onderliggende volkshuisvestelijke programma’s Na periodes van afwezigheid neemt het Rijk weer de regie op de woningmarkt. Het Rijk neemt weer flink de regie op de woningmarkt. In maart 2022 heeft de (nu demissionair) minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO) de Nationale Woon- en Bouwagenda (NWBA) vastgesteld. Deze agenda heeft drie kerndoelen: • Beschikbaarheid: voldoende woningen voor iedereen.

De bouw van 900.000 woningen tot en met 2030, met als streven: tweederde van deze woningen betaalbaar; • Betaalbaarheid: woonlasten sluiten beter aan bij het inkomen. Het aantal huishoudens dat te hoge woonlasten draagt ten opzichte van het inkomen neemt af; • Kwaliteit: voldoende woningen voor aandachtsgroepen en ouderen, perspectief voor kwetsbare wijken en duurzame huisvesting bereikbaar voor iedereen. De Nationale Woon-en Bouwagenda heeft zes onderliggende programma’s: een thuis voor iedereen (waarvoor de MRA als koploperregio de doelen in de praktijk al probeert te realiseren), betaalbaar wonen, wonen en zorg voor ouderen, versnelling verduurzaming gebouwde omgeving en leefbaarheid & veiligheid. Met zes onderliggende programma’s uit de Nationale Woon- en Bouwagenda moet invulling worden gegeven aan het realiseren van de doelstellingen. Dit zijn: Een thuis voor iedereen (waarvoor de MRA als koploperregio, vooruitlopend op landelijke wetgeving, de doelen in de praktijk al probeert te realiseren), Betaalbaar wonen, Wonen en zorg voor ouderen, Versnelling Verduurzaming gebouwde omgeving en Leefbaarheid en veiligheid. Met name de eerste vier programma’s zullen (forse) invloed hebben op het programma (maatschappelijk) wonen. Via de tussen Rijk en provincies en regio’s gesloten woondeals komt er zo ongetwijfeld veel op ons af de komende jaren.

Wat mag het kosten (Bedragen x € 1.000)

Rekening 2022

Primitieve begroting 2023

Begroting 2023 (Bijgesteld)

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

BV031 Wonen

Lasten

-377

-506

-670

-996

-1.008

-1.023

-1.045

BV031 Wonen

Baten

12

130

130

130

130

130

130

-364

-376

-539

-866

-878

-893

-915

45

Het saldo daalt met € 327.000 ten opzichte van de bijgestelde begroting 2023. Dit wordt veroorzaakt door € 326.000 hogere lasten.

Ontwikkeling exploitatie 2023-2024 BV031 Wonen

Lasten

Baten

Loonkosten De actualisatie en de verdeling van de loonkosten op programma 2 en 3 zijn integraal bijgesteld zodat deze per beleidsveld een betere weergave zijn van de werkelijke personele inzet.

-311

Diverse Afwijkingen lager dan € 100.000.

-15

Totaal

-326

Reserves Reserve woonvisie. De reserve woonvisie heeft een 1:1 relatie met het saldo van de business case tijdelijke woningen. Na de ingebruikneming van de locatie Waterlandlaan eind 2023 zal de exploitatie tijdelijke woningen opnieuw geactualiseerd worden. Voor 2024 is nu een onttrekking aan de reserve geraamd van € 264.244 Reserve woningbouwprogrammering Voor de reserve woningbouwprogrammering zijn geen mutaties begroot in 2024.

Voorzieningen Dit programma heeft geen voorzieningen.

Investeringen Dit programma heeft geen investeringen.

46

Programma 4

Milieu

Visie We zetten in op het behoud van een goed milieu en duurzaam gebruik van grondstoffen. Duurzame energieopwekking en vermindering van CO2-uitstoot vraagt inzet van iedereen om de doelstellingen van het klimaatakkoord van Parijs 2015 haalbaar en betaalbaar te maken. Het inrichten van het afvalbeheer met de focus op zo veel mogelijk schone en goed recyclebare gescheiden opgehaalde grondstoffen en het minimaliseren van de hoeveelheid te verbranden restafval. Hierbij wordt de balans gezocht tussen het gemak voor onze inwoners en het realiseren van de milieudoelstellingen, tegen maatschappelijk verantwoorde kosten.

Doelen en activiteiten Afvalinzameling Een gemeente die werkt voor haar inwoners en ondernemers, met zoveel mogelijk vooraf gescheiden afvalinzameling als aanzet tot grondstoffenverwerking. Het gaat niet meer over afval, het gaat over grondstoffen; afvalbeheer wordt grondstoffenmanagement en dat vraagt om een andere aanpak en inrichting van de processen. Afvalscheiding is niet als enige van belang in de overgang naar het grondstofdenken. Ook afvalpreventie speelt een rol. Het voorkomen van afval 47

ligt niet langer alleen op het bord van de producenten, maar ook op het bord van de inwoners van Purmerend. Door slim kopen en consumeren kan veel restafval voorkomen worden. Wij kunnen de inwoners van Purmerend hierbij helpen door een makkelijk toegankelijk inzamelsysteem voor grondstoffen te bieden en bewoners goed en volledig te informeren over het waarom en nut & noodzaak van afvalscheiding en afvalpreventie. Milieu Door middel van gericht toezicht zorgen we ervoor dat bedrijven voldoen aan de geldende wet- en regelgeving op het gebied van milieu. In het op te stellen programma Uitvoering en Handhaving wordt aangegeven waar de prioriteiten liggen. Hierbij worden diverse samenwerkingsverbanden met externe partijen aangegaan op het gebied van energietransitie en duurzaamheid. Ecologie We gaan de komende jaren op veel plekken bouwen en dat heeft grote invloed op de lokale natuur. In 2024 stellen we een visie ecologie op met als doel het behoud en het verbeteren van de natuur in Purmerend. Belangrijk is het verbeteren van het leefgebied van beschermde soorten. Door het optimaliseren van het Natuurnetwerk kunnen ook andere planten en dieren daarvan profiteren. Verbeteringen in beheer en inrichting , zowel van gebouwen als het groen, dragen bij aan het behoud van waardevolle leefgebieden in de gemeente. Via onderzoek ontstaat een beter beeld van de voorkomende soorten.

In het gekoppelde Ambitiedocument Natuur Inclusief Bouwen komen uitgangspunten voor de bouw en ontwikkeling te staan die bijdragen aan het stedelijke klimaat en biodiversiteit. Uiteindelijk moeten inwoners, organisaties en bedrijven de natuur omarmen. Daarom is communicatie en participatie een belangrijk aandachtspunt in de op te stellen Visie Ecologie. Duurzaamheid In 2023 is meer budget vanuit het Rijk beschikbaar gekomen voor de personele invulling van Duurzaamheid. Zoals bij u bekend heeft Purmerend al sinds 2017 een ruime personele inzet op het terrein van Duurzaamheid. Deze inzet is tot nu toe volledig ten laste van de algemene middelen van de gemeente geboekt. Het is een van de redenen waarom de gemeente Purmerend ten opzichte van veel andere gemeenten op onderdelen een voorlopersrol in de energietransitie had en heeft. De nu beschikbare subsidie is een ondersteuning voor gemeenten die personele capaciteit op het gebied van klimaat- en energie missen. Voor de gemeente Purmerend is het hierdoor niet langer noodzakelijk om deze kosten uit eigen middelen te bekostigen. De ruimte die hierdoor in de begroting ontstaat, kan daarom gebruikt worden om het ingezette duurzaamheidsbeleid voort te zetten. In zijn algemeenheid zit er spanning tussen de grootte van de opgave van Purmerend voor verduurzaming in Purmerend en de beschikbare middelen voor een sluitende begroting.

Wij zien het als onze belangrijkste taak om onze inwoners te ondersteunen met het realiseren van de energietransitie. Dit betekent niet dat er geen aandacht is voor bijvoorbeeld circulariteit of duurzame mobiliteit en tal van andere onderwerpen, maar met name daar waar financiële middelen moeten worden ingezet, kiezen wij voor twee thema’s, t.w. Aardgasvrij maken en Isolatie.

Wat gaan we doen en wat willen we hiermee bereiken? Aardgasvrij maken De gemeente Purmerend heeft budget gekregen voor de Proeftuin In Overwhere Zuid en afgesproken is dat dit wordt uitgevoerd zolang hiervoor middelen beschikbaar zijn. Voor 2024 zijn 48

hiervoor (nog) voldoende middelen beschikbaar. Er is inmiddels een bijdrageregeling voor aanleg van warmtenetten voor netwerkbedrijven zoals Stadsverwarming Purmerend (SVP) maar deze is niet dekkend. Toch ondersteunen wij de aanvragen die hiervoor door SVP worden gedaan. Omdat de behoefte aan duidelijkheid over de energietransitie toeneemt bij inwoners, zullen hiervoor keuzes moeten worden gemaakt die wij u zullen voorleggen, waarbij de ruimte die vanwege de personeelskostensubsidie ontstaat kan worden ingezet. Nationaal Isolatie Programma In juli 2023 is het Nationaal Isolatie Programma van start gegaan. Hiervoor is een aanvrage voor de eerste tranche ingediend. Deze bijdrage wordt door het Rijk bepaald aan de hand van het aantal koopwoningen met een G, F, E of D-label. In het najaar van 2023 kan een tweede tranche worden ingediend. De regeling richt zich enerzijds op woningen met een lagere WOZwaarde dan €429.300,-- anderzijds krijgen eigenaren die in aanmerking zijn gekomen voor een energietoeslag voorrang. In het najaar van 2023 wordt u hiertoe een subsidieverordening ter vaststelling aangeboden. Energie- en warmtebronnen Voor de langere termijn is er behoefte aan een of meer warmtebronnen voor SVP. Hierbij zal ook gekeken moeten worden naar de mogelijkheden voor Geothermie.

Dit is voor de langere termijn onvoldoende omdat uitbreiding van het netwerk gewenst is en biomassa moet worden gezien als een transitiebrandstof. Met SVP en andere stakeholders worden de mogelijkheden van verder seismisch onderzoek nagegaan. In het najaar van 2023 gaat in samenwerking met de provincie en de rijksdienst voor cultureel Erfgoed opnieuw onderzocht worden of en zo ja, welke mogelijkheden er zijn voor opwekking van windenergie in de Beemster zonder dat dit de Unesco Werelderfgoed-status in gevaar brengt. Op verzoek van enkele ondernemers in de Beemster wordt in samenwerking met de Provincie gekeken naar mogelijkheden voor winning van biogas in de Beemster. Stroom / elektriciteit Voor de realisatie van ruimtelijke projecten, het bouwen van woningen, de economische activiteiten van ondernemers én de transitie naar hernieuwbare brandstoffen is elektriciteit nodig. Uit berekeningen blijkt dat er knelpunten zijn om voldoende elektriciteit te hebben voor de geplande ontwikkelingen. Er is te weinig elektriciteit en het netwerk is te krap bemeten om de schommelingen tussen vraag- en aanbod aan te kunnen. Dit heeft gevolgen voor de uitvoering van de Purmerendse bestuurlijke agenda. Inwoners en ondernemers gaan hiervan de effecten merken. Om tot verbeteringen te komen, realiseren de verantwoordelijke landelijke partijen een nieuw 380 kV hoogspanningsnetwerk.

Het Noord-Hollandse tracé voor dit voornamelijk bovengrondse netwerk is nog niet bekend. Om tot een keuze te komen is een Rijkscoördinatieregeling (RCR) procedure gestart. Voor dit proces wordt vooruitgelopen op de omgevingswet. Dit gebeurt onder andere met de te volgen participatieprocedure. Als gemeente volgen wij dit proces met volle aandacht en maken gebruik van de mogelijkheden om tot een optimale inpassing te komen die zo min mogelijk effect heeft op de andere Purmerendse ruimtelijke agenda. Voor onze regio wordt ook het middenstroomnetwerk versterkt. Dit gebeurt concreet door op korte termijn een nieuwe 150 kV kabel te trekken tussen het station in Wijdewormer en het 49

nieuw te bouwen elektriciteitsstation in Baanstee-Noord. Hiervoor zijn in 2023 acties gestart om in 2026 voldoende stroom te hebben voor het bedrijventerrein én voor de lopende bouwprojecten. Purmerend zorgt er, in nauwe samenwerking met de andere betrokken gemeenten voor, dat de netbeheerders zo snel mogelijk kunnen werken. We zijn alert op mogelijke stagnaties en pakken het initiatief om deze te omzeilen. Parallel aan de structurele verbeteringen van het elektriciteitsnetwerk verkennen wij als gemeente de mogelijkheden voor aanvullende lokale initiatieven om beter gebruik te maken van de elektriciteit die wél beschikbaar is. In essentie gaat het hierbij om effectieve afstemming tussen vraag en aanbod. Dit vraagt om activiteiten, investeringen en medewerking van ondernemers. Dit geldt ook voor de gemeentelijke organisatie. Er is budget nodig om de lokale initiatieven op gang te brengen en praktisch mogelijk te maken Duurzaamheidsagenda Het rijksbeleid dat wordt uitgevoerd heeft een grote invloed op de huidige werkzaamheden op het gebied van Duurzaamheid. Zowel de regelgeving als de Specifieke Uitkeringen maken veranderingen in het beleid noodzakelijk waardoor meer tijd nodig is om het beleid voor de komende jaren te formuleren. Wij zijn voornemens om voor het begrotingsjaar 2024 u een duurzaamheidsbeleidsnota met agenda te presenteren.

Milieu Purmerend is schoon, heel en veilig om in te wonen, te recreëren en te werken. De gemeente voert de milieutaken uit overeenkomstig de Omgevingswet. Bedrijven die moeten voldoen aan energiebesparingsplicht stimuleren/ondersteunen voor een duurzame stad. • Terugdringen van milieuhinder door bedrijven, door deze te laten voldoen aan de geldende weten regelgeving. Klachten en meldingen afkomstig van bedrijven pakken we adequaat op. • We leggen de prioriteiten en de keuzes die we daarin maken vast in het Uitvoeringsprogramma VTH 2025 en stellen het Evaluatieverslag VTH 2023 op. • De Omgevingsdienst voert in opdracht van de gemeente Purmerend toezicht uit bij bedrijven die vallen onder het basistakenpakket. • Het bodeminformatiesysteem is op orde, zodat de nieuwe bodemtaken uitgevoerd kunnen worden. • De bestaande milieu-inrichtingen worden omgezet naar milieubelastende activiteiten. • Uitvoering geven aan het Energiebesparingsakkoord. Afvalinzameling Verbetering afvalscheiding door inwoners op een creatieve wijze bewust te maken van de nut en noodzaak van afval scheiden en hen de mogelijkheid te bieden afval beter te scheiden. • Opstellen plan van aanpak en business case Omgekeerd Inzamelen; een inzamelsysteem waarbij gescheiden ophalen van grondstoffen aan huis gemakkelijk gemaakt wordt en het weggooien van restafval minder gemakkelijk is.

• In het plan van aanpak Omgekeerd Inzamelen is ook de inrichting van de inzameling van bioafval bij hoogbouw meegenomen. (als vervolg op de pilot inzameling bioafval in de Oosteren Westervenne). • Communicatiecampagne "Afval bestaat niet!"

50

Belangrijk om te weten Wet en regelgeving Het LAP3 loopt af in 2023 en wordt vervangen door het CMP; het Circulair Materialen Plan. Het CMP treedt per 1 januari 2025 in werking, zo is de planning. Het CMP sluit beter aan op het programma Nederland Circulair in 2050. De UPV, de Uitgebreide Producentenverantwoordelijkheid, die de verantwoordelijkheid van de verpakkingsindustrie voor inzameling en verwerking van alle verpakkingen regelt, krijgt een update voor de komende jaren wat betreft de vergoedingenstructuur. Daarnaast worden nieuwe onderdelen toegevoegd die onder de UPV moeten gaan vallen zoals textiel en luiers. Ontwikkelingen afvalbranche De afvalbranche is onverminderd in ontwikkeling. De afzetmarkten fluctueren in bereikbaarheid en ook de tariefstructuren staan onder druk. De vergoedingen voor de grondstoffen vertonen een grillig karakter, zowel positief als negatief. Afvalscheiding en hergebruik Binnen de afvalbranche is steeds meer discussie over het verschil tussen afvalscheiding en daadwerkelijk hergebruik van grondstoffen. De focus komt steeds meer op de kwaliteit van de gescheiden grondstofstromen te liggen. Schone grondstofstromen kunnen zorgen voor maximaal hergebruik van de grondstoffen.

Risico’s bedrijfsvoering Het slecht verkrijgbaar zijn van grondstoffen heeft invloed op het productieproces van externe leveranciers van bijvoorbeeld (vracht)auto’s en onderdelen daarvan, minicontainers, ondergrondse containers en containerbehuizingen voor Gft hoogbouw. Levertijden en aanschafkosten lopen hierbij sterk op. Ook in 2024 zijn de stijgende brandstofkosten een reden tot zorg. Rijksbeleid duurzaamheid Landelijk wordt deze kabinetsperiode fors ingezet op duurzaamheid. De middelen nemen toe maar de exacte omvang die voor de gemeente beschikbaar komt is op dit moment nog niet bekend. Vertrekpunt voor het onderdeel duurzaamheid voor 2024 is daarom de voortzetting van de duurzaamheidsagenda 2020 – 2023, zonder extra middelen. Er wordt een nieuwe strategische duurzaamheidsagenda voorbereid voor de periode 2024 – 2026 die breder van karakter is en waar ook onderwerpen naast de energietransitie worden opgenomen. Daarin worden ook verdere initiatieven onder het voorbehoud van aanvullende Rijks of provinciale middelen benoemd. Zo anticiperen we op de toenemende aandacht voor duurzaamheid vanuit het Rijk. Warmtebronnen Vanuit Stadsverwarming Purmerend en de gemeente worden de mogelijkheden voor nieuwe warmtebronnen onderzocht op haalbaarheid waarbij onder andere wordt gekeken naar geothermie.

Maatwerkoplossingen buitengebied Beemster Voor de bedrijven en woningen in het buitengebied van Beemster bestaat een grote behoefte aan meer mogelijkheden om uitvoering te kunnen geven aan de energietransitie. Hier is stadsverwarming niet de eerste optie. Keuzevrijheid voor de wijze waarop uitvoering wordt gegeven 51

aan de energietransitie wordt beperkt door tal van voorschriften. Uiteraard is niet voor niets gekozen voor een conserverend ruimtelijk beleid en vraagt het landschap om voorzichtigheid om het karakter van de historische inrichting van de polder zo min mogelijk aan te tasten. Vandaar dat deskundigen worden gevraagd om te adviseren waar en tot hoever er mogelijkheden zijn om - met behoud van de waarden van het gebied – invulling te geven aan de energietransitie en hiervoor een afwegingskader op te stellen. Het afwegingskader kan ruimte bieden voor maatwerkoplossingen. Landelijk gebied De provincie heeft in mei 2023 een eerste versie van het Provinciaal Programma Landelijk Gebied (PPLG) goedgekeurd. Het PPLG wordt uitgewerkt naar 5 regio’s waaronder Laag Holland. Deze gebiedsplannen voorzien in het herstellen en realiseren van natuurgebieden, innovaties bij veehouderijen voor lagere stikstofuitstoot, perspectief voor landbouwers en een verhoging van het grondwaterpeil in de veenweiden. Ook de waterkwaliteit, biodiversiteit, het klimaat, erfgoed en recreatie krijgen aandacht.

Wat mag het kosten (Bedragen x € 1.000)

Rekening 2022

Primitieve begroting 2023

Begroting 2023 (Bijgesteld)

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

BV041 Milieu

Lasten

-13.545

-13.698

-13.948

-13.929

-14.175

-14.498

-14.785

BV041 Milieu

Baten

15.766

15.991

16.010

16.227

16.592

16.933

17.301

2.221

2.293

2.062

2.298

2.417

2.435

2.516

BV042 Duurzaamheid

Lasten

-2.726

-2.795

-7.655

-2.378

-2.373

-569

-583

BV042 Duurzaamheid

Baten

29

0

1.538

1.552

1.566

0

0

-2.697

-2.795

-6.117

-826

-807

-569

-583

PGR04 Milieu

Lasten

-16.271

-16.493

-21.603

-16.308

-16.547

-15.067

-15.367

PGR04 Milieu

Baten

15.795

15.991

17.548

17.779

18.157

16.933

17.301

-476

-502

-4.056

1.471

1.610

1.866

1.933

Saldo programma

Het saldo stijgt met € 5.527.000 ten opzichte van de bijgestelde begroting 2023. Dit wordt veroorzaakt door € 5.295.000 lagere lasten en € 231.000 hogere baten.

52

Ontwikkeling exploitatie 2023-2024 Beleidsveld Milieu BV041 Milieu

Lasten

Baten

Hogere baten afvalbeheer De hogere baten afvalstoffenheffing van € 538.000 is het gevolg van de voorgestelde tariefstijging van 1% (meerjarig). Daarnaast dalen de baten uit afvalstromen van € 348.000 in 2024 ten opzichte van 2023 door marktwerking. Dit betreft met name papier (€ 296.000), metaal (€ 50.000) en kunststof verpakking (€ 46.000). De overige afvalstromen laten per saldo een voordeel zien van € 44.000.

190

Hogere lasten afvalbeheer De per saldo hogere lasten afvalbeheer van € 96.000 is het gevolg van hogere loonkosten van het personeel Reiniging door formatie-uitbreiding en indexering (€ 324.000), hogere kapitaalslasten door met name vervanging van tractie (€ 178.000) en hogere overige lasten afvalbeheer (€ 66.000). Tegenover deze hogere lasten staan een lagere doorbelasting van kosten van de nieuwe milieustraat Baanstee Noord door een vertraagde start van de bouwwerkzaamheden (€ 100.000) en lagere verwerkingskosten door een naar verwachting lager tonnage afval (€ 372.000).

-96

Hogere onttrekking uit voorziening afvalstoffenheffing Er wordt € 80.000 meer uit de voorziening afvalstoffenheffing onttrokken om 100% kostendekkendheid te bereiken.

80

Diverse Afwijkingen lager dan € 100.000

35

27

Totaal

19

217

Lasten

Baten

Beleidsveld Duurzaamheid BV042 Duurzaamheid Duurzaamheid Bij de voorjaarsnota is besloten om de eigen middelen voor duurzaamheid af te ramen. Hier tegenover staat de ontvangst van extra Rijksmiddelen voor het klimaat. Per saldo ontstaat hier een verschil ten opzichte van 2023.

1.195

Proeftuin aardgasvrij In 2023 stond de laatste fase van de uitvoering proeftuin aardgasvrij begroot. In 2024 staan deze kosten niet langer begroot. Hierdoor ontstaat een grote afwijking ten opzichte van het voorgaande jaar.

4.101

Diverse Afwijkingen lager dan € 100.000 Totaal

53

-19

14

5.277

14

Reserves Reserve duurzaamheid In 2024 wordt per saldo een bedrag van € 46.000 onttrokken aan de reserve duurzaamheid. De onttrekking betreft de middelen welke de gemeente vanuit het Rijk heeft ontvangen voor het klimaatakkoord.

Voorzieningen Voorziening afvalstoffenheffing De voorziening heeft tot doel om te komen tot een meerjarige egalisatie van het tarief van de afvalstoffenheffing en bedraagt € 1.934.000 per 1-1-2024. In 2024 is er een onttrekking aan de voorziening afvalstoffenheffing begroot van € 220.000. Hiermee komt de tariefstijging voor 2024 op de voorgestelde 1% (meerjarig).

Investeringen Voor 2024 zijn de volgende investeringen begroot (voor specificatie zie investeringsoverzicht) Lopende investeringen

0

Vervangingsinvesteringen

720

Voorgenomen investeringen

0

Totaal

720

54

Programma 5

Bereikbaarheid

Visie Purmerend groeit. Binnenstedelijk worden de komende jaren veel woningen toegevoegd. Nieuwe én bestaande inwoners moeten op een veilige, comfortabele en snelle manier naar hun bestemmingen kunnen reizen. Daarbij mogen geen groepen buiten de boot vallen. De binnenstedelijke verdichting vraagt daarom om nieuwe oplossingen. We stimuleren zoveel mogelijk wandelen, fietsen en het openbaar vervoer. Reizen met de auto blijft mogelijk.

Doelen en activiteiten In december 2022 is het Mobiliteitsplan Purmerend vastgesteld. Het Mobiliteitsplan verbindt de ontwikkelambities op het gebied van woningbouw, werkgelegenheid en verblijfskwaliteit aan de ambities van mobiliteit. Purmerend heeft een groeiambitie waarbij er tot 2040 10.000 woningen worden toegevoegd. Sinds 2017 zijn hiervan inmiddels ruim 3.400 woningen gerealiseerd. Deze woningbouwopgave heeft ook zijn weerslag op de bereikbaarheid en leefbaarheid van de stad. Purmerend heeft zeven beleidsuitgangspunten voor de toekomstige mobiliteit geformuleerd: • Purmerend wordt een tien minuten stad: basisvoorzieningen zijn lopend of fietsend te bereiken • Aandacht voor de leefbaarheid en bereikbaarheid van het centrumgebied, gericht op voetgangers, fietsers en kwaliteit van de openbare ruimte 55

• Toekomstbestendig OV-netwerk • Goede autobereikbaarheid vanuit woonwijken de stad in en stad uit • Toegankelijke en betaalbare mobiliteit • Verkeersveiligheid • Duurzame mobiliteit. Om de maatregelen uit het Mobiliteitsplan tot uitvoering te laten komen, moeten aanvullende middelen worden geregeld, maatregelen nog verder worden uitgewerkt en nog nadere keuzes worden gemaakt. Maar vooral is het belangrijk dat de maatregelen in samenhang worden bezien: onderling, maar ook in relatie tot de ruimtelijke ontwikkelingen en het beheer en onderhoud. Daartoe wordt het Mobiliteitsplan vertaald naar een Uitvoeringsprogramma Mobiliteit dat in 2024 wordt vastgesteld door het college.

Wat gaan we doen en wat willen we hiermee bereiken? Komend jaar gaan we het Uitvoeringsprogramma Mobiliteit opstellen dat gericht is op het prioriteren, faseren en tot uitvoering brengen van mobiliteitsmaatregelen. De maatregelen zijn gerelateerd aan de doelen van het Mobiliteitsplan, en gerelateerd aan de verschillende gebiedsontwikkelingen en de inrichting van de openbare ruimte. Op basis van dit programma wordt bestuur en management in staat gesteld om op basis van voortgang, doelbereik, risico's en nieuwe ontwikkelingen te sturen op de uitvoering. • Het komende begrotingsjaar stellen we een multimodaal netwerkkader op. Dit is een vertaling van het beleid uit het Mobiliteitsplan naar een heldere en eenduidige beschrijving van de gewenste situatie op de verschillende manieren waarmee bewoners of ondernemers in Purmerend zich verplaatsen (voetganger, fiets, OV, auto, vracht- en waterverkeer). • We stellen een parkeerstrategie voor Purmerend op. Daarin zitten een visie en plan voor parkeerregulering, het aanbesteden van de parkeerautomaten en een onderzoek naar het optimaliseren van de parkeerhandhaving. • We onderzoeken de inzet van deelmobiliteit en het aanleggen van mobiliteitsknooppunten (hubs).

• Omdat het centrumgebied van Purmerend wordt verdicht met meer woningen, voorzieningen en bezoekers onderzoeken we hoe de bereikbaarheid van het centrumgebied voor de verschillende modaliteiten (auto, OV, fiets en voetgangers) het beste vorm krijgt. • Om het Hoogwaardig Openbaar Vervoer (HOV) in Purmerend ook in de toekomst goed te laten functioneren wordt ingezet op de optimalisatie van 4 kruispunten. • We vertalen voor alle schoolroutes de uitkomsten van een verkeersveiligheidsonderzoek in een programma verkeersveiligheid. De resultaten worden voorgelegd aan de raad inclusief een investeringsbesluit voor de te nemen veiligheidsmaatregelen. De uitvoering vindt op z’n vroegst volgend jaar plaats. • We blijven samenwerken met partners als de buurgemeenten, provincie Noord-Holland, het Rijk en de Vervoerregio Amsterdam. Mobiliteit stopt niet aan de randen van de stad en in de samenwerking zetten we in op de financiering, mobiliteitstransitie, het openbaar vervoer en de regionale bereikbaarheid. • We blijven gebruik maken van een fonds urgente maatregelen. We willen meldingen van inwoners die leiden tot een relatief kleine ingreep in de openbare ruimte blijven oppakken. Hiermee spelen we sneller in op de actuele vraagstukken en kleine knelpunten. 56

Wat mag het kosten (Bedragen x € 1.000)

Rekening 2022

Primitieve begroting 2023

Begroting 2023 (Bijgesteld)

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

BV051 Bereikbaarheid

Lasten

-4.202

-4.558

-6.027

-5.729

-5.804

-5.926

-6.427

BV051 Bereikbaarheid

Baten

3.135

4.027

4.383

4.014

4.078

4.138

4.139

-1.067

-531

-1.643

-1.714

-1.726

-1.789

-2.288

Het saldo daalt met € 71.000 ten opzichte van de bijgestelde begroting 2023. Dit wordt veroorzaakt door € 298.000 lagere lasten en € 369.000 lagere baten.

57

Ontwikkeling exploitatie 2023-2024 BV051 Bereikbaarheid

Lasten

Baten

Flankerend beleid parkeergarages In juni 2022 heeft de gemeenteraad het flankerend beleid voor parkeergarages vastgesteld (raadbesluit 1565775). Voor de (regio)bezoekers aan de binnenstad moet niet het straatparkeren, maar het parkeren in een parkeergarage een logische keuze zijn. In 2023 was er incidenteel € 100.000 budget flankerend beleid beschikbaar om samen met de ondernemers en de exploitant van de parkeergarage tot een voorstel te komen om meer (regio)bezoekers in de garage te laten parkeren. Het is aan de exploitant en de ondernemers om samen te bepalen hoe dit budget wordt ingezet (kortingsproducten, campagnes, etc.).