B-programmabegroting-purmerend-2024-2027

Programmabegroting Purmerend 2024-2027

Inhoudsopgave Aanbiedingsbrief

4

Keuzes

11

Leeswijzer

17

De programma's

21

1 Publieksdiensten

22

2 Samenleving

28

3 Wonen

43

4 Milieu

47

5 Bereikbaarheid

55

6 Beheer openbare ruimte

60

7 Ruimtelijke ordening

66

8 Veiligheid

75

9 Economie

80

10 Bestuur en concern

86

Financiële overzichten

89

Overzicht algemene dekkingsmiddelen

90

Overzicht overhead

97

Heffing vennootschapsbelasting en onvoorzien

100

Het financieel resultaat

102

Ontwikkeling en toelichting verloop vrije ruimte 2024-2027

107

Overzicht baten en lasten per programma en beleidsveld

113

Overzicht incidentele baten en lasten

115

Investeringsoverzicht

118

2

Overzicht reserves en voorzieningen

135

De paragrafen

142

Lokale heffingen

143

Weerstandsvermogen en risicobeheersing

150

Onderhoud kapitaalgoederen

162

Grondbeleid

168

Financiering

173

Bedrijfsvoering

181

Verbonden partijen

188

Overige overzichten

206

Subsidies

207

Financiële kaders en uitgangspunten begroting 2024-2027

208

Beleidsindicatoren

211

Taakvelden per programma

215

Samenstelling van het bestuur

218

3

Aanbiedingsbrief

4

Geachte leden van de gemeenteraad, Als gemeente laten we ons leiden door wat er buiten nodig is en voeren we onze gemeentelijke taken uit op een manier die daarbij past. We willen een gemeente zijn waarin iedereen mee kan doen. Zo werken we aan een toekomstbestendige en complete gemeente waar het fijn is te wonen, te werken en te recreëren. Het uitgangspunt is dat we blijven voortbouwen op de kracht van de Purmerendse samenleving en deze versterken waar dat kan. Met de programmabegroting actualiseren we de begroting voor de komende jaren en staan we stil bij de ontwikkelingen die we om ons heen en in Purmerend zien. Ontwikkelingen die gevolgen hebben of hier zichtbaar worden. We zien dat onze omgeving razendsnel verandert en dat er uitdagingen zijn voor onze gemeente en gemeenschap op verschillende gebieden. Ontwikkelingen als de hoge inflatie, stijgende bouw- en grondstoffenkosten, stijgende energieprijzen, rentestijgingen, de krappe arbeidsmarkt, het teruglopende aanbod vrijwilligers en de oorlog in Oekraïne worden ook in Purmerend gemerkt en gevoeld. We zien dat Purmerenders door de inflatie meer moeite hebben met rondkomen. Ook in de woningbouwopgave zien we dat projecten door de stijgende kosten onder druk komen te staan, dit terwijl de woningnood hoog is. Zaken die we belangrijk vinden, vragen meer dan voorheen om keuzes.

Financieel zien we dat het Rijk de onzekerheid over 2026 en verder laat bestaan. In het licht van de grote opgaven is dit heel wrang. Onder dit financieel onzekere gesternte zetten we de ingeslagen koers van de afgelopen jaren door. We hebben de begroting aangepast aan de prijsstijgingen zodat de gemeente en haar partners hun werk kunnen blijven doen. Zaken die niet kunnen blijven liggen, dekken we noodzakelijk af met incidenteel budget. Zo blijven we ook de komende jaren samen met u doen wat er nodig is: er zijn voor de inwoners, te luisteren en waar nodig te ondersteunen. We werken aan het Purmerend van de toekomst door onze voorzieningen mee te laten groeien, onze woningvoorraad energiezuiniger te maken en in te zetten op het behoud en het versterken van ons groen en de biodiversiteit. Vorig jaar heeft u ingestemd met een uiteenlopend pakket aan voorstellen die zijn gericht op de zichtbare en merkbare groei van de stad en de dorpen. Op het opwaarderen van onze gemeenschappelijke ruimte, het versterken van de economie en de binnenstad, maar ook maatregelen om zichtbaar te zijn in de wijken en het verbeteren van de jeugdzorg. Ook is vorig jaar de Investeringsagenda geïntroduceerd om de voorzieningen van onze gemeente mee te kunnen laten bewegen met de groei richting 100.000 inwoners.

Maatschappelijke uitdagingen De stijgende kosten voor levensonderhoud zorgen ervoor dat meer Purmerenders moeite hebben om rond te komen. Moeite hebben om de rekeningen te betalen kan vervolgens ook leiden tot andere problemen. De toenemende armoede is een thema dat de komende jaren speciale aandacht krijgt. Ouderen wonen steeds langer zelfstandig thuis. Het levert druk en zorg op bij de mensen om hen heen. Eenzaamheid is aan de orde van de dag en er wordt steeds meer gevraagd van mantelzorgers. De komende jaren verwachten we dat deze trend doorzet. Maar de zorg is er ook wat betreft onze jeugd. De groei van de inzet van de specialistische jeugdhulp is zorgelijk. We steunen hen die het nodig hebben. Het is van groot belang om naar elkaar om te blijven zien en te helpen daar waar dat kan. 5

De veiligheidsincidenten in de afgelopen periode hebben geleid tot zorgen onder inwoners. De jonge leeftijd van de daders en de mate van het geweld laten hun indruk achter. We vinden de veiligheid en het welzijn van onze inwoners belangrijk. We zetten in op een brede aanpak met aandacht voor preventie, en optreden en gezag. Om de veiligheid beter te waarborgen is sinds 1 augustus het messenverbod van kracht. Naast handhaving van de openbare orde is het van groot belang dat we inzetten op vroegtijdig signaleren van problemen bij jongeren en in gezinnen om te voorkomen dat kwetsbare jongeren delicten plegen. We zijn actief in de wijken, werken samen met partners als Clup Welzijn, politie en hulpverleners en spreken met alle betrokkenen. Wijkgericht werken – waarbij maatschappelijke partners, gemeente en inwoners samenwerken – blijft ook de komende jaren een centrale focus van dit college. Sinds 1 juli 2023 is de regionale noodopvang van asielzoekers op de Baanstee-Noord opgeheven. We zijn dankbaar dat we met stichtingen, bedrijven, bewoners en onze ambtenaren een bijdrage hebben kunnen leveren in de verbetering van de situatie van deze tijdelijke bewoners van de gemeente. In de regio blijven we de komende jaren samenwerken om mensen die gevlucht zijn vanwege oorlog, geweld of vervolging van opvang te voorzien.

Door de aanhoudende oorlog in Oekraïne en het landelijke tekort aan opvangplekken verwachten we de komende jaren Oekraïners op te blijven vangen. We zijn ons daarbij van bewust dat dit iets vraagt van onze gemeenschap, maatschappelijke partners en van onze eigen organisatie. De groei van de gemeente We willen dat er voor iedereen een plek is in Purmerend en dat het fijn is om hier te wonen, te werken en te recreëren. Daarom hebben we als gemeente grote ambities gesteld om te voorzien in woonruimte voor velen en zijn er de afgelopen jaren veel woningen opgeleverd. Het college wil samen met de raad de ambities omzetten in de concrete projecten. Daar zijn ook belangrijke stappen in gezet. Zo heeft de gemeenteraad voor het zomerreces ingestemd met het kwaliteitsplan en een eerste begroting voor het Waterlandkwartier. Projecten als de PostNL-locatie en Wheermolen-Oost zijn in volle vaart. Andere projecten zoals de Nieuwe Tuinderij en Kop West zijn in de afrondende fase. We zien om ons heen dat woningbouwprojecten door de stijgende bouwkosten en de hogere rente moeilijker van de grond komen. Er bestaat een reële kans dat dit een trend is voor de komende jaren waardoor we onze planningen en programma’s moeten bijstellen. Daarbij speelt ook de krapte op de arbeidsmarkt aan de kant van de gemeente en de marktpartijen een rol.

We blijven actief zoeken naar kansen om met bestuurlijke partners de projecten in de stad van start te laten gaan en woningen te realiseren. We hebben naast de woningbouwopgave ook andere uitdagingen in onze leefomgeving. We werken aan een leefomgeving die groener is en uitnodigt tot verblijf, een openbare ruimte die intact en schoon is, en een gebouwde omgeving die gebruikt maakt van duurzame energie en woningen die energiezuinig zijn. Meer ruimte bieden aan de natuur en het groen in onze gemeente zorgt ervoor dat het fijn is om in de buitenruimte te zijn, ook in de toekomst. Het parkenplan speelt daar een belangrijke rol in en met de herinrichting van het Kooimanpark zijn de eerste stappen gezet. Met het Integraal Beheerplan Openbare Ruimte geven we ook de komende jaren de openbare ruimte een kwaliteitsimpuls. Om woningen energiezuiniger te maken zetten we de wijkgerichte aanpak voor collectieve isolatie voort. En in het mobiliteitsplan is de ambitie uitgesproken van de 10-minuten stad, waarbij de focus ligt op meer ruimte voor de fiets, voetganger en het openbaar vervoer.

6

De economische ontwikkeling van onze gemeente zetten we voort. Met de vaststelling van de gebiedsvisie voor de Koog is een volgende stap gezet richting een e-sport techcampus waar onderwijs, bedrijfsleven en sport met elkaar worden verbonden. Met de visie en het uitvoeringsprogramma voor de Binnenstad zetten we in op een binnenstad als huiskamer waar ontmoeten centraal staat. De ontwikkeling die daar samen met ondernemers en bewoners in gang is gezet vinden we zo belangrijk dat we deze de komende jaren niet kunnen laten liggen. Op de Baanstee-Noord hebben we grote zorgen rondom de beschikbare netcapaciteit. Dat heeft gevolgen voor de geplande ontwikkeling van de Baanstee-Noord tot toekomstbestendig en concurrerend bedrijventerrein. We blijven met Liander in gesprek om te zoeken naar creatieve oplossingen, maar de realiteit is dat er niet veel mogelijk is. In de Beemster werken we verder met elkaar aan de uitvoering van de dorpsontwikkelingsplannen om de leefbaarheid te behouden. Hierbij zetten we in op het in standhouden en versterken van de karakteristiek van het werelderfgoed met ruimte om agrarisch te kunnen ondernemen. Aan de Oostflank zetten we in op het versterken van de natuur en op realisatie van een kwalitatief goed woonklimaat aanvullend op de binnenstedelijke plannen en de Westkant.

Financieel meerjarenbeeld In de onderstaande tabel treft u het totaal financieel beeld van deze begroting aan: Onderdeel

2024

2025

2026

2027

A. Stand Voorjaarsnota 2023 (besluit 1583415)

1.628

3.283

592

7

B. Autonome ontwikkelingen

4.827

4.703

3.824

-385

C. Gemeenschappelijke regelingen

-1.060

-827

-852

-1.063

D. Uitgangspunten en indexering

679

827

852

1.493

E. Buffer

-2.000

-4.000

-3.000

-

F. Stand primitieve begroting

4.074

3.986

1.416

52

G. Keuzes coalitieakkoord

-2.463

-1.953

-1.104

-

H. Begrotingsadvies VNG

-1.257

-1.639

-10.686

-12.763

354

394

-10.374

-12.711

I. Beschikbare vrije ruimte na 1e wijziging

Op het oog is de stand van de primitieve begroting 2024 (F) niet veel anders dan ten tijde van de Voorjaarsnota (A). Wel is er onderliggend het nodige veranderd. Bij onderdeel B zijn grote getallen zichtbaar. Dat zijn vooral de incidentele effecten van de meicirculaire vanwege extra loonen prijsontwikkeling en meer compensatie uitgaven Jeugdzorg. Die extra incidentele ruimte (in de jaren 2024-2026) stellen we voor te reserveren ten gunste van de algemene reserve met het oog op het tekort van 2026 waarvoor het Rijk nu nog geen enkele oplossing laat zien (E). U bent hierover geïnformeerd in de brief over de meicirculaire 2023. De meicirculaire was vooral belangrijk voor de vraag naar de compensatie voor loon- en prijsstijgingen. Het beeld is dat we nu net genoeg krijgen om de belangrijkste indexeringen ten aanzien van bestaand beleid en de gemeenschappelijke regelingen (C en D) op te vangen. Er resteert voor een sluitende primitieve begroting echter te weinig budget op de stelpost loon- en prijsontwikkelingen om in de toekomst in alle verwachte indexering te kunnen voorzien en er is dus ook niet 7

genoeg accres om de prijscompensatie van IBOR van 50% in de Voorjaarsnota op te hogen naar 100%. Wat ook niet mogelijk is, is om een schijf 2027 van de Investeringsagenda te vormen en structureel budgetten voor IBOR onderdelen bruggen, geluidschermen, kademuren, keermuren, remmingswerken, steigers, stuwen, trappen en tunnels te vormen. Als er geen maatregelen worden getroffen, houdt hiermee de Investeringsagenda na 2025 op en eindigt het beheerbudget IBOR voor de genoemde onderdelen vanaf 2026. Dit wordt allemaal veroorzaakt doordat de Rijksinkomsten van de gemeente vanaf 2026 zeer ongewis zijn. Keuzes 2024 In de Voorjaarsnota is melding gemaakt van een aantal zaken waarvoor ten tijde van de Voorjaarsnota geen structurele middelen beschikbaar waren maar ‘die niet konden blijven liggen’. Dit gaat over de wijkinlopen, een extra wijkmanager, IBOR en de programma’s Binnenstad, Economie en Mobiliteit en digitale veiligheid. In de afgelopen periode is gekeken naar desbetreffende onderwerpen. Hierbij hebben we stuk voor stuk bekeken waar het minder kan, waar het incidenteel kan (we hebben nog begrotingsruimte in de jaren 2024-2026) en als het niet incidenteel kan of er binnen de begroting ruimte te maken viel. Dat was geen eenvoudige opgave. Het college heeft hierbij de incidentele ruimte van de Voorjaarsnota over de jaren 2024-2026 als kader genomen: € 5,5 miljoen.

De resultaten zijn opgenomen als keuzes voor 2024 en deze worden toegelicht in hoofdstuk keuzes van de begroting. Begrotingsadvies VNG Op 14 juli 2023 is vanuit de VNG een begrotingsadvies uitgebracht aan gemeenten om bewust tekorten te laten zien vanaf 2026. Door de gevolgen van de keuzes van het kabinet te laten zien, wordt een helder signaal afgegeven aan het inmiddels demissionaire kabinet en Tweede Kamer dat de gemeentelijke financiën momenteel onvoldoende zijn voor het uitvoeren van het huidige takenpakket. Het begrotingsadvies bestaat uit drie onderdelen: • Zorg voor een sluitende begroting voor 2024 en 2025; • Ga voor 2026 en 2027 uit van maatschappelijke opgaven, ook als dit een tekort laat zien; • Voer (nog) geen bezuinigingen door voor de korting van € 3 miljard, hierover zijn en komen nog gesprekken. Dit is door het college nu nog niet in de begroting verwerkt. Het college stelt de raad voor aan dit uitzonderlijke advies van de VNG invulling te geven door 4 zaken in de begroting te verwerken (H): Onderdeel H a. Weghalen extra middelen gemeentefonds kopieerslag 2025 b. Prijscompensatie IBOR van 50% naar 100% c. Aanvullend IBOR (geluidschermen, keermuren, steigers etc) c. Afdoende niveau stelpost loon- en prijscompensatie d. Investeringsagenda schijf 2027 Effect op begrotingsruimte VNG begrotingsadvies

2024

2025

2026

2027

-

-

-8.967

-8.967

-343

-596

-599

-1.060

-

-

-

-375

-914

-1.043

-1.120

-1.436

-

-

-

-925

-1.257

-1.639

-10.686

-12.763

De eerder besloten kopieerslag van de algemene uitkering van 2025 naar 2026 en 2027 wordt daarmee teruggedraaid. Geraamd wordt op het bedrag dat nu op grond van de circulaires wordt 8

verwacht. Daarnaast worden de budgetten van IBOR volledig geïndexeerd, wordt de stelpost loon- en prijsontwikkeling naar het gewenste niveau gebracht en wordt ook de schijf 2027 van de Investeringsagenda geraamd zodat er ook in 2026 een besluit over nieuwe investeringen voor de groei van onze gemeente kan worden genomen. Ook wordt het aanvullend beheerbudget IBOR geraamd voor de schijf 2027 zodat het gewenste onderhoudsniveau blijft gehandhaafd. De Programmabegroting 2024 zal vervolgens met sluitende begrotingsjaren 2024 en 2025 en negatieve begrotingsjaren 2026 en 2027 (I) aan de provincie worden aangeboden. Voorbereiding toekomstscenario’s De financiële situatie van Purmerend en alle andere gemeenten is een grote zorg. Het ‘ravijn’ in de circulaires (I) wordt na instemming van de raad zichtbaar in onze meerjarenbegroting. Daarmee wordt duidelijk dat bij een gelijkblijvend takenpakket de daling van middelen grote gevolgen heeft voor onze gemeente. We zijn een groeiende en ambitieuze gemeente met steeds meer huizen, meer inwoners en meer zorg. Dat leidt tot meer verkeer, meer vuil en meer onderwijsbehoefte. Ook het perspectief op bekostiging van de groeiopgaven is duister. We willen waar het kan meer doen, maar het Rijk dwingt ons om met een scherper oog te kijken naar onze inzet.

Dat vraagt mogelijk om keuzes van het college en uw raad - maar biedt ook een kans om opnieuw te kijken wat we belangrijk vinden richting de toekomst: doen we wat nodig is en wat betekent dit voor inwoners of de ontwikkeling van de stad en dorpen? De periode in aanloop naar de Voorjaarsnota 2024 en de programmabegroting 2025 gebruiken we om dit goed uit te werken. Bij de Voorjaarsnota 2024 ontvangt u een voorstel van het college met mogelijke lijnen waarlangs dit tekort kan worden opgelost en hoe we de noodzakelijke investeringen voor onze gemeente en inwoners kunnen blijven doen. Ondertussen menen wij dat het onzekere perspectief de gemeente niet op slot kan zetten. Om die reden vinden wij het belangrijk dat de inhoudelijke besluitvorming doorgaat. Tegelijkertijd moet er wel ruimte zijn om bij de voorjaarsnota daadwerkelijke keuzes in samenhang en met perspectief over het geheel van de gemeente te kunnen maken. Om dat mogelijk te maken onder deze ongewisse financiële omstandigheden denken wij er goed aan te doen om bij nieuwe besluiten met een materieel financieel effect, specifiek in onze uitvoering te letten op de mogelijkheden tot omkeerbaarheid van het besluit (een eventuele heroverweging).

Concreet komt dat neer op het wel doorgaan met de bestuurlijke besluitvorming en het voorbereiden van de uitvoering van het besluit (dus er wordt gewoon doorgewerkt), maar zoveel mogelijk wegblijven van het afsluiten van onder andere overeenkomsten die onze gemeente vastzet bij de besluitvorming over de keuzes bij de voorjaarsnota. Op die wijze bent u in de gelegenheid om tijdens de voorjaarsnota alsnog alles zoveel mogelijk in samenhang te bezien. We schatten in dat dit in de komende periode de best mogelijke manier is om op een verantwoorde wijze en in voldoende mate door te gaan met het besturen van een groeiende stad, dorpen en hun voorzieningen.

9

Tot slot In alle hectiek van de vele crises in ons land, is het van groot belang om in 2024 als Purmerend koers te houden op de zaken die belangrijk zijn voor de inwoners. Daar doen we het voor. Als college maken we de keuze om te blijven investeren. We hopen uiteraard dat het Rijk op tijd daarvoor de benodigde middelen beschikbaar stelt om dat ook mogelijk te maken. We gaan hoe dan ook voortvarend door met de woningbouwopgave, het verbeteren van de kwaliteit van de openbare ruimte, aandacht voor de wijken, de zorg voor onze jeugd en de verduurzaming. De keuzes die we daarvoor moeten maken, maken wij samen met u. De secretaris

De burgemeester

A. Heiner

E. van Selm

10

Keuzes

11

Inleiding Het college heeft vorig jaar een groot aantal ambities voor stad en dorpen opgenomen in de begroting 2023. Een aantal zaken kon toen nog niet worden meegenomen omdat de plannen nog niet gereed waren (o.a. niet uitgewerkte IBOR onderdelen, Mobiliteitsplan, Visie Binnenstad). Bij de Voorjaarsnota bleek een aantal voorstellen vanwege het ontbreken van structurele middelen niet te kunnen worden meegenomen. In de afgelopen maanden zijn deze voorstellen op noodzaak en omvang bekeken, is gekeken of er dekking was binnen de bestaande middelen, en ook is bekeken of deze voorstellen incidenteel gedekt konden worden. Het college heeft hierbij het totaal aan incidentele middelen van de meerjarenbegroting ten tijde van de Voorjaarsnota 2023 als kader gehouden: € 5,5 miljoen. Dit heeft geresulteerd in pakketkeuzes die wij u graag ter besluitvorming voorleggen. Na besluitvorming over deze keuzes blijven er in de begroting nog incidentele middelen over voor latere jaren. Keuzes 2024 Voor de noodzakelijke keuzes coalitieakkoord legt het college graag de volgende voorstellen aan u voor: G. Keuzes

Programma

1

Formatie uitbreiding wijkmanager

02. Samenleving

2

Wijkinlopen

3

Herziening subsidiebudgetten/GALA

4 5

2024

2025

2026

-117

-121

02. Samenleving

-70

-100

02. Samenleving

187

221

Mobiliteitsplan 2024-2025: capaciteit en onderzoek

05. Bereikbaarheid

-200

-200

IBOR: schermen, muren, steigers etc

06. Beheer openbare ruimte

-500

-500

6

Pilot Bibob

08. Veiligheid

-160

-165

7

Programma Binnenstad:

09. Economie

a. Programmakosten

-150

b. Programmateam/communicatie c. Onderzoek Opwaardering stadsboulevards en onderzoekplan Singelpark

2027

-125

I/S

-128

S

-70

-70

S

195

198

S

-

-

I

-500

-

I

-

-

I

-150

-150

-

I

-187

-189

-191

-

I

-400

-

-

-

I

d. Stimulering sport en spelen

-90

-90

-

-

I

e. Sfeergebieden en stadspoorten

-100

-100

-100

-

I

-50

-50

-50

-

I

8

f. Het verhaal van de binnenstad Visie en uitvoeringsprogramma Toerisme en Recreatie

09. Economie

-107

-110

-113

-

I

9

Uitvoeringsagenda economische visie

09. Economie

-200

-200

-

-

I

10

Aanpak nieuwe regels informatiebeveiliging digitale overheidsdiensten

Overhead

-319

-199

-

-

I

11a

Beveiligingsteam ICT

Overhead

-200

-200

-200

-200

S

11b

Dekking uit stelpost overhead

Overhead

S

Keuzes 2024

200

200

200

200

-2.463

-1.953

-1.104

-

G1. Uitbreiding formatie wijkmanager Purmerend is de laatste jaren gegroeid, door zowel de fusie met de Beemster als door de woningbouw. De rol van de wijkmanager is de laatste jaren veranderd van een operationele functie naar een adviesfunctie voor alle onderwerpen die in de wijken spelen. Het college heeft de ambitie dat de zichtbaarheid van de wijkmanager nog meer moet toenemen. Dit zal leiden tot nog meer contacten, adviezen en werkzaamheden. Dat is nu al merkbaar en daardoor is er behoefte aan 12

een extra wijkmanager waardoor de werkzaamheden beter verdeeld kunnen worden. Het aantal wijkmanagers gaat dan van 8 naar 9. G2. Wijkinlopen In de programmabegroting 2023 is geld aangevraagd voor de wijkinlooplocaties (maatschappelijke ruimtes en activiteitenbudget) Plantsoenstraat 17, Gildeplein 70, Riekstraat en Koggenland. Naast de wijkinlopen is geld beschikbaar gesteld voor de 2-jarige pilot ‘Thuisgekookt’. Inmiddels is gestart met het wijkpunt in de kantine van Sporthal de Vaart. De start is veelbelovend en voldoet aan de behoefte in de Purmer-Zuid. Er zijn echter nog geen exploitatie- en beheerkosten opgenomen in de lopende meerjarenbegroting. Met Clup Welzijn zijn de exploitatie- en beheerskosten van alle locaties doorgenomen. Er is voor het totaal aan genoemde wijkinlopen € 70.000 structureel extra nodig. Voorts is het voorstel om nog een derde jaar aan de pilot Thuisgekookt toe te voegen. Dit kan worden gedekt uit de specifieke uitkering GALA. G3. Herziening subsidiebudgetten/GALA Aangezien de voorgaande twee voorstellen behoudens de pilot 'Thuisgekookt' -structurele dekking vragen en deze in de vrije ruimte niet aanwezig is, is gekeken naar dekking binnen het programma.

Het beeld is dat extra middelen voor de wijkinlopen uit de specifieke uitkering GALA kunnen worden gedekt en dat de extra wijkmanager gedekt kan worden uit ruimte van een bepaald aantal subsidiebudgetten waar geen volledig beroep op loon- en prijscompensatie is gedaan. G4. Mobiliteitsplan In december 2022 heeft de gemeenteraad het Mobiliteitsplan vastgesteld. Dit plan schetst de kaders voor de mobiliteit van Purmerend voor de komende jaren. Het brengt in beeld wat de gevolgen en kansen zullen zijn van verdergaande verstedelijking op het verkeer en vervoer in de gemeente, en vanuit welke beleidsuitgangspunten er verkeersmaatregelen zullen worden uitgewerkt. In 2023 worden de eerste onderzoeken uitgevoerd en wordt het Mobiliteitsplan vertaald naar een integraal uitvoeringsprogramma (incl. financiering). Het uitwerken van de mobiliteitsmaatregelen heeft een belangrijke relatie met de gebiedsontwikkelingen in Purmerend. Er is gekozen voor een programmatische aanpak waarbij een programmamanager er zorg voor draagt dat projecten kunnen worden opgestart. Voor voortzetting van programmamanagement en onderzoeken wordt € 200.000 voor 2024 en 2025 aangevraagd. G5. IBOR: schermen, muren, steigers etc. In het beheerplan Integraal Beheer Openbare Ruimte (IBOR) zijn de budgetten 2023-2026 van bruggen, beweegbare bruggen, duikers en beschoeiing vastgesteld.

Zoals in het IBOR aangegeven, zou de uitwerking van budgetten van de rest van het areaal (overige vaste bruggen, geluidschermen, kademuren, keermuren, remmingswerken, steigers, stuwen, trappen en tunnels) op een later moment volgen. Met de inspecties van de afgelopen tijd is daar nu ook beter zicht op. Dit vraagt om uitbreiding van het structurele budget. Dat is echter niet aanwezig. De gemeente wordt daardoor voor keuzes gesteld. Op dit moment is een onderzoek uitgezet om scenario’s te ontwikkelen op het spanningsveld van kwaliteit en de beheerkosten. In die scenario’s worden de risico’s in kaart gebracht die ontstaan als gevolg van keuzes tussen financiële middelen en ambities van de gemeente. Om voor geluidschermen, keer- en kademuren, steigers en remmingswerken toch aanvullende middelen te 13

hebben, wordt er voor drie jaar budget toegevoegd aan de reserve IBOR om ingezet worden in de onderhoudsplanning. G6. Pilot Bibob De Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur (Wet Bibob) is destijds voortgekomen uit de wens van de overheid om meer mogelijkheden te krijgen om de vervlechting tussen boven- en onderwereld tegen te gaan. Criminelen maken gebruik van legale ondernemingen om misdrijven te plegen. Er wordt daarbij gebruik gemaakt van beschikkingen en opdrachten van de overheid. De Wet Bibob is een instrument van de gemeente Purmerend om de criminele infrastructuur aan te pakken en criminelen niet langer onbedoeld te faciliteren. De Wet Bibob kan worden ingezet op bepaalde vergunningen, subsidies, aanbestedingen (bouw, milieu en ICT) en op vastgoedtransacties. Het college wil graag dit instrument inzetten om meer mogelijkheden te hebben om ondermijnende activiteiten in beeld te krijgen. Daarvoor wordt een pilot gestart. G7. Programma Binnenstad We vinden het belangrijk dat de binnenstad van Purmerend voor iedereen een fijne plek is en in de toekomst ook blijft. Daarom zijn we in 2021 gestart met het programma Binnenstad. We hebben van 7.250 inwoners, bezoekers, ondernemers, jongeren, vastgoedeigenaren en culturele en maatschappelijke instellingen input ontvangen om te komen tot een visie.

Op basis daarvan is een visie en een bijbehorend uitvoeringsprogramma geschreven. Op 22 december 2022 is het programma Binnenstad (visie en uitvoeringsprogramma) vastgesteld met uitvoeringsbudgetten voor 2023. De gemeenteraad wordt jaarlijks op de hoogte gehouden van de kosten en de opbrengsten betreffende de ontwikkelingen van het programma, de voortgang en van de projecten middels een voortgangsrapportage van het Programma Binnenstad. In de Voorjaarsnota zijn in de Investeringsagenda de middelen voor de aankleding en vergroening van de binnenstad 2023-2025 opgenomen. Voor 2024-2026 vraagt het college overeenkomstig het uitvoeringsplan middelen aan voor: • Het programma, programmateam en de communicatie; • ‘Het verhaal van de Binnenstad’; • Onderzoek naar de opwaardering van de stadsboulevards en naar het plan voor het Singelpark; • Uitvoeringsmiddelen voor stimulering van sport en spelen, inrichting sfeergebieden en herintroductie stadspoorten. G8. Visie-uitvoering Toerisme & Recreatie Op 8 maart 2023 (reg.nr 1581607) bent u geïnformeerd over de op te stellen visie op recreatie en toerisme 2023-2040 en de bijbehorende ambities. De kosten hiervan kunnen binnen de begroting worden gedekt.

Een maand later, op 17 april, bent u geïnformeerd (reg.nr 583862) over het feit dat uit de aanbesteding van een uitvoerend bureau een capaciteitsvraagstuk aan de orde was waardoor de visie pas in 2024 kan worden opgeleverd. Het college wil graag ruimte in de begroting creëren om de komende drie jaren ook handen en voeten aan die visie en het uitvoeringsprogramma te geven. Om die reden worden daarvoor nu middelen aangevraagd. G9. Uitvoeringsagenda economische visie In 2020 is het integraal economisch perspectief en ambitie vertaald in de ‘Economische Visie Beemster + Purmerend #datwerkt!’. Deze visie is door de raad in maart 2021 vastgesteld en 14

vertaald naar een uitvoeringsprogramma. Het uitvoeringsprogramma is geactualiseerd en bouwt verder op het bestaande uitvoeringsprogramma (2021-2022). Aanvullend zijn de ambities uit het coalitieakkoord “Samen op koers” 2022-2026 vertaald naar concrete uitvoeringsmaatregelen. Het programma 2023-2024 is opgebouwd langs 4 thema’s, de zogenoemde pijlers: 1. Agrarisch & Werelderfgoed Beemster 2. Stimulering arbeidsmarkt, (tech) onderwijs & campusontwikkeling 3. Centrumontwikkeling en programma Binnenstad en voorzieningen in de stad 4. Circulaire economie & bedrijventerreinen. Binnen programma 9 Economie is geen structureel budget geraamd voor het uitvoeringsprogramma Economische Visie Beemster+ Purmerend. Om de ambities zoals geformuleerd in de economische visie te realiseren wordt jaarlijks incidenteel budget aangevraagd . Het voorstel is nu voor 2 jaar € 200.000 beschikbaar te stellen. G10. Beveiliging digitale diensten De digitalisering van onze gemeente is een onomkeerbaar proces. Mits goed geregeld, draagt digitalisering bij aan de maatschappelijke opgaven waar we voor staan. Dit vraagt om heldere kaders en regels voor het verwerken van alle informatie. Om mee te kunnen bewegen met de snelle groei van digitale informatie zijn aanpassingen binnen onze bestaande organisatie noodzakelijk.

Daarnaast spelen er wettelijke verplichtingen zoals onder meer de Omgevingswet (gaat in per 01-01-2024) , de Wet open overheid (WOO, ingegaan per 01-05-2022, met daarin onder meer de verplichting voor overheidsorganisaties om actief informatie openbaar te maken), de huidige en nieuwe Archiefwet (per 01-07-2024) en het reeds bestaande Tijdelijk Besluit Digitale Toegankelijkheid Overheid. Deze hebben allemaal tot doel om inwoners eerder en volledig toegang te geven tot informatie, die begrijpelijk, transparant en toegankelijk is. Om alles in goede banen te leiden en toekomstbestendig in te richten is een scherpe koers met beleid rond informatiehuishouding (met daarin aandacht voor opslag, digitalisering, toegankelijkheid, vindbaarheid, informatiebeveiliging, privacy, beheer, onze manier van werken en ICT voorzieningen) noodzakelijk. Het is van groot belang dat we zorgvuldig omgaan met de informatie en gegevens van burgers, bedrijven en ketenpartners. Het aantal digitale dreigingen neemt toe, wat resulteert in een groei van de beveiligingswerkzaamheden, zowel preventief als aan de oplossingskant. Daarnaast is er een voortdurende ontwikkeling op de wetgeving, zowel updates van huidige als ontwikkeling van nieuwe wetgeving.

De groei van het aantal digitale systemen en applicaties stijgt, wat keer op keer vraagt om aanpassingen en ontwikkeling, en om te voldoen aan alle wettelijke vereisten aan de voorkant. Daarbij worden met de komst van de NIS2, de EU-richtlijn om de digitale weerbaarheid in de hele unie te verbeteren, worden de regels voor digitale overheidsdiensten aangescherpt. Het is zodanig complex geworden dat is besloten om een team Informatievoorziening op te richten. Het is de bedoeling om de komende twee jaar hier met de bestaande formatie een start te maken op het gebied van richting, beleidsvorming, implementatie van wetgeving en inrichting van processen. Hiervoor is in 2024 en 2025 extra budget nodig. G11a/11b. Beveiliging ICT De bedrijfsprocessen van de gemeente leunen sterk op een correcte werking van ICT, en 15

meerdere recente incidenten bij andere (lokale) overheidsinstellingen tonen aan dat de publieke dienstverlening in het geding komt bij onvoldoende cybersecuritymaatregelen. Daarnaast moeten wij als gemeente voldoen aan de BIO en op korte termijn (2024) aan de NIS 2. BIO staat voor Baseline Informatiebeveiliging Overheid en is het basisnormenkader voor informatiebeveiliging binnen alle overheidslagen (Rijk, gemeenten, provincies en waterschappen). Om aan de BIO en de NIS 2 te voldoen hebben wij een beveiligingscentrum nodig om de ICT omgeving te kunnen monitoren en de benodigde acties te kunnen uitvoeren. Voor onderzoek naar dit beveiligingscentrum, andere Microsoft licenties, vervanging van de firewall en voor beheerders is meer geld nodig dan de € 200.000 die nu wordt aangevraagd. Deze € 200.000 is echter de ruimte die binnen het programma overhead hiervoor kan worden vrijgemaakt en het is wel belangrijk een start te maken.

16

Leeswijzer

17

De programma's De programma’s zijn als volgt opgebouwd: Visie Op hoofdlijnen wordt aangegeven waarom we doen wat we doen, en waarom we dat nu doen. Doelen en activiteiten Op hoofdlijnen wordt aangegeven hoe we uitvoering geven aan onze visie. Wat gaan we doen en wat willen we hiermee bereiken? In deze paragraaf wordt het gewenste maatschappelijke effect aangegeven dat de gemeente wil bereiken. De gemeente heeft daar niet als enige invloed op. De gewenste maatschappelijke effecten geven sturing aan het gemeentelijk handelen. Daarnaast wordt aangegeven wat de belangrijkste of opvallendste zaken zijn die de gemeente gaat doen om het doel te bereiken. Wat mag het kosten Per programma wordt kort toegelicht welke financiële ontwikkeling er is ten opzichte van de bijgestelde begroting 2023 (stand Voorjaarsnota 2023). In de tabellen kunnen afrondingsverschillen zichtbaar zijn tussen de som van de afzonderlijke producten en het gehele programma. Ontwikkelingen groter dan € 100.000 worden toegelicht, met dien verstande dat het van belang kan zijn ook kleinere ontwikkelingen toe te lichten. Naast de ontwikkeling van de exploitatie wordt het gebruik van de bij het programma horende reserves toegelicht, en wordt een overzicht gegeven van de incidentele baten en lasten. In de financiële overzichten vindt u een totaaloverzicht van de baten en lasten, reserves en voorzieningen en de investeringen.

Indien er sprake is van nieuw beleid uit het coalitieakkoord dan is dit expliciet in de tabel vermeld.

Financiële overzichten De financiële overzichten bestaan uit: Algemene dekkingsmiddelen In de algemene dekkingsmiddelen staan de algemene baten en lasten van de gemeentebegroting. Dat zijn de belastingen, de opbrengst uit het gemeentefonds, rentebaten en -lasten, deelnemingen, stelposten die nog niet zijn verwerkt in de programma's, en ruimte voor nieuw beleid. Overzicht overhead In dit onderdeel zijn alle kosten van het management en de ondersteunende functies samengebracht. Hierbij is de notitie Overhead van de Commissie Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) leidend geweest. Alleen de direct toerekenbare kosten zijn nog onderdeel van de programma's. Heffing vennootschapsbelasting en onvoorzien In dit onderdeel is de heffing voor de vennootschapsbelasting en de post onvoorzien opgenomen.

18

Het financieel resultaat In het financieel resultaat staat een totaaloverzicht van de baten en lasten van de programma's en de algemene dekkingsmiddelen, de overhead, de post onvoorzien en de heffing vennootschapsbelasting: het zogenaamde resultaat voor en na bestemming. Ontwikkeling en toelichting verloop vrije ruimte 2024-2027 In dit overzicht zijn de financiële ontwikkelingen sinds de begrotingsbijstelling 2023 opgesomd en kort toegelicht. Deze zijn verdeeld naar onvermijdelijke ontwikkelingen en nieuw beleid/keuzes. De essentiële keuzes zijn na besluitvorming van de Voorjaarsnota al verwerkt in de cijfers van de programma’s. Overzicht baten en lasten per programma en beleidsveld Dit overzicht geeft per programma een opsomming van de beleidsvelden en de raming van de baten en de lasten voor de jaarschijf 2024-2027. Het zorgt voor een compleet beeld en is bedoeld als achterliggende toelichting. Overzicht incidentele baten en lasten In dit overzicht worden de Incidentele baten en lasten weergegeven die het begrotingssaldo incidenteel beïnvloeden. Het gaat om eenmalige zaken en om (meerjarige) projecten of subsidies als deze eveneens het karakter van tijdelijkheid c.q. eindig tot doel hebben. Investeringsoverzichten In het investeringsoverzicht staan alle lopende, vervangings-, uitbreidings- en voorgenomen investeringen.

Voor de voorgenomen investeringen wordt te zijner tijd een krediet aan de raad gevraagd. Overzicht reserves en voorzieningen Dit overzicht bevat het totaal van de reserves en voorzieningen en het gebruik hiervan in 2023 en volgende jaren. Het overzicht wordt gevolgd door een korte toelichting per reserve en voorziening.

Paragrafen De paragrafen presenteren een aantal verplichte overzichten op onderwerpen waarmee een beter inzicht wordt verkregen op zaken die aan de begroting ten grondslag liggen.

Overige overzichten De overige overzichten zijn opgenomen ter onderbouwing en uitvoering van de begroting. Dit betreft: Subsidies Jaarlijks bij de begroting is een overzicht gevoegd waarin de verleende subsidies en andere vormen van financiële ondersteuning aan externe partijen staan vermeld. Dit is verdeeld in subcategorieën en met vermelding van eventueel daaraan gekoppelde plafonds.

19

Financiële kaders en uitgangspunten begroting 2024-2027 In dit overzicht wordt beschreven welke uitgangspunten zijn gehanteerd voor loon- en prijsstijgingen en volgens welke weging is bepaald of een ontwikkeling onvermijdelijk is. In de begroting moet worden opgenomen of er sprake is van een keuzemogelijkheid voor de gemeenteraad. Beleidsindicatoren Dit overzicht bevat een lijst van indicatoren met daarin opgenomen de naam van de indicator, de eenheid en de bron. Het geheel is gerangschikt naar programmaniveau. De informatie voor de indicatoren is voor alle gemeenten beschikbaar en toegankelijk via de website www.waarstaatjegemeente.nl. De gemeenten ontvangen de beleidsindicatoren van externe partijen waaronder het CBS. Als gevolg hiervan kan de gemeente de cijfers niet actualiseren. Taakvelden per programma Dit onderdeel bevat de baten en lasten per taakveld en het verdelingsprincipe van de taakvelden over de programma's. Samenstelling van het Bestuur Hier vindt u de beschrijving van de portefeuilleverdeling van de collegeleden.

20

De programma's

21

Programma 1

Publieksdiensten

Visie Bij onze dienstverlening staat het belang van onze inwoners en ondernemers op de eerste plaats, en gemak centraal. We leveren maatwerk, binnen de geldende wet- en regelgeving. Dit gebeurt steeds meer digitaal en op afspraak. Wij willen dat bewoners en ondernemers op onze dienstverlening aan kunnen en werken daarom aan een hoge klanttevredenheid. Als de Omgevingswet in werking treedt op 1 januari 2024 dan voldoen we aan de minimale wettelijke vereisten van de VNG. Wij zoeken naar een Purmerendse invulling van de besluiten en instrumenten om het nog beter te doen voor onze stad en dorpen.

Doelen en activiteiten Een gemeente die werkt voor haar inwoners en ondernemers, betekent een goede (digitale) dienstverlening en een snelle, professionele en zorgvuldige afhandeling van vragen, aanvragen en (terugkoppeling van) meldingen. De informatie op de website moet voor iedereen goed vindbaar en toegankelijk zijn. Inwoners die minder digitaal vaardig zijn, worden geholpen bij hun vragen. Daarom blijven loketten en telefoon voor persoonlijk contact (uiteraard) volledig open. Ook staat 22

de bescherming van privacy hoog in het vaandel. Burgers, medewerkers en overige betrokkenen kunnen erop vertrouwen dat we zorgvuldig met hun persoonsgegevens omgaan.

Wat gaan we doen en wat willen we hiermee bereiken? Vergunningverlening Vergunningaanvragen, ontheffingen en meldingen toetsen we aan de van toepassing zijnde weten regelgeving. Na vergunningverlening wordt op de naleving toegezien. Hierbij leveren we een bijdrage aan een prettige leefbare en veilige leefomgeving en beperken we overlast tot een minimum. Onze omgeving is voortdurend in beweging. De ruimtelijke en maatschappelijke ontwikkeling van onze stad en dorpen leiden we met vergunningaanvragen, ontheffingen en meldingen in goede banen. Omdat we merken dat de grond schaars is en we niet altijd overal aan kunnen bijdragen sturen we op ontwikkelingen die een meerwaarde hebben voor onze gemeente. We vragen van initiatiefnemers om verantwoordelijk te zijn voor een goed participatieproces en vragen hen te participeren met de omgeving, nog vóórdat zij een vergunningsaanvraag indienen. Zo kunnen omwonenden in een vroegtijdige fase hun suggesties, opmerkingen of bezwaren kenbaar maken en kunnen plannen daarmee worden verrijkt. Na verlening wordt op de naleving toegezien. We leven daarmee een bijdrage aan een prettige leefbare en veilige leefomgeving en beperken overlast tot een minimum. • Het onttrekken, samenvoegen of omzetten van woonruimte toetsen we aan de Huisvestingsverordening. • De werkprocessen VTH passen we aan de Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb).

• De strategieën, risicoanalyse en prioritering implementeren we in het workflowsysteem. • We maken gebruik van RX Launch, waardoor het werkproces van de APV en Bijzondere Wetten verder digitaliseert. De aanvragers kunnen dan gebruik maken van één digitale vergunningchecker. Hierbij starten we met de vergunningaanvragen voor evenementen. • We geven uitvoering aan de werknemersvergunningen. Deze aanvragen worden getoetst aan de Parkeerverordening en het Uitvoeringsbesluit Parkeerverordening. • De verwachting is dat er veel vragen met betrekking tot de Wkb bij de gemeente binnen zullen komen. Op de website wordt hieraan de nodige aandacht besteed. • Vergunningaanvragen worden getoetst aan de energieprestatie-eisen voor bijna energie neutrale gebouwen (BING), waarmee we sturen op duurzame woningbouw. Burgerzaken, Document-/informatiebeheer en Klantcontactcentrum Toename gebruiksgemak, professionalisering van het team en verbetering van de dienstverlening voor burgers. • We streven er bij team Burgerzaken naar dat er meer digitaal wordt afgenomen, waar dit makkelijk/mogelijk is voor de burger. Burgerzaken heeft reeds een aantal E-diensten en we gaan die komende jaren verder uitbreiden en doorontwikkelen. • We onderzoeken de mogelijkheden voor het implementeren van het Digitaal aanvragenRijbewijzen (DAR) voor Purmerend.

Hiermee hoeft, het verlengen van een rijbewijs niet standaard aan de balie van Burgerzaken te worden uitgevoerd.

23

• We streven naar een goede focus op de juiste uitvoering en planning voor het aanvragen van reisdocumenten. Per januari 2024 is de ‘reisdocumentendip’ ten einde, waarmee het aantal aanvragen flink gaat stijgen. We borgen dat de medewerkers, naast hun opleiding, de juiste tools hebben om deze aanvragen efficiënt te verwerken. • We houden ons bezig met het verder ontwikkelen en opleiden van team Burgerzaken. Verdere digitalisering, de veranderende klantvraag, en de ontwikkelingen van buiten, laten zien dat het belangrijk is, dat het team op de juiste manier met de vele verzoeken en aanvragen blijft omgaan en dat de kennis up to date blijft. • Blijven inzetten van ‘de klantreis’ om voor bepaalde (digitale) producten te onderzoeken of deze op de juiste manier worden ingezet/uitgevoerd, dan wel waar eventuele verbeterpunten liggen. • We willen informatie uit eigen beweging openbaar en digitaal toegankelijk maken, in ieder geval voor beleid en op termijn (binnen 8 jaar) voor 11 categorieën informatie. Dit is een actiepunt behorend bij de uitvoering van de Wet open overheid (WOO). • We zetten ons in voor de ontwikkeling van het team KCC in professionele dienstverlening. We willen op die manier de toenemende complexiteit van vragen en verzoeken van inwoners professioneel en optimaal dienstverlenend het hoofd kunnen bieden.

• We willen informatie-uitwisseling tussen KCC en alle andere teams intensiveren. De vragen van inwoners willen we zoveel mogelijk adequaat beantwoorden zonder doorverbinden/terugbelverzoek. • Het is belangrijk om te investeren in schrijftrainingen Duidelijke Taal. We willen teksten begrijpelijker en toegankelijker maken. Belangrijk om te weten Omgevingswet Purmerend heeft ervoor gekozen om te voldoen aan de minimale acties voor implementatie zoals geformuleerd door de VNG, zodat we op tijd klaar zijn voor de inwerkingtreding van de wet. Tegelijkertijd gebruiken we de ruimte die de Omgevingswet biedt voor een Purmerendse invulling. Uitdaging is om deze grote stelselherziening op een goed voorbereide manier te managen, actuele ontwikkelingen niet onnodig te (laten) stagneren en de dienstverlening te continueren. Het implementeren van de Omgevingswet is een proces dat niet stopt na inwerkingtreding en zal de komende jaren doorlopen. Jaarlijks zal bij de Voorjaarsnota de benodigde dekking aangevraagd worden voor het daaropvolgende jaar. Het omgevingsplan is opgenomen in paragraaf ‘Weerstandvermogen en risicobeheersing’ van deze begroting. Omgevingsvergunningen De Omgevingswet vraagt voor vergunningaanvragen een nieuwe manier van werken. Als de wet van kracht wordt is de standaard behandeltermijn voor vergunningaanvragen acht weken.

Het vooroverleg wordt door deze korte behandeltermijn nog belangrijker. We werken met een indicatieverzoek en omgevingsinitiatief. Het indicatieverzoek heeft meer een adviserend karakter, terwijl het omgevingsinitiatief bedoeld is om een wenselijk initiatief haalbaar te maken samen met de initiatiefnemer. Bij het omgevingsinitiatief wordt een casemanager gekoppeld aan de initiatiefnemer, waardoor de initiatiefnemer één aanspreekpunt heeft van A tot Z. Verder ondersteunen we initiatiefnemers met participatie bij vergunningaanvragen door middel van een handreiking en advies. Met inwerkingtreding van de Omgevingswet wordt ook het besluit over het adviesrecht van de raad van kracht. Vanaf dat moment worden sommige (complexe) vergunningaanvragen die afwijken van het omgevingsplan (ook wel bopa’s genoemd) voor een 24

advies aan de raad voorgelegd, vergelijkbaar met de huidige verklaring van geen bedenkingen. In 2024 doen we ervaring op met de door de gemeenteraad genomen besluiten over het adviesrecht en uitgangspunten voor participatie bij vergunningaanvragen. We nemen deze ervaringen mee voor de evaluatie het adviesrecht en de uitgangspunten voor participatie in 2025. Omgevingsplan Met inwerkingtreding van de Omgevingswet ontstaat van rechtswege het tijdelijk omgevingsplan. In 2023 wordt het eerste omgevingsplan voor de gemeente Purmerend voorgelegd aan de gemeenteraad voor het deelgebied Wheermolen-Oost. Tot 2032 loopt de transitieperiode om het tijdelijke omgevingsplan stapsgewijs naar eigen inzicht om te vormen richting het definitieve omgevingsplan. We stellen daarvoor een plan van aanpak (de zogenaamde transitiestrategie) op. Wet elektronische publicaties De verplichting voor bestuursorganen om voorgenomen besluiten uit de Wet elektronische publicaties digitaal ter inzage te leggen, is op 1 juli 2023 inwerking getreden. Besluiten en bijbehorende documenten die verplicht ter inzage gelegd moeten worden, moeten nu ook digitaal beschikbaar zijn. Wet Open Overheid Op 1 mei 2022 is de Wet open overheid (Woo) in werking getreden en is de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) ingetrokken. Onze insteek is om met de verzoeker in gesprek te blijven en te vragen naar de vraag achter de vraag.

Voor het vervolg van de gefaseerde Woo-invoering, aansluitend bij het tijdspad van de wetgever, is een plan gemaakt met een looptijd van meerdere jaren. In mei 2023 is er een Woo-contactpersoon formeel door het college benoemd. Dit is een wettelijke verplichting. De contactpersoon heeft als taak om inwoners op een laagdrempelige wijze te informeren over de beschikbaarheid van overheidsinformatie en is het aanspreekpunt voor inwoners, ondernemers, verenigingen en bestuursorganen van de gemeente. Zoals vorig jaar benoemd, markeert de Woo een nieuwe fase voor transparantie van de overheid: digitale informatie die op orde, openbaar en vindbaar is. Openbaar omdat de samenleving recht heeft op overheidsinformatie. Bovenal: Informatie moet makkelijk vindbaar en beschikbaar zijn voor de burger. Om die kwaliteitsslag te maken zal ook in 2024 ingezet worden op versnelde uitrol van het zaaksysteem; het toezien op de kwaliteit van de vakapplicaties, zodat ook daar documenten makkelijker vindbaar zijn en duurzaam toegankelijk. Voor onze website zal het gebruik van een digitale assistent onderzocht worden. In het laatste kwartaal 2023 zal in beeld worden gebracht welke acties meerjarig nodig zijn op weg naar een ‘Open Purmerend’. De contactpersoon neemt deel aan de Maatschappelijke Coalitie over Informatie Gesproken.

Een samenwerkingsverband op landelijk niveau dat gericht is op de werkbaarheid van de openbaarheidstrategie vanuit de Centrale Overheid. Waarbij de contactpersoon een ambassadeursrol vervult voor de digitale toegankelijkheid op gemeentelijk niveau in samenwerking met de VNG. De contactpersoon zal in 2024 starten met het betrekken van onze inwoners bij de invulling van een transparante manier van werken. Denk hierbij aan aanwezig zijn op plekken in de wijk waar burgers komen, om op te halen waar de behoefte en de vraag ligt en vervolgens te vertalen naar organisatorische maatregelen die gaan helpen. Digitale dienstverlening: Informatievoorziening en digitaal documentbeheer op orde Inwoners en ondernemers willen in toenemende mate op digitale wijze zaken doen met de gemeente of informatie digitaal ontvangen. Dit stelt eisen aan de wijze waarop we data en 25

informatie opslaan; immers informatie die van blijvende waarde is moet duurzaam digitaal worden bewaard en voor de inwoners in een verre toekomst ontsloten kunnen worden. Het komt erop aan hoe we aan de voorkant werkprocessen kunnen inrichten en automatiseren (archiving by design) en of de applicaties voldoen aan de eisen van duurzame toegankelijkheid. In 2024 gaan we door met digitaliseren van o.a. bouwdossiers en werken we alleen nog maar vanuit een digitaal origineel. Dit levert een belangrijke bijdrage aan wat de Wet open overheid, de Wet digitale toegankelijkheid en de Omgevingswet voor burgers beoogt, namelijk; proactief beleid op openbare digitale toegankelijkheid van informatie voor onze burgers. Digitale toegankelijkheid purmerend.nl Een grote groep mensen heeft een beperking. Denk hierbij aan mensen die blind, slechtziend of kleurenblind zijn; doof of slechthorend, motorisch beperkt of zwakbegaafd, autistisch, laaggeletterd. Bij de gemeente Purmerend willen we dat iedereen dezelfde (digitale) informatie tot zich kan nemen. Een beperking zou hierbij geen belemmering moeten zijn. Daarom committeert de gemeente Purmerend zich aan de digitale toegankelijkheidsnorm WCAG 2.1 AA. Dit vraagt een andere manier van denken én werken. Eind 2021 is de nieuwe website purmerend.nl live gegaan in de nieuw ontwikkelde huisstijl.

De nieuwe huisstijl voldoet aan de toegankelijkheidseisen: juiste lettertype, regelafstand en (kleur)contrast en de website is gebouwd volgens de WCAG 2.1 AA. We voer(d)en gesprekken met ervaringsdeskundigen over het ontwerp en de werking van de website. Wet elektronische publicaties De verplichting voor bestuursorganen om voorgenomen besluiten digitaal ter inzage te leggen, uit de Wet elektronische publicaties, is voorlopig uitgesteld. Dat geeft bestuursorganen gelegenheid om meer ervaring hiermee op te doen. Naar verwachting geldt de verplichting per 1 januari 2023. Landelijke Aanpak Adreskwaliteit (LAA) Het wetsvoorstel voor de Landelijke Aanpak Adreskwaliteit (LAA) is aangenomen. Het doel van de aanpak is om de juistheid van de adresgegevens in de Basisregistratie Personen (BRP) blijvend te verbeteren. We gaan deze aanpak op de afdeling integreren, waarbij de samenwerkingsverbanden en gegevensuitwisselingen binnen en buiten de gemeente zeer belangrijk zijn, alsmede de vastlegging hiervan. Verkiezingen De komende 4 jaren, vanaf 2024, is er elk jaar een verkiezing, waarbij de kans bestaat dat dit meerdaagse verkiezingen zullen worden. We zien dat het aantal vrijwilligers om te helpen bij het uitvoeren van de verkiezingen landelijk onder druk staat.

Ook voor de Tweede Kamer-verkiezingen van dit jaar werken we aan voldoende verkiezingsbureau's waar bewoners op een laagdrempelige manier kunnen stemmen. De manier van stemmen tellen is aan het verbeteren.

26

Wat mag het kosten (Bedragen x € 1.000)

Rekening 2022

Primitieve begroting 2023

Begroting 2023 (Bijgesteld)

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

BV011 Publieksdienstverlening

Lasten

-8.049

-8.714

-9.203

-9.363

-9.300

-9.564

-9.725

BV011 Publieksdienstverlening

Baten

4.771

4.664

4.814

5.357

5.370

5.668

5.747

-3.277

-4.050

-4.389

-4.006

-3.930

-3.896

-3.978

Het saldo stijgt met € 383.000 ten opzichte van de bijgestelde begroting 2023. Dit wordt veroorzaakt door € 160.000 hogere lasten en € 543.000 hogere baten.

Ontwikkeling exploitatie 2023-2024 BV011 Publieksdienstverlening

Lasten

Baten

Omgevingswet De kosten voor de implementatie van de Omgevingswet hebben tot 2024 een plaats in de begroting (conform Programmabegroting 2022-2025). Op 1 januari 2024 zal de Omgevingswet in werking treden. In de paragraaf 'Weerstandsvermogen en risicobeheersing' staat vermeld dat er stap voor stap zal worden bezien hoe de financiën van de transitie richting het omgevingsplan verlopen.

360

Reisdocumenten In 2014 is er een 'reisdocumentendip' ontstaan. Vanaf dat moment waren de reisdocumenten voor mensen vanaf 18 jaar 10 jaar geldig in plaats van 5 jaar. Per 2024 is de dip voorbij en wordt een toename verwacht in de vraag naar reisdocumenten. Om te kunnen voorzien in de toenemende vraag zal extra personeel worden ingezet. De hogere vraag naar reisdocumenten leidt tot hogere baten, alsmede hogere lasten in de vorm van afdracht Rijksleges.

-647

628

Afwijkingen lager dan € 100.000

127

-85

Totaal

-160

543

Diverse

Reserves Dit programma heeft geen reserves.

Voorzieningen Dit programma heeft geen voorzieningen.

Investeringen Dit programma heeft geen investeringen.

27

Programma 2

Samenleving

Visie We vinden het belangrijk dat je in Purmerend jezelf kunt zijn en dat je er fijn kunt wonen. De omgeving waarin Purmerenders leven nodigt uit tot bewegen, gezond leven, ontspannen, werken, ontmoeten en elkaar helpen. Inwoners, jong en oud, wonen in een veilige en stimulerende omgeving waarbij zij hun talenten kunnen ontwikkelen en ontplooien. Soms is dat (even) ingewikkeld. Dan zijn wij er om samen met het eigen netwerk en onze partners in de gemeente, te kijken wat nodig is. Zo kunnen inwoners zich goed ontwikkelen met als doel dat zij zoveel mogelijk zelfstandig kunnen zijn. We streven er naar dat Purmerenders in staat zijn zo lang mogelijk in de thuisomgeving te functioneren en beogen een duurzame veiligheid voor iedereen in de thuissituaties. We bieden ondersteuning om dit mogelijk te maken. Zo werken we samen met partners en bewoners aan een inclusieve samenleving.

Doelen en activiteiten We doen dit door, midden in de samenleving te staan. We staan dichtbij inwoners en kunnen daarom zoveel mogelijk op tijd signaleren en passende maatregelen treffen. Dit vraagt om een nauwe, gelijkwaardige samenwerking tussen gemeente en partners in buurten en wijken. De uitvoerders, zowel vanuit de gemeentelijke loketten als vanuit maatschappelijke organisaties, zoeken elkaar 28

steeds vaker op om slimme en snelle oplossingen te bedenken. We kijken daarbij steeds naar de context van de inwoner. Dit is geheel in lijn met de koers waar we voor staan en die we de komende jaren verder gaan ontwikkelen, samen met onze partners. Deze manier van werken vraagt soms om lef en daadkracht. Maatregelen en acties die passen bij wat de inwoner nodig heeft! We stellen de uitvoering in staat om te handelen vanuit deze manier van werken. De komende jaren staat de koers centraal en zijn onze acties erop gericht om hier verder handen en voeten aan te geven. Een stevige lokale aanpak is belangrijk, maar binnen veel thema’s trekken we ook regionaal op. Om ervoor te zorgen dat we van elkaar leren, maar vooral dat inwoners, partners en ondernemers geen last hebben van mogelijke verschillen per gemeente.

Wat gaan we doen en wat willen we hiermee bereiken? Welzijnswerk Door middel van het welzijnswerk trachten we het welzijn van onze inwoners te bevorderen om complexe situaties (situatie waarbij er sprake kan zijn van meerdere problemen zoals financieel, opvoeding of sociale problematiek) te voorkomen. De Purmerendse samenleving groeit - uitdagingen komen en gaan. Er wordt steeds meer van de mensen in de samenleving verwacht; denk aan mantelzorg, vrijwilligerswerk en een actieve deelname aan de maatschappij. Het welzijnswerk helpt hierbij: zij staan dichtbij onze inwoners (van jong tot oud), ondersteunen bij de zelfredzaamheid, vergroten het netwerk en brengen mensen bij elkaar. • Er wordt zoveel mogelijk voorkomen dat situaties complex(er) worden door te blijven investeren in de samenwerking vanuit de sociale wijkteams en het ‘werken in wijken’. • Het sociale wijkteam is voor veel inwoners het eerste contactpunt in de wijken en heeft een laagdrempelig karakter. • Het wijkteam is een dynamische groep betaalde krachten en vrijwilligers dat telkens werkt vanuit de vraagstukken en/of krachten van inwoners. Zij komen ook bij de mensen thuis als dit de situatie ten goede komt. Wij zorgen ervoor dat deze teams in verbinding staan met de buurten en wijken. Dat kan betekenen dat de teams er verschillend uitzien of soms zullen wisselen van samenstelling omdat de praktijk hierom vraagt.

• Het project “Waakvlam” dat in 2023 is geïntroduceerd wordt voortgezet. Het richt zich op inwoners met psychische kwetsbaarheid die verspreid over de wijken wonen om te voorkomen dat zij tussen wal en schip vallen en heeft ook oog voor de omgeving/omwonenden. Het voorkomt escalaties (zoals ernstige overlast, of uithuiszetting) en zorgt voor het bewaren van rust in de buurt. • We zetten in op (nog) kortere lijnen met onder andere huisartsen, school- en maatschappelijk werk, Centrum voor Jeugd en Gezin, het onderwijs en informele hulp zoals mantelzorgers en vrijwilligersorganisaties (denk aan Bim Bam, Elkaar Helpen Purmerend tot de weggeefwinkel). • Voor de jeugd zorgen we er voor dat er voldoende plekken in de stad zijn waar ze (wel) welkom zijn en van daaruit geholpen worden met de specifieke vragen die je al op jonge leeftijd kunt hebben. Het liefst samen met de ouder(s). Vrijwilligerswerk Vrijwilligerswerk is onmisbaar in de samenleving, het brengt de Purmerenders samen, zorgt voor verbinding en is belangrijk voor vele maatschappelijke partners en evenementen. Het vinden en binden van vrijwilligers is een grote uitdaging waarin we zoveel als mogelijk gezamenlijk optrekken. We zien een trend van de steeds ouder wordende vrijwilliger en het tekort aan nieuwe aanwas 29

van (jongere) vrijwilligers. Met name bij sport- en culturele verenigingen zien we de behoefte aan meer vrijwilligers. • We zetten in op andere, innovatieve manieren die bijdragen aan het vinden van nieuwe vrijwilligers. Denk hierbij aan acties zoals vrijwilligersmarkten in het stadje en flyers in welkomsttasjes voor nieuwe inwoners. • We investeren in een interactieve website. Wmo en mantelzorg We streven naar een betere kwaliteit van maatwerkvoorzieningen waardoor inwoners goed ondersteund worden en zelfredzaam blijven. We zorgen voor (het inkopen van) kwalitatief goede ondersteuning die aansluit bij de behoefte van onze inwoners. We willen mantelzorgondersteuning beter afstemmen op de behoeftes van de verschillende doelgroepen waardoor de draagkracht van de mantelzorgers verbetert en zij zich gesteund voelen. • We monitoren de kwaliteit en onderhoud van de (maatwerk) producten en diensten en borgen de contracten door middel van ons eigen lokale contractmanagement Wmo en met behulp van Toezichthouders van GGD Amsterdam. • De bestaande samenwerking en de bijbehorende samenwerkingsagenda tussen de gemeenten regio Zaanstreek-Waterland en Zilveren Kruis is in 2023 opgegaan in het Integraal Zorgakkoord (IZA). Samen met de regiogemeenten, Zilveren Kruis, zorg- en welzijnspartijen, inwoners en cliënten stellen wij een regiobeeld en vervolgens een regioplan.

Het doel is dat onze inwoners minder hinder ondervinden van de 'schotten' die bestaan tussen de verschillende wetten Wmo, Jeugdwet, Wet langdurige zorg (Wlz) en de Zorgverzekeringswet (ZvW). • Het abonnementstarief voor maatwerkvoorzieningen wordt verhoogd per 1 januari 2024. Hiermee wordt de steeds duurder wordende zorg voor de meest kwetsbaren betaalbaar en toegankelijk gehouden. • We willen het aanbod mantelzorgondersteuning optimaliseren voor de verschillende doelgroepen mantelzorgers. In 2023 is een start gemaakt om bekendheid over mantelzorg onder werkgevers te vergroten. Dit krijgt in 2024 een vervolg. We zorgen ervoor dat de mantelzorger de weg naar ondersteuning kan vinden en geven mogelijkheden op maat. Ouderen Ouderen krijgen de ondersteuning die zij nodig hebben en hebben de mogelijkheid te verhuizen naar een woning passend bij hun levensfase. Zorg kan ondersteund worden door gunstige ligging van locatie en slimme aanpassingen in huis. • We hebben aandacht voor het realiseren van geschikte woningen voor ouderen. • Wij blijven in structureel overleg met zorgaanbieders over mogelijkheden om extramurale zorg en ondersteuning af te stemmen op de individuele situatie van ouderen. Door de zorg te ondersteunen met slimme technologie (e-health) kan die worden ontlast.

• We gaan eenzaamheid tegen door het bieden van een wisselend aanbod van ontmoetingsmogelijkheden op groepsniveau of individueel niveau. De huisbezoeken aan Purmerendse ouderen worden geïntensiveerd. Hierbij staan hetsignaleren van en informeren over onderwerpen als eenzaamheid, zelfredzaamheid, (financiële) problemen en valpreventie centraal. • We nemen actief deel aan het programma G'oud in Zaanstreek Waterland voor zorg en ondersteuning op de juiste plek.