Programmabegroting 2024

Het kabinet wil werkenden, werkzoekenden en werkgevers via de regionale loketten toegang bieden tot de dienstverlening die zij nodig hebben van een regionaal publiek-privaat samenwerkingsverband van sociale partners, gemeenten, UWV, SBB en onderwijsinstellingen. Dit samenwerkingsverband zorgt voor integrale arbeidsmarktdienstverlening aan werkenden, werkzoekenden en werkgevers, stelt gezamenlijk een meerjarenagenda om op de geboden dienstverlening aan werkenden, werkzoekenden en werkgevers aan te sturen en af te stemmen op de regionale beleidsdoelen. Zij werken daarbij samen met andere publieke en private partijen in de arbeidsmarktregio. Ook de arbeidmarktregio ZHC wil haar dienstverlening zo organiseren dat werkzoekenden, werkenden en werkgevers elkaar beter weten te vinden. En dat inwoners wendbaar en relevant zijn en blijven op de arbeidsmarkt. Onze gemeente wil samen met de samenwerkende partijen in ZHC in het najaar 2023 starten met een verkenning naar de haalbaarheid en de vorm van een Regionaal Werkcentrum. Het onderzoek wordt naar verwachting begin 2024 opgeleverd (zie programma 7).

2. Verduurzamen en vergroenen bedrijventerreinen Bij de verkoop van nieuwe bedrijfskavels worden afspraken gemaakt over vergroening, klimaatadaptatie en groene gevels. Daarnaast geven we als gemeente ook op deze te ontwikkelen bedrijventerreinen het goede voorbeeld door te investeren in een groen en klimaatadaptieve openbare ruimte. We faciliteren initiatieven op het gebied van vergroening en duurzaamheid door mee te denken met ondernemers, hen te wijzen op regionale, provinciale en landelijke subsidieregelingen. Binnen de regionale samenwerkingsverbanden (BPH, MRDH, PZH) participeren we actief en springen we in op kansen die zich voordoen. En halen we kennis, expertise en best practices naar onze gemeente. In de openbare selectieprocedure voor de nog resterende bedrijfskavels, laten we verduurzaming en vergroening zwaar meewegen.

3. Herstructurering en innovatie glastuinbouw In de omgevingsvisie is het beleidsmatige toekomstperspectief geschetst voor de glastuinbouw, dit samen met de ruimtelijke economische strategie van de Greenport West-Holland is de basis voor het in 2024 te ontwikkelen omgevingsprogramma Vitale glastuinbouw. Belangrijke (actuele) onderwerpen zoals verduurzaming, innovatie, arbeidsmigranten, energie en herstructurering worden daarin in uitgewerkt. De druk op de ruimte is groot. Herstructurering komt vanuit de sector zelf niet van de grond. Er is er meer nodig om deze herstructurering aan te jagen en daar hebben we het rijk, regio en stakeholders hard bij nodig. Investeringen zijn nodig om ruimte te creëren die voor andere functies kunnen inzetten. De kaders hiervoor worden eind 2023 of begin 2024 vastgelegd in een kaderstellende notitie. In het gehele proces zal er veelvuldig en integraal samengewerkt moeten worden met onze externe stakeholders.

4. Meer menging van functies in de centra Samen met vastgoedeigenaren, ondernemersverenigingen en beheersorganisaties werken we samen aan bruisende en vitale centra, die schoon, heel en veilig zijn. Dit doen we door de dialoog te voeren over trends en ontwikkelingen, wensen en ideeën te delen over bijvoorbeeld de openbare ruimte, branchering, evenementen

41

en promotie. Zo worden er al meer maatschappelijke en commerciële ‘gezondheidsondernemingen’ door vastgoed benaderd om zich te vestigen in leegstaande panden.

5. Versterken economische vernieuwing In 2023 wordt er een nieuwe actieagenda Economie opgesteld, in 2024 wordt deze uitgevoerd. We zetten daarin onze werkwijze voort. Zo hebben we een proactieve houding en proberen zoveel mogelijk gebundeld en efficiënt gebruik te maken van de tijd, kennis en innovatiekracht van ondernemers. We proberen vooral initiatieven te vinden, te verbinden en te faciliteren. De ervaring heeft geleerd dat effort steken in het laten ontstaan van initiatieven vaak onevenredig veel tijd en energie kost. Vanuit de reguliere contactmomenten en gebiedsgerichte overleggen gaan we het gesprek aan over de vraag en de behoefte die bij ondernemers leven op de thema’s innovatie, circulaire economie en digitalisering. Tegelijkertijd hebben we goed in beeld welk regionaal ondersteuningsaanbod er is. We verbinden de vraag met het aanbod. En bij gebrek aan ondersteuningsaanbod onderzoeken we of dat gerealiseerd kan worden, al dan niet in samenwerking met de regio. Met de Wageningen Universiteit Research organiseren we bijeenkomsten om innovatie te bevorderen in de glastuinbouw. Tot slot zetten we citymarketing in om bestaande ondernemers te behouden en nieuwe innovatieve en duurzame ondernemers naar Pijnacker-Nootdorp te trekken. In 2023 zijn we gestart met de herijking van onze visie op citymarketing, in 2024 verwachten we de nieuwe visie vast te stellen.

Wat mag het kosten? Economie en glastuinbouw (bedragen x €1.000)

Rekening 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Baten

1.511

9.813

8.341

1.296

523

269

Lasten

-3.424

-10.687

-9.379

-2.219

-1.443

-816

Totaal Economie en glastuinbouw

-1.913

-874

-1.038

-922

-919

-547

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027 -373

Specificatie van de lasten en baten per product Economie en glastuinbouw (bedragen x €1.000)

Rekening 2022

Begroting 2023

Lasten per Taakveld 310 - Economische ontwikkeling

-797

-844

-743

-743

-743

320 - Fysieke bedrijfsinfrastructuur

-828

-7.297

-6.321

-763

0

0

330 - Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

-373

-310

-477

-364

-364

-364

340 - Economische promotie

-67

-75

-78

-78

-78

-78

Totaal Lasten per Taakveld

-2.065

-8.527

-7.620

-1.949

-1.186

-816 0

Baten per Taakveld 310 - Economische ontwikkeling

40

0

0

0

0

320 - Fysieke bedrijfsinfrastructuur

1.065

9.457

8.081

1.033

257

0

75

47

47

47

47

47 222

330 - Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen 340 - Economische promotie

214

211

213

216

219

Totaal Baten per Taakveld

1.395

9.714

8.341

1.296

523

269

Totaal saldo van baten en lasten

-670

1.187

722

-652

-662

-547

Toevoegingen aan reserves 320 - Fysieke bedrijfsinfrastructuur

-1.359

-2.160

-1.760

-270

-257

0

Totaal Toevoegingen aan reserves

-1.359

-2.160

-1.760

-270

-257

0

310 - Economische ontwikkeling

116

99

0

0

0

0

Totaal Onttrekkingen aan reserves

116

99

0

0

0

0

Toevoegingen en onttrekkingen reserves

-1.243

-2.061

-1.760

-270

-257

0

Resultaat

-1.913

-874

-1.038

-922

-919

-547

Onttrekkingen aan reserves

42

Afwijkingen analyse - begroting 2024 t.o.v. 2023 02 Economie en glastuinbouw (bedragen × € 1.000)

Baten

Lasten

310 Economische ontwikkeling Actieagenda Economie: In 2023 is eenmalig budget beschikbaar gesteld voor de Actieagenda Economie.

-

35

Resultaatbestemming: In 2023 is eenmalig budgetbeschikbaar gesteld voor werkboek Oostland.

-67

67

Resultaatbestemming: In 2023 is gebruik gemaakt van een subsidie voor het project gebiedsvisie Boezem.

-31

31

Urentoerekening: Als gevolg van een herverdeling van de uren een hogere urentoerekening aan het taakveld Economische ontwikkeling. De herverdeling van de toegerekende uren hebben per saldo geen effect op het begrotingsresultaat.

-

-30

Overig

-1

-2

-1.376

1.376

Overig

-0

0

Urentoerekening: Als gevolg van een herverdeling van de uren een hogere urentoerekening aan het taakveld Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen. De herverdeling van de toegerekende uren hebben per saldo geen effect op het begrotingsresultaat.

-

-49

Overig

1

-118

320 Fysieke bedrijfsinfrastructuur Bouwgrond in exploitatie: Actualisatie van de hoogte van de inkomsten- en uitgavenramingen van de grondexploitaties bedrijventerreinen op basis van de actualisatie per 01-07-2023. Voor de begroting is dit budgetneutraal omdat eenzelfde bedrag wordt gemuteerd in de algemene reserve. Een uitgebreide toelichting is opgenomen in de paragraaf Grondbeleid. 330 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

340 Economische promotie Overig Totaal 02 Economie en glastuinbouw

Investeringen Dit programma heeft geen investeringen.

43

3

-3

-1.472

1.307

44

3. Mobiliteit Pijnacker-Nootdorp is een verkeersveilige gemeente, met goed bereikbare voorzieningen, efficiënt openbaar vervoer en waarin gebruik wordt gemaakt van schoon vervoer.

Algemene omschrijving Het programma Mobiliteit bestaat uit drie onderdelen: 1. Verkeer en wegen; 2. Parkeren; 3. Openbaar vervoer. Met de uitwerking van deze onderdelen werken we aan de voorwaarden om de mobiliteit van de huidige en toekomstige inwoners en bedrijven mogelijk te maken.

Wat willen we bereiken?

Doelstelling

Lokaal en regionaal sterk verbonden gericht op duurzame mobiliteit

Wat willen we bereiken

Verkeersveilige gemeente

Wat gaan we daarvoor doen 1. Infrastructuur duurzaam veilig (her)inrichten en stimuleren verkeersveilig gedrag

Een duurzaam bereikbare gemeente Toegankelijk en bruikbaar OV Keuze voor schoon vervoer

2. Stimuleren van duurzamere vormen van mobiliteit 3. Duurzaam en doelmatig beheren van de Openbare Ruimte 4. Samen met de MRDH werken aan de instandhouding van een dekkend netwerk aan ov-voorzieningen 5. Faciliteren van de keuze voor schoon vervoer

Mobiliteit is geen doel op zich, maar zorgt ervoor dat onze inwoners kunnen werken, wonen, leren, ontspannen en ontmoeten. Dat doen zij niet alleen binnen de gemeente, maar ook in de regio. Een uitgebreid netwerk aan voetpaden, fietspaden, autowegen en openbaar vervoersverbindingen in de gemeente maken deze activiteiten mogelijk. De raad streeft in het raadsakkoord 2022-2026 naar een gemeente die lokaal en regionaal sterk verbonden is en die daarbij gericht is op duurzame mobiliteit. Deze ambitie is in lijn met de Omgevingsvisie waarin het toekomstbeeld is geschetst dat de gemeente in 2050 lokaal en regionaal goed bereikbaar is. In deze visie is daarbij aangegeven dat de inzet gericht is op duurzame vervoersvormen, zoals lopen, fietsen en het openbaar vervoer. Deze vormen van vervoer dragen daarbij ook bij aan andere ambities van de gemeente, zoals de ambitie voor groen en een aantrekkelijke openbare ruimte. Inwoners en ondernemingen reizen ook naar het omliggend stedelijk gebied. We werken daarom in MRDHverband samen aan de duurzame bereikbaarheid van de regio. Daarbij ligt de focus ook op het stimuleren van fietsen en reizen met het openbaar vervoer.

45

Stand van zaken en vooruitblik Algemeen Het programma Mobiliteit richt zich op het verduurzamen van de bereikbaarheid. Het accent ligt op het gebruiken van schone vervoersmiddelen, zoals de fiets en het openbaar vervoer. De komende jaren werken we de ambities van het Fietsplan voor de fiets uit in concrete projecten. Het gebruik van het openbaar vervoer stimuleren wij onder meer door aantrekkelijke stationsgebieden te realiseren.

1. Verkeer en wegen Beheer Het onderhoud van de infrastructuur, de civiele kunstwerken, de openbare verlichting en de verkeerslichten gebeurt planmatig op basis van beheerplannen. In 2022 zijn de activiteiten voor de komende vier jaar vastgelegd in de beheerplannen voor wegen, openbare verlichting & verkeersregelinstallaties en civiele kunstwerken. Ook in 2024 wordt aan de uitvoering van de beheerplannen gewerkt.

Auto De doorstroming van het autoverkeer levert over het algemeen geen problemen op. Om zicht te houden op de verkeersdruk monitoren we het verkeer op de belangrijkste gemeentelijke wegen. Uit verkeerstellingen van 2022 blijkt dat het verkeer in de gemeente na de coronapandemie gemiddeld weer iets is toegenomen, maar nog onder het niveau van voor de pandemie. Het autoverkeer neemt verder toe door nieuwe woningen in onder andere Ackerswoude, Tuindershof en de Scheg. De verwachting is dat de capaciteit van de wegen voldoende is om deze verkeerstoename op te vangen. We willen echter een scherper beeld hierover hebben en gaan daarom, zoals ook in het Fietsplan is opgenomen, in 2024 starten met een verkeerscirculatieplan. Hierbij analyseren we de huidige en toekomstige verkeersstromen op basis van onze toekomstige (woningbouw) ontwikkelingen en de regionale ontwikkelingen. Mochten hieruit knelpunten naar voren komen, dan wordt gestudeerd op mogelijke oplossingen. De analyse en mogelijke oplossingen worden dan in het verkeerscirculatieplan ter besluitvorming aan de raad voorgelegd. In 2024 wordt gestart met de herinrichting van het kruispunt van de Nieuwkoopseweg met de Katwijkerlaan en de Vlielandseweg. Hiermee wordt dit kruispunt overzichtelijker en verkeersveiliger voor de weggebruikers. Medio 2025 volgt de gefaseerde herinrichting van de Katwijkerlaan.

In het kader van veiligheid houden we bouw-en woonverkeer zoveel mogelijk gescheiden. De Van Buijsenlaan wordt daarom begin 2024 aangelegd, nadat de aanliggende bouwwerkzaamheden zijn afgerond. Onze (hoofdwegen)wegenstructuur is op zichzelf in orde, maar we ervaren een knelpunt in het glastuinbouwgebied Pijnacker West. Hier moet het vrachtverkeer gebruik maken van de Noordeindseweg en de Rijskade. Deze wegen zijn smal en worden ook veel gebruikt door fietsers. Dit is geen ideale situatie voor de leefbaarheid en veiligheid in het gebied. Met een verlengde Komkommerweg hoeft het vrachtverkeer niet meer over deze wegen te rijden. De raad heeft in mei 2023 besloten om de verlengde Komkommerweg te realiseren. In 2023 volgt de verdere planvorming. Medio 2024/2025 volgt dan de planologsiche procedure om de bestemming van de benodigde gronden te wijzigen van glastuinbouw naar een verkeersbestemming. Inwoners en ondernemers reizen door de gehele regio. Het is daarom van belang dat ook het omliggende (provinciale) wegennet op orde is. De provincie heeft de afgelopen jaren diverse verbeteringen aan de N470 doorgevoerd om de verkeersveiligheid en doorstroming te bevorderen. De belangrijkste maatregel is de reconstructie bij het bedrijventerrein Ruyven. Hierdoor is de in-en uitstroom van het bedrijventerrein verbeterd, met name voor het vrachtverkeer.

Er is veel autoverkeer op de N470, maar de provincie heeft niet de indruk dat er sprake is van structureel stilstaand of stapvoets rijdend verkeer. Wel kan het soms toch nog druk zijn bij Ruyven. Dit is met name het geval als er vertraging is op de A4 richting Den Haag

Fiets Door de ligging van de gemeente ten opzichte van de zuidwestelijke Randstad heeft de fiets in onze gemeente een enorme groeipotentie. Vele tienduizenden arbeidsplaatsen, meerdere dorps-en stadskernen en andere

46

bestemmingen liggen binnen tien kilometer van onze gemeente. Dit is een flinke fietsafstand die mede dankzij de opkomst van de elektrische fiets voor veel meer mensen haalbaar is geworden. Met de acties uit het Fietsplan willen we het fietsen (nog) veiliger, sneller en gemakkelijker maken in de gemeente. In 2024 gaan we verder met de uitwerking van twee metropolitane fietsroutes (van Delft naar Rotterdam Alexander en van Den Haag naar Pijnacker). Bij de route Delft-Rotterdam Alexander zijn in 2023 de mogelijkheden onderzocht om de toekomstige fietsverbinding over de A13 te combineren met een ecologische verbinding tot een zogenoemde fietsecoduct. Voor zowel het fietsdeel als het ecologische deel wordt dit in 2024 middels een voorstel aan de raad voorgelegd. Voor de fietsroute Den Haag-Pijnacker wordt in 2023 een haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd naar een nieuwe fietsbrug over de Vliet ter hoogte van de bestaande Nieuwe Tolbrug. Deze brug vormt een onmisbare schakel in de route. De onderzoeksresultaten worden eind 2023 verwacht. Bij een positieve uitkomst wordt in 2024 een samenwerkingsovereenkomst gesloten tussen de betrokken gemeenten.

Deelmobiliteit In het raadsakkoord is opgenomen dat er ook aandacht moet zijn voor deelmobiliteit. Op dit moment hebben we in de gemeente een aanbod aan deelscooters en deelauto's, waarvan goed gebruik wordt gemaakt. Onze inwoners gebruiken deelmobiliteit voornamelijk voor verplaatsingen naar de omliggende gemeenten. Het deelaanbod verschilt echter per gemeente, waardoor gebruikers belemmeringen ervaren bij het gebruik van deelmobiliteit over gemeentegrenzen. Samenwerking met de omringende gemeenten zou deze belemmeringen kunnen wegnemen. In 2023 verkennen we daarom de mogelijkheden tot regionale samenwerking. Uitgaande van een positieve uitkomst, volgt in 2024 de uitwerking van het deelmobiliteitbeleid in regionaal verband. Daarbij zou deelmobiliteit ook een bijdrage kunnen leveren aan de mobiliteitsbehoefte in de nieuwe woongebieden. Bij de woningbouwontwikkeling in Centrumlijn Noord biedt de ontwikkelaar deelauto’s en (elektrische) deelfietsen aan de nieuwe bewoners voor een periode van tenminste 3 jaar. De gemeente en de ontwikkelaar zien toe op laagdrempelige gebruiksvoorwaarden en prijsstelling. Voor de nieuwe bewoners kan dit aanbod aanleiding zijn een tweede auto te verkopen of niet aan te schaffen. Dit is de eerste woningbouwontwikkeling waar deelmobiliteit wordt aangeboden.

We gebruiken de hier opgedane ervaring bij het opstellen van de nieuwe parkeervisie, waar onder wordt gekeken naar de relatie tussen deelmobiliteit en parkeren.

Een verkeersveilige gemeente We willen ervoor zorgen dat het verkeer veilig is en blijft. Daarom richten we onze woonwijken, woonerven en wegen ‘duurzaam veilig’ in. Daarmee ligt er een verkeersveilige infrastructuur. In 2022 waren er in Pijnacker-Nootdorp 235 geregistreerde verkeersongevallen, waarbij er 140 gewonden te betreuren waren. De meeste gewonden waren fietsers (58), bromfietsers (30) en e-fietsers (12). Van 14 gewonden is bekend dat dit bij een eenzijdig ongeval gebeurde (bijvoorbeeld vallen, of aanrijding met een vast of los voorwerp). Het aantal verkeersongevallen met gewonden is ten opzichte van 2021 toegenomen, met name bij fietsers van 70 jaar en ouder, bij bromfietsers tussen 18 en 24 jaar, en automobilisten in het algemeen. Deze ontwikkeling is helaas in lijn met het landelijke en regionale beeld. Mogelijk verklaringen van deze stijging is dat het na de coronapandemie weer drukker is op de weg, dat meer jongeren zich verplaatsen op de scooter en dat door vergrijzing meer ouderen de (elektrische) fiets gebruiken. Aandacht voor verkeersveiligheid blijft daarmee van groot belang. Voor de verbetering van de verkeersveiligheid voeren we in 2024 onder meer de volgende werkzaamheden uit: • In het Fietsplan en bijbehorend Uitvoeringsprogramma is veel aandacht voor de veiligheid van fietsers.

We vervolgen de campagne waarmee we fietsers en automobilisten worden gestimuleerd om rotondes op een juiste manier te gebruiken.

47

• In 2023 is een verkeersveiligheidsplan gepresenteerd voor de Kerkweg en Veenweg in Nootdorp. Naar verwachting wordt in 2023 een voorstel aan de raad voorgelegd voor aanpak op de korte en middellange termijn. De maatregelen worden dan in 2024 uitgevoerd. • In 2024 wordt het kruispunt Katwijkerlaan/Nieuwkoopseweg verkeersveiliger gemaakt en medio 2025 wordt gestart met de herinrichting van de Katwijkerlaan zelf. Ook wordt de Reesloot die aansluit op de Katwijkerlaan veiliger gemaakt voor fietsers. Deze werkzaamheden starten in 2023. In de zomer van 2024 is dan het deel tussen de Reesloot en de S-bocht bij de Katwijkerlaan gereed. • De Emmaststraat is oncomfortabel en voelt onveilig voor fietsers.In 2024 starten we met planvorming om deze situatie te verbeteren. • Via het Regionaal Ondersteuningsbureau Verkeersveiligheid (ROV Zuid-Holland) stimuleren we scholen om gebruik te maken van verkeersveiligheidsprogramma’s, zoals School op Seef en Verkeerslokaal. En we stimuleren verkeersveilig gedrag van weggebruikers met zichtbare verkeersveiligheidscampagnes langs de weg en in de media.

Schoon vervoer Zuinige en stille elektrische auto’s leveren een belangrijke bijdrage aan schoner vervoer en daarmee aan duurzame mobiliteit. Steeds meer mensen gaan elektrisch rijden. In de Laadvisie ‘Opgeladen naar 2030’ is beschreven hoe we in de periode tot 2025 een toegankelijk, betrouwbaar en veilig laadnetwerk gaan realiseren voor elektrische voertuigen. Daartoe hebben we onder meer een concessie voor het plaatsen van laadpalen aan Equans gegeven. Equans heeft in 2022 45 nieuwe laadpalen op aanvraag geplaatst. In het voorjaar van 2023 zijn 15 nieuwe laadpalen geplaatst en 44 in voorbereiding. In totaal staan er nu 188 openbare laadpalen in de gemeente (juni 2023). In samenwerking met Equans laat de gemeente in 2023 ongeveer 40 laadpalen plaatsen op basis van verwacht toekomstig gebruik. Dit verkort de wachttijd op een laadpaal omdat deze niet meer aangevraagd hoeft te worden door een nieuwe elektrische rijder.

P+R-parkeren als onderdeel van gebiedsontwikkelingen Heron en Centrumlijn De P+R-parkeerterreinen Nootdorp en Pijnacker-Zuid maken respectievelijk deel uit van de ontwikkeling van bedrijvenpark Heron en de woningbouwontwikkeling op de Centrumlijn. Bij beide ontwikkelingen is het P+R-parkeren onderdeel van een bredere (keten)aanpak. Reizigers moeten hierbij op een snelle en gemakkelijke manier de fiets of de auto met het openbaar vervoer kunnen combineren. Aanvullende voorzieningen op het station kunnen daarbij de aantrekkelijkheid van de stationsgebieden - en daarmee het gebruik- verder versterken.

Heron In 2022 is het startdocument ‘KnooppuntNootdorp’ terinformatie aan de raad aangeboden. Dit startdocument bevat de gezamenlijke ambities van de gemeente, RET en de MRDH voor de opwaardering van het metrostation Nootdorp en het omliggend gebied. De noodzaak om station Nootdorp op te waarderen is er nog steeds, maar is in tijd wat naar achteren geschoven. Dit omdat het naar verwachting nog enkele jaren duurt voordat het ov-gebruik weer op het niveau is van voor corona. De MRDH en de RET vinden het nog steeds noodzakelijk om te investeren in station Nootdorp, maar geven aan dat de benodigde investeringen worden opgeschoven richting 2030. Vooruitlopend hierop wordt in 2024 een schetsontwerp gemaakt voor de integrale ontwikkeling, waarna een eerste fase in 2025 kan worden gerealiseerd.

Centrumlijn In juni 2022 is de aanbesteding van de ontwikkeling en realisatie van ruim 300 woningen en een mobilityhub in Centrumlijn Noord afgerond. In 2023 stemde de raad in met verlaging van de parkeernorm, passend bij deze stationslocatie, onder voorwaarde dat een terugvalscenario voor uitbreiding van het aantal parkeerplaatsen mogelijk blijft. Er wordt een zone voor pakketservice in de hub opgenomen, waar pakketdiensten pakketjes

48

bezorgen en bewoners deze afhalen. Onder een nieuw multicourt op de eerste verdieping worden een ruime inpandige fietsenstalling, ruimte voor een fietsenmaker en een klein horecapunt voorzien. Aan de metrozijde wordt langs de hub ruimte geboden voor het parkeren van (deel)fietsen en scooters. Binnen en buiten ontstaat ruimte voor 850 fietsen. Er wordt deelmobiliteit aangeboden en in ruime mate oplaadfaciliteiten. Eind 2023 wordt de omgevingsvergunning voor de mobilityhub aangevraagd, waarna in 2024 gestart wordt met deze ontwikkeling.

2. Parkeren

In het raadsakkoord is opdracht gegeven om het huidige parkeerbeleid te herijken. In maart 2023 heeft de raad de startnotitie ‘actualisatie parkeerbeleid’ vastgesteld. In het nieuwe parkeerbeleid komen onder meer de volgende onderwerpen aan de orde: • Parkeren in de komende woningbouwlocaties • Parkeren in de bestaande woonwijken • Fietsparkeren • P&R-parkeren • Parkeren en sociale woningbouw In 2023 wordt gestart met het in beeld brengen van de actuele parkeersituatie en knelpunten. Ook worden de meningen van de inwoners en bedrijven over parkeren gepeild en wordt aan de raad een presentatie gegeven waarin diverse elementen van fiets-en autoparkeren worden toegelicht. De opgehaalde informatie vormt input voor een concept-parkeervisie die in 2024 ter vaststelling aan de raad wordt aangeboden.

3. Openbaar vervoer

De afgelopen jaren moesten er in het openbaar vervoer bezuinigingen worden doorgevoerd omdat de reizigersinkomsten in de coronaperiode fors daalden. De gevolgen van deze bezuinigingen zijn voor de gemeente relatief beperkt gebleven. Er zijn ritten geschrapt in avonduren en in het weekend.Daarnaast geven de reizigersaantallen nog geen aanleiding om de geplande frequentieverhoging van de E-lijn richting Rotterdam door te voeren. Deze frequentieverhoging is (technisch) mogelijk door de keervoorziening die ter hoogte van Koningshof is gerealiseerd. Juli 2023 ligt het percentage metroreizigers bij de RET op 93% ten opzichte van 2019. Bij EBS is sprake van een reizigerspercentage van 95%, bij de HTM is dit 86%. Hiermee groeit het ov-gebruik gestaag, maar er lijkt sprake te zijn van een structureel gewijzigd reisgedrag. Dit heeft negatieve gevolgen voor de reizigersopbrengsten. Daarbij heeft het openbaar vervoer ook te maken met structureel hogere kosten door gestegen energie-, personeels-en materiaalkosten. De MRDH is van mening dat het Rijk zou moeten bijdragen aan de oplossing van de financiële problemen. Het Rijk heeft echter aangegeven geen financiële middelen hiervoor te hebben. De MRDH is daarnaast met de vervoerders in gesprek over eventuele structurele aanpassingen van de OV-concessies om de gevolgen van de coronapandemie op te vangen.

We blijven de ontwikkelingen volgen omdat een goed, dekkend netwerk aan ov-voorzieningen van groot belang is voor onze inwoners. In het raadsakkoord is aangegeven dat er ook 's nachts en in het weekend toegankelijk en bruikbaar openbaar vervoer moet zijn. De weekendmetro is inmiddels weer opgestart. In het najaar van 2023 gaan we in gesprek met de MRDH om de (financiële) consequenties van onze eventuele deelname aan de weekendmetro in beeld te brengen. In 2024 wordt aan de gemeenteraad op basis van deze informatie een voorstel voorgelegd. In 2021 is vanuit het Nationaal Groeifonds € 1 miljard euro toegezegd voor de verbetering van het openbaar vervoernetwerk in de regio. Deze bijdrage wordt onder meer ingezet voormaatregelen aan het samenloopdeel, aankoop van extra metrostellen en verlenging van perrons. Met deze maatregelen kan de frequentie van de E-lijn ook richting Den Haag omhoog naar 12 ritten per uur. We zijn blij met deze ontwikkeling en willen ook

49

bij de planvorming betrokken zijn om te bekijken wat de mogelijke invloed van deze uitbreidingsplannen is op onze infrastructuur en de gebiedsontwikkelingen rond de metrostations Pijnacker-Zuid en Nootdorp. We hebben op dit moment (juli 2023) nog geen beeld van de MRDH gekregen over de planning, de maatregelen en de realisatietermijn. De verwachting is dat hierover meer duidelijkheid ontstaat in de tweede helft van 2023, waarna de metrogemeenten en de MRDH in 2024 een bestuurlijke overeenkomst kunnen sluiten over de samenwerking en randvoorwaarden voor de frequentieverhoging.

50

Wat gaan we daarvoor doen? Rol

Activiteit

1. Infrastructuur Uitvoeren projectenagenda verkeersveiligheid duurzaam veilig (her)inrichten en stimuleren Uitvoeren verkeersveiligheidsacties Fietsplan ' verkeersveilig gedrag Gelukkig op de Fiets'

Taakveld

Resultaat

Verkeer en Wegen

Onder meer: • •

• •

• 2.Stimuleren van duurzamere vormen van mobiliteit

Uitvoering verkeersveiligheidsplan voor de Kerkweg en Veenweg in Nootdorp. Verbetering verkeersveiligheid kruispuntenKatwijkerlaan/ Nieuwkoopseweg en Katwijkerlaan/ Reesloot Planologische procedure Verlengde Komkomerweg Start planvorming voor herinrichting Emmastraat ((tussen de Van Brachtstraat en het Oranjeplein) Gemeentebreed verkeerscirculatieplan

Uitvoeren Fietsplan 'Gelukkig op de Fiets'

Verkeer en wegen

Onder meer: •

Uitwerking metropolitane fietsroutes

Uitwerken MRDH-Handreiking' Ketenmobiliteit op OV-knooppunten' '

Openbaar Vervoer

•

Inrichtingsplannen stattionsgebieden Nootdorp en Pijnacker-Zuid bij ontwikkeling bedrijvenpark Heron en woningbouw Centrumlijn

Herijken parkerbeleid

Parkeren

•

Parkeervisie

Faciliteren deelmobiliteit

Verkeer en Wegen

•

Uitgewerkt deelmobiliteitbeleid in regionaal verband

3. Duurzaam en doelmatig beheren van de Openbare Ruimte

Uitvoeren van het beheer op basis van de Verkeer en Wegen Beheerplannen voor wegen, civiele kunstwerken en openbare verlichting &verkeersregelinstallaties.

•

Uitgevoerd Beheer conform de Beheerplannen

4. Samen met de MRDH werken aan de instandhouding van een dekkend netwerk aan ovvoorzieningen

Deelnemen aan de gemeentschappelijke regeling MRDH

Openbaar Vervoer

• •

•

Bestuursovereenkomst metronet Deelname aan MRDH-project voor uitbreiding van metro-capaciteit E-lijn richting Den Haag Voorstel voor weekendmetro

5. Faciliteren van de kezue voor schoon vervoer

Uitvoeren Laadvisie ' Opgeladen naar 2030'

Verkeer en Wegen

•

Faciliteren plaatsing van laadpalen

Toelichting 1. Infrastructuur duurzaam veilig (her)inrichten en stimuleren verkeersveilig gedrag Het aantal verkeersongevallen stijgt in onze gemeente. Deze stijging is in lijn met de landelijke ontwikkelingen. Het is lastig om een verklaring te vinden voor deze stijging. Maar factoren als het steeds drukker wordende verkeer, de opkomst van nieuwe vervoersmiddelen en ouderen die langer mobiel blijven lijken hierbij een rol te spelen. De gemeente heeft niet zoveel invloed op deze factoren, omdat het vaak over gedrag gaat. De noodzaak om te blijven werken aan de verbetering van de verkeersveiligheid is hiermee onverminderd groot. Dit doen we door infrastructurele maatregelen te treffen, maar ook door te communiceren over verkeersveilig gedrag.

2.Stimuleren van duurzamere vormen van mobiliteit De gemeente stimuleert lopen, fietsen en het reizen met het openbaar vervoer. Deze duurzame verplaatsingen leveren een bijdrage aan het behalen van de klimaatdoelstellingen en dragen ook bij aan de bereikbaarheid van de gemeente en de regio. Want met meer duurzame verplaatsingen blijven de autowegen ook beschikbaar voor inwoners en ondernemingen die aangewezen zijn op de auto, bijvoorbeeld omdat de bestemming slecht bereikbaar is met het openbaar vervoer.

3. Duurzaam en doelmatig beheren van de Openbare Ruimte Onze inwoners en ondernemers moeten erop kunnen vertrouwen dat de infrastructuur, de civiele kunstwerken (bruggen en fietstunnels) en de bijbehorende faciliteiten (openbare verlichting en verkeerslichten) goed onderhouden zijn. Dat is van groot belang voor een veilig en comfortabel gebruik van alle mobiliteitsvoorzieningen. Voor de komende vier jaar zijn de onderhoudsactiviteiten hiervoor vastgelegd in beheerplannen.

51

4. Samen met de MRDH werken aan de instandhouding van een dekkend netwerk aan ovvoorzieningen Met metrolijn E, tramlijn 15, diverse buslijnen en de buurtbus heeft de gemeente een dekkend netwerk aan openbaar vervoersvoorzieningen. Aan de groei van het openbaar vervoer is door de coronapandemie een (voorlopig) einde gekomen. De verwachting is dat het gebruik van het openbaar vervoer over enkele jaren weer op het pré-corona niveau is. De opebaar vervoerbedrijven staan nu echter voor grote financiële uitdagingen door stijgende kosten en achterblijvende reizigersinkomsten. Het is nog onbekend hoe deze uitdagingen aangepakt worden, maar we blijven ons samen met de MRDH inzetten voor een adequaat aanbod aan ov-voorzieningen in onze gemeente.

5.Faciliteren van de keuze voor schoon vervoer Verplaatsingen met de auto zijn in bepaalde gevallen ook noodzakelijk. Deze verplaatsingen moeten daarbij wel zoveel mogelijk op een duurzame -elektrische - manier plaatsvinden. We faciliteren daarom de elektrische auto door het plaatsen van laadpalen in het openbaar gebied. Laadpalen worden op aanvraag geplaatst. Daarnaast worden er ook laadpalen geplaatst op plekken waarvan verwacht wordt dat er vraag zal zijn naar laadvoorzieningen. Op deze wijze wordt het groeiend aantal elektrische auto's gefaciliteerd.

Wat mag het kosten? Mobiliteit (bedragen x €1.000)

Rekening 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Baten

5.792

5.439

1.473

806

536

517

Lasten

-8.710

-11.713

-8.332

-7.933

-7.960

-8.116

Totaal Mobiliteit

-2.918

-6.274

-6.859

-7.127

-7.423

-7.599

Specificatie van de lasten en baten per product Mobiliteit (bedragen x €1.000)

Rekening 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

-6.757

-8.471

-8.318

-7.893

-7.941

-8.097

-33

-35

-15

-40

-19

-19

-6.790

-8.506

-8.332

-7.933

-7.960

-8.116

210 - Verkeer en vervoer

2.209

516

216

216

216

216

Totaal Baten per Taakveld

2.209

516

216

216

216

216

Totaal saldo van baten en lasten

-4.581

-7.990

-8.116

-7.717

-7.743

-7.899

Lasten per Taakveld 210 - Verkeer en vervoer 220 - Parkeren Totaal Lasten per Taakveld Baten per Taakveld

Toevoegingen aan reserves 210 - Verkeer en vervoer

-1.920

-3.207

0

0

0

0

Totaal Toevoegingen aan reserves

-1.920

-3.207

0

0

0

0

Onttrekkingen aan reserves 210 - Verkeer en vervoer

3.583

4.923

1.257

590

320

301

Totaal Onttrekkingen aan reserves

3.583

4.923

1.257

590

320

301

Toevoegingen en onttrekkingen reserves

1.663

1.716

1.257

590

320

301

Resultaat

-2.918

-6.274

-6.859

-7.127

-7.423

-7.599

Analyse afwijkingen - begroting 2024 t.o.v. 2023 03 Mobiliteit (bedragen × € 1.000)

Baten

Lasten

Kapitaallasten: De hogere kapitaallasten worden veroorzaakt door de geactualiseerde staat van activa en investeringsplanning. De afschrijvingslasten worden gedekt uit een bestemmingsreserve. Voor een overzicht van de investeringsplanning wordt verwezen naar bijlage 1 bij deze begroting.

505

-505

Kapitaallasten: De hogere kapitaallasten worden veroorzaakt door de geactualiseerde staat van activa en investeringsplanning. Voor een overzicht van de investeringsplanning wordt verwezen naar bijlage 1 bij deze begroting.

-

-97

210 Verkeer en vervoer

52

03 Mobiliteit (bedragen × € 1.000)

Baten

Lasten

Mutaties reserves: In 2023 is eenmalig een degeneratievergoeding ontvangen voor de aanleg van glasvezel in Delfgauw en Pijnacker.

-300

-

Mutaties reserves: In 2023 is vanuit de algemene reserve € 2,6 miljoen gestort in de bestemmingsreserve 'Metropolitane fietsroute' om het benodigd groot onderhoud te bekostigen.

-2.615

2.615

Mutaties reserves: In 2023 is vanuit de algemene reserve budget beschikbaar voor een bijdrage aan de gemeente Delft voor een ecologische brug over de A13.

-1.020

1.020

Mutaties reserves: In 2024 wordt vanuit de reserve 'degeneratiekosten' een budget beschikbaar gesteld voor herstel van bestrating.

210

-210

Onderhoudscontracten: Vanwege inflatie zijn de kosten voor het reguliere groenonderhoud gestegen.

-

-164

Resultaatbestemming: In 2023 is eenmalig budget beschikbaar gesteld voor verbetering van veiligheid op de rotondes.

-100

100

Resultaatbestemming: In 2023 zijn eenmalig kosten gemaakt voor de damwand Plas van Buijsen.

-42

42

Urentoerekening: Als gevolg van een herverdeling van de uren een hogere urentoerekening aan het taakveld Mobiliteit. De herverdeling van de toegerekende uren hebben per saldo geen effect op het begrotingsresultaat.

-

-114

Verlaging rekenrente: De rekenrente is verlaagd van 1,5% naar 0,5%. Hierdoor wordt een lagere rente toegerekend aan de betrokken taakvelden en verrekend met het taakveld treasury. De herverdeling heeft geen effect op het begrotingssaldo.

-

115

Voorziening civiele kunstwerken: In 2023 heeft met het vaststellen van het beheerplan 'civiele kunstwerken' een eenmalige storting plaatsgevonden in de gelijknamige voorziening.

-592

592

Overig

-12

-34

220 Parkeren Overig Totaal 03 Mobiliteit

-

21

-3.966

3.381

Investeringen De investeringsplanning is geactualiseerd ten opzichte van de Kadernota 2023. Daarbij is met name aandacht besteed aan de investeringen in de jaarschijven 2023-2025. Door deze beter in tijd te spreiden gaan wij uit van een realistischer planning waarmee het jaarlijks overschot bij de jaarafsluiting wordt teruggedrongen. Daarnaast is de nieuwe jaarschijf 2027 toegevoegd met de daarin behorende investeringen. Mobiliteit (bedragen in €)

Begroting 2024

Begroting 2025

707004 BHP wegen 17-20: fietspaden/wegen op kades (2020)

50.000

250.000

0

0

707008 Vervangen brug Reesloot/Katwijkerlaan (2021)

137.997

0

0

0

707062 MFR Hazepadbrug (2022)

0

216.000

0

0

707063 MFR Bakkerenlaan-Brasserskade (2024)

0

255.000

0

0

707064 MFR Fietsbrug A13-Dubbeldankpad (2024)

0

66.000

0

0

707065 MFR Dubbeldankpad-Ackersdijkseweg (2024)

0

45.000

0

0

707112 BHP Wegen 22-25 Bieslandseweg (2022)

100.000

0

0

0

707114 BHP Wegen 22-25 Fietspad Delftsestraatweg (2022)

150.000

0

0

0

707115 BHP Wegen 22-25 Koningshof fase 8 (2022)

50.000

700.000

0

0

707116 BHP Wegen 22-25 Ruyvensche Molenpad (2022)

162.500

0

0

0

707117 BHP Wegen 22-25 Oranjeplein (2022)

100.000

400.000

0

0

707118 BHP Wegen 22-25 Emmastraat (2023)

400.000

400.000

50.000

0

707120 BHP Wegen 22-25 Nieuwkoopseweg (2023)

250.000

50.000

0

0

707121 BHP Wegen 22-25 Klapwijk (2024)

3.000.000

0

0

0

707123 BHP Wegen 22-25 Klapwijk (2025)

0

3.700.000

0

0

707124 BHP Wegen 22-25 Klapwijk (2026)

0

0

2.100.000

0

707125 BHP Wegen 22-25 Klapwijk (2027)

0

0

0

2.200.000

707508 Herinrichting Raadhuisplein (2019)

92.439

93.154

0

0

707538 BHP OV 19-22: Klapwijk: masten & netwerk (2022)

81.232

0

0

0

707542 BHP OV 19-22: Klapwijk:vervanging armaturen (2022)

112.831

0

0

0

707564 BHP CKW 23-26 Betonnen brug Nieuwkoopseweg (2023)

50.000

160.000

0

0

707565 BHP CKW 23-26 Houten brug Monnikenweg (2023)

12.600

0

0

0

707570 BPH CKW 23-26 Betonnen brug Noordeindseweg (2024)

105.000

105.000

0

0

707571 BHP CKW 23-26 Betonnen brug Keulseweg (2024)

105.000

105.000

0

0

707572 BHP CKW 23-26 Houten brug Wagenmaker (2025)

0

66.360

66.360

0

53

Begroting 2026

Begroting 2027

Mobiliteit (bedragen in €) 707573 BHP CKW 23-26 26 steigers in Nootdorp (2026)

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

0

0

130.083

130.083

707576 BPH OV 23-26 Armaturen Tolhek (2023)

200.000

0

0

0

707577 BPH OV 23-26 Armaturen Ypenburg (2023

337.500

0

0

0

707580 BPH OV 23-26Verkeerspollers Zonne- Windlusthof2023

285.000

0

0

0

707581 BPH OV 23-26 Vervanging stroomkasten (2023)

100.000

0

0

0

707582 BPH OV 23-26 Armaturen Emerald (2024)

200.000

200.000

0

0

707583 BPH OV 23-26 Armaturen Keijzershof (2024)

120.938

120.938

0

0

707584 BPH OV 23-26 Armaturen Klapwijk (2024)

80.000

80.000

0

0

707585 BHP OV 23-26 Armaturen Nootdorp centrum/west(2024)

133.125

133.125

0

0

707586 BHP OV 23-26 Armaturen WC de Parade (2024)

175.000

175.000

0

0

707587 BHP OV 23-26 Lichtmasten Klapwijk (2024)

325.000

325.000

0

0

707588 BHP OV 23-26 Lichtmasten WC de Parade (2024)

30.000

30.000

0

0

707589 BHP OV 23-26Armaturen bdr.terr.Ruyven Ambacht(2025

0

159.063

159.063

0

707590 BHP OV 23-26 Armaturen Klapwijk (2025)

0

40.000

40.000

0

707591 BHP OV 23-26 Armaturen Oude Delfgauw (2025)

0

75.000

75.000

0

707592 BHP OV 23-26 Armaturen 's-Gravenhout (2025)

0

187.188

187.188

0

707593 BHP OV 23-26 Armaturen Vrouwtjeslant (2025)

0

148.750

148.750

0

707594 BHP OV 23-26 Lichtmasten Klapwijk (2025)

0

162.500

162.500

0

20.000

20.000

0

0

707596 BHP OV 23-26 Verkeerspollers Raadhuisplein (2025)

0

87.500

87.500

0

707597 BHP OV 23-26 Armaturen buitengebied (2026)

0

0

216.875

216.875

707598 BHP OV 23-26 Armaturen Klapwijk (2026)

0

0

40.000

40.000

707599 BHP OV 23-26 Armaturen Pijnacker-centrum (2026)

0

0

201.563

201.563

707600 BHP OV 23-26 Armaturen Pijnacker-Noord (2026)

0

0

212.500

212.500

707601 BHP OV 23-26 Lichtmasten Klapwijk (2026)

0

0

162.500

162.500

707602 BPH OV 23-26 Vervanging lichtmasten (2027)

0

0

0

110.000

707604 BHP OV 23-26Verkeersregelinst.Delftsestr.(2027)

0

0

0

100.000

707605 BHP OV 23-26 Verkeersregelin.Hofweg (2027)

0

0

0

100.000

104.011

0

0

0

707610 BHP CKW 23-26 Steiger Ridderspoor (2023)

5.950

0

0

0

709502 DGW: uitbreiding parkeerterrein 80ppl (2019)

58.404

58.404

0

0

709503 Tijdelijke parkeervoorzieningen Mariaschool (2020)

25.000

0

0

0

0

772.987

0

0

1.000.000

1.034.900

0

0

754156 Aanl.aansluitingsweg rotonde Delfsestr/Komk.(2023)

400.000

761.200

400.000

0

754157 Aanschaf woningen Verl.Komkommerweg (2023)

600.000

0

0

0

9.159.527

11.183.069

4.439.882

3.473.521

707595 BHP OV 23-26 Lichtmasten Oude Delfgauw (2025)

707606 BHP OV 19-22: Masten & Netwerk Koningshof (2023)

710006 Damwand zuidzijde Katwijkerlaan (2018) 754155 Aansch. gronden en kassen Verl. Komkommerweg(2023)

Totaal Mobiliteit

54

4. Groen en recreatie Pijnacker-Nootdorp is een aantrekkelijke gemeente met veel onderscheidend groen, zowel in de kernen als in het buitengebied. Samen vormen deze gebieden een natuurnetwerk dat verbonden is met een regionaal geheel van groengebieden zoals het ‘Regiopark Buytenhout’ en het ‘Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland’.

Algemene omschrijving Het programma Groen, Water en Recreatie bestaat uit drie onderdelen: 1. Het ontwikkelen, beheren en onderhouden van openbaar groen, speelvoorzieningen, water en oevers; 2. Natuur(bescherming); 3. Recreatieve voorzieningen.

Wat willen we Bereiken?

Doelstelling

Onderscheidend groen in en om de kernen, aantrekkelijk voor mens en dier

Wat willen we bereiken

Behoud en ontwikkeling van onderscheidend groen in de kernen, met biodiversiteit, aantrekkelijk voor mens en dier Behoud en ontwikkeling van een onderscheidend landschap in het buitengebied, met natuur en recreatie, aantrekkelijk voor mens en dier Het ontwikkelen van een klimaatbestendige gemeente, om de gevolgen van de klimaatveranderingen (hitte, droogte, wateroverlast) te ondervangen

Wat gaan we daarvoor doen 1. Het uitvoeren van regulier beheer en onderhoud voor het dagelijks beheer en onderhoud van groen, water, oevers en speelvoorzieningen in de openbare ruimte 2. Het opstellen en uitvoeren van beleid en maatregelen ter bevordering van de biodiversiteit en dierenwelzijn 3. Het opstellen en uitvoeren van beleid en maatregelen ter bevordering van ontmoeten, recreëren, bewegen en spelen in de kernen 4. Het opstellen en uitvoeren van beleid en maatregelen ter bevordering van natuur en landschap, en recreëren in het buitengebied 5. Het opstellen en uitvoeren van maatregelen om de gevolgen van klimaatverandering te ondervangen

Openbaar groen in de kernen Het groen in en om de kernen heeft een belangrijke functie voor flora en fauna, de natuur, recreatie en onze economie. Binnen de kernen is de gemeente verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud van het openbaar groen. Het beschermen van zeldzame soorten planten en dieren, en het beperken van de overlast van niet inheemse invasieve soorten planten en dieren, is onderdeel van dit beheer. Het reguliere onderhoud leggen we vast in een onderhoudsplan, dat elke vier jaar wordt geactualiseerd. Onze plannen voor het behouden en ontwikkelen van de kwaliteit van het openbaar groen leggen we vast in het Omgevingsprogramma Groen in en om de Kernen.

55

Speelvoorzieningen Het openbaar groen heeft een positief effect op de gezondheid van de mens. Het maakt de omgeving aantrekkelijk en levendig en brengt mensen in beweging. Voldoende ontmoetingsplekken, speelvoorzieningen en wandel-, fiets, en ruiterpaden zorgen voor aantrekkelijk en toegankelijk openbaar groen.

Water en oevers, (inclusief klimaatbestendig) Door de klimaatverandering is het beperken van de gevolgen van extreme weersomstandigheden noodzakelijk. De weersomstandigheden veranderen en worden steeds extremer: extreme hitte, regenval en wateroverlast en langdurige droogte komen steeds vaker voor. Het beleid en de maatregelen zijn vastgelegd in het Omgevingsprogramma Water en Klimaat.

Natuur(bescherming) Door de variatie aan leefgebieden levert het groen in en om de kernen een grote bijdrage aan de biodiversiteit. Veel verschillende soorten planten en dieren zorgen voor een grotere veerkracht van de natuur. Daarnaast heeft de natuur een positief effect op de gezondheid van de mens. Centraal staat het lokale natuurnetwerk van leefgebieden en ecologische verbindingszones. Delen hiervan zijn ook onderdeel van het Natuurnetwerk Nederland (NNN).

Dierenwelzijn Er zijn nieuwe overeenkomsten gesloten met de dierenambulance en met vogelopvang De Wulp voor de periode 2023-2026. Herijking van dierenwelzijnsbeleid wordt meegenomen bij het Omgevingsprogramma Goren in en rond de kernen.

Recreatieve voorzieningen Het verbeteren van de recreatiemogelijkheden voor onze inwoners is een opgave in ons groene buitengebied. Hierbij moet het recreatieve gebruik in balans zijn met de natuur, het milieu en het cultuurhistorisch waardevolle landschap van droogmakerijen en veenweidepolders. De landbouwbedrijven hebben als eigenaar, gebruiker en/of beheerder een belangrijke rol bij de instandhouding van dit landschap. De realisatie van het weidevogelkerngebied in de Zuidpolder van Delfgauw speelt hierbij een belangrijke rol. Overheid, ondernemers, terreinbeheerders en recreanten zorgen samen voor een aantrekkelijke groene omgeving, waar natuur en recreatie elkaar versterken. Hierbij zien wij twee hoofdgebieden met een eigen karakter: Buytenhout (De Balij-Bieslandsebos, Dobbeplas), en het Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland (Oude Leedegebied, Ruyven, Ackerdijkse Plassen, Groenzoom).

Regionaal groengebied Het groene buitengebied is een kwaliteit, waarmee onze gemeente zich onderscheidt. Het is belangrijk voor het woon- en leefmilieu van onze inwoners en de omliggende regio. Ons buitengebied levert een bijzondere bijdrage aan het vestigingsklimaat van de regio. Om dat te kunnen blijven doen is een bijdrage van zowel de regio als de provincie nodig. Daarmee kunnen we het recreatief aanbod uitbreiden en recreatieve en ecologische verbindingen maken, die nu nog ontbreken. Ook houden we hiermee het waardevolle landschap in stand, als drager voor natuur en recreatie.

Stand van zaken en vooruitblik 1. Het ontwikkelen, beheren en onderhouden van openbaar groen, speelvoorzieningen, water en oevers.

Binnen de kernen ligt ongeveer 160 hectare openbaar groen. Wij beheren dit groen. De hoeveelheid openbaar groen neemt geleidelijk toe door ontwikkeling van nieuwe wijken in onze gemeente. Per inwoner is er in de kernen ongeveer 30 m2 openbaar groen beschikbaar. Hiervan is ongeveer twintig procent ingericht als sier- en bosplantsoen, bestaat ongeveer dertig procent uit gazon en wordt de rest beheerd als extensief of ecologisch gras. Voor het openbaar groen gelden de kaders beleidsnota ‘Natuur op de Kaart’ en het Beheerplan Spelen 2023-2026 . Wij werken aan een nieuw beleidskader dat deze beleidsdocumenten gaat vervangen: het Omgevingsprogramma Groen in en om de Kernen. De besluitvorming hierover is in 2024.

56

Waardering Leefomgeving

Rapportscore

9 8 7 6 2015

2017

2019

2021

2023

Totaaloordeel Groenvoorzieningen Speelvoorzieningen

De Leefbaarheidsmonitor laat vanaf 2009 een stijgende waardering zien van de inwoners van onze gemeente voor hun woon- en leefomgeving. Dat geldt specifiek ook voor het aanbod en het onderhoud van de speelvoorzieningen en de groenvoorzieningen. De laatste jaren is de waardering verder gestegen. De volgende Leefbaarheidsmonitor is in 2025.

Water en klimaatbestendig De komende jaren werken we eraan dat water wordt vastgehouden waar het valt. Neerslag valt niet alleen in het openbare gebied, maar ook op de gronden van inwoners en bedrijven. Het is daarom belangrijk om samen op te trekken. In 2021 is het Programma Water en Klimaat 2021-2024 vastgesteld. Dit beleidsplan hebben wij samen met het Hoogheemraadschap van Delfland opgesteld en bevat de korte termijn maatregelen ook toekomstige kansen. Met het opstellen van de communicatiekalender Klimaat, informatiebijeenkomsten in het kader van Operatie Steenbreek en het project Klimaatbestendig Klapwijk worden inwoners en bedrijven bewust gemaakt van de urgentie van het klimaatvraagstuk. Met het uitvoeren van diverse stresstesten willen we de gevolgen voor onze gemeente onderzoeken, met daarbij de mogelijke maatregelen. In 2023 is een stresstest voor hittestress en een stresstest voor wateroverlast uitgevoerd.

2. Natuur(bescherming)

In 2023 actualiseren we de nota met het Omgevingsprogramma Groen in en om de Kernen. Hierin bepalen wij welke maatregelen wij nemen vanaf 2024. De besluitvorming hierover is in 2024 gepland.

Weidevogelkerngebied Zuidpolder van Delfgauw In het buitengebied levert de realisatie van het Weidevogelkerngebied Zuidpolder van Delfgauw een belangrijke bijdrage aan de natuur in onze gemeente. Hiervoor zijn de nodige stappen gezet, waaronder een ruilverkaveling zodat een aangesloten gebied is ontstaan. Het project voeren we uit met de provincie, Staatsbosbeheer en het Hoogheemraadschap van Delfland. In 2023 en 2024 is de inrichting van het kerngebied gepland. In 2023 zijn afspraken gemaakt over het beheer door en de verpachting aan de agrariërs.

Dierenwelzijn In 2024 actualiseren wij het beleid Dierenwelzijn waarbij dit herkenbaar een plek krijgt in het Omgevingsprogramma Groen in en om de Kernen. Hierin bepalen wij welke maatregelen wij nemen vanaf 2024 met een financiële vertaling in de kadernota en programmabegroting 2025.

3. Recreatieve voorzieningen

Om de kernen ligt ruim 2.200 hectare buitengebied. Dat is ruim meer dan de helft van het totale gemeentelijk grondgebied. Daarvan is ongeveer 1.030 hectare natuur- en recreatiegebied. Dat is ruim 26% van het grondgebied van onze gemeente (bron: CBS).

Recreatieve voorzieningen groene buitengebied In 2023 hebben wij verder gewerkt aan de afronding van het project de Groenzoom. De planning is dat wij in 2024 verder werken aan de aanleg van de recreatieve, ecologische verbinding Groenzoom-Balij. De

57

realisatie van het fietspad bij de Molenlaan wordt in 2024, begin 2025 afgerond. In 2023 is bij de Dobbeplas de wandelpadenstructuur verbeterd. In 2024 wordt de toiletvoorziening bij de Dobbeplas vernieuwd. Verder hebben wij in 2023 samengewerkt met Staatsbosbeheer aan het ontwikkelplan dat Staatsbosbeheer opstelt voor De Balij-Bieslandsebos en de Dobbeplas. Daarnaast willen we de recreatieve kwaliteit van het groene buitengebied verder versterken, door in het Omgevingsprogramma Groen in en om de Kernen daarvoor maatregelen op te nemen. De besluitvorming hierover is in 2024. De mogelijke ontwikkeling van de fietsecobrug over de A13 ter hoogte van Ruyven is voor zowel recreatie als natuur van belang. Dit project is opgenomen in het Programma Mobiliteit.

Beheerverantwoordelijkheid groene buitengebied Onze gemeente is verantwoordelijk voor het beheer van de Dobbeplas, het Wandelbos Laakweg, en het natuurgebied de Groene Keijzer. Staatsbosbeheer voert het beheer van deze gebieden uit in onze opdracht. Recreatiegebied Ruyven beheren wij zelf. Daarnaast zijn wij eigenaar van een deel van het weidevogelkerngebied in de Zuidpolder van Delfgauw. Het beheer hiervan verloopt via pachtcontracten aan agrariërs. Van de provincie krijgen wij een jaarlijkse bijdrage voor het beheer van de Dobbeplas. Samen met de gemeente Lansingerland zijn we ook verantwoordelijk voor het beheer van de Groenzoom. Hiervoor zijn beheerplannen gemaakt en afspraken met de Beheercombinatie Groenzoom. Voor de ontwikkelingen in de Groenzoom onderhouden wij contact met het Gebruikersplatform Groenzoom

Wat gaan we daarvoor doen? Rol

Activiteit

Taakveld

Resultaat

1. Het uitvoeren van regulier Uitvoeren van het regulier Onderhoudsplan Groen in Openbaar groen en speelvoorzieningen Uitgevoerd onderhoud groen, water, oevers en beheer en onderhoud van de Kernen speelvoorzieningen in de openbare ruimte groen, water, oevers en speelvoorzieningen in de openbare ruimte. 2. Het opstellen en Opstellen en uitvoeren Omgevingsprogramma Groen Openbaar groen en speelvoorzieningen Omgevingsprogramma Groen in en om de Kernen uitvoeren van beleid en in en om de Kernen in uitvoering maatregelen ter bevordering Natuur(bescherming) van de biodiversiteit en dierenwelzijn 3. Het opstellen en Realiseren project Weidevogelkerngebied uitvoeren van beleid en Zuidpolder van Delfgauw maatregelen ter bevordering van ontmoeten, recreëren, bewegenen spelen in de kernen

Natuur(bescherming)

Gerealiseerd Weidevogelkerngebied Zuidpolder van Delfgauw van minimaal 110 hectare

4. Het opstellen en uitvoeren Realiseren ecologische en recreatieve van beleid en maatregelen verbinding Groen-Zoom-De Balij (onderdeel van ter bevordering van natuur reconstructie Reesloot-Katwijkerlaan) en landschap, en recreëren in het buitengebied

Natuur(bescherming)

Gerealiseerde ecologische en recreatieve verbinding Groenzoom-De Balij

5. Het opstellen en uitvoeren van maatregelen om de gevolgen van klimaatverandering te ondervangen

Realiseren recreatieve verbinding GroenzoomMolenlaan

Recreatieve voorzieningen

Gerealiseerde recreatieve verbinding GroenzoomMolenlaan

Uitvoeren stresstest hitte, waarbij de uitkomsten worden verwerkt in het Uitvoeringsprogramma Water en Klimaat

Water en oevers (inclusief klimaatbestendig)

Uitgevoerde stresstest hitte, en een geactualiseerd Omgevingsprogramma Water en Klimaat

Recreatieve voorzieningen

Toelichting 1. Het uitvoeren van regulier beheer en onderhoud van groen, water, oevers en speelvoorzieningen in de openbare ruimte. Onderhoudsplan Groen in de Kernen In de kernen is een groot gebied aan groen, water en speelterreinen. De gemeente is verantwoordelijk voor het beheer van dat gebied. In het Onderhoudsplan Groen in de Kernen leggen we vast hoe we het reguliere onderhoud uitvoeren. Het gaat om verplichtingen vanuit onze beheerverantwoordelijkheid, die geen beleidsmatige afweging vragen. In 2023 is hiervoor het Technisch beheerplan openbaar groen 2023-2026 vastgesteld. In het Omgevingsprogramma Groen in de Kernen maken we verdere beleidsmatige keuzes in het beheer van het openbaar groen.

58

Omgevingsprogramma Groen in en om de Kernen De raad heeft in juni 2022 de kader stellende notitie voor het opstellen van het Omgevingsprogramma Groen in en om de Kernen vastgesteld. Deze notitie is de start van een nieuw beleidskader voor natuur, recreatie, landschap openbaar groen en dierenwelzijn in Pijnacker-Nootdorp. Het Omgevingsprogramma is één van de kerninstrumenten in de omgevingswet. Het Omgevingsprogramma werkt de doelen en ambities uit van de Omgevingsvisie Pijnacker-Nootdorp 2050. Dit beleidsdocument bevat naast uitvoeringsmaatregelen ook kaders voor beheer en gebiedsontwikkeling, en geeft input voor het omgevingsplan /bestemmingsplan. In 2023 is een participatietraject uitgevoerd met onder andere diverse bijeenkomsten en een inwonersenquete. In 2023 wordt een Ontwerp Omgevingsprogramma opgesteld, waarover in 2024 de besluitvorming is gepland.

2. Het opstellen en uitvoeren van beleid en maatregelen, ter bevordering van de biodiversiteit en dierenwelzijn. Biodiversiteit De beleidsnota Natuur op de Kaart (2018) actualiseren we met het Omgevingsprogramma Groen in en om de Kernen. Hierin nemen we de maatregelen op vanaf 2024. Het beschermen en versterken van het gemeentelijk natuurnetwerk is een belangrijk onderdeel hiervan. Dit helpt mee aan een hogere biodiversiteit en belevingswaarde.

Weidevogelkerngebied Zuidpolder van Delfgauw In het Oude Leedegebied werken wij aan de realisatie van het Weidevogelkerngebied Zuidpolder van Delfgauw. Het gaat hierbij om de inzet van circa 110 hectare grond van de gemeente, de provincie en Staatsbosbeheer. Dit is inclusief het bestaande natuurgebied de Groene Keijzer (28 hectare). Dit gebeurt in nauw overleg met de belanghebbende gebiedspartijen waaronder de agrariërs. In 2022 is een kavelruil uitgevoerd waardoor een aaneengesloten kerngebied is gecreëerd. In 2023 is gewerkt aan een voor weidevogels optimale inrichting van dit gebied. De uitvoering hiervan loopt door in 2024. Voor het beheer zijn voor 2023 afspraken vastgelegd met de pachters /agrariërs uit de Zuidpolder. Voor 2024 en verder worden nog nadere afspraken over het beheer gemaakt met de betrokken partijen.

Dierenwelzijn De beleidsnota Dierenwelzijn (2016) actualiseren we met het Omgevingsprogramma Groen in en om de Kernen. Hierin nemen we de maatregelen op vanaf 2024.

3. Het opstellen en uitvoeren van beleid en maatregelen, ter bevordering van ontmoeten, recreëren, bewegen en spelen in de kernen. Speelvoorzieningen Het Speelruimteplan 2019-2022 actualiseren we met het Omgevingsprogramma Groen in en om de Kernen. Hierin nemen we de maatregelen op vanaf 2024. In het Omgevingsprogramma is ook aandacht voor andere dan speelvoorzieningen zoals wandelpaden en ontmoetingsplaatsen.

4. Het opstellen en uitvoeren van beleid en maatregelen, ter bevordering van natuur en landschap, en recreëren in het buitengebied. Het gebruik en de waardering van ons groene buitengebied willen we verder verbeteren. Recreatie moet daarbij in evenwicht blijven met natuur, milieu en landschapswaarden. Dit doen we in verbinding met onze inwoners, ondernemers, groene organisaties en terreinbeheerders. We benutten hiervoor onder andere de regionale samenwerkingen van Buytenhout, de Groenzoom en het Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland. In het Omgevingsprogramma Groen in en om de Kernen leggen we het beleid voor het groene buitengebied vast, inclusief de maatregelen vanaf 2024 vast. Daarnaast werken we in 2024 verder aan enkele lopende projecten.

Afronden aanleg Groenzoom In 2024 werken we verder aan twee projecten als afronding van de aanleg van de Groenzoom. Het gaat ten eerste om realisatie van een fietspad bij de Molenlaan. De gronden zijn in 2022 verworven. Realisatie is in 2023 gepland. Ten tweede werken we aan de realisatie van een ecologische en recreatieve verbinding tussen Groenzoom en De Balij (over de Katwijkerlaan).

59

5. Het opstellen en uitvoeren van maatregelen, om de gevolgen van klimaatverandering te ondervangen. Stresstest gevolgen klimaatverandering In het Omgevingsprogramma Water en Klimaat is opgenomen dat we een aantal stresstesten uitvoeren om de gevolgen van de klimaatverandering in onze gemeente te onderzoeken. In 2023 zijn de stresstest hitte en de stresstest wateroverlast uitgevoerd. Hiermee hebben we een goed beeld van de problematiek, en de mogelijke maatregelen in onze gemeente. De resultaten willen we in 2024 verwerken in het nieuwe omgevingsprogramma Klimaatbestendige Gemeente. Een deel van de maatregelen kunnen we meenemen in de uitvoering van het huidige omgevingsprogramma.

Wat mag het kosten? Groen en recreatie (bedragen x €1.000)

Rekening 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Baten

777

826

629

409

409

409

Lasten

-5.317

-6.838

-7.251

-7.007

-7.122

-7.130

Totaal Groen en recreatie

-4.540

-6.012

-6.622

-6.597

-6.713

-6.720

Specificatie van de lasten en baten per product Groen en recreatie (bedragen x €1.000)

Rekening 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Lasten per Taakveld 570 - Openbaar groen en (openlucht)recreatie

-5.317

-6.838

-7.066

-7.007

-7.122

-7.130

Totaal Lasten per Taakveld

-5.317

-6.838

-7.066

-7.007

-7.122

-7.130

570 - Openbaar groen en (openlucht)recreatie

600

294

532

347

347

347

Totaal Baten per Taakveld

600

294

532

347

347

347

-4.717

-6.544

-6.533

-6.659

-6.775

-6.782

570 - Openbaar groen en (openlucht)recreatie

0

0

-185

0

0

0

Totaal Toevoegingen aan reserves

0

0

-185

0

0

0

570 - Openbaar groen en (openlucht)recreatie

177

532

97

62

62

62

Totaal Onttrekkingen aan reserves

177

532

97

62

62

62

Toevoegingen en onttrekkingen reserves

177

532

-88

62

62

62

-4.540

-6.012

-6.622

-6.597

-6.713

-6.720

Baten per Taakveld

Totaal saldo van baten en lasten Toevoegingen aan reserves

Onttrekkingen aan reserves

Resultaat

Analyse afwijkingen - begroting 2024 t.o.v. 2023 04 Groen en recreatie (bedragen × € 1.000)

Baten

Lasten

Beheerplan openbaar groen 2023-2026: Overeenkomstig het beheerplan is de storting in de voorziening openbaar groen in 2023 eenmalig € 50.000 hoger.

-

50

Inrichting Oude Polder: Voor de groeninrichting van de Oude Polder is vanuit de stelpost Enecogelden budget beschikbaar gesteld.

-

-96

Kapitaallasten: De hogere kapitaallasten worden veroorzaakt door de geactualiseerde staat van activa en investeringsplanning. De afschrijvingslasten worden gedeeltelijk gedekt uit een bestemmingsreserve. Voor een overzicht van de investeringsplanning wordt verwezen naar bijlage 1 bij deze begroting.

45

-133

Mutaties reserves: In 2023 en 2024 worden eenmalig kosten gemaakt voor de inrichting van het weidevogelkerngebied.

-71

71

Mutaties reserves: In 2023 is eenmalig budget beschikbaar gesteld voor het opwaarderen van het evenemententerrein in de Dobbeplas.

-44

44

Omgevingsprogramma Groen in en rond de kernen: In 2023 is een budget beschikbaar gesteld voor het opstellen van het omgevingsprogramma Groen in en om de kernen.

-230

230

Onderhoudscontracten: Vanwege inflatie zijn de kosten voor het reguliere groenonderhoud gestegen.

-

-134

Resultaatbestemming: In 2023 is eenmalig budget beschikbaar gesteld voor bomen aan de Zijdeweg.

-45

45

570 Openbaar groen en (openlucht)recreatie

60

04 Groen en recreatie (bedragen × € 1.000)

Baten

Lasten

Resultaatbestemming: In 2023 is via resultaatbestemming eenmalig budget beschikbaar gesteld voor een hittestresstest en onderhoud aan twee stuwen in Nootdorp.

-88

88

Subsidies: Bijdrage provincie Zuid-Holland in inrichting Weidevogelkerngebied te storten in de algemene reserve.

185

-185

Subsidies: Verhoging exploitatiesubsidie provincie Zuid-Holland voor het onderhoud aan de Dobbeplas.

52

-52

Urentoerekening: Als gevolg van een herverdeling van de uren een hogere urentoerekening aan het taakveld Openbaar groen en (openlucht) recreatie. De herverdeling van de toegerekende uren hebben per saldo geen effect op het begrotingsresultaat.

-

-327

Overig Totaal 04 Groen en recreatie

-1

-14

-197

-413

Investeringen De investeringsplanning is geactualiseerd ten opzichte van de Kadernota 2023. Daarbij is met name aandacht besteed aan de investeringen in de jaarschijven 2023-2025. Door deze beter in tijd te spreiden gaan wij uit van een realistischer planning waarmee het jaarlijks overschot bij de jaarafsluiting wordt teruggedrongen. Daarnaast is de nieuwe jaarschijf 2027 toegevoegd met de daarin behorende investeringen. Groen en recreatie (bedragen in €) 711516 Progr. Water & Klimaat Urban waterbuffer 1 (2023)