Bijlage - Programmabegroting 2022

20

Ruimte en wonen in de regio Als gemeente maken we deel uit van een dynamische regio waar de druk op de ruimte hoog is. Dit heeft directe en indirecte gevolgen voor de toekomst van onze gemeente. Vanuit onze eigen visie werken we aan een sterke positie, waarmee we kansen en bedreigingen willen beïnvloeden. De omgevingsvisie is aanleiding om in 2022 onze regionale netwerkstrategie te actualiseren. Daarbij blijft onze inzet in de regio gericht op het behouden en versterken van unieke kwaliteiten van Pijnacker-Nootdorp zoals het woonmilieu, het groene buitengebied, de bedrijventerreinen en de glastuinbouw. Daarbij leggen we de nadruk op de bijzondere bijdrage die onze gemeente levert aan de agglomeratiekracht en het vestigingsklimaat van de regio als landelijke, groene gemeente met goede verbindingen naar de grote steden. Pijnacker-Nootdorp beschikt daarbij over kwaliteiten en (woon)milieus, die in de stad niet te vinden en te maken zijn en van waarde zijn voor inwoners van de hele regio. Een concreet voorbeeld van de manier waarop we onze positie in de regio nemen en versterken, is de Strategische Samenwerking Middengebied. Deze samenwerking met de gemeenten Lansingerland en Zoetermeer continueren we door uitvoering van de gebiedsagenda, promotie van onze (gezamenlijke) kwaliteiten en gezamenlijke lobby bij bijvoorbeeld MRDH, provincie Zuid-Holland en de rijksoverheid.

Verder werken we in de regio samen in het kader van de Omgevingswet, bijvoorbeeld aan de ontwikkeling van processen, dienstverlening en informatievoorziening.

Stand van zaken en vooruitblik 1. Ruimte en leefomgeving Bepalen en faciliteren ruimtelijke kwaliteit voor een aantrekkelijke woonomgeving We werken aan een aantrekkelijke woonomgeving waar inwoners graag wonen. Dat monitoren we door iedere twee jaar een leefbaarheidsmonitor uit te voeren. In 2021 hebben we een nieuwe leefbaarheidsmonitor uitgevoerd. Daarbij is gekeken naar de punten die inwoners het meest belangrijk vinden voor fysieke woonomgeving. De onderstaande scores geven een beeld van de waardering van onze inwoners: Totaaloordeel voor de wijk

8,0

Kwaliteit van de woningen

7,8

Woonomgeving

7,0

Gronevoorzieningen

7,0

Algemene voorzieningen

7,6

Wanneer we deze cijfers vergelijken met leefbaarheidsmonitor uit 2019 dan zien we dat de waardering voor de woningkwaliteit en woonomgeving gelijk is gebleven, het totaaloordeel voor de wijk met 0,1 is gestegen en is de waardering voor zowel de groenvoorzieningen als de algemene voorzieningen met 0,2 gestegen. Daarmee geven de inwoners in 2021 de hoogste cijfers voor de fysieke leefomgeving sinds we gestart zijn met de tweejaarlijkse metingen.

Omgevingsvisie Op basis van de in 2019 door de raad vastgestelde startnotitie is ook in 2021 gewerkt aan het opstellen van een omgevingsvisie voor Pijnacker-Nootdorp. Met dit strategische beleidsdocument geeft de gemeenteraad richting aan het beheer en de ontwikkeling van de fysieke leefomgeving op de lange termijn. In 2021 heeft de raad De Muren vastgesteld. Dit is het verslag van de participatie met inwoners, ondernemers en (maatschappelijke) partners. De vele bijdragen die we in woord en beeld hebben ontvangen hebben een plek gekregen in dit verslag. Op basis van alle informatie die sinds de startnotitie is opgehaald is het ontwerp van de omgevingsvisie met bijbehorend planMER opgesteld. De gemeenteraad heeft beide stukken in mei 2021 vastgesteld en vrijgegeven. Van begin juni tot half juli kon iedereen reageren. Om iedereen te bereiken is een breed palet aan communicatiemiddelen ingezet van facebook tot een ansichtkaart in de brievenbus en van een digitaal Panorama Pijnacker-Nootdorp 2050 tot posters langs de weg. Het beoogde eindresultaat is een in 2021 vastgestelde omgevingsvisie. Daarmee beschikt de gemeente Pijnacker-Nootdorp voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet over een omgevingsvisie. In 2022 gaan we vervolgens aan de slag met de uitvoering (bijvoorbeeld via omgevingsprogramma’s) en het maken van een monitor.

21

Bestemmingsplannen (straks omgevingsplan) De gemeente heeft een bepalende rol in de ruimtelijke kwaliteit. In die rol stellen we onder andere bestemmingsplannen vast. In bestemmingsplannen staan regels over wat er op een plek gebouwd mag worden en hoe gronden en gebouwen gebruikt mogen worden. In 2021 heeft de gemeente nog tientallen bestemmingsplannen, wijzigingsplannen en uitwerkingsplannen. Wanneer de Omgevingswet in werking treedt vormen die samen in één keer het omgevingsplan voor Pijnacker-Nootdorp. Ter voorbereiding op de Omgevingswet is in 2021 gestart met een pilot omgevingsplan voor de wijk Tolhek. Deze pilot is een eerste kennismaking met het omgevingsplan. Na het vaststellen van de uitgangspunten in een plan van aanpak zijn de thema’s bepaald die verkend worden in de pilot. Bovendien is, voortbordurend op de ervaringen met participatie tijdens de visieverkenningen, voor de start van het proces geparticipeerd met de bewoners van de wijk en de ‘professionele’ vooroverlegpartners. De input heeft geleid tot een concept-ontwerp omgevingsplan Tolhek dat in 2021 ter inzage is gelegd. In 2022 zal dit omgevingsplan ter vaststelling aan de raad worden aangeboden.

Ook in 2022 zal aan de hand van een planning nog gewerkt worden aan het opstellen van nieuwe en actuele bestemmingsplannen, bijvoorbeeld voor het tweede deel van Vrijenban II, het onderwijscluster Groen van Prinstererstraat en het dierenpension Oude Polder. Ook na inwerkingtreding van de Omgevingswet zullen in 2022 ontwikkelingen plaatsvinden, maar dan als wijzigingen in het omgevingsplan. Voorbeelden zijn actualisatie van Koningshof, Kern Pijnacker en Ackerswoude. Bovendien stellen we in 2022 de eerste pilot Omgevingswet Tolhek vast en starten we met een tweede pilot omgevingsplan. Deze maken we voor het bedrijventerrein Oostambacht. Actualisatie vindt plaats waar nodig en passend, maar we kijken echter vooral vooruit naar de Omgevingswet waardoor het omgevingsplan voor onze gemeente straks goed aansluit bij zowel de Omgevingswet als de omgevingsvisie.

Uitnodigen en faciliteren De gemeente heeft ook een faciliterende rol. Sinds 2018 werken we met een nieuw en integraal beleidskader: de Nota Uitnodigende Ruimtelijke Ordening. Door het ruimtelijk beleid te bundelen en de kwaliteiten concreter te maken, kunnen inwoners en ondernemers makkelijker ingaan op de uitnodiging om de ruimtelijke kwaliteit te behouden en te versterken. Eind 2021 is de evaluatie van deze nota gereed. Daarbij wordt ook een doorkijk gegeven naar de wijze waarop we hier vorm aan willen geven met het oog op de komende inwerkingtreding van de Omgevingswet. In aanvulling daarop zijn we gestart met het verder faciliteren van inwoners en ondernemers door onze dienstverlening te stroomlijnen. Voorbeelden waar in 2022 aan wordt gewerkt zijn het verbeteren van het omgevingsloket en de ontwikkeling van een snelloket, waarin voor een deel van de vergunningsaanvragen al in een week uitsluitsel kan worden gegeven.

Toezicht en handhaving De invoering van de Wet Vergunningverlening Toezicht en Handhaving verplicht gemeenten tot het doorlopen van een beleids- en beheercyclus van vergunningverlening, toezicht en handhaving omgevingsrecht. Onderdelen zijn een vierjaarlijks vast te stellen beleidsplan, jaarlijks een programma voor het komende jaar en een jaarverslag (inclusief beleidsevaluatie over het afgelopen jaar). In 2022 komt er met de komst van de Omgevingswet een nieuw beleidsplan. Net als een jaarverslag over 2021 en een jaarprogramma voor 2022. De raad wordt over al deze producten geïnformeerd. De Omgevingswet zal ook op het gebied van toezicht en handhaving tot veranderingen leiden. Hierover informeren wij u via de monitor Omgevingswet.

Programmaplan Omgevingswet Ter voorbereiding op de nieuwe Omgevingswet is in 2019 het Programmaplan Omgevingswet vastgesteld en ter informatie aangeboden aan de raad. Hierin staat langs welke sporen we ons voorbereiden op de implementatie van de wet. Ook al is de invoeringsdatum verschoven naar 1 juli 2022, de werkzaamheden zoals benoemd in het programmaplan blijven actueel. Concrete voorbeelden van projecten die hier binnen vallen zijn de omgevingsvisie, de pilots omgevingsplannen, de omgevingsvergunningen en de implementatie van het digitaal stelsel Omgevingswet. De komst van de Omgevingswet benutten we ook om onze service bij ruimtelijke initiatieven te verbeteren. De nieuwe software die voor het digitaal stelsel is en wordt aangeschaft helpt daarbij. In 2021 is daarnaast uitvoering gegeven aan het project Werkend Stelsel. Binnen dat project worden de beleidsen werkprocessen beschreven en aangepast aan de eisen en het gedachtegoed van de Omgevingswet. Het gaat daarbij zowel om processen die moeten borgen dat beleid integraal is, als om processen die moeten zorgen dat nieuwe initiatieven worden bekeken vanuit de lange termijn visie op de fysieke leefomgeving zoals beschreven in de Omgevingsvisie. Ook is gestart met het opstellen van een gemeente breed Participatiebeleid,

22

wat geheel in lijn met en in de geest van de Omgevingswet wordt opgesteld. In 2022 gaan we door met de uitvoering van het programmaplan en daarin benoemde projecten en processen.

2. Wonen en bouwen Regisseren uitbreidingen in nieuwe woonmilieus Onze gemeente is een groeigemeente. In april 2021 woonden er 55.859 (Bron: Pijnacker-Nootdorp in cijfers, 23 juni 2021) mensen in onze gemeente. Het aantal woningen bedroeg op dat moment 21.798. Dat zijn 226 woningen meer dan in april 2020. De meeste nieuwe woningen vinden we in de wijken Ackerswoude en Pijnacker-Zuid (Keijzershof en Centrumlijn). Tegelijk zijn de wijken Tuindershof en De Scheg volop in ontwikkeling. In april 2021 is de bouw van Tuindershof gestart en eind 2021 start de verkoop van de woningen in De Scheg. Daarnaast zijn er ook diverse kleinere (soms particuliere) ontwikkelingen, die bijdragen aan vergroting van de mogelijkheden voor het doorlopen van een lokale wooncarrière en de doorstroming. Binnen de bestaande kernen worden ook woningen gerealiseerd, zoals bijvoorbeeld aan het Gildehof (ca. 120 woningen). Tot slot wordt ook gewerkt aan de voorbereiding van aanvullende locaties zoals Stanislas I (circa 90 woningen), Vrijenban II (40 woningen) en Hart van Nootdorp (ca 110 woningen). Op de (middel)lange termijn zijn er ook nog mogelijkheden op het Oranjepark. In totaal bouwen we vanaf 2022 binnen de bestaande en geplande projecten nog circa 1800 woningen.

Regisseren woningaanbod voor doelgroepen Bij de toename van het aantal woningen is extra aandacht voor het realiseren van woningen voor bepaalde doelgroepen. We doen dat volgens de Woonvisie Pijnacker-Nootdorp 2030, die in juni 2020 door de raad is vastgesteld. Het gaat om doelgroepen als jongeren, ouderen, starters, doorstromers, gescheiden ouders en mensen die uit de zorg komen. Zij zijn vaak aangewezen op de sociale woningvoorraad. De mediane wachtduur van geslaagde woningzoekenden was in 2020 in de regio 72 maanden. Wanneer we dit regionale cijfer vergelijken met de mediane wachtduur van een woningzoekende in Pijnacker-Nootdorp (incl. lokaal maatwerk), dan zien we dat deze met 67 maanden redelijk vergelijkbaar is met de regio. Verhuringen aan de inwoners van Pijnacker-Nootdorp via lokaal maatwerk worden in de wachtduur meegerekend. Dat komt omdat de regel zo is gedefinieerd dat een brede groep uit de gemeente in aanmerking komt voor deze voorrang. De effecten van het lokaal maatwerk zijn ook terug te zien in de zoekduur (waarbij het moment van slagen wordt berekend vanaf de eerste reactie). De mediane zoekduur (incl. lokaal maatwerk) in Pijnacker-Nootdorp is 28 maanden. De mediane zoekduur blijft hiermee onder de regionale mediane zoekduur van 45 maanden. Pijnacker-Nootdorp werkt met acht andere gemeenten samen in de Bestuurlijke Tafel en woningmarkt Haaglanden.

In 2021 is in dit regionale samenwerkingsverband gewerkt aan nieuwe woningmarktafspraken. Deze afspraken zijn een uitwerking/verdieping van het convenant Gaten Dichten in Haaglanden. In 2021 is een definitief bod gedaan richting de regio. Daarin staat beschreven wat onze gemeente de komende jaren gaat bouwen en hoe we daarmee een bijdrage leveren aan het bereiken van een meer evenwichtige spreiding van de sociale woningvoorraad. Daarbij wordt ook gekeken naar flankerend beleid in de vorm van doorstroming en behoud van bestaande sociale huurwoningen. Het bod van het college past binnen de door de raad vastgestelde Woonvisie Pijnacker-Nootdorp. Het proces wordt naar verwachting eind 2021 afgerond met een ondertekend convenant.

Inspanningen behoud sociale voorraad Er zijn spanningen op de sociale woningmarkt. Daarvoor zijn verschillende oorzaken zoals: • Het percentage sociale woningen in onze gemeente is al relatief klein; • De doorstroming is laag door de hoge kwaliteit van de sociale woningvoorraad; • Er is een gat tussen het sociale segment en de overige voorraad door de stijgende prijzen op de particuliere markt; • Corporaties verkopen woningen of veranderen sociale woningen in woningen in de vrije sector door de huur te liberaliseren; • Corporaties hadden de afgelopen jaren weinig geld om meer woningen te bouwen. In 2020 is de sociale voorraad (zelfstandige woningen met een netto huurprijs tot € 737,14 (prijspeil 2020) in Haaglanden iets afgenomen met 271 woningen tot 141.520 woningen (peildatum 01-01-2021). Dit kan komen door sloop, verkoop of liberalisatie van de woningen. We zetten ons als gemeente in voor het behoud van de

23

sociale huurwoningen in onze gemeente en zijn hierover lokaal en regionaal in gesprek met de woningbouwcorporaties. Hiervoor maken we prestatieafspraken met onze woningcorporatie over hun huuren verkoopbeleid. We streven ernaar om in de toekomst meerjarige prestatieafspraken te maken. Positief is dat Staedion in het najaar van 2020 het bezit van Vestia in Nootdorp heeft overgenomen. Dit betekent niet alleen het behoud van deze sociale woningvoorraad, maar door een ander verhuurbeleid zijn er ook nog eens 153 extra sociale huurwoningen bijgekomen. Daarnaast heeft de Raad van State in juni 2021 uitspraak gedaan over het scheidingsvoorstel van Habion. Deze uitspraak was positief voor onze voorraad. Dat betekent dat we nog eens 70 extra sociale huurwoningen behouden. Over deze woningen maken we in 2021 nieuwe prestatieafspraken.

Resultaten uitbreiden sociale voorraad Ook in 2021 is gewerkt aan uitbreiding van het aantal woningen voor alle doelgroepen. Daarvoor hebben we diverse concrete projecten uitgevoerd. Het woonzorggebouw voor mensen met geheugenproblemen in Nootdorp is begin 2021 opgeleverd. De verhuur van de 21 sociale huurappartementen op Gildehof is gestart en naar verwachting hebben de eerste bewoners rond september 2021 de sleutels gekregen van hun nieuwe woning. Daarnaast is in Tuindershof gestart met de bouw van 41 sociale huurappartementen. Deze zijn naar verwachting in het voorjaar 2022 gereed. In Tuindershof komen ongeveer 240 sociale huurwoningen. De voorbereiding van de volgende fases is al gestart. Ook in de komende jaren wordt gewerkt aan uitbreiding van de sociale voorraad. Voor De Scheg is de overeenkomst voor de realisatie van 72 sociale huurappartementen getekend. De volgende locaties waar de sociale voorraad zal worden uitgebreid zijn Stanislas I (30% sociaal), de Centrumlijn (40% sociaal), Vrijenban II (30% sociaal) en Hart van Nootdorp (minimaal 30% sociaal).

Ontwikkeling van de demografische druk De behoefte aan woningen hangt samen met de demografische druk. De demografische druk geeft de verhouding aan tussen het aandeel jongeren jonger dan vijftien jaar en het aandeel ouderen ouder dan 65 jaar ten opzichte van de ‘productieve leeftijdsgroep’ van 20-65 jaar.

20 21

20

20

20 19

20 18

20 17

20 16

% Aantal personen

Landelijk neemt de demografische druk toe door de combinatie van vergrijzing en steeds minder Demografische druk geboortes. In onze gemeente is het aandeel jongeren jonger dan veertien jaar relatief groot ten opzichte 73,5 van het landelijk gemiddelde. Het landelijk gemiddelde ligt in 2021 op 15,5%. In onze gemeente is dat 19,2%. 67,5 Bij het aandeel ouderen ouder dan 65 jaar zien we het tegenovergestelde. In onze gemeente is het aandeel ouderen 15,2%, terwijl dit landelijk 19,8% is. Het aantal 75-plussers in onze gemeente stijgt van Pijnacker-Nootdorp Nederland 6,7% in 2021 naar 16,9% in 2050. Dat staat in Pijnacker-Nootdorp in cijfers (23 juni 2021). Deze ontwikkelingen bevestigen dat we voor deze doelgroepen woningen moeten bouwen. De Woonvisie PijnackerNootdorp 2030 en de bijbehorende Woonagenda 2020-2021, laten zien hoe we dat de komende jaren willen realiseren. In 2022 maken we een nieuwe Woonagenda voor de periode 2022-2023.

3. Grondexploitatie, met uitzondering van bedrijventerreinen

In Ackerswoude werken we samen met projectontwikkelaars aan de bouw van ongeveer 1.000 woningen. De woningen in Landrijk die begin 2021 in verkoop zijn gegaan, zijn inmiddels allemaal verkocht. Dat betekent dat alle woningen in Ackerswoude nu verkocht zijn. We verwachten dat deze wijk in 2023 helemaal klaar is. Pijnacker-Zuid realiseren we op basis van raamovereenkomsten met projectontwikkelaars. In 2021 is gestart met de bouw van fase drie en vier in het deelgebied Park van Buijsen/Eilanden (Keijzershof). De appartementen die ook in dit deelgebied worden gerealiseerd worden aanbesteed. Daarnaast is gestart

24

met de voorbereiding en planontwikkeling van de Centrumlijn. In dit deelgebied van Pijnacker-Zuid worden circa 410 woningen gerealiseerd, die naar verwachting in 2025 gereed zijn. Van de 2.071 woningen in Keijzershof zijn er ongeveer 1.816 opgeleverd en 124 in aanbouw. We verwachten dat deze wijk in 2026 klaar is. In aanvulling daarop hebben we in 2020 verder gewerkt aan de voorbereiding van twee nieuwe uitbreidingslocaties: de Scheg en Tuindershof. Voor de Scheg is begin maart 2021 het bestemmingsplan vastgesteld. Naar verwachting start de verkoop van de eerste fase van dit project eind 2021. In 2022 kan vervolgens worden gestart met de bouw. Tuindershof is al een fase verder. In september 2020 is de eerste fase in verkoop gegaan en in april 2021 is de bouw gestart. De voorbereiding voor de bouw van de volgende fases is al in gang gezet. In 2021 start de verkoop van diverse nieuwe fases. Ook de met de ontwikkeling van Hart van Nootdorp is begonnen. Het ontwerpbestemmingsplan daarvoor is in juni 2021 vastgesteld. Aan de realisatie van woningen op de Stanislaslocatie zal in 2022 eveneens verder worden gewerkt.

Wat gaan we daarvoor doen? Rol

Activiteit

1. Bepalen en faciliteren ruimtelijke kwaliteit Bestemmingsplannen tijdig actualiseren voor aantrekkelijke (woon)omgeving

Taakveld

Resultaat

Ruimte en leefomgeving

Bestemmingsplannen conform jaarplanning bestemmingsplannen 2021 Vastgesteld bestemmingsplan RuyvenZuidpolder

Opstellen visieverkenningen volgens de methodiek bestemmingsplan 2.0 (uitnodigingsplanologie)

Ruimte en leefomgeving

Visieverkenning Duurzame Glastuinbouwgebieden (relatie met Visie Oostland in programma 2)

Uitnodigen en faciliteren verbetering ruimtelijke kwaliteit o.b.v. Ruimtelijke Structuurvisie

Ruimte en leefomgeving

Vastgestelde Omgevingsvisie (inclusief planMER)

Voorbereiden invoering Omgevingswet

Ruimte en leefomgeving

Halfjaarlijkse monitor uitvoering Programmaplan Omgevingswet Gerealiseerd Plan van Aanpak digitaal stelstel Omgevingswet Vastgesteld omgevingsplan Tolhek (pilot)

2. Regisseren van het woningaanbod voor doelgroepen

Uitvoeren besluiten over realisatie sociale huur

Wonen en bouwen

Overeenkomst realisatie sociale (huur)woningen op locaties Stanislas I en Vrijenban II Start bouw sociale (huur)woningen in De Scheg

In overleg met partners maatregelen uitwerken gericht op vermindering krapte in aanbod voor lokale doelgroepen

Wonen en bouwen

Nieuwe woningmarkafspraken regio Haaglanden Lokale prestatieafspraken 2022 Checklist eisen woningbouw bij nieuwe ontwikkelingen Verkenning mogelijkheden doelgroepenverordening Verkenning maatregelen doorstroming in Pijnacker-Nootdorp Verdiepend onderzoek wonen en zorg

3. Regisseren uitbreidingen in nieuwe woonmilieus

Voorbereiden en organiseren randvoorwaarden voor realisatie woningbouwprojecten

Wonen en bouwen

Rapportage voortgang en halfjaarlijkse actualisatie ontwikkeling woningbouwvoorraad

Grondexploitatie (nietbedrijven terreinen)

Rapportage voortgang en halfjaarlijkse actualisatie projecten en grondexploitaties Start voorbereiding ontwikkeling Oranjepark Start verkoop en bouw vierde fase vrije sector woningen Park van Buijsen Start sanering Centrumlijn-Zuid Start verkoop eerste fase vrije sector woningen in De Scheg Start bouw eerste fase vrije sector woningen in Tuindershof

Ruimte en leefomgeving

25

Vastgesteld bestemmingsplan Hart van Nootdorp en Vrijenban II

Toelichting 1. Bepalen en faciliteren ruimtelijke kwaliteit voor aantrekkelijke (woon-)omgeving In 2022 gaan we verder met de nieuwe manier van werken en denken in geest van de Omgevingswet, in het verlengde van de Nota Uitnodigende Ruimtelijke Ordening en de Nota Uitnodigende dienstverlening. Dat betekent dat we bij een initiatief uit de samenleving niet beginnen met een toets aan de regels. We kijken eerst naar het doel dat we met elkaar willen bereiken. De basis daarvoor is uitnodigende ruimtelijke ordening en dienstverlening. Daarnaast gaan we door met de uitnodigende manier van werken bij het opstellen van bestemmingsplannen (straks omgevingsplan) en natuurlijk de eerste pilot van het omgevingsplan voor de wijk Tolhek. We werken in het eerste halfjaar van 2022 volgens een planning nog aan diverse bestemmingsplannen. Soms om nieuwe ontwikkelingen mogelijk te maken (Vrijenban II, Hart van Nootdorp) en soms omdat actualisatie toch noodzakelijk is en bijdraagt aan een soepele overgang naar het omgevingsplan. In 2022 bereiden we ons verder voor op de invoering van de Omgevingswet. Dat doen we op basis van het programmaplan Omgevingswet, dat in de zomer van 2019 is vastgesteld. Het programmaplan schetst de manier waarop wij ons als gemeente (gaan) voorbereiden. Het is een procesmatig plan, dat steeds bijgesteld kan worden.

Daarnaast bevat het concrete resultaten, zoals het plan van aanpak voor de omgevingsplannen en de plan van aanpak voor het digitaal stelsel Omgevingswet. Aan de uitvoering daarvan in de vorm van de pilot omgevingsplan Tolhek en de ontwikkeling van een nieuw loket voor het sneller en makkelijker aanvragen van omgevingsvergunningen wordt hard gewerkt. Verder maken we gebruik van de mogelijkheid om nu al te experimenteren met de Omgevingswet. De in 2020 gevormde werkgroep Omgevingswet vanuit de raad, zullen we op verschillende momenten actief betrekken bij de voorbereiding van de implementatie van deze nieuwe wet.

2. Regisseren van het woningaanbod voor doelgroepen In 2022 werken we samen met stakeholders aan de uitvoering van de Woonvisie Pijnacker-Nootdorp 2030. Bovendien willen we deze in 2022 aanvullen met een paragraaf over wonen en zorg. Dit met als doel om voldoende verpleeghuisplekken (intramurale zorg) en zorgvriendelijke woningen voor ouderen te realiseren. De Woonvisie (met de aanvulling over wonen en zorg) is dan de basis voor de prestatieafspraken met de corporaties over 2022 en verder. Uiteraard betrekken we hierbij ook het convenant dat naar verwachting eind 2021 wordt gesloten over een meer evenwichtige en over de regio gespreide sociale voorraad. We maken in 2022 lokale prestatieafspraken met de corporaties die in onze gemeente actief zijn. In de lokale prestatieafspraken maken we afspraken over onder andere huisvesting van vergunninghouders, nieuwbouw van woningen, leefbaarheid en het huur- en verkoopbeleid. De woningbouwvoorraad is altijd in beweging. Nieuwe wijken zoals Tuindershof en de Scheg zijn in uitvoering. In Tuindershof, inclusief het Tuindersgebied dat eerder een deel was van Keijzershof, komen ongeveer 640 woningen. In De Scheg komen ongeveer 300 woningen. In Tuindershof is de bouw al gestart en dat gaat in 2022 verder. In De Scheg wordt komend jaar eveneens gestart met bouwen.

Ook voor Stanislas I, Vrijenban II en Hart van Nootdorp worden de plannen concreet en aan (de voorbereiding van) de Centrumlijn wordt in 2022 verder gewerkt. Er zijn ook mogelijkheden die minder concreet zijn en vaak gelden voor de langere termijn, zoals Oranjepark. Daarnaast worden er elk jaar woningen opgeleverd en gesloopt. Om dit voor een ieder inzichtelijk te maken stellen we elk half jaar (peilmomenten 1 januari en 1 juli) een rapportage op waarmee de voorraad in beeld wordt gebracht.

3. Regisseren uitbreidingen in nieuwe woonmilieus Twee keer per jaar stellen we een rapportage op over de grondexploitaties en projecten. De peilmomenten zijn mei en november. Aan de eerste rapportage voegen we ook de jaarlijkse Monitor Wonen toe. Daarin staan de wijzigingen in de gehele woningvoorraad. In deze rapportages staan ook de nieuwbouwwijken Ackerswoude en Keijzershof. In deze woonwijken in aanbouw komt in 2022 een belangrijk deel van de uitbreidingen in nieuwe woonmilieus, maar ook in Tuindershof worden eind 2021/begin 2022 de eerste woningen opgeleverd. De bouw van woningen in De Scheg start in 2022.

26

Wat mag het kosten? Bouwen en wonen (bedragen x €1.000)

Rekening 2020

Begroting 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Baten

46.583

41.880

44.103

15.119

9.591

15.855

Lasten

-44.266

-43.002

-45.061

-15.936

-10.408

-16.670

2.316

-1.121

-958

-818

-818

-815

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Totaal Bouwen en wonen

Specificatie van de lasten en baten per product Bouwen en wonen (bedragen x €1.000)

Rekening 2020

Begroting 2021

Lasten per Taakveld 810 - Ruimte en leefomgeving

-2.539

-3.230

-2.838

-2.227

-2.207

-2.207

820 - Grondexploitatie

-35.787

-36.175

-36.632

-9.653

-3.921

-11.916

830 - Wonen en Bouwen

-590

-728

-869

-944

-943

-943

Totaal Lasten per Taakveld

-38.915

-40.134

-40.339

-12.823

-7.071

-15.065

Baten per Taakveld 810 - Ruimte en leefomgeving 820 - Grondexploitatie

87

165

167

167

167

167

42.156

35.673

40.320

11.762

6.251

12.511

830 - Wonen en Bouwen

3.071

2.844

2.844

2.844

2.844

2.844

Totaal Baten per Taakveld

45.315

38.681

43.331

14.773

9.262

15.523

Totaal saldo van baten en lasten

6.399

-1.453

2.992

1.950

2.191

457

Toevoegingen aan reserves 810 - Ruimte en leefomgeving

-1.000

0

0

0

0

0

820 - Grondexploitatie

-4.221

-2.735

-4.589

-2.980

-3.204

-1.472

830 - Wonen en Bouwen Totaal Toevoegingen aan reserves

-130

-133

-133

-133

-133

-133

-5.351

-2.868

-4.722

-3.113

-3.337

-1.605

1.095

548

432

20

0

0

150

2.651

339

326

329

333

Onttrekkingen aan reserves 810 - Ruimte en leefomgeving 820 - Grondexploitatie 830 - Wonen en Bouwen

23

0

0

0

0

0

Totaal Onttrekkingen aan reserves

1.268

3.199

771

346

329

333

Toevoegingen en onttrekkingen reserves

-4.083

331

-3.951

-2.767

-3.008

-1.272

Resultaat

2.316

-1.121

-958

-818

-818

-815

Afwijkingen analyse - begroting 2022 t.o.v. 2021 01 Ruimte en wonen (bedragen × € 1.000)

Baten

Lasten

Implementatie Omgevingswet: De Omgevingswet treedt naar verwachting per juli 2022 in. Zodra de wet ingaat moeten gemeenten in de geest van de wet handelen en zijn nieuwe regels van toepassing. Zo dient er bijvoorbeeld gewerkt te worden met nieuwe digitale systemen die aansluiten op de landelijke voorzieningen en dient personeel hiervoor opgeleid te worden. Om deze dienstverlening aan bedrijven en inwoners te kunnen bieden per 1 juli 2022 worden er voorbereidingen getroffen in 2021 en 2022. Hiervoor is een budget beschikbaar gesteld van € 1.000.000. Uit de bestemmingsreserve 'Implementatie Omgevingswet' wordt voor de voorbereiding in 2021 een bedrag van € 548.000 en in 2022 een bedrag van € 432.000 onttrokken.

-116

116

Urentoerekening: Als gevolg van een herverdeling van de uren een lagere urentoerekening aan het taakveld Ruimte en Leefomgeving. De herverdeling van de toegerekende uren heeft per saldo geen effect op het begrotingssaldo.

-

277

Overig

2

-1

Bouwgrond in exploitatie: Actualisatie van de hoogte van de inkomsten- en uitgavenramingen van de grondexploitaties op basis van de actualisatie per 01-07-2021. Voor de begroting is dit budgetneutraal omdat eenzelfde bedrag wordt gemuteerd in de algemene reserve. Een uitgebreide toelichting is opgenomen in de paragraaf Grondbeleid.

2.641

-2.662

Geschillenoplossing: Betreft een uitkering in 2021 naar aanleiding van een geschil zoals gemeld in de informatienota met zaaknummer 1102870. Dekking vindt plaats vanuit de algemene reserve. In 2022 leidt dit tot een lagere last en lagere onttrekking ten opzichte van 2021.

-225

225

810 Ruimte en leefomgeving

820 Grondexploitatie

27

01 Ruimte en wonen (bedragen × € 1.000)

Baten

Lasten

Locatie Kruisweg: In 2021 is de bijdrage aan de ontwikkeling van locatie Kruisweg (Gildehof, BBV17.0053) geraamd. Dekking vindt plaats vanuit de algemene reserve. In 2022 leidt dit tot een lagere last en lagere onttrekking ten opzichte van 2021.

-80

80

Urentoerekening: Als gevolg van een herverdeling van de uren een lagere urentoerekening aan het taakveld 820 Grondexploitatie.

-

48

Overig

0

-1

Urentoerekening: Als gevolg van een herverdeling van de uren een hogere urentoerekening aan het taakveld Wonen & Bouwen. De herverdeling van de toegerekende uren heeft per saldo geen effect op het begrotingssaldo.

-

-149

830 Wonen en Bouwen

Overig Totaal 01 Ruimte en wonen

Investeringen Dit programma heeft geen investeringen.

28

0

8

2.222

-2.059

2. Economie en glastuinbouw Het stimuleren en borgen van een en duurzaam en toekomstgericht ondernemersklimaat waar ruimte is voor duurzaam en nieuw ondernemerschap.

Algemene omschrijving Het programma Economie en glastuinbouw bestaat uit vier onderdelen: 1. Economische ontwikkeling; 2. Economische promotie (waaronder citymarketing); 3. Fysieke bedrijfsinfrastructuur inclusief grondexploitaties van bedrijventerreinen; 4. Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen.

Wat willen we bereiken?

Doelstelling

Een gemeente met een duurzaam en toekomstgericht ondernemersklimaat waar ruimte is voor duurzaam en nieuw ondernemerschap

Wat willen we bereiken?

Een modern en efficient glastuinbouwcluster

Wat gaan we daarvoor doen? 1. Regisseren optimale dienstverlening aan bedrijven en ondernemers

Vitale en bruisende centra 2. Faciliteren economische promotie Duurzaam en circuliar ondernemerschap Kwalitatieve werklocaties waarbij de werkgelegenheid meegroeit met de groei van het aantal inwoners

3. Afstemmen en regisseren bedrijfsinfrastructuur 4. Participeren in projecten ten behoeve van regionale economische structuurversterking (MRDH)

We willen het ondernemers- en vestigingsklimaat stimuleren door: • Dienstverlening te bieden die aansluit op de behoeften van ondernemers; • Te investeren in de fysieke ruimte waar ondernemers voordeel van hebben; • Ruimtelijke plannen flexibel in te richten (zie programma 1). Bedrijvigheid en werkgelegenheid zijn voorwaarden voor een goed functionerende samenleving waarin iedereen mee doet. Ondernemers spelen een belangrijke rol om uitkeringsgerechtigden en mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt op weg te helpen naar werk. Ondernemers hebben ook een belangrijke rol als het gaat om economische innovaties en verduurzaming. De coronacrisis heeft bepaalde sectoren flink getroffen en de voorspellingen waren dat Nederland te maken zou krijgen met een economische recessie. Uit de meeste recente CPB-raming (juni 2021) blijkt dat de economie snel herstelt. De economie groeit naar verwachting in 2021 en 2022 met 3% per jaar. Dit is vrijwel gelijk aan de periode van voor de crisis. Het Bruto Binnenlands Product komt in 2025 mogelijk uit op 1,5%, lager dan voor de coronacrisis, maar is daarmee wel hoger dan het eerder voorspelde negatieve effect van 3%. De permanente economische schade op nationaal niveau blijft, naar de verwachting van het CPB, beperkt.

De daadwerkelijke consequenties van de crisis voor Pijnacker-Nootdorp zijn voor het overgrote deel goed te overzien en lijken zich positief te ontwikkelen. De grootste zorgen gaan uit naar de detailhandel en horeca. De vraag daarbij is of detailhandelondernemers (niet essentiële winkels) hun verliezen kunnen inhalen en opgebouwde schulden kunnen aflossen. Daarnaast is de vraag of er voldoende vraag blijft bestaan om

29

leegstaande winkelpanden weer te vullen met een aanbod dat een toevoeging is op het bestaande aanbod. Tot slot is er nog geen goed zicht of er ondernemers zijn die dusdanige schulden hebben opgebouwd en hierdoor een beroep moeten doen op de gemeentelijke schuldhulpverlening. Vanuit onze economische visie blijven we inzetten op nieuw en duurzaam ondernemerschap, bruisende centra en het faciliteren van initiatieven vanuit ondernemers. Vanuit onze positie in onder andere het regionale glastuinbouwcluster Greenport, de Metropoolregio Rotterdam Den Haag en Businesspark Haaglanden, investeren we in regionale samenwerking en benutten we kansen die bijdragen aan zowel het regionale als het lokale ondernemers- en vestigingsklimaat. De regionale bekendheid van onze gemeente als aantrekkelijke woon- en werkgemeente, wordt vergroot door toepassing van het citymarketingconcept Natuurlijk Pijnacker-Nootdorp. Er is lokaal en regionaal vraag naar nieuwe en fysieke ruimte voor bedrijvigheid, wonen en glastuinbouw. De beschikbare ruimte moeten we daarom zo efficiënt mogelijk gebruiken. In de economische visie is het uitgangspunt dat we inzetten op kwalitatieve en efficiënt ingerichte werklocaties en geen nieuwe gronden gaan uitgeven voor nieuwe bedrijventerreinen.

Door het faciliteren en aanjagen van herstructurering van werklocaties, kan ruimte gecreëerd worden voor duurzaam en nieuw ondernemerschap. In het ontwerp van de omgevingsvisie zijn keuzes gemaakt welke ruimte waarvoor gebruikt mag worden. Die keuzes hebben effect op hoe onze lokale economie zich in de toekomst kan gaan ontwikkelen.

Stand van zaken en vooruitblik 1. Economische ontwikkeling Functiemenging

Verhouding banen en woningen in %

75

50

25

0 2016

2017

Pijnacker-Nootdorp

2018

2019

2020

Nederland

De tabel hierboven laat de verhouding zien tussen banen en woningen. De index varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). De gemeente Pijnacker-Nootdorp kent dagelijks een grote forenzenstroom; 21.000 inwoners hebben hun werk buiten Pijnacker-Nootdorp. Vanuit de regio forenzen dagelijks 10.000 mensen naar hun werk in Pijnacker-Nootdorp. Daardoor is deze verhouding bij ons lager dan het landelijke gemiddelde. Het aandeel werkenden is in 2019 iets hoger geworden vanwege het toegenomen aantal banen (bron: LISA).

30

Banen

Aantal banen per 1000 inwoners tussen 15 en 64 jaar

1.000

500

0 2016

2017

2018

Pijnacker-Nootdorp

2019

2020

Nederland

De tabel hierboven laat zien dat in 2019 het aantal banen per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-65 in de gemeente gestegen is. In 2021 kreeg de lokale economie meer ruimte om te ondernemen, doordat versoepelingen in de RIVM-maatregelen mogelijk waren. In het jaar 2020 kende Pijnacker-Nootdorp een groei van het aantal vestigingen en banen ten op zichtte van 2019. De verwachting is dat het aantal banen en vestigingen in 2021 en 2022 licht zal stijgen ten opzichte van 2020. Voorgaande jaren was er sprake van een kleine daling van het aantal banen. Voor de ontwikkeling van het aantal ZZP’ers verwacht men dat in 2020 en in 2021 een stijging te zien zal zijn (bron: LISA).

Vestiging (van bedrijven)

Aantal per 1000 inwoners tussen 15 tm 64 jaar

200

100

0 2016

2017

Pijnacker-Nootdorp

2018

2019

2020

Nederland

De tabel hierboven laat zien dat het aantal bedrijfsvestingen per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-65 jaar, is gestegen. In 2019 en 2020 zijn er nieuwe bedrijven naar Pijnacker-Nootdorp gekomen. Het aboslute aantal vestigingen is in 2020 gestegen van 4.370 naar 4.599.

Effecten coronacrisis Het CPB verwacht dat de permanente schade op nationaal niveau beperkt blijft. Lokaal hebben we ervaren dat name de detailhandel (niet essentiële winkels), horeca, sauna’s en evenementenorganisaties het afgelopen jaar geleden hebben onder de coronamaatregelen. Met de huidige verruimingen trekt de lokale economie weer aan. Het aantal aanvragen voor ondersteuning (TONK) en schuldhulpverlening zijn op dit moment beperkt. Ook het aantal faillissementen en gestopte vestigingen laten nog geen zorgwekkende effecten zien. Het komende jaar zal moeten blijken of de crisis voor extra faillissementen en stoppers heeft gezorgd.

31

Ontwikkeling gestopte vestigingen

Aantal per 10.000 inwoners

40

30

20

10 2019-1

2019-2

Gemeente Pijnacker-…

2019-3

2019-4

2020-1

2020-2

2020-3

2020-4

2021-1

Regio Agglomeratie' s-…

De economie in Zuid-Holland In 2019 was er nog sprake van economische groei in Zuid-Holland (1,8 %). In 2020 kromp de economie in Nederland met 3,8%. In Zuid-Holland kromp de economie minder hard. Het aantal vestigingen in Zuid-Holland kende in het tweede kwartaal van 2020 een dip, maar zit sinds het eerste kwartaal van 2021 boven het niveau van 2018 en kent dus een groei. Het CPB verwacht dat economie blijft groeien en de werkgelegenheid snel terugkeert naar op het oude niveau.

Regionale ontwikkelingen In 2021 is vanuit de regionale samenwerking gewerkt aan de thema´s uit de strategische agenda van de MRDH: - Vernieuwen Economie - Versterken stad en omgeving - Verbeteren bereikbaarheid - Veranderen Energie De meerwaarde en noodzaak van regionale samenwerking blijkt juist in deze coronacrisis. Vlak voor het uitbreken van de crisis werden economische cijfers gepubliceerd die aantoonden, dat we er als regio veel beter voor staan dan vijf jaar geleden en beter een crisis kunnen opvangen. Vanuit de regio is besloten projecten te starten die eraan moeten bijdragen om ´sterker uit de crisis te komen ´. Er zijn vier thema´s benoemd: 1. Digitalisering MKB. 2. Flexibele productie en productiesoevereiniteit in de maakindustrie. 3. Innovatieprogramma Zorgtechnologie. 4. Flexibele en skills-georiënteerde arbeidsmarkt (Leven Lang Ontwikkelen). Ondanks de coronacrisis is de beschikbaarheid van voldoende bedrijventerreinen voor nieuwe bedrijfsvestigingen in de regio een urgent vraagstuk. Om te sturen op voldoende (groei)ruimte voor werkgelegenheid in de verstedelijkingsopgave, is de provincie in 2020 gestart met het actualiseren van haar bedrijventerreinenstrategie. Hiervoor is in 2021 een nieuwe behoefteraming gemaakt.

De behoefteraming wordt in 2022 gebruikt bij het actualiseren van de regionale strategie Werklocaties en het lokale gebiedsprogramma voor bedrijvenpark De Boezem. Businesspark Haaglanden (BPH) heeft in 2021 verder ingezet op de uitwerking van de nieuwe samenwerking met nieuwe deelnemers. Nieuwe statuten zijn opgesteld. Begin 2021 zijn de nieuwe deelnemers formeel toegetreden tot de stichting. Vanuit BPH wordt ingezet op een goede balans tussen kwaliteit en kwantiteit van de werklocaties in de regio en goede afstemming met andere ruimtelijke functies. In 2021 is verder uitvoering gegeven aan het meerjarenprogramma van de Greenport West Holland. Hoewel de tuinbouw tijdens de eerste lockdown veel omzet misliep door vraaguitval, stilvallen van export en logistieke problemen, lijkt de tuinbouw goed om te gaan met de veranderende dynamiek.

32

Er heerst een positieve stemming in tuinbouw. Voor de meeste producten is de vraag sterk, waardoor telers (gemiddeld) goede prijzen krijgen. Dat geldt vooral voor sierteelt en fruit.

Glasvisie Oostland In 2020 is het werkboek Oostland vastgesteld dat de kansen voor de glastuinbouw in het Oostland in beeld heeft gebracht. Het werkboek Oostland is gebruikt om de toekomstbestendigheid van de glastuinbouwlocaties te kunnen betrekken in de omgevingsvisie en keuzes te maken in relatie tot andere ruimtelijke vraagstukken. In 2021 is een uitvoeringsplan opgesteld. De volgende vier projecten zijn daaruit naar voren gekomen en opgestart: • Herstructurering (draagvlakonderzoek Kleihoogt en Noordpolder (Lansingerland)). • Verbinding tuinbouwondernemers, versterking innovatiekracht. • Toekomst tuinbouw Oostland. • Innovatieve tuinbouwruimte. Eind 2021 worden de eerste resultaten verwacht. De uitvoering van deze projecten loopt door tot in 2022.

Arbeidsmigranten In 2021 is de opgave rondom de huisvesting van arbeidsmigranten nader in beeld gebracht. Zo hebben verschillende gesprekken plaatsgevonden met stakeholders. Eind 2021 zijn beleidsuitgangspunten opgesteld die aan de raad worden voorgelegd. In 2022 kunnen op basis van de beleidsuitgangspunten initiatieven vanuit de de sector gefaciliteerd worden.

Herijking Economische Visie en uitvoeringsagenda Eind 2019 is de nieuwe economische visie door de raad vastgesteld. De nieuwe koers richt zich op: • Een duurzaam en toekomstgerichte ondernemersklimaat; • Waar ondernemers ruimte wordt geboden om met hun bedrijven in te spelen op economische trends en ontwikkelingen; • Waarbij het groene en dorpse karakter een van de drijvende vestigingsvoorwaarde is, ondernemers blijven graag in Pijnacker-Nootdorp ondernemen; • Waar ondernemers het ondernemersklimaat (2019: 6,2) en de gemeentelijke dienstverlening (2019: 5,8) waarderen met minimaal een 7,0. In 2021 is uitvoering gegeven aan de Actieagenda Economie 2020 & 2021. In 2022 wordt een nieuwe actieagenda opstelt.

2. Economische promotie

In 2021 is er vanuit citymarketing vooral ingezet op het ondersteunen van de lokale economie. Onder andere door aan te haken bij ´Heel Pijnacker-Nootdorp helpt’ en door aan te geven hoe in coronatijd inwoners lokale ondernemers kunnen blijven ondersteunen. Daarnaast is promotie ingezet van de buitengebieden als lokale vrijetijdsbesteding en zijn er verschillende recreatieroutes in ontwikkeling, waaronder een horecaroute en kunstroute. In 2021 is het jaarverslag citymarketing 2020 opgesteld en vastgesteld door de adviescommissie. Eind 2021 wordt het jaarplan 2022 opgesteld, waarbij de focus ligt op de gemeentelijke promotie en weer mogelijkheden voor evenementen en activiteiten. We sluiten hierbij aan bij initiatieven uit de lokale gemeenschap.

3. Fysieke bedrijfsinfrastructuur inclusief grondexploitaties van bedrijventerreinen Herstructurering en verduurzaming glastuinbouwgebieden Na de oplevering van de ontsluitingswegen de Komkommerweg, de Zijdeweg én de doortrekking van de Hoogseweg, zijn er verschillende herstructureringsinitiatieven gerealiseerd. Soms door aankoop van buurgronden tussen ondernemers onderling en soms door inzet van restgronden uit projecten van de gemeente. Hierdoor hebben o.a. bedrijfsuitbreidingen plaatsgevonden. Het netto glasareaal is hierdoor toegenomen. Door de aantrekkende (glastuinbouw) economie en schaarste van (tuinbouw)grond, verwachten we in 2022 dat meer nieuwbouw en herstructurerings-initiatieven van de grond zullen komen. In 2022 worden verduurzamingsinitiaven zo goed mogelijk gefaciliteerd en wordt er uitvoering gegeven aan de projecten vanuit het Werkboek Oostland.

33

Detailhandel en winkelcentra In 2021 hebben met name horeca en detailhandel (niet essentiële winkels) geleden onder de RIVM-maatregelen om het coronavirus in te dammen. Begin 2021 waren er nog geen zichtbare gevolgen te zien, het leegstandspercentage was gelijk aan het niveau van 2020, wat rond het niveau van frictieleegstand is. Leegstand

2016

Pijnacker-Nootdorp winkelvloeroppervlak

2017

2018

2019

2020

2021

8,6%

6,12%

4,37%

3,42%

5,75%

4,45%

MRDH winkelvloeroppervlak

11,12%

11,17%

10,32%

9,70%

11,34%

10,79%

Pijnacker-Nootdorp verkooppunten

15,38%

12,82%

10,99%

10,11%

9,60%

6,86%

MRDH verkooppunten

15,31%

14,93%

14,35%

13,15%

15,98%

15,79%

Door verandering in het consumentengedag en de detailhandel-sector wordt het voor vastgoedeigenaren steeds lastiger om huurders te vinden voor leegstaande panden die tevens ook een aanvulling zijn op het bestaande aanbod. De wens vanuit ondernemers en vastgoedeigenaren om het ‘winkelgebied’ in Pijnacker Centrum te comprimeren wordt steeds groter. De verwachting is dat de leegstand de komende jaren toeneemt. Daarom is in 2021 de samenwerking voor het gezamenlijke centrummanagement in Pijnacker Centrum tussen de ondernemersvereniging, vastgoedeigenaren en gemeente voor minimaal twee jaar gecontinueerd. De inzet van samenwerking richt zich op het continueren van het gezamenlijke centrummanagement, het oppakken van kansen en uitdagingen voortvloeiend uit de coronacrisis en het bruisend maken en houden van Pijnacker Centrum. In 2021 hebben de stakeholders gewerkt aan een gezamenlijke subsidieaanvraag bij de provincie voor een passanten- en marktonderzoek (branchering en leegstand). In de tweede helft van 2021 wordt naar verwachting het onderzoek uitgevoerd en zijn de resultaten in 2022 bekend. Daarnaast is het nodig dat winkelcentra anticiperen op de digitalisering en veranderende klantbehoeften. Samen met de ondernemersverenigingen en vastgoedeigenaren worden acties ontwikkeld die in 2022 worden opgenomen in de actieagenda economie 2022 & 2023.

Bedrijventerreinen In de nieuwe Economische Visie is opgenomen dat de focus bij de bedrijventerreinen moet liggen op duurzaam en nieuw ondernemerschap en het behoud van het groene en dorpse karakter. Zo moet er met name ingezet worden op de kwaliteit van werklocaties en niet op de kwantiteit. We zien dat door de coronacrisis maakindustrie en logistieke bedrijven een positieve ontwikkeling doormaken. Hierbij is de vraag naar naar technisch en logistiek personeel gestegen. In 2022 willen we de samenwerking tussen ondernemers, scholen en campussen in regio versterken. De acties die hiervoor nodig zijn, nemen we op in de actieagenda economie 2022 & 2023. De vraag naar bedrijfskavels is tijdens de coronacrisis niet minder geworden, maar de coronacrisis heeft wel gezorgd voor minder verkoop en investeringsbeslissingen. De economie trekt weer aan en ondernemers krijgen weer meer perspectief. We zien dat vertraagde processen weer worden opgepakt. We verwachten in 2022 dat de verkoop en ontwikkeling van bedrijfskavels terug zal zijn op het niveau van voor de crisis. Heron 1/1/2018

Boezem 1/1/ 2018

Heron 1/1/2019

Boezem 1/1/2019

Heron 1/1/2020

Boezem 1/1/2020

Heron 1/1/2021

Boezem 1/1/2021

Uitgeefbaar (m2)

134.400

134.600

133.500

134.400

133.500

134.400

133.500

134.400

Verkocht (m2)

68.500

7.700

91.100

29.900

100.632

41.779

102.700

68.600

Gereserveerd (m2)

34.500

18.600

19.400

19.400

21.442

36.699

15.100

15.200

Resterend (m2)

34.400

108.300

23.000

85.100

11.426

55.922

15.700

50.600

Heron Tijdens de coronacrisis is er in 2021 geinvesteerd in het vergroenen van het bedrijvenpark. Verder is de planvorming voor de stationsomgeving gestart. In 2022 vindt hierover verdere besluitvorming en participatie met belanghebbenden plaats.

Boezem-Oost In 2021 is op Boezem-Oost geïnvesteerd in het vergroten van de organisatiegraad en het parkmanagement. Met de parkmanager wordt de collectieve opgave voor de toekomst van het park verkend.

34

Om de toekomstbestendigheid van dit terrein verder te vergroten, wordt in 2022 verder gewerkt aan het realiseren van een mobiliteitsstation voor electrische voertuigen, een horeca voorziening en een smartgrid voor energie.

Boezem-West Het bedrijventerrein kent sinds april 2021 de formele inzet van een parkmanager. Omdat er qua ruimtelijke kwaliteit is geconstateerd dat een aantal tekortkomingen langere tijd is blijven liggen, is er in 2021 een project gestart om een aantal zaken voortvarend op te pakken. Gelijktijdig is er een project gestart om voor de lange termijn een gebiedsprogramma 2050 voor de Boezem op te stellen. Dit gebiedsprogramma omvat een ruimtelijk plan met de ruimtelijke ontwikkelingesmogelijkheden en (financiele) gevolgen voor een toekomstbestendig bedrijvenpark de Boezem. Het ontwerp van de omgevingsvisie vormt hierbij het strategisch vertrekpunt. In 2022 wordt het gebiedsprogramma verder uitgewerkt en opgeleverd. Nadat het gebiedsprogramma voor bedrijvenpark Boezem is opgeleverd en vastgesteld, wordt een startnotitie opgesteld over het ontwikkelen van een gebiedsprogramma voor een ander bedrijvenpark in PijnackerNootdorp.

4. (Bedrijven)loket en bedrijfsregelingen

In de eerste helft van 2021 waren er nog beperkende RIVM-regels van kracht. Deze beperkende regels hebben tot gevolg gehad, dat reguliere werkzaamheden zoals bedrijfsbezoeken zijn uitgesteld en tijd en inspanning is geleverd om ondernemers te faciliteren met extra marketing, coaching, opleiding en ondersteuning. In 2022 verwachten we dat ondersteuning en stimulans nodig is om ondernemers (collectieven) aan te sporen om toekomstgericht te ondernemen. Met de versoepelingen halverwege 2021 is ervoor gekozen om eind 2021 in te zetten op een Economische Conferentie in plaats van een ondernemersprijs. De ondernemersprijs wordt in 2022 weer uitgereikt. Om de dienstverlening aan ondernemers te verbeteren is een plan opgesteld, dat begin 2021 door het college is vastgesteld. In het tweede kwartaal is de uitvoering hiervan gestart en de uitvoering van dit plan loopt door tot 2023. Digitalisering; data en connectiviteit worden steeds essentiëler in het ondernemen. In 2022 stimuleren we ondernemers, met name de detailhandel, om stappen te te zeten in de digitalisering van hun onderneming. Hierbij maken we gebruik van de regionale initiatieven. In de nieuw op te stellen actieagenda Economie worden alle beoogde acties opgenomen.

Het economisch platform In het tweede kwartaal van 2021 is de evaluatie gestart van het Economisch Platform. De huidige werking en ervaringen zijn opgehaald, evenals de mogelijkheden voor een impuls. Eind 2021 wordt besloten over de evaluatie en aanbevelingen. In 2022 wordt uitvoering gegeven aan de aanbevelingen.

Evaluatie ondernemersfonds In 2021 heeft het bestuur van het ondernemersfonds haar evaluatie aangeleverd. Het bestuur verzoekt de raad om continuering van het fonds voor een periode van vijf jaar. Besluitvorming over het al dan niet continueren van fonds vindt eind 2021 plaats. In 2022 vindt de uitvoering van het besluit plaats.

35

Wat gaan we daarvoor doen? Rol

Activiteit

Taakveld

Resultaat

1. Regisseren en optimaliseren dienstverlening aan bedrijven en ondernemers

In samenwerking met het bedrijfsleven het ontwikkelen van een Actieagenda Econonomie 2022 & 2023

Economische ontwikkeling

Informatienota aan de raad met de nieuwe actieagenda en een overzicht van inspanningen en resultaten.

Ondersteuning en stimulans bieden in het toekomstgericht ondernemen en digitalisering van de economie

Economische Ontwikkeling

Informatierapportage aan de raad met inspanningen en resultaten

2. Faciliteren economische promotie

Ondernemen van activiteiten om de gemeente op de kaart Economische te zetten en het imago te versterken Promotie

Jaarverslag en Jaarplan Citymarketing PijnackerNootdorp

3. Afstemmen en faciliteren bedrijfsinfrastructuur

Via Businesspark Haaglanden bedrijven naar onze bedrijventerreinen halen

Fysieke bedrijfsinfrastructuur

Jaarplan 2022 en jaarverslag 2020 Businesspark Haaglanden

Fysieke bedrijfsinfrastructuur

Rapportage voortgang en halfjaarlijkse actualisatie projecten en grondexploitaties bedrijventerreinen

Fysieke bedrijfsinfrastructuur

Informatienota met gebiesprogramma over bedrijvernpark Boezem

Gebiedsprogramma bedrijvenpark Boezem 2050

4. Participeren in projecten ten behoeve van regionale economische structuurversterking (o.a. Greenport en MRDH)

Samen met ondernemers, vastgoedeigenaren en Fysieke stakeholders uitvoering geven aan de centrumplannen bedrijfsinfraParade Nootdorp en Pijnacker-Centrum (o.a. herinrichting structur Raadshuisplein) t.b.v. ambitie bruisende centra

Informatierapportage aan de raad met inspanningen en resultaten

Samen met stakeholders en bedrijfslevern uitvoering geven aan Werkboek Oostland (Glastuinbouw)

Economische Ontwikkeling

Informatierapportage aan de raad met inspanningen en resultaten

Bijdragen aan de uitvoering van de strategische agenda MRDH

Economische Ontwikkeling

Informatierapportage aan de raad met inspanningen en resultaten

Toelichting 1. Regisseren optimale dienstverlening aan bedrijven en ondernemers We stellen de Actieagenda economie 2022-2023 zoveel mogelijk samen op met het bedrijfsleven. In 2021 is besloten het gezamenlijk centrummanagement te continueren voor minimaal twee jaar. In 2022 voeren we gezamenlijk regie op het centummanagement in Pijnacker Centrum. We ondersteunen initiatieven en participeren actief in de samenwerking met ondernemers en vastgoedeigenaren om onze winkelcentra bruisend te houden. We monitoren de impact van de coronacrisis en scherpen waar nodig het beleid aan. Om de zichtbaarheid van de gemeente te bevorderen en samenwerking met ondernemers te versterken, zetten we in 2022 weer in op bedrijfsbezoeken en zichtbaarheid van de gemeente, bestuurder(s) en accountmanagers bedrijfsleven. We informeren de raad over inspanningen en resultaten.

2. Faciliteren van economische promotie (citymarketing) Citymarketing is een belangrijke pijler in het taakveld Economische promotie. De citymarketing adviescommissie is gestart om de citymarketing te waarborgen. In de adviescommissie hebben twee ondernemers zitting om de afstemming met ondernemers te garanderen. Wij financieren en ondersteunen in 2022 de uitvoering van het jaarplan.

3. Afstemmen en faciliteren bedrijfsinfrastructuur De gemeente houdt zich bezig met de publieke taken van bedrijventerreinen en detailhandel. Om BoezemWest toekomstbestendig te maken wordt ingezet op een lange termijnvisie, een gebiedsprogramma 2050 Boezem. Daarnaast investeren we op korte termijn in de aanpak van de ruimtelijke kwaliteit. De focus voor onze bedrijventerreinen ligt op kwaliteit en efficient gebruik van de ruimte. Vanuit de energietransitie worden er voor elk bedrijventerrein en glastuinbouwgebied energieplannen opgesteld. Het Werkboek Oostland geeft de kansen weer voor het glastuinbouwcluster. In 2022 wordt het uitvoeringsplan in samenwerking met ondernemers en stakeholders verder uitgevoerd. Binnen de omgevingsvisie is zoveel mogelijk beleidsmatige ruimte gecreërd, zodat het cluster zich toekomstbestendig kan ontwikkelen.

36

4. Participeren in projecten ten behoeve van regionale economische transitie (MRDH) We willen onze economische structuur versterken met innovatieve (glastuinbouw) bedrijven, door open te staan voor bedrijven en verbinding met de nieuwe groeiende clusters en sectoren om ons heen. Het is daarvoor belangrijk te letten op ontwikkelingen die hiervoor een bedreiging vormen of juist kansen bieden. Deze kansen en bedreigingen pakken we in samenwerking met de regio aan. Zo zijn er regionaal kansen voor versterking, ontwikkeling en innovatie van ons glastuinbouwcluster in de vorm van het in ontwikkeling zijnde agritech innovatieprogramma van de MRDH, de Glasvisie Oostland en regionale investeringsprogramma’s en het MRDH plan van aapak 'Sterker uit de crisis'. Daarnaast zijn we alert op regionale ontwikkelingen op het gebied van (transformerende) werklocaties voor de verstedelijkingsopgave, afname van de ontwikkelingsmogelijkheden voor kantoren en grootschalige detailhandelsontwikkelingen in de omgeving, die ten koste kunnen gaan van de centra in onze gemeente. Vanuit onze deelname in Businesspark Haaglaanden streven we als subregio naar: het versterken van de regionale samenwerking tussen de deelnemende gemeenten op het bebied van bedrijfshuisvesting, ten behoeve van het behouden en vestigen van bedrijven en daarmee de werkgelegenheid in de Haagse regio.

Wat mag het kosten? Economie en glastuinbouw (bedragen x €1.000)

Rekening 2020

Begroting 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Baten

6.902

9.022

8.463

6.040

2.370

2.417

Lasten

-7.512

-10.040

-8.911

-6.436

-2.797

-2.869

-610

-1.019

-448

-396

-427

-452

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Totaal Economie en glastuinbouw

Specificatie van de lasten en baten per product Economie en glastuinbouw (bedragen x €1.000)

Rekening 2020

Begroting 2021

Lasten per Taakveld 310 - Economische ontwikkeling

-646

-874

-320

-320

-320

-320

320 - Fysieke bedrijfsinfrastructuur

-5.590

-7.741

-6.950

-4.176

-1.651

-1.714

330 - Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

-405

-380

-289

-286

-289

-286

340 - Economische promotie

-102

-75

-75

-75

-75

-75

Totaal Lasten per Taakveld

-6.742

-9.070

-7.634

-4.857

-2.335

-2.396

Baten per Taakveld 310 - Economische ontwikkeling

16

0

0

0

0

0

320 - Fysieke bedrijfsinfrastructuur

6.605

8.711

8.209

5.783

2.110

2.154

330 - Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

41

46

46

46

46

46

340 - Economische promotie

199

205

208

211

214

217

Totaal Baten per Taakveld

6.861

8.962

8.463

6.040

2.370

2.417

119

-109

829

1.183

35

21

320 - Fysieke bedrijfsinfrastructuur

-770

-970

-1.277

-1.579

-462

-473

Totaal Toevoegingen aan reserves

-770

-970

-1.277

-1.579

-462

-473

330 - Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

12

60

0

0

0

0

340 - Economische promotie

29

0

0

0

0

0

Totaal Onttrekkingen aan reserves

41

60

0

0

0

0

Toevoegingen en onttrekkingen reserves

-729

-910

-1.277

-1.579

-462

-473

Resultaat

-610

-1.019

-448

-396

-427

-452

Totaal saldo van baten en lasten Toevoegingen aan reserves

Onttrekkingen aan reserves

37

Afwijkingen analyse - begroting 2022 t.o.v. 2021 02 Economie en glastuinbouw (bedragen × € 1.000)

Baten

Lasten

Ondernemersfonds: Het Ondernemersfonds Pijnacker-Nootdorp (OFPN) loopt af in 2021 na een periode van vijf jaar en heeft tot doel gehad een meerwaarde te bieden in het versterken van het ondernemersklimaat in Pijnacker-Nootdorp. Het Ondernemersfonds wordt gefinancierd vanuit een verhoging van de OZB-opbrengsten voor Niet-woningen. De uitbetaling van het Ondernemersfonds staat geraamd op het taakveld 310 Economisch ontwikkeling en de opbrengst op het taakveld 062 OZB NietWoningen. In 2021 heeft het bestuur van het Ondernemersfonds besloten de evaluatie van het OFPN zelf uit te voeren. In het 4e kwartaal van 2021 worden de uitkomsten van de evaluatie inclusief een voorstel om het Ondernemersfonds wederom te verlengen met vijf jaar voorgelegd aan de raad (zaaknr. 1266430).

-

394

Samenwerking Greenport West Holland: Sinds een aantal jaar neemt de gemeente deel aan het samenwerkingsverband Greenport West Holland. Voor de jaarlijkse bijdrage wordt met ingang van 2022 een budget in de begroting opgenomen.

-

-28

Uitvoeringsagenda economische visie: In 2021 is vanuit de stelpost uitvoeringsagenda eenmalig budget beschikbaar gesteld voor de actieagenda Economie hetgeen in 2022 tot lagere geraamde lasten resulteert.

-

72

Urentoerekening: Als gevolg van een herverdeling van de uren een lagere urentoerekening aan het taakveld Economische Ontwikkeling. De herverdeling van de toegerekende uren heeft per saldo geen effect op het begrotingssaldo.

-

20

Werkboek Oostland: In 2021 is vanuit de stelpost uitvoeringsagenda eenmalig budget beschikbaar gesteld voor de uitwerking van vier projectplannen in het kader van het werkboek Oostland hetgeen in 2022 tot lagere geraamde lasten resulteert.

-

100

Overig

-

-4

Bouwgrond in exploitatie: Dit betreft afwijkingen in totalen van de grondexploitaties bedrijventerreinen. Zowel de baten als de lasten op grondexploitaties wijken af van de actualisatie per 1 juli 2021. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de paragraaf grondbeleid.

-502

484

Overig

0

0

Coronamaatregelen: Door de coronacrisis getroffen Horeca PN en Winkelcentra worden in 2021 ondersteund met o.a. een aantal extra communicatieactiviteiten (zaaknr. 1212255). De kosten worden gedekt vanuit de bestemmingsreserve 'Financiële gevolgen Corona'. In 2022 is geen extra budget begroot voor extra ondersteuning aan Horeca PN en Winkelcentra hetgeen leidt tot lagere lasten ten opzichte van 2021.

-60

60

Urentoerekening: Als gevolg van een herverdeling van de uren een lagere urentoerekening aan het taakveld Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen. De herverdeling van de toegerekende uren heeft per saldo geen effect op het begrotingssaldo.

-

35

Overig

1

-4

310 Economische ontwikkeling

320 Fysieke bedrijfsinfrastructuur

330 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

340 Economische promotie Overig Totaal 02 Economie en glastuinbouw

Investeringen Dit programma heeft geen investeringen.

38

3

-

-558

1.129

3. Mobiliteit Pijnacker-Nootdorp is een verkeersveilige gemeente, met goed bereikbare voorzieningen, efficiënt openbaar vervoer en waarin gebruik wordt gemaakt van schoon vervoer.

Algemene omschrijving Het programma Mobiliteit bestaat uit drie onderdelen: 1. Verkeer en wegen; 2. Parkeren; 3. Openbaar vervoer. Met de uitwerking van deze onderdelen werken we aan de voorwaarden om de mobiliteit van de huidige en toekomstige inwoners en bedrijven mogelijk te maken.

Wat willen we bereiken?

Doelstelling

Duurzame mobiliteit

Wat willen we bereiken

Een bereikbare gemeente

Wat gaan we daarvoor doen 1. Faciliteren van efficient gebruik van de beschikbare weg- en parkeercapaciteit