Bijlage 2 - Rapport Onderzoeksdeel III - informatievoorziening

Doel van de regiovisie is het definiëren van de uitgangspunten voor een duurzame samenwerking tussen de gemeenten en het uitzetten van de koers van de komende jaren, 2021-2025, op transformatie van de jeugdhulp, de verbinding met andere aanpalende velden in het sociaal domein en het onderwijs, de samenwerking met de jeugdhulpaanbieders en de ketenpartners. De regiovisie zal als inhoudelijk kader dienen voor de resultaatgerichte jeugdhulp in de komende jaren. Naast de inhoudelijke uitgangspunten beschrijft de regiovisie ook de overeengekomen rollen en verantwoordelijkheden in de regionale samenwerking. De uitgangspunten van de inkoopstrategie worden meegenomen in de regiovisie jeugdhulp en de regiovisie wordt vervolgens aan alle individuele raden voorgelegd ter besluitvorming. De regiovisie wordt in het eerste kwartaal van 2021 aan de raad ter besluitvorming voorgelegd. Lokale inkoopplannen Met het lokale inkoopplan is het voor de raad mogelijk om kaders te stellen voor de inzet van jeugdhulp in de lokale situatie en het geeft richting aan financiële keuzes ten behoeve van de contractering. Het inkoopplan geeft lokale kleuring en verdieping op het regionale kader. Om grip te houden worden in dit plan een aantal uitgangspunten voor de inkoop benoemd.

Sinds de decentralisatie heeft de raad drie inkoopplannen vastgesteld: • Lokaal inkoopplan 2016 (vastgesteld juni 2015) • Lokaal inkoopplan 2017 (vastgesteld mei 2016) • Lokaal inkoopplan 2018 (vastgesteld mei 2017) Uit aanvullende gesprekken is duidelijk geworden dat na 2018 geen lokale beleidsplannen meer zijn gemaakt in de H10-gemeenten (ook de gemeente Delft is hier in 2018 al mee gestopt). In het inkoopplan van Pijnacker-Nootdorp uit 2018 wordt beschreven dat het inkoopplan van 2017 voldoende richting geeft voor de inkoop van de jeugdhulp. Ook werd in dat document een goede basis gelegd om per perceel richting te geven aan de jeugdhulp. In de inkoopplannen wordt voor verschillende thema’s een opsomming gegeven van de uitgangspunten (een compleet overzicht is te vinden in bijlage 5). De inkoopplannen kunnen dus gezien worden als de lokale vertaalslag van het regionale beleidsplan. Zowel in het regionale als het lokale beleidsplan stelt de gemeenteraad van Pijnacker-Nootdorp onderstaande onderdelen vast: • Algemene uitgangspunten van inkoop • Uitgangspunten voor inkoop ten behoeve van preventie jeugd • Uitgangspunten voor inkoop ten behoeve van de kernteams • Uitgangspunten voor inkoop ten behoeve van de ambulante hulp

pagina 23/51

• • •

Uitgangspunten voor inkoop ten behoeve van verblijf Uitgangspunten voor inkoop ten behoeve van complexe zorg Uitgangspunten voor inkoop ten behoeve van de publieke taken

Wanneer gekeken wordt naar de uitgangspunten (doelstellingen) in het lokale beleidsplan dan valt het op dat deze zeer specifiek zijn uitgewerkt per thema. Niet alle doelen zijn SMART geformuleerd, maar er is ten aanzien van ieder thema wel een set heldere doelen gesteld. Het is uit de documentenstudie, maar ook uit het gesprek met de raad niet duidelijk geworden of er ook indicatoren aan de uitgangspunten zijn gekoppeld en of er in algemene zin teruggekoppeld wordt over het behalen van de doelstellingen (dit punt zal ook in de volgende paragrafen terugkomen). Uit ambtelijk wederhoor blijkt dat dit wel gebeurde via zogenaamde stand van zaken informatienota’s aan de raad over de innovatie van jeugdhulp. De lokale inkoopplannen zijn in zekere zin wel gecontinueerd in innovatieplannen. Vanaf 2019 is de raad hierover via raadsinformatienota’s geïnformeerd. De samenwerking tussen huisartsen ende kernteams zijn hier een gevolg van. Mogelijk maken wat nodig is: sturen op resultaat in de jeugdhulp (2016) Deze sturingsnotitie (die niet door de raad is vastgesteld) beschrijft hoe de gemeenten in Haaglanden willen sturen op de jeugdhulp. De wijze van sturen is gebaseerd op de transformatiedoelstellingen en regionale uitgangspunten uit het Regionaal Inkoopkader 2016-2017. Concreet is de vertaling gemaakt naar een drietal doelstellingen met bijbehorende indicatoren: 1.

We sturen op passende hulp. • Indicator: uitval van cliënten 2. We sturen op kwaliteit en innovatie. • Indicator: tevredenheid van cliënten over het nut en effect van de jeugdhulp • Doelrealisatie van de hulp 3. We sturen op budget. • uitgaven per inwoner tot 18 jaar • gemiddelde kostprijs per unieke cliënt • budgetrealisatie per productgroep en perceel • verhouding prognose en begroot budget en daadwerkelijke realisatie. De hierboven genoemde doelen beschrijven de richting waar de gemeenten vanuit de H10 naartoe werken. De uitwerking van de indicatoren onder de doelstelling ‘sturen op budget’ is behoorlijk SMART. Voor de andere twee doelstellingen is dat minder. De vertaling van de doelstellingen naar de lokale situatie is gedaan middels het lokale inkoopplan. Het is uit het onderzoek niet duidelijk geworden in hoeverre op deze indicatoren ook is teruggekoppeld. Kader preventief jeugdbeleid Een verdere doorvertaling van de doelen ten aanzien van preventie staan in het lokale preventieve jeugdbeleid.

In november 2015 heeft de raad van Pijnacker-Nootdorp het meest recente kader voor preventief jeugdbeleid vastgesteld met daarin de volgende doelstellingen: • De definitie van preventief jeugdbeleid: ‘zorgen dat het goed blijft gaan door problemen zoveel mogelijk te voorkomen, ermee leren omgaan of er anders vroeg bij te zijn om erger te voorkomen.’ • Drie hoofddoelen: kansrijk, gezond en veilig opgroeien. • Inzetten van drie verdiepingslijnen: ‘positief jeugdbeleid’, ‘pedagogische civil society’ en ‘in contact’.

pagina 24/51

•

•

De beschreven rollen en verantwoordelijkheden van het maatschappelijk middenveld, waarbij eigen verantwoordelijkheid van jeugdigen en opvoeders met steun van eigen netwerk centraal staat. € 65.000 (over de jaren 2016, 2017, 2018 en 2019) voor het invoeren van het kader preventief jeugdbeleid.

De hierboven opgesomde doelen lijken niet direct overeen te komen met de doelstellingen die zijn opgenomen in het lokale inkoopplan van 2017 en 2018. De vraag is dan ook of dit nog actuele doelstellingen zijn. 5.3 Informering over uitvoering In deze paragraaf wordt beschreven welke informatie op dit moment wordt gedeeld met de raad en in hoeverre er een systematiek is om de gemeenteraad te informeren over ontwikkelingen in de uitvoering van de jeugdhulp. In Pijnacker-Nootdorp geldt een actieve informatieplicht. Dat houdt in dat er afgesproken spelregels zijn die stimuleren dat het college de raad actief informeert over zaken die de raad van belang vindt voor zijn taakuitoefening. De actieve informatieplicht heeft ervoor gezorgd dat de gemeenteraad van Pijnacker-Nootdorp veel informatie heeft ontvangen over de ontwikkeling in de uitvoering van de jeugdhulp tussen 2014 en 2020. In deze paragraaf gaan we in op de belangrijkste stukken die zijn gedeeld. Schriftelijke informatie vanuit de gemeente In de P&C-cyclus legt het college verantwoording af over het gevoerde jeugdbeleid. Deze agenda bepaalt in hoge mate de inhoud van de verschillende documenten die onderdeel uitmaken van de jaarlijkse begrotingscyclus: de kadernota, de programmabegroting, de najaarsnota en de jaarstukken.

Voor het uitvoeren van de controlerende kaders om te kunnen controleren of het beleid zich verder ontwikkelt volgens de principes van de gestelde kaders, heeft de gemeenteraad van Pijnacker-Nootdorp de volgende gegevens tot zijn beschikking: • de reguliere P&C-cyclus per jaar ○ kadernota’s ○ programmabegrotingen ○ najaarsnota’s ○ jaarstukken ○ accountantsverslagen ○ jaarverslagen Servicebureau Haaglanden (inkoop) • Monitor Sociaal Domein • Overige documenten vanuit actieve informatieplicht Naast de reguliere P&C-cyclus zijn er verscheidene documenten die niet jaarlijks worden behandeld of zich via een bepaalde regelmaat aandienen, maar die zich voordoen op bepaalde momenten zoals het vaststellen van een nieuwe inkoopstrategie of informatienota’s over de toegang van het Sociaal Domein. Een compleet overzicht van de gedeelde informatie per jaar is te vinden in bijlage 2. Uit gesprekken en uit de online vragenlijst komt naar voren dat de informatiestroom op dit moment erg fors is en dat met name een overkoepelend beeld ontbreekt voor de raad. Een document dat een overkoepelend beeld moet schetsen is de Monitor Sociaal Domein. De eerste monitor Sociaal Domein is uitgebracht in 2016, de tweede monitor is in juni 2019 gepresenteerd.

Voorafgaand aan de monitor zijn diverse gesprekken gevoerd in de klankbordgroep (zie ook paragraaf 5.4) over het doel van het instrument en welke data erin moeten komen. Het ging ook over de vraag hoe gedetailleerd de informatie voor de raad moest zijn. Tijdens de presentatie van de monitor is – zo blijkt uit gesprekken – vooral ingegaan op het verhaal achter de cijfers.

pagina 25/51

De raad heeft dan ook aangegeven meer koppeling te willen zien tussen de cijfers en de kwalitatieve informatie over de voortgang van de uitvoering. Tevens is aangegeven dat de raad graag periodiek een monitor zou ontvangen. Informatie over de toegang (kernteams) De gemeentelijke toegang tot jeugdhulp is in Pijnacker-Nootdorp - zoals in hoofdstuk 3 besproken belegd bij de kernteams. Ontwikkelingen vanuit de kernteams worden meegenomen in de P&C-cyclus of besproken tijdens raadsinformatiebijeenkomsten, dan wel in de klankbordgroep Sociaal Domein. In interviews is aangegeven dat de kernteams en de afdeling beleid (sociaal domein) regelmatig bijeenkomsten (tellen en vertellen) houden waarin casuïstiek wordt besproken. Hierbij worden niet alleen cijfermatige inzichten gedeeld, maar het gaat vooral om verhalen uit de praktijk. Zo hebben ze filmpjes gemaakt van de medewerkers om de uitvoering en toegang een gezicht te geven. Uit het gesprek met de raad en de online vragenlijst blijkt echter dat het volgens hen op dit moment nog te veel over de aantallen en financiën gaat en dat de achtergronden, praktijk- en cliëntervaring daarbij achterblijven.

Informatie uit de regio en regionale afspraken rondom de informatievoorziening vanuit de H10 Als het gaat om de informatievoorziening vanuit de H10, zijn er regionale afspraken gemaakt die zijn vastgelegd in de strategische regiovisie informatievoorziening Haaglanden. Daarin is onder andere afgesproken dat de H10 en de jeugdhulpaanbieders samen gaan werken aan de regionale jeugdhulpmonitor. In de monitor staan gegevens over wát ze doen (zoals het gebruik van zorg per perceel) samen met analyses over hóe ze het doen (trends, benchmarken). 80% van deze informatie komt uit het landelijke berichtenverkeer, de overige 20% wordt gehaald uit andere, veelal kwalitatieve, bronnen. Daarvoor worden onderzoeken naar klanttevredenheid en mate van zelfredzaamheid gebruikt. Ook is daarbij de ambitie uitgesproken om te ‘tellen en vertellen’. Aan de hand van diverse Kritische Prestatie Indicatoren (KPI’s) langs vier sporen, verzamelen gemeenten in de regio Haaglanden, samen met instellingen, informatie voor deze monitor. Uit dit onderzoek is niet duidelijk geworden of deze monitor ook jaarlijks met de gemeenteraad wordt gedeeld. 5 Er zijn ook afspraken gemaakt over de communicatie en informatiedeling vanuit de H10. Wanneer de H10 een voorstel doet, dan volgt er een centraal communiqué.

In het begeleidende schrijven is er altijd ruimte voor het college om invulling te geven aan en aan te sluiten op de lokale situatie. In 2018 is de motie ‘raadsbetrokkenheid bij de regionale samenwerking en inkoop Jeugdhulp’ door veel gemeenten (waaronder Pijnacker-Nootdorp) aangenomen, waarin staat dat de colleges tegelijkertijd moeten communiceren over besluitvorming. Hierdoor is de informatievoorziening afhankelijk van de langzaamste schakel. Doordat de gemeenteraad van Pijnacker-Nootdorp zeer actief is in het H10platform en de bijbehorende Whatsappgroep, komt de officiële informatie voor de meeste raadsleden tijdig. Doorgaans vindt er iedere anderhalve maand een BOJ plaats. De wethouder kan de informatie vanuit dit overleg terugkoppelen via raadsinformatiebrieven of mondeling in bijvoorbeeld de klankbordgroep Sociaal Domein of in de oordeelvormende raadsessie. Doorgaans wordt dit gedaan in de oordeelvormende sessie. Als er regionale ontwikkelingen zijn, is de afspraak wel dat de communicatie via een centraal communiqué verloopt.

5

De monitor is niet aangetroffen bij de aangeleverde stukken. Ook is hij niet aangetroffen in het raadsinformatiesysteem of online.

pagina 26/51

Uit de online vragenlijst en het gesprek met de raad komt naar voren dat de raad nog onvoldoende zicht heeft op wat er in de H10 (en dan met name het BOJ) wordt besproken en wat er met de input van de raad wordt gedaan. Op dit vlak is er een duidelijke wens van de raad om meer terugkoppeling te ontvangen over de stand van zaken en de ontwikkelingen. De raad van Pijnacker-Nootdorp heeft de afgelopen jaren diverse malen om extra duiding gevraagd vanuit de H10-samenwerking. Ook heeft de raad middels moties en amendementen (bij)gestuurd. In de raadsvergadering van 29 mei 2019 heeft de raad de ontwerpbegroting 2020 en de jaarrekening van 2018 besproken. Daarbij heeft de raad gevraagd om een aangepaste begroting van de H10, waarbij een transparant en volledig inzicht wordt gegeven in alle kosten, zowel structureel als incidenteel, uitgesplitst naar gemeenten. Ook is aangegeven dat zij wensen dat het inkoopbureau Servicebureau Haaglanden aansluit op de lokale aanpak en behoeften, wat ze graag willen terugzien in de periodieke accountantsgesprekken met de gemeente en het gezamenlijk duiden van de rapportages. Uit het groepsgesprek met de raad komt naar voren dat er op dit laatste vlak nog weinig duiding is geweest over in hoeverre aangesloten wordt op lokale behoeften. Wel is de directeur van het inkoopbureau in oktober 2020 bij de raad geweest om toelichting te geven.

Daarbij moet wel beseft worden dat het inkoopbureau een beleidsarme organisatie is en ook echt alleen kan rapporteren over het inkopen en het contractmanagement. 5.4 Behandeling van verstrekte documenten In de vorige paragraaf is besproken welke informatie er wordt gedeeld met de raad. In deze paragraaf gaan we in op de wijze waarop de informatie wordt behandeld, dat wil zeggen in welke overleggen en in welke sfeer dat gebeurt. BOB-systematiek In Pijnacker-Nootdorp wordt, zoals in veel gemeenten, met de BOB-systematiek gewerkt. Daarbij wordt eerst laagdrempelig informatie gedeeld voor de beeldvorming, waarna terugkoppeling plaatsvindt in de commissievergadering voor oordeels- en besluitvorming in de raadsvergadering. Het resultaat van dit proces moet zijn dat gezamenlijke criteria en belangen boven tafel komen en dat op deze vitale punten consensus ontstaat. Figuur 3

pagina 27/51

BOB-model

Informele informatiebehandeling De gemeente Pijnacker-Nootdorp kent verschillende informele overlegstructuren die onder de B van beeldvorming vallen: • Klankbordgroep Sociaal Domein. In de klankbordgroep zitten maximaal twee leden per fractie. In het overleg ontvangen raadsleden informatie over het Sociaal Domein breed. Het karakter van de werkgroep is laagdrempelig en de agenda voor de werkgroep wordt door hen zelf vastgesteld. Alle thema’s die binnen het Sociaal Domein vallen kunnen aan bod komen. Daarnaast is er ruimte voor verdiepende technische vragen en dialoog. • Raadsinformatiebijeenkomsten. Deze worden vaak georganiseerd voorafgaand aan het vaststellen van nieuw beleid of rondom majeure veranderingen in het stelsel, inkoop of de uitvoering. • Overige bijeenkomsten/sessies, zoals masterclasses of werkbezoeken. Normaliter wordt een groot deel van de informatievoorziening en -deling gerealiseerd aan de hand van informele bijeenkomsten met raadsleden. Uit de online vragenlijst die is gehouden onder raadsleden blijkt dat meerdere raadsleden ontevreden zijn over hoe de informatie op dit moment wordt behandeld. Het gemiddelde cijfer dat de raad hiervoor geeft is een 5,6 (acht van de zestien raadsleden geven een onvoldoende).

Op dit punt is in het gesprek met de raad, maar ook in de online vragenlijst, duidelijk aangegeven dat er nog te weinig (proactief) informatie wordt gedeeld in een informele setting. Al wordt er vanuit de organisatie aangegeven dat er wel degelijk diverse bijeenkomsten voor raden hebben plaatsgevonden, zoals over Veilig Thuis, Inkoopstrategie, Tellen en Vertellen. Eind september 2020 is er in het kader van het Interventieplan Sociaal Domein een informele bijeenkomst met de raad geweest waar een presentatie is gehouden over het gebruik en de kosten van jeugdhulp in PN (in vergelijking tot de rest van de regio). Een setting die zich bij uitstek leent voor laagdrempelige informatievoorziening is de klankbordgroep Sociaal Domein. De klankbordgroep is een apolitiek overlegorgaan en heeft als doel: • de raad mee te nemen in ontwikkelingen in het Sociaal Domein, informatie te delen en te bespreken en vragen te beantwoorden, ter voorbereiding op de formele BOB-cyclus; • de raad te informeren over rechtspraak en de eventuele gevolgen voor lokaal beleid; • met de raad te werken aan het doorontwikkelen van de monitor Sociaal Domein. De klankbordgroep is echter een aantal jaren niet actief geweest.6 Als gevolg van het ontbreken van de klankbordgroep is er volgens meerdere respondenten een flinke kennisachterstand ontstaan bij de raad.

Mede daarom is er in 2018 een Masterclass geweest over het Sociaal Domein. In gesprekken is aangegeven dat respondenten het belangrijk vinden om te investeren in laagdrempelige informatievoorzieningen zodat de vragen van de raad niet altijd via de formele wegen zoals raadsvragen, zienswijzen of moties hoeven te lopen. Het is daarbij continu zoeken naar een balans tussen een redelijke tijdsinvestering (voor de raad) en het voorkomen van kennis- en informatieachterstand bij de raad. De klankbordgroep komt op dit moment een aantal keer per jaar bij elkaar, maar er lijkt geen vaste regelmaat in het overleg te zitten. Een ander aandachtspunt dat naar voren is gekomen, is de status van de klankbordgroep. Door de raad wordt het gezien als een instrument om meer gevoel te krijgen met het Sociaal Domein. Er bestaat echter het gevoel binnen de raad dat de klankbordgroep op dit moment door het college als democratisch mandaat wordt gebruikt bij latere besluiten. Ook hebben raadsleden het idee dat de agenda nu vooral ingevuld wordt om nieuw beleid te testen bij de raad. Er is op dit vlak dus duidelijk een behoefte om zelf tot een agenda te komen.

6

De reden voor opheffing van de klankbordgroep is niet helder geworden in het onderzoek, evenals de jaren waarin deze niet actief was (tussen 2016 en 2018 is aangegeven in gesprekken).

pagina 28/51

Naast de klankbordgroep kan de raad ook middels raadsinformatiebijeenkomsten worden bijgepraat. Deze bijeenkomsten worden doorgaans goed bezocht door de raad. Afhankelijk van het thema wordt gekeken of er ook externe partijen worden uitgenodigd. Zo is de directeur van het inkoopbureau langsgekomen om over de werkzaamheden van het bureau te vertellen. Hierbij werd ook ingegaan op de vraag hoe het dienstverleningsconcept in elkaar zit en in hoeverre de raad daarop invloed heeft. Ten slotte kan de raad ook zelf werkbezoeken afleggen, bijvoorbeeld bij de kernteams, de H10 of bij zorgaanbieders. Dit blijkt in de praktijk nog weinig te gebeuren. Formele behandeling In de beeldvormende raadssessie wordt een (eerste) politieke oordeel gegeven over een voorstel of een beleidsplan. Hier vindt een politieke discussie plaats over de aangeleverde informatie. Idealiter heeft de voorafgaande fase van beeldvorming de juiste context en informatie geboden om deze discussie op het juiste niveau te voeren. Uit gesprekken komt naar voren dat raadsleden, door de wijze waarop informatie wordt behandeld in de beeldvormende fase, in de oordeelsvormende en besluitvormende fase goed geïnformeerd discussie kunnen voeren. Na de oordeelvorming wordt een besluit genomen in de besluitvormende raadsvergadering.

Afhankelijk van de discussie in de oordeelvorming gaat het om een hamerstuk (eventueel met stemverklaring) of een bespreekstuk. Een bespreekstuk biedt de ruimte voor verdere discussie en het vormen van een standpunt. Raadsleden hebben diverse instrumenten waarmee ze opdrachten kunnen geven (motie) of wijzigingen kunnen aanbrengen aan het ontwerpbesluit (amendement). Uit de documentenstudie komt naar voren dat er op het gebied van jeugdhulp de afgelopen jaren meerdere moties en amendementen zijn ingediend. Hierna volgt een korte opsomming van de aangenomen moties en amendementen.

pagina 29/51

Tabel 2

Aangenomen moties en amendementen met betrekking tot jeugdhulp

Jaar

Aangenomen moties

Aangenomen amendementen

2015

●

Geen

●

Amendement op regio Haaglanden inkoopkader Jeugdhulp 2016-2017

2016

●

Motie over aantal pgb-houders is met 60% gedaald.

●

Geen

2017

●

Motie over dat kernteam bereikbaar moet zijn via algemeen nummer gemeente. Motie vreemd: jeugdbeleid. Motie over het evalueren van het uitvoeringsprogramma van het Hoofdlijnenakkoord 2014-2018 “Samen Doen” en het resultaat op te sturen naar de raad.

●

Geen

Motie over instellen regionale raadswerkgroep. Motie over programmabegroting 2019 over het verminderen van de werkdruk en wachttijd voor de kernteams. Motie vreemd over dat het niet mogelijk is voor de raad om een amendement in te dienen met betrekking tot tekstaanpassingen bij vierde wijziging van het ontwerpbesluit van de GR H10 Inkoop jeugd.

●

Amendement zienswijze begrotingswijzigingen 2018 en begroting 2019 Inkoopbureau H10.

Motie vreemd betreffende verzoek aan bestuursoverleg Jeugd met betrekking tot tekstaanpassingen bij vierde wijziging van het ontwerpbesluit van de GR H10 inkoop Jeugd. Motie betreffend gelijktijdig aan alle H10-raden aanbieden van documenten welke door de raden moeten worden beoordeeld.

●

Amendement VVD Zienswijze Inkoopbureau H10.

Geen*

●

Amendement zienswijze Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden PvdD. Amendement Zienswijze Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden PPN.

● ●

2018

● ●

●

2019

●

●

2020

●

● *Tot november 2020

Uit bovenstaand overzicht kan worden opgemaakt dat de raad verschillende moties en amendementen heeft ingediend. Als gekeken wordt naar de thematiek van de moties komt duidelijk naar voren dat de raad weinig grip ervaart op het thema. Dat blijkt ook uit een informatienota uit februari 2016 waarin het college de raad een overzicht geeft met de documenten die zij dat jaar konden verwachten op het gebied van jeugdhulp. Dit document is opgesteld naar aanleiding van een beeldvormende vergadering op 21 januari 2016. De motie vreemd van april 2017 bevestigt andermaal het beeld dat de raad behoefte heeft aan een overkoepelend beeld. In de motie wordt geconstateerd dat er veel (beleids)stukken zijn over (preventief) jeugd(zorg)beleid, waardoor het voor de gemeenteraad moeilijk te toetsen en te controleren is in samenhang. De gemeenteraad kan hierdoor haar toetsende en controlerende rol niet pakken. In de motie wordt daarom verzocht om in 2017 een overdrachtsnotitie (preventief) jeugd(zorg)beleid op te stellen.

pagina 30/51

Deze notitie dient alle beleidsstappen weer te geven en de losse beleidsstukken op te nemen in de bijlage. Het hierboven geschetste beeld wordt ook bevestigd in het gesprek met de raad en de online vragenlijst. Raadsleden geven aan erg betrokken te zijn bij het thema, maar als gevolg van een onduidelijk beeld over de uitvoering, voelen ze zich vaak genoodzaakt om via de formele weg meer duiding te vragen.7 Zo kan de raad naast het indienen van moties en amendementen ook (officiële) raadsvragen stellen. Hiervan heeft de raad ook de afgelopen jaren meermaals gebruikgemaakt: • Beantwoording van schriftelijke vragen Partij van de Dieren over decentralisatie jeugdzorg (2014). • Overzicht documenten Jeugd en beantwoording vragen beeldvormende vergadering (2016). • Quickscan naar druk op de crisiszorg in het jeugddomein (2016). • Schakenbosch raadsbrief (2016). • Beantwoording vragen Partij voor de Dieren over hulpverlening jongeren met depressieve klachten (2017). • Beantwoording schriftelijke vragen CDA-fractie ‘Blijft Kindertelefoon bereikbaar?’ (2017). • Vragen over wachtlijsten bij Veilig Thuis (2019). • Vragen over ‘zwijgcontracten’ in de jeugdhulp (2019). • Afronding financieel onderzoek Jeugdbescherming West (2019). • Publicatie inkoopdocumenten jeugdhulp 2020-2024 (2019). • Beantwoording vragen CDA-fractie, Inspectierapport en Kamerbrief (2019).

• Inkoop Jeugdbescherming, Jeugdreclassering, Crisis Interventieteam en Expertiseteam voor complexe zorg voor de periode 2020-2024 (2019). • Aanvullende schriftelijke vragen artikel jeugdhulp in Binnenlands Bestuur en vragenuur (2019). • Schriftelijke vragen Regiovisie jeugdhulp (2020). • Publicatie inkoopdocumenten jeugdhulp 2020-2024 (2020). • Uitspraak spoedarrest jeugdhulp (2020). Behandeling van de regionale informatie (H10-platform) Informatie vanuit de H10-samenwerking wordt in iedere deelnemende raad afzonderlijk besproken. Ook moeten besluiten door iedere raad afzonderlijk worden vastgesteld. Toch is het wel mogelijk voor de raden om samen te werken. Om de samenwerking tussen raadsleden in de H10 te verbeteren heeft de gemeente Rijswijk in juni 2019 een ‘Startbijeenkomst Verbetering samenwerking gemeenteraden H10-gemeenten in jeugdhulp’ georganiseerd. Na afloop van deze bijeenkomst is besloten om een platform op te richten waar raadsleden informatie, zienswijzen, moties, amendementen, technische vragen en signalen met elkaar kunnen uitwisselen. Ook is er gesproken over een betere samenwerking tussen griffies om informatie met elkaar (via bijvoorbeeld Notubiz of iBabs) uit te wisselen. Naar aanleiding van die bijeenkomst in Rijswijk is in september 2019 een vervolgbijeenkomst georganiseerd. Hier is onder andere de informatiepositie van de gemeenteraden aan bod gekomen.

Gezamenlijk hebben zij de informatievoorziening in de beleids- en begrotingscycli besproken en vier mogelijke verbeterpunten geformuleerd: 1. Breng de griffies beter in positie. 2. Investeer in het gesprek langs de (partij)politieke lijn. 3. Investeer in het gesprek tussen raden onderling. 4. Stel als gemeenteraden een gezamenlijke commissie in.

7

Als gekeken wordt naar bovenstaande opsomming van vragen, moties en amendementen, dan staat dit in schril contrast met de gemeente Delft, waar nauwelijks gebruik is gemaakt van deze instrumenten.

pagina 31/51

Het streven van het platform is om circa drie keer per jaar samen te komen. Tijdens de laatste bijeenkomst van het platform (26 november 2020) is de regiovisie Jeugdhulp Haaglanden besproken. Na de startbijeenkomst is er ook een Whatsappgroep (H10-platform Jeugd) opgericht die erg veel wordt gebruikt door raadsleden. Ieder gemeenteraadslid in de H10 kan hierbij aansluiten om informatie, zienswijzen, moties, amendementen, technische vragen en signalen uit te wisselen. De Whatsappgroep draagt bij aan een goede samenwerking met raadsleden uit andere gemeenten in de H10. 5.5 Samenvatting van bevindingen De gemeenteraad van Pijnacker-Nootdorp is in de periode tot 1 januari 2015, voor zover de documenten uitwijzen, adequaat geïnformeerd over de voorbereidingen op de decentralisatie van de jeugdhulp. In de stukken is volop aandacht besteed aan het financiële aspect, de inrichting van de toegang, de inrichting van de inkoop en de risico’s van de transformatie. Na de decentralisatie zijn er in de verordening juridische kaders en in de verschillende beleidsstukken inhoudelijke kaders gesteld8. Er is een duidelijke vertaling gemaakt van de regionale plannen en doelstellingen naar een lokaal inkoopplan dat alle aspecten van de jeugdhulp dekt. Niet alle doelen zijn SMART geformuleerd, maar er is ten aanzien van ieder aspect binnen de jeugdhulp wel een set heldere doelen gesteld.

Het is niet duidelijk of er ook indicatoren aan de uitgangspunten zijn gekoppeld en of er in algemene zin teruggekoppeld wordt over het behalen van de doelstellingen. Daarnaast lijkt er niet altijd een directe koppeling te zijn tussen doelen die in de verschillende kaders zijn benoemd en ontbreken eenduidige indicatoren. Juist omdat de doelen over verschillende kaders zijn verdeeld is het voor raadsleden lastig om de voortgang op de uitvoering van de jeugdhulp te monitoren. Met andere woorden, de voortgang op het jeugddomein is op basis van de huidige inrichting van de informatievoorziening niet duidelijk. De raad ontvangt vanuit de P&C-cyclus, de benodigde informatie over de H10 (en het Service Bureau Haaglanden). Ook buiten de P&C-cyclus om wordt er veel informatie gedeeld. Uit gesprekken en uit de online vragenlijst komt naar voren dat de informatiestroom op dit moment erg fors is en dat met name een overkoepelend beeld ontbreekt voor de raad. Er zijn twee Monitoren Sociaal Domein uitgebracht (2016 en 2019) die hier invulling aan moeten geven, maar deze zijn nog onvoldoende volgens de wens van de raad. Over de informatievoorziening rondom de ontwikkelingen in de uitvoering zijn door de raad verschillende keren moties ingediend en raadsvragen gesteld. Pijnacker-Nootdorp werkt met de BOB-systematiek.

Allereerst wordt laagdrempelig informatie gedeeld voor de beeldvormde raadssessie. Dan wordt hierover teruggekoppeld in de oordeelvormende raadsessievergadering. In de besluitvormende raadsessie wordt het uiteindelijke besluit genomen. In veel gemeenten wordt een groot deel van de informatiebehandeling en -deling gerealiseerd aan de hand van informele bijeenkomsten met raadsleden. Uit de online vragenlijst die is gehouden onder raadsleden blijkt dat meerdere raadsleden ontevreden zijn over hoe de informatie op dit moment wordt behandeld. Het gemiddelde cijfer dat de raad hiervoor geeft is een 5,6 (acht van de zestien raadsleden geven een onvoldoende). Op dit punt is in het gesprek met de raad maar ook in de online vragenlijst duidelijk aangegeven dat er nog te weinig (proactief) informatie wordt gedeeld in een informele setting. De klankbordgroep Sociaal Domein vervult nog niet in die behoefte.

8

De beleidsdoelstellingen en indicatoren zijn vastgelegd in een vijftal documenten: • Hoofdlijnenakkoord • Regionale Inkoopstrategie Haaglanden 2020-2024 • Het regionale beleidsplan ‘Mogelijk maken wat nodig is’ - Jeugdhulp regio Haaglanden • Lokale inkoopplannen • Kader preventief jeugdbeleid

pagina 32/51

De klankbordgroep komt nog te weinig samen en de raad heeft het idee dat de agenda nu vooral ingevuld wordt om nieuw beleid te testen bij de raad. Ook is aangegeven dat zij het idee hebben dat het overleg gebruikt wordt voor de democratische legitimering van besluiten, terwijl de klankbordgroep een informeel overleg is. Uit de documentenstudie komt naar voren dat op het gebied van jeugdhulp de afgelopen jaren verschillende moties en amendementen zijn ingediend. Gezien de thematiek van de moties valt op dat de raad weinig grip ervaart op het thema (en daar ook expliciet in is). Dit beeld wordt ook bevestigd in het gesprek met de raad en de online vragenlijst waarin is aangegeven dat zij erg betrokken zijn op het thema, maar als gevolg van een onduidelijk beeld over de uitvoering, zich vaak genoodzaakt zien om via de formele weg meer duiding te vragen, ook via de nodige raadsvragen. Verder komt uit het onderzoek naar voren dat de raad nog onvoldoende zicht heeft op wat er in de H10 en dan met name het Bestuurlijk Overleg Jeugd (BOJ) wordt besproken en wat er met de input van de raad wordt gedaan bij de vorming van het beleid. Op dit vlak is er een duidelijke wens van de raad om meer terugkoppeling te ontvangen over de stand van zaken en de ontwikkelingen.

Om de samenwerking tussen raadsleden in de H10 te verbeteren is in 2019 een ‘Startbijeenkomst Verbetering samenwerking gemeenteraden H10-gemeenten in jeugdhulp’ georganiseerd. Na afloop van deze bijeenkomst is een platform opgericht waar raadsleden informatie, zienswijzen, moties, amendementen, technische vragen en signalen met elkaar konden uitwisselen. Ook is er ingezet op een betere samenwerking tussen griffies om informatie uit te wisselen. Tijdens een vervolgbijeenkomst is ook de informatiepositie van de gemeenteraden aan bod gekomen. Gezamenlijk hebben de raden vier verbeterpunten geformuleerd: 1. Breng de griffies beter in positie. 2. Investeer in het gesprek langs de (partij)politieke lijn. 3. Investeer in het gesprek tussen raden onderling. 4. Stel als gemeenteraden een gezamenlijke commissie in. Er bestaat ook een Whatsappgroep voor het H10-platform die veel door raadsleden wordt gebruikt. Ieder gemeenteraadslid in de H10 kan hierbij aansluiten om informatie, zienswijzen, moties, amendementen, technische vragen en signalen uit te wisselen. De Whatsappgroep draagt bij aan een goede samenwerking met raadsleden uit andere gemeenten in de H10.

pagina 33/51

6. Beoordeling verstrekte informatie In dit hoofdstuk gaan we in op de manier waarop de gemeente Pijnacker-Nootdorp in staat is geweest om haar kaderstellende, sturende en controlerende verantwoordelijkheden waar te maken. Ook wordt beoordeeld in welke mate de gemeenteraad zelf actief invulling heeft gegeven aan zijn sturende en controlerende verantwoordelijkheden. In dit hoofdstuk komen de volgende onderzoeksvragen aan de orde:

De daarbij geldende normen zijn:

5.

Welk oordeel kan worden gegeven of en in welke mate de gemeenteraad van PijnackerNootdorp in staat is geweest om haar kaderstellende, sturende en controlerende verantwoordelijkheden waar te maken? Is de informatieverstrekking voldoende in: ● tijdigheid; ● juistheid; ● volledigheid?

Tijdigheid Naar mening van de raadsleden: ● Is de informatie actueel? ● Is de informatie tijdig aangeboden aan de raad? ● Sluit de informatie aan op eerdere rapportages, nota’s en dergelijke? Juistheid Naar mening van de raadsleden: ● Is de informatievoorziening aan de gemeenteraad juist (de informatie kent geen fouten en is betrouwbaar)? Volledigheid Naar mening van de raadsleden: ● Sluit de informatie aan op de informatiebehoefte van de gemeenteraad? ● Is er voldoende reikwijdte (beslaat de informatie verschillende perspectieven en beleidsterreinen)? ● Heeft de informatie het juiste detailniveau (maken van vertaling naar het niveau van een lekenbestuur)?

6.

In hoeverre heeft de gemeenteraad van Pijnacker-Nootdorp zelf actief invulling gegeven aan zijn sturende en controlerende verantwoordelijkheden?

●

De gemeenteraad heeft het college van B&W bevraagd op de mate waarin de doelen gerealiseerd worden.

6.1 Beoordeling informatieverstrekking Voor het beantwoorden van deze vraag is de raad zelf bevraagd naar hun oordeel ten aanzien van de informatie, in de vorm van een online vragenlijst en een groepsgesprek. De online vragenlijst is door zestien raadsleden en fractieleden van buiten de raad ingevuld. De resultaten geven een indicatief beeld. In het groepsgesprek met de raad zijn de resultaten van de vragenlijst besproken en is hier op doorgevraagd. Tijdigheid Als het gaat om de tijdigheid van de informatie kan dit in een aantal onderdelen worden opgesplitst, zoals de ‘actualiteit’ en ‘het op tijd zijn’. Uit de enquête en het groepsgesprek komt naar voren dat als het gaat om de tijdigheid (wanneer komt de informatie) en de actualiteit (hoe oud zijn de gegevens) ongeveer de helft een onvoldoende geeft en de ander helft een voldoende. Uit de nadere toelichting bij blijkt dat veel raadsleden het gevoel hebben dat de informatie over met name de H10 pas in de raad komt als er besloten moet worden, waardoor er geen ruimte is om nog vragen te stellen of het nog informeel te behandelen.

pagina 34/51

Figuur 4

Tijdigheid en consistentie van de informatie De actualiteit van de informatie 0

4

De tijdigheid van de informatie 0 De aansluiting van de informatie op eerdere nota’s en 0 informatie

6

3

5

7

3

1

9

2

0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Ruim onvoldoende

Onvoldoende

Voldoende

Ruim voldoende

Als het gaat om consistentie van de informatie (het laten aansluiten van de informatie op eerdere nota’s) geven negen van de zestien raadsleden hiervoor een voldoende. Op dit vlak is aangekaart dat de cijfers niet altijd matchen met eerdere nota’s en dat de financiën vanuit de P&C-cyclus voor sommigen onnavolgbaar zijn. Juistheid Er is in het gesprek met de raad en in de online vragenlijst ook gevraagd in hoeverre de informatie betrouwbaar is en geen fouten kent. Uit figuur 5 komt naar voren dat ongeveer een derde van de raad op dit aspect twijfels heeft. Het is verder niet geduid waar deze twijfels vandaan komen. In zijn algemeenheid wordt er wel vertrouwen gesteld in de juistheid van de aangeleverde informatie. Figuur 5

Juistheid van de informatie

De informatie kent geen fouten

1

3

De informatie is betrouwbaar 0 0 Ruim onvoldoende

8

3 1

1

8 2

3

4

Onvoldoende

5

6

7

Voldoende

2 8

9

10

11

12

13

14

Ruim voldoende

Volledigheid Ten slotte is gevraagd of de informatie ook volledig is. Opvallend is dat een meerderheid van de respondenten aangeeft niet te weten of zij alle informatie ontvangen, die ze horen te ontvangen. Dat komt ook naar voren in het gesprek met de raad. Doordat er feitelijk sprake is van verschillende informatiestromen (H10 en lokale informatie) ontbreekt een overkoepelend beeld. Daarbij is verder aangegeven dat de analyse en de duiding van de cijfers missen. Voor veel raadsleden is er op dit moment niet genoeg samenhang in de aangeboden informatie.

pagina 35/51

Figuur 6

Volledigheid van de informatie 3

Ja Nee 9

Weet ik niet

4

Informatiebehoefte In de vragenlijst is ook gevraagd naar de behoefte van de raad ten aanzien van de informatievoorziening. Twee derde van de raadsleden vindt de informatie op dit moment niet goed aansluiten op hun behoeften. Uit de nadere toelichting bij de vragenlijsten en uit het gesprek blijkt dat veel raadsleden behoefte hebben aan: • het opstellen van duidelijke KPI’s die eens per kwartaal/half jaar besproken worden in de raad; • meetbare informatie: feiten, cijfers, trendanalyses, effectrapportages, doelen en mate van doelbereiking; • duidelijke overzichten van de financiën; • werkbezoeken en verhalen uit de praktijk; • koppeling van praktijk- en cliëntervaring aan cijfers over de voortgang; • een totaalbeeld met heldere cijfers zonder beleidsstukken; waar zit er groei van zorg in de gemeente, waar is er een afname van zorg, meer handelbare informatie waarop de raad heldere kaders kan meegeven en waarop ze kunnen controleren. In het gesprek met de raad is verder heel duidelijk aangegeven dat ze veel stukken ontvangen, maar dat ze die niet altijd kunnen doorgronden. Het gaat dus niet zozeer om de hoeveelheid informatie, maar ook om de toegankelijkheid hiervan. Figuur 7

Informatiebehoefte

Sluit aan op de behoefte van de raad

2

Reikwijdte

1

Juiste detailniveau

1 0

Ruim onvoldoende

pagina 36/51

9

4

11

2

7 1

2

3

4

Onvoldoende

7 5

6

7

8

Voldoende

9

0 1 0

10 11 12 13 14 15 16

Ruim voldoende

6.2 Invulling van de raad aan de kaderstellende en controlerende rol Ten slotte is in het onderzoek gekeken in hoeverre de raad zelf invulling heeft gegeven aan haar kaderstellende en controlerende taak. Er is daarom ook in de vragenlijst gevraagd in hoeverre raadsleden ervaren dat ze met de huidige informatievoorziening in positie zijn gebracht om hun kaderstellende en controlerende taak uit te voeren. Dit levert respectievelijk een gemiddelde op van een 5,9 en een 5,7. Figuur 8

Mogelijkheid tot uitvoeren kaderstellende en controlerende taak

kaderstellende taak uitvoeren

5,9

controlerende taak uitvoeren

5,7

0,0

1,0

2,0

3,0

4,0

5,0

6,0

7,0

Beeldvorming en begrip van het thema Jeugdhulp is een complex beleidsterrein en ook zeer aan veranderingen onderhevig. Daardoor is het voor veel raadsleden lastig en tijdrovend om alle informatie tot zich te nemen en daarmee de rol van kadersteller en controleur te pakken. Uit het onderzoek komt naar voren dat de raad op dit moment vooral in de rol van controleur zit, maar zich ook nog niet volledig geëquipeerd voelt in die rol. Op de vraag of betere informatie gaat over een hogere kwaliteit van de informatie of juist meer informatie, is door de raad aangegeven dat het lastig is om aan te geven wat er op dit moment mist (‘je weet niet wat je mist’). Door de raad is aangegeven dat de informatievoorziening ten aanzien van jeugd in algehele zin voor verbetering vatbaar is. De huidige raad voelt zich bijvoorbeeld weinig meegenomen in de geschiedenis van het dossier. Zeker voor raadsleden die weinig ervaring hebben rond dit thema blijft het ingewikkeld; ‘het voelt als instappen in een rijdende trein.’ Ook raadsleden die al langer meedraaien en de transitie hebben meegemaakt, geven aan dat het lastig blijft om een goed beeld te krijgen van jeugdhulp, laat staan er grip op te krijgen. Daarbij geven raadsleden aan dat ze wel stukken ontvangen, maar dat ze die niet altijd kunnen doorgronden. Het gaat dus niet zozeer om de hoeveelheid informatie, maar om de toegankelijkheid hiervan.

Gebruik van instrumenten Uit de documentenstudie kan opgemaakt worden dat de raad veel gebruikmaakt van (formele) instrumenten om (bij) te sturen. Een deel van de verklaring hiervoor ligt waarschijnlijk in het feit dat het informele overleg in de vorm van de klankbordgroep, nog niet structureel genoeg plaatsvindt. Daarbij wordt de klankbordgroep nog niet voldoende gezien als een gremium waarin gehaald kan worden, maar ook gebracht kan worden en waar ruimte is voor een dialoog tussen raad, college en de organisatie. Op dit moment ervaart de raad dat zij geen regie hebben over de agenda van dit overleg en dat het met name een college-instrument is om nieuw beleid te toetsen. Aan de andere kant kan met een positieve blik ook worden vastgesteld dat de raad de afgelopen jaren veel betrokkenheid heeft getoond bij het dossier, door de beschikbare instrumenten die er zijn, ook te gebruiken.

pagina 37/51

Doelen en kaders stellen De raad heeft duidelijk aangegeven dat ze graag willen weten waar ze over gaan en waarover niet. De raad wil als het gaat om de inrichting van het lokale beleid, ook meer op de voorgrond treden door kaders, doelen en indicatoren te stellen. Raadsleden ervaren op dit moment nog onvoldoende dat zij aan het roer staan van zowel het regionale als lokale jeugdbeleid. Er is daarom richting het college de wens uitgesproken om ‘KPI’s’ op te stellen, waardoor er meer richting ontstaat om te sturen. Uit het onderzoek kan worden vastgesteld dat de discussies in de raad tot nu toe vooral zijn gegaan over aantallen en financiën, omdat nog onvoldoende is nagedacht over andere sturingsinformatie en de bijbehorende indicatoren. Het inhoudelijk debat over de inrichting van de jeugdhulp inclusief het stellen van doelen en indicatoren heeft nog onvoldoende plaatsgevonden, bemerken veel respondenten. 6.3 Samenvatting van bevindingen ten aanzien van de verstrekte informatie Als het gaat om de tijdigheid van de informatie dan komt uit de enquête en het groepsgesprek met de raad naar voren dat de helft van hen de actualiteit (hoe oud zijn de gegevens) en de tijdigheid (wanneer komt de informatie) als onvoldoende beschouwen.

In de nadere toelichting geven raadsleden aan dat zij het gevoel hebben dat de informatie pas wordt besproken als er besloten wordt, zonder dat er goede beeldvorming en oordeelsvorming hebben plaatsgevonden. Er is ook gevraagd in hoeverre de informatie betrouwbaar is en geen fouten kent. Slechts een klein deel van de raad heeft op dit aspect twijfels. Het is niet nader geduid waar deze twijfels vandaan komen. In zijn algemeenheid wordt er vertrouwen gesteld in de juistheid van de aangeleverde informatie. Opvallend is dat wanneer het gaat om de volledigheid van de informatie dat de meeste raadsleden aangeven niet te weten of ze alles ontvangen. Doordat er sprake is van twee informatiestromen (H10 en lokaal) ontbreekt een overkoepelend beeld. Ook is aangegeven dat er niet genoeg samenhang is in de aangeboden informatie. Twee derde van de raadsleden vindt de informatie op dit moment niet goed aansluiten op hun behoeften.

Uit de nadere toelichting bij de vragenlijsten en uit het gesprek blijkt dat veel raadsleden behoefte hebben aan: • het opstellen van duidelijke KPI’s die eens per kwartaal/half jaar besproken worden in de raad; • meetbare informatie: feiten, cijfers, trendanalyses, effectrapportages, doelen en mate van doelbereiking; • duidelijke overzichten van de financiën; • werkbezoeken en verhalen uit de praktijk; • koppeling van praktijk- en cliëntervaring aan cijfers over de voortgang; • een totaalbeeld met heldere cijfers zonder beleidsstukken; waar zit er groei van zorg in de gemeente en waar is er een afname van zorg, meer handelbare informatie waarop de raad heldere kaders kan meegeven en waarop ze kunnen controleren. Er is ook gekeken naar de vraag in hoeverre de raad invulling heeft gegeven aan haar kaderstellende en controlerende taak. Uit gesprekken komt naar voren dat de raad in Pijnacker-Nootdorp over het algemeen erg gemotiveerd is om invulling te geven aan verantwoordelijkheden. De instrumenten die er zijn om te kunnen controleren en kader stellen worden veelvuldig gebruikt. Het beleidsterrein is echter complex en ook zeer aan veranderingen onderhevig, waardoor het voor veel raadsleden lastig en tijdrovend is om alle informatie tot zich te nemen.

Uit het onderzoek blijkt dat de raad op dit moment vooral aan het controleren is, maar zich ook nog niet volledig geëquipeerd voelt in die rol. Daarbij geven raadsleden aan dat ze veel informatie ontvangen, maar dat ze die niet altijd kunnen doorgronden. Het gaat dus niet zozeer om de hoeveelheid informatie, maar om de toegankelijkheid hiervan. Ook raadsleden die al langer in de raad meedraaien en de transitie hebben meegemaakt, geven aan dat het lastig blijft om een beeld te krijgen van jeugdhulp, laat staan er grip op te krijgen.

pagina 38/51

Op basis van het onderzoek kan vastgesteld worden dat het informele overleg in de vorm van de klankbordgroep nog niet structureel genoeg plaatsvindt, en dat er nog te weinig op informele wijze informatie met elkaar gedeeld wordt; in de vorm van een dialoog tussen organisatie, college en raad. Ook ziet de raad de klankbordgroep nog niet als een instrument dat van hen is. De raad heeft het idee dat zij geen regie hebben over de agenda van dit overleg en dat het eerder een college-instrument is om nieuw beleid te toetsen. De raad wil als het gaat om de inrichting van de (lokale) jeugdhulp graag meer op de voorgrond treden door kaders, doelen en indicatoren te stellen. Er is richting het college ook de wens uitgesproken om ‘KPI’s’ op te stellen, waardoor er meer richting in het sturen kan ontstaan. Uit gesprekken komt naar voren dat de discussies in de raad tot nu toe vooral zijn gegaan over aantallen en financiën, omdat nog onvoldoende is nagedacht over andere sturingsinformatie. Een inhoudelijk debat over de inrichting van de jeugdhulp inclusief het stellen van doelen en indicatoren heeft nog onvoldoende plaatsgevonden.

pagina 39/51

Bijlage 1. Normenkader Onderzoeksvraag

Norm

1.

Hoe is de gemeenteraad van Pijnacker-Nootdorp in de periode tot 1 januari 2015 geïnformeerd over de voorbereidingen op de decentralisatie van de jeugdhulp?

●

De gemeenteraad is in de periode voor 2015 tijdig, voldoende en juist geïnformeerd over de voortgang van de voorbereiding op de transitie, op de volgende onderwerpen: ○ financieel ○ inrichting van de uitvoering en toegang ○ inrichting van de inkoop ○ risico’s ■ financieel ■ kwaliteit ■ Risico’s

2.

Zijn de kaders en richtlijnen die de gemeenteraad en het college met elkaar afgesproken hebben ten aanzien van de jeugdhulp en de transformatie van jeugdhulp (beleidsplan, beleidsregels, verordeningen) voldoende concreet geformuleerd, met eenduidige en meetbare doelen?

●

De gemeenteraad heeft input geleverd bij de totstandkoming van de doelen voor de inrichting en uitvoering van jeugdhulp in Pijnacker-Nootdorp, oftewel de gemeenteraad heeft kaders meegegeven. De kaders en richtlijnen die de gemeenteraad en het college van B&W hebben afgesproken in beleidsplannen en beleidsregels zijn overeenkomstig de wensen en behoeften van de raad op dat moment. Beleidsambities zijn vertaald naar meetbare doelen en resultaten.

●

●

3.

Hoe is de gemeenteraad van Pijnacker-Nootdorp vanaf 1 januari 2015 geïnformeerd over de ontwikkelingen in de uitvoering van de jeugdhulp in deze gemeente? Hierbij dient aandacht te worden besteed aan de volgende aspecten: ● Is er sprake van een vaste systematiek? ● Wordt deze systematiek in de praktijk uitgevoerd? ● Is deze systematiek in de loop der jaren aangepast? ● Welke documenten zijn er, op jaarbasis, aan de gemeenteraden verstrekt?

●

● ●

●

Het college van B&W heeft een systematiek opgesteld om de gemeenteraad te informeren over ontwikkelingen in de uitvoering van de jeugdhulp. Bij de vormgeving van deze systematiek is rekening gehouden met de informatiebehoefte van de gemeenteraad. Het college van B&W voert deze systematiek in de praktijk ook uit om de gemeenteraad te informeren. Indien er geen systematiek is opgesteld heeft de gemeenteraad, op basis van de door hem gestelde kaders, afspraken gemaakt met het college over de informatievoorziening met betrekking tot ontwikkelingen in de uitvoering van de jeugdhulp. Aanpassingen van de systematiek/afspraken zijn in afstemming met de gemeenteraad doorgevoerd.

4.

Op welke wijze zijn de aan de gemeenteraad verstrekte documenten door deze raad (waaronder ook raadscommissies) behandeld?

Hier is geen norm voor, antwoord op deze vraag is beschrijvend van aard. Wel kan gekeken worden of de stukken zijn geagendeerd, besproken, geamendeerd, enzovoorts.

5.

Welk oordeel kan worden gegeven of en in welke mate de gemeenteraad van Pijnacker-Nootdorp in staat is geweest om zijn kaderstellende, sturende en controlerende verantwoordelijkheden waar te maken? Is de informatieverstrekking voldoende in: ● tijdigheid;

Tijdigheid Naar mening van de raadsleden: ● Is de informatie actueel? ● Is de informatie tijdig aangeboden aan de raad? ● Sluit de informatie aan op eerdere rapportages, nota’s en dergelijke?

pagina 40/51

● ●

juistheid; volledigheid?

Juistheid Naar mening van de raadsleden: ● Is de informatievoorziening aan de gemeenteraad juist (de informatie kent geen fouten en is betrouwbaar)? Volledigheid Naar mening van de raadsleden: ● Sluit de informatie aan op de informatiebehoefte van de gemeenteraad? ● Is er voldoende reikwijdte (beslaat de informatie verschillende perspectieven en beleidsterreinen)? ● Heeft de informatie het juiste detailniveau (maken van vertaling naar het niveau van een lekenbestuur)?

6.

In hoeverre heeft de gemeenteraad van PijnackerNootdorp zelf actief invulling gegeven aan zijn sturende en controlerende verantwoordelijkheden?

●

7.

Welke aanbevelingen kunnen worden gedaan om de informatievoorziening aan de gemeenteraad in Pijnacker-Nootdorp over de ontwikkelingen in de jeugdhulp te versterken?

Hiervoor bestaat in het beginsel geen norm, dit zal uit het onderzoek moeten blijken.

8.

Welke aanbevelingen kunnen worden gedaan om de sturende en controlerende verantwoordelijkheden van de gemeenteraad met betrekking tot de jeugdhulp te versterken?

Hiervoor bestaat in het beginsel geen norm, dit zal uit het onderzoek moeten blijken.

pagina 41/51

De gemeenteraad heeft het college van B&W bevraagd op de mate waarin de doelen gerealiseerd worden.

Bijlage 2. Bestudeerde documenten Jaar

Stukken

2014

Gemeente Pijnacker-Nootdorp 1. Hoofdlijnenakkoord 2014-2018 2. Collegeprogramma 2014-2018 3. 3732007 Organisatieplan toegang sociaal domein Pijnacker-Nootdorp 4. 140526-Uitwerking decentralisaties Sociaal domein keuzes maken 5. 140526-Bijlagenboek uitwerking decentralisaties sociaal domein keuzes maken 6. Raadsinformatienota organisatieplan toegang sociaal domein 7. 3238003 Lokale notitie nadere uitwerking van RTA 8. 3336005 aanbiedingsnota nadere uitwerking RTA 9. Beleidsregels jeugdhulp gemeente Pijnacker-Nootdorp 2015 10. Verordening jeugdhulp gemeente Pijnacker-Nootdorp 2015 11. Nadere regels Jeugdhulp gemeente Pijnacker-Nootdorp 2015 12. Raadsvragen 13. Moties en amendementen 14. Programmabegroting 15. Najaarsnota 16. Kadernota 17. Jaarstukken 18. Stand van zaken Inkoop Jeugdhulp 2015 (RUP) Regio Haaglanden 19. Jaarwerkplan bureau jeugdhulp Haaglanden 2014 20. Gemeenschappelijke regeling Inkoopbureau november 2014 21. Factsheet jeugd juni 2014 22. Gewijzigde Concept-Gemeenschappelijke regeling Inkoopbureau H10 november 2014 23. Innovatieagenda jeugdhulp Haaglanden januari 2014

2015

Gemeente Pijnacker-Nootdorp 1. 3431007 informatienota evaluatie jeugdbeleid en LEA 2. BBV15.0652 (15INT09332) Evaluatie integraal jeugdbeleid 2008-2014 en Lokaal Educatieve Agenda 2008-2015 3. 3730001 bijlage evaluatie jeugdbeleid aanbevelingen 4. 3939009 Aanbiedingsnota kader preventief jeugdbeleid 5. Raadsvragen 2 6. Moties en amendementen 7. Programmabegroting 8. Najaarsnota 9. Kadernota 10. Jaarstukken 11. Accountantsverslag Regio Haaglanden 12. Regionaal Uitvoeringsprogramma 2015 Jeugdhulp Haaglanden 13. Strategische visie informatievoorziening 2015-2017 Regio Haaglanden-Jeugdhulp 14. Wijziging Gemeenschappelijke regeling Inkoopbureau H-10 juli 2015

2016

pagina 42/51

Gemeente Pijnacker-Nootdorp 1. 3433008 aanbiedingsnota lokaal inkoopplan 2. Raadsvragen 3. Moties en amendementen

4. Programmabegroting 5. Najaarsnota 6. Kadernota 7. Jaarstukken 8. Accountantsverslag Regio Haaglanden 9. RIS281756_bijlage Regio Haaglanden Inkoopkader Jeugdhulp 2016-2017 10. H10 Inkoopbureau Jaarstukken 2016 2017

Gemeente Pijnacker-Nootdorp 1. Verordening jeugdhulp gemeente Pijnacker-Nootdorp 2015 juli 2017 2. Nadere regels vervoer jeugdhulp Pijnacker-Nootdorp 2017 3. 3435011 aanbiedingsnota lokaal inkoopplan 4. Raadsvragen 5. Moties en amendementen 6. Programmabegroting 7. Najaarsnota 8. Kadernota 9. Jaarstukken 10. Accountantsverslag 11. Informatienota raad CEO Regio Haaglanden 12. Raadsvoorstel inzake zienswijze conceptbegroting 2017 en jaarstukken 2015 Inkoopbureau H10 - gemeente Westland 13. Concept begrotingswijziging 2017 Inkoopbureau H10 14. H10 Inkoopbureau Jaarstukken 2017 15. Raadsvoorstel - Wijziging gemeenschappelijke regeling regionaal inkoopbureau H10 maart 2017 16. Raadsvoorstel Den Haag - jaarrekening 2017, begrotingswijziging 2018 en begroting 2019 Inkoopbureau H10

2018

Gemeente Pijnacker-Nootdorp 1. Raadsinformatienota lokaal inkoopplan 2. Raadsinformatienota motie raadsbetrokkenheid bij de regionale samenwerking 3. Hoofdlijnenakkoord 2018-2022 4. Uitvoeringsagenda 2018-2022 5. Raadsvragen 6. Moties en amendementen 7. Programmabegroting 8. Najaarsnota 9. Kadernota 10. Jaarstukken 11. Accountantsverslag 12. Kwartaal-, voortgangsrapportages en dashboard, zoals: a. stand van zaken innovatieve projecten b. stand van zaken inkoop GI c. Resultaatsturing en kostenbeheersing d. gerealiseerde acties decentralisatie jeugdhulp e. Samenvatting CEO en pilots Regio Haaglanden 13. Kick-off Marktdialoog Resultaatgerichte Inkoop & Implementatie Jeugdhulp 2020-2024 02-112018

pagina 43/51

14. 15. 16. 17. 18. 19. 20.

2019

Presentatie H10 Inkooptraject 2020-2024. H10 Inkoopbureau Jaarstukken 2018 Concept Begroting 2018 Inkoopbureau H10 Aanbestedingsleidraad-Jeugdhulp-Regio Haaglanden (H10) Regeling tot derde wijziging van de Gemeenschappelijke regeling december Rapport hiemstra Alternatieven inkoop jeugdhulp Gemeente Westland - 2018 Raadsvoorstel Den Haag - jaarrekening 2017, begrotingswijziging 2018 en begroting 2019 Inkoopbureau H10

Gemeente Pijnacker-Nootdorp 1. Informatienota raad besluitvorming GR H10 inkoopbureau 2. Verordening jeugdhulp gemeente Pijnacker-Nootdorp 2015 juni 2019 3. Raadsvragen 2019 4. Moties en amendementen 2019 5. Programmabegroting 2019 6. Najaarsnota 2019 7. Kadernota 2019 8. Jaarstukken 2019 9. Accountantsverslag 2019 10. Informatienota raad CEO 2019 Regio Haaglanden 11. Voorstel voor besteding Transformatiefonds Jeugdhulp 2019-2021 H10 12. H10 Inkoopbureau NIEUWSBERICHT 9 INKOOP JEUGD 24-01-2019 13. Uitgangspuntennotitie Inkoop en bekostiging Jeugdhulp 2019 e.v. Regio Haaglanden 14. Vierde wijziging van de Gemeenschappelijke Regeling december 2019 15. Inloopmiddag 2019 Inloopmiddag Inkoop & implementatie resultaatgerichte jeugdhulp 2 0 2 0-2024 16. 1926503 Verslag bijeenkomst raadsleden H10 regio over jeugdhulp van 5 juni 2019 17. H10 onderweg naar Sturen op resultaatgericht werken binnen jeugdhulp (mei 2019 18. Concept begroting 2020 Inkoopbureau H10 19. Uitnodiging Raadsledenbijeenkomst over Regiovisie Jeugdhulp d.d. 26 november 2020 20. 18 september 2019 Bijeenkomst platform H-10 jeugd in Zoetermeer 21. 5 juni 2019 Startbijeenkomst Verbetering samenwerking gemeenteraden H10 gemeente in jeugdhulp

2020

Gemeente Pijnacker-Nootdorp

1. Raadsvragen 2020 2. Moties en amendementen 2020 3. Kwartaal-, voortgangsrapportages en dashboard, zoals: a. b. c. d. e.

Voortgang inkoopstrategie 2020-2024 Monitor sociaal domein stand van zaken inkoop GI Resultaatsturing en kostenbeheersing gerealiseerde acties decentralisatie jeugdhulp

Regio Haaglanden

4. Uitnodiging Raadsledenbijeenkomst over Regiovisie Jeugdhulp d.d. 26 november 2020

pagina 44/51

Bijlage 3. Lijst van gevoerde gesprekken Respondenten Verantwoordelijk portefeuillehouder

Afvaardiging van de gemeenteraad

Strategisch adviseur

Afdelingshoofd Sociaal Domein

Beleidsadviseur Jeugd

pagina 45/51

Bijlage 4. Vragenlijst raadsleden De wijze waarop informatie wordt aangeboden Vraag 1: In hoeverre heeft u als raadslid het idee dat u met de huidige inrichting van de informatievoorziening uw kaderstellende taak kunt uitvoeren? NB: dit gaat om de inrichting van de informatievoorziening, dus wijze waarop u informatie ontvangt. Schaalscore 1 t/m 10: 1 = zeer slecht t/m 10 = zeer goed 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 ◯ ◯ ◯ ◯ ◯ ◯ ◯ ◯ ◯ ◯ Vraag 2: In hoeverre heeft u als raadslid het idee dat u met de huidige inrichting van de informatievoorziening uw controlerende taak kunt uitvoeren? NB: dit gaat om de inrichting van de informatievoorziening, dus wijze waarop u informatie ontvangt. Schaalscore 1 t/m 10: 1 = zeer slecht t/m 10 = zeer goed 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 ◯ ◯ ◯ ◯ ◯ ◯ ◯ ◯ ◯ ◯ Vraag 3: Kunt u uw bovenstaande antwoorden toelichten?

Vraag 4: Wat is uw oordeel over de volledigheid van de informatie? Ja Weet ik niet Nee ◯ ◯ ◯ Vraag 5: Mist u iets in de informatievoorziening? ◯ Terugkoppeling op doelstellingen ◯ Mondelinge terugkoppeling vanuit het college ◯ Overzichten van aantallen ◯ Duidelijk overzicht van de financiën ◯ Inzicht in cliëntervaring ◯ Overzicht van indicatoren ◯ Inzicht in praktijkervaring van professionals ◯ Analyse en duiding van informatie ◯ Bijeenkomsten waar de uitvoeringspraktijk wordt besproken (bijvoorbeeld een raadsinformatiebijeenkomst, een gesprek met zorgaanbieders, terugkoppeling vanuit de toegang) ◯ N.v.t., informatie is compleet genoeg om mijn oordeel op te baseren ◯ Anders, namelijk….. Vraag 6: Hoe beoordeelt u de behandeling van de verstrekte informatie (de wijze waarop het in de raad wordt aangeboden en/of besproken)? Schaalscore 1 t/m 10: 1 = zeer slecht t/m 10 = zeer goed 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 ◯ ◯ ◯ ◯ ◯ ◯ ◯ ◯ ◯ ◯

pagina 46/51

Vraag 7: Kunt u uw bovenstaande antwoord(en) toelichten en daarin aangeven wat u daarin eventueel mist?

Beoordeling van informatie Vraag 8: Kunt u aangeven hoe u de volgende aspecten beoordeelt ten aanzien van de informatie die u ontvangt over de uitvoering van de jeugdhulp: Aspect/score

Tijdigheid De actualiteit van de informatie De tijdigheid van de informatie Aansluiting van de informatie op eerdere nota’s en informatie Juistheid De informatie kent geen fouten De informatie is betrouwbaar Volledigheid Sluit aan op de behoefte van de raad Reikwijdte (beslaat informatie en perspectieven van aanpalende beleidsterreinen) Juiste detailniveau

Aandacht voor cliëntperspectief

pagina 47/51

Ruim onvoldoende

Onvoldoende

Voldoende

Ruim voldoende

Aandacht voor financiën Aandacht voor voortgang op beleidsdoelstellingen Vraag 9: Wilt u dit op een of meerdere aspecten toelichten? Open antwoord: Tijdigheid:

Juistheid:

Volledigheid:

Verbeterpunten Vraag 10: Wat kan er volgens u worden verbeterd ten aanzien van de informatievoorziening? (Waar ziet u ruimte voor verbetering, waar heeft u behoefte aan, wat ontbreekt er volgens u?)

pagina 48/51