2026-072 03 Jaarstukken 2025

Kaderstellende uitgangspunten: • Gemeenschappen kunnen in hun proces om te komen tot toekomstbeelden, planvorming en realisatie, daar waar het eigenaarschap bij de gemeenschap ligt, rekenen op passende ondersteuning. Dit doen we onder andere door de structurele inzet van de welzijnsorganisatie, en op maat als andere expertise gevraagd wordt; •

We waarderen verenigingen en (beheer)stichtingen middels subsidie;

•

We waarderen, ondersteunen en stimuleren vrijwilligers. Hun inzet is essentieel voor het welzijn van onze gemeente;

•

Er is ruimte en toekomstperspectief voor nieuwe vormen van verenigen. We hebben oog voor de uitdagingen en dilemma’s van de bestaande verenigingen, ook als voortbestaan niet meer realistisch is;

•

In het samenspel tussen gemeenschap, (maatschappelijke) organisaties en gemeente is het van belang om scherp te zijn op eigenaarschap. We verwachten dat (maatschappelijke) organisaties zich aanvullend opstellen. Het kleurenschema en het model van de meervoudige overheid helpt ons bij de duiding en het gesprek erover met andere gemeentelijke programma’s en gemeenschappen.

In 2025 hebben we actief verbindingen gestimuleerd tussen gemeenschappen die met vergelijkbare thema’s bezig zijn, zodat zij van elkaar kunnen leren en samen kunnen ontwikkelen. Het Gezamenlijk Dorpsoverleg, dat in werkgroepen meerdere keren per jaar bijeenkomt, vormt hiervoor het centrale platform. Wij faciliteren deze bijeenkomsten en zorgen voor inhoudelijke verbinding vanuit het programma Gemeenschapsontwikkeling. De dorpen bepalen in dialoog zelf welke thema’s actueel zijn en prioriteit krijgen. Dit jaar lag de nadruk op zorgzame gemeenschappen, communicatie en wonen. •

•

•

Zorgzame gemeenschappen: organisatie Samenspelbijeenkomst ‘Omzien naar Elkaar (februari 2025). Daarnaast is een dialoog met kernen opgestart over de rol van dorpsgerelateerde professionals. Dit heeft geleid tot de start van een onderzoek dat verder wordt opgepakt binnen programma 2.1 Zorg en Ondersteuning. Communicatie: organisatie en uitvoering Samenspelbijeenkomst november 2025. Faciliteren van bijeenkomsten van de werkgroep communicatie waar lokale initiatieven met elkaar in contact konden komen en ideeën met elkaar konden uitwisselen. Deze dialoog is ondersteunend geweest voor een nieuwe uitvoeringsregeling dorpscommunicatie. Wonen: door constructieve gesprekken tussen gemeente en gemeenschappen is het samenspel 54

op dit thema versterkt. De inhoudelijke verantwoording hiervan is opgenomen in programma 1.1 Vitale Leefomgeving. Daarnaast zijn vervolgafspraken gemaakt met gemeenschappen, onder meer over hun mogelijke rol binnen gebiedsgericht werken en over de thema’s die geagendeerd worden voor de Samenspelbijeenkomst 2026. 1.2 We faciliteren gemeenschappen bij het maken van hun eigen, integrale dorpsontwikkelingsvisies. Hierin geven gemeenschappen zelf richting aan hun sociale, economische en fysieke leefomgeving. Daarbij is aandacht voor elkaars rollen en verantwoordelijkheden. Meijel gebruikt 2025 om aan een nieuw toekomstbeeld te werken. De facilitering en monitoring van projecten uit visies die door Koningslust en Kessel in 2024 zijn gemaakt, vragen aandacht, evenals de monitoring van de meer ruimtelijke dorpsontwikkelingsvisies uit Baarlo, Kessel-Eik en Maasbree. Het college heeft een reactie gegeven op de dorpsontwikkelingsvisie van Kessel (Castellum 2035) en vervolgens heeft het gesprek plaatsgevonden over de onderdelen die daaruit voortkomen. De ruimtelijke verdieping vindt plaats binnen de pilot gebiedsgericht werken in Kessel, waar het samenspel tussen gemeente en gemeenschap cruciaal is.

We begeleidden Grashoek bij haar proces om er achter te komen of de dromen en ambities op het gebied van dorpsorganisatie, samenwerking en toekomstbestendige maatschappelijke voorzieningen haalbaar zijn. Dit proces gaat in 2026 door. We hebben in en met Baarlo doorgewerkt op onderdelen van de ontwikkelvisie die een vervolg vroegen van ons, en begeleidden het dorpsoverleg met het bewaken van voortgang en samenhang. Gebiedsgericht werken is door de veelheid aan opgaven en onderlinge samenhang ook in Baarlo gestart. Met Meijel zijn we in gesprek gegaan over hun nieuwe organisatiestructuur en daarmee samenhangende visie op samenwerking in het dorp en met gemeente en partners. We verkennen de mogelijkheid voor een gezamenlijk leerexperiment in 2026. Met Kessel-Eik zijn we in gesprek gegaan over een vervolg op het Masterplan en bijbehorende facilitering, waarbij ruimtelijke en maatschappelijke opgaven en uitdagingen een plek krijgen. 1.3 In 2025 is samenspel met gemeenschappen (eigenaarschap / rollen meervoudige overheid) een belangrijk focuspunt. We gaan hierover in gesprek met gemeenschappen en de organisatie, aan de hand van nieuw uitvoeringsbeleid waarin ook

55

aandacht voor afspraken over de economische huishouding van gemeenschappen. In 2025 hebben we het samenspel met gemeenschappen centraal gezet door structureel en praktijkgericht het gesprek te voeren over rolzuiverheid, eigenaarschap en de houding van de meervoudige overheid. Via casuïstiek zijn we continu in dialoog geweest met gemeenschappen, maatschappelijke organisaties en de eigen organisatie. Kerncontactpersonen vervulden hierbij een belangrijke functie door onduidelijkheden over rollen tijdig te duiden en te helpen oplossen. Om het interne vakmensschap te versterken, hebben we op basis van concrete praktijkvoorbeelden meerdere interne sessies georganiseerd waarin kansen en dilemma’s rond het werken met actieve inwoners zijn besproken. Nieuwe collega’s hebben een tweedaagse training gevolgd om hen direct vertrouwd te maken met de principes van samenspel en rolzuiverheid. Daarnaast is substantieel gewerkt aan het nieuwe uitvoeringsbeleid Gemeenschapsontwikkeling. Dit beleid vormt het kader voor toekomstige afspraken over eigenaarschap, rollen en de economische huishouding van gemeenschappen. Het traject ligt op koers voor besluitvorming in 2026. 1.4 In 2025 richten we een proces in om te komen tot een hernieuwde systematiek voor waarderingssubsidies in 2026-2029. De nieuwe systematiek is doorgevoerd en actueel per 1-1-2026. Verenigingen en organisaties zijn geïnformeerd.

1.5 We merken een toenemende vraag om ondersteuning bij vrijwilligersorganisaties en verenigingen, onder andere bij het zoeken naar nieuwe vormen van organisatie en samenwerking. We faciliteren ondersteuningsvragen van inwoners, verenigingen en stichtingen die de leefbaarheid bevorderen. We benutten daarvoor de uitvoeringsregeling Gemeenschapsontwikkeling. Via de uitvoeringsregeling Gemeenschapsontwikkeling hebben we ondersteuning geboden aan verschillende inwoners en organisaties die bijdragen aan de leefbaarheid in hun dorp. We hebben verschillende initiatieven gefaciliteerd, waaronder bijvoorbeeld: • Natuurpark De Kemp (Egchel): mede mogelijk maken van ruimtelijke procedures, zodat het park zich verder kan ontwikkelen als ontmoetingsplek en natuurvoorziening. • Pius Park: facilitering van de Parkverbinder, die een sleutelrol vervult in het verbinden van partners en het versterken van samenwerking binnen Pius Park.

56

•

•

Baarlo, maatschappelijke accommodaties: ondersteuning bij het in beeld brengen van behoeften en wensen voor maatschappelijke accommodaties, zowel voor de huidige situatie als voor de toekomst. Dit helpt het dorp om keuzes te maken over voorzieningen, samenwerking en ruimtelijke consequenties. Koningslust, samenwerking van de Open Jongeren Beweging (OJB) en de Indianen: het delen van de accommodatie faciliteren zodat er door de nieuwe vorm van verenigen synergieeffecten voor de verenigingen en de gemeenschap kunnen ontstaan.

Hebben we bereikt wat we wilden bereiken?

Hebben we gedaan wat we ervoor zouden doen in 2025?

2. Eigenaarschap van accommodaties ligt zo veel mogelijk bij gemeenschappen.

2.1 Op verzoek ondersteunen wij de gemeenschappen, organisaties en verenigingen bij voorkomende accommodatievraagstukken. Specifiek voor 2025: • We ondersteunen in Kessel waar nodig stichting MFA bij de laatste fase van het bouwheerschap van de vernieuwbouw van MFA De Paort. • We denken mee met stichtingsbestuur van de Engelbewaarder in Baarlo over toekomstbeeld en eigenaarsconstruct. • We zien toe op de inpandige verbouwing in MFA Hoes van Bree waar een personenlift wordt gerealiseerd om de toegankelijkheid te vergroten.

Kaderstellende uitgangspunten: • Het eigenaarschap van maatschappelijke accommodaties, waaronder beheer en exploitatie, is in handen van verenigingen en stichtingen. De gemeente blijft proactief in gesprek over gezond beheer en exploitatie. Wanneer de draagkracht voor vrijwilligers bij beheer en exploitatie in het geding komen, denken we mee over een passend toekomstperspectief; •

Bij dit eigenaarschap kunnen gemeenschapshuizen, MFA’s, sociaal-culturele accommodaties, buiten-sportaccommodaties voor sporten met een bepaalde omvang en jeugd- en jongerenaccommodaties rekenen op een investeringssubsidie voor (ver)nieuwbouw of renovatie, als nut, noodzaak en toekomstbestendigheid ervan worden aangetoond.

In 2025 hebben we op verzoek verschillende gemeenschappen, organisaties en verenigingen ondersteund bij accommodatievraagstukken. Onze inzet richtte zich op zowel bouwkundige trajecten als organisatorische en toekomstgerichte vraagstukken. •

• • •

•

In Kessel hebben we stichting MFA Kessel begeleid in de laatste fase van de vernieuwbouw van De Paort. De accommodatie is op 9 mei geopend. Daarnaast is de stichting door een door de raad verstrekt krediet gefaciliteerd bij de stedenbouwkundige inpassing van de luchtbehandelingsinstallatie. De laatste afrondende werkzaamheden voor renovatie van de Ringoven hebben begin 2025 plaatsgevonden. In Grashoek is De Ankerplaats financieel ondersteund bij het verbeteren van het klimaatbeheersingssysteem. ’t Erf in Egchel heeft een financiële bijdrage ontvangen voor het realiseren van een automatische schuifdeur om de toegankelijkheid te vergroten. In Maasbree zijn de benodigde stukken voor de omgevingsvergunning voor de nieuwe lift in MFA Hoës van Bree nagenoeg afgerond. Daarnaast 57

•

•

hebben we gesprekken gevoerd over het oplossen van wateroverlast in de grote zalen. We hebben gesprekken gevoerd met het stichtingsbestuur van de Engelbewaarder in Baarlo over hun toekomstbeeld en eigenaarsconstruct. Dit wordt vervolgd in 2026. We hebben gesprekken gevoerd met MFA d’n Binger in Meijel, met MFA De Sprunk in Koningslust en MFA In Kepèl in Panningen over hun renovatie- en verduurzamingsplannen. Dit wordt vervolgd in 2026.

2.2 In het eerste kwartaal van 2025 komt er besluitvorming over een geactualiseerd beleid maatschappelijke accommodaties. Het traject voor het actualiseren van het beleid maatschappelijke accommodaties heeft in 2025 parallel gelopen aan het Rekenkameronderzoek. Beide processen zijn bewust op elkaar afgestemd, zodat de bevindingen en aanbevelingen van de Rekenkamer direct konden worden benut. Deze inzichten vormen nu belangrijke bouwstenen voor het Uitvoeringsbeleid Maatschappelijke Accommodaties, dat in 2026 ter besluitvorming wordt voorgelegd. 3. Iedereen heeft mogelijkheden om actief deel te nemen en een bijdrage te leveren aan gemeenschappen. Kaderstellende uitgangspunten: • Iedereen moet mogelijkheden krijgen om zich te ontwikkelen en mee te doen in Peel en Maas; •

We faciliteren initiatieven, gericht op integratie van nieuwkomers die zich hier willen vestigen.

3.1 We brengen de stand van zaken in beeld over arbeidsmigranten in Peel en Maas, aan de hand van het onderzoek dat voortvloeit uit de motie van de raad over draagkracht in Peel en Maas. We vertalen de aanbevelingen van het draagkrachtonderzoek die betrekkingen hebben op de leefbaarheid naar een passende strategie en werkwijze. Het onderzoek naar draagkracht is in 2025 uitgevoerd en afgerond. De voornaamste conclusie is dat de vergunde locaties voor tijdelijk verblijf van arbeidsmigranten geen onevenredige druk op de basisvoorzieningen veroorzaken. Momenteel zijn 3500 van de 4500 vergunde plekken ingevuld. 3.2 We voeren regie over de taakstelling huisvesting van statushouders en uitgenodigde vluchtelingen. We zoeken continu naar creatieve oplossingen, o.a. door te onderzoeken wat de mogelijkheden zijn op het gebied van woning delen. We streven ernaar om te kunnen voldoen aan de taakstelling huisvesting van statushouders. De taakstelling in 2025 was 95, we hebben er 52 gehuisvest, dit betekent een achterstand van 43. 3.3 We investeren in relaties en netwerken, en dagen gemeenschappen en verenigingen uit om te verkennen welke rol zij kunnen spelen om mensen mee te laten doen waarvoor betaald werk niet haalbaar is. Bijvoorbeeld in combinatie met HAL9. We maken gebruik van bestaande netwerken zoals Wij maken werk van werk (ondernemers). Daarnaast 58

is onze uitvoeringsafdeling WIJZ meer op zoek naar mogelijkheden van vrijwilligerswerk. In het nieuw op te richten ontwikkelbedrijf wordt dit een speerpunt m.b.t. uitstroom. 3.4 We begeleiden de (piek van) statushouders, verblijvend in de doorstroomvoorziening in Horst aan de Maas, aan de hand van een passend integratieaanbod. De statushouders zijn in 2025 actief begeleid aan de hand van een passend integratieaanbod. Dit heeft voor een deel van de statushouders geleid tot betaald werk, deelname aan een MBO voorschakeltraject, werkstages en vrijwilligerswerk. We maken hierbij gebruik van onder andere de faciliteiten van HAL9.

Wat hebben we verder binnen dit programma gedaan? •

We ondersteunen zelfsturende gemeenschappen in hun eigen ontwikkeling. Dit doen we door procesmatige begeleiding van initiatieven van gemeenschappen, buurten en inwoners, onder andere via Vorkmeer.

•

We werken in alle kernen met een vaste kerncontactpersoon, die de relatie met de gemeenschap onderhoudt en ondersteuningsvragen doorgeleidt naar de juiste plek binnen of buiten de eigen de organisatie.

•

We zien er op toe dat we als organisatie rolzuiver zijn. We zijn ons bewust van onze rol en we handelen daarnaar, in contact met gemeenschappen. Het schema van de meervoudige overheid helpt ons daarbij.

•

We faciliteren en ondersteunen desgevraagd actieve inwoners die hun deskundigheid willen vergroten, en/of die zich inzetten om vrijwillige inspanning van andere inwoners te verhogen.

•

We dagen de gemeenschappen uit om een rol te pakken bij de integratie van nieuwkomers en wij faciliteren deze initiatieven daar waar nodig; we blijven actief in gesprek met gemeenschappen en hebben oog voor de draagkracht op het moment dat grotere groepen nieuwkomers in Peel en Maas landen.

Integratie, participatie en huisvesting • Regionale samenwerking in de werkgroep ‘sociale integratie’ inzake statushouders. •

Ten aanzien van statushouders en uitgenodigde vluchtelingen: - Voeren we regie over de inburgeringstrajecten - Faciliteren we de maatschappelijke begeleiding - Voeren we samen met partners regie over het traject ‘Participatieverklaring’ en de ‘Module Arbeidsmarkt Participatie’ (Brugklas statushouders).

•

We spelen in op ontwikkelingen die zich aandienen op het gebied van migratie, integratie, participatie en huisvesting van nieuwkomers.

•

We benutten in het kader van inburgering de verschillende voorzieningen, zoals omschreven in programma 2.1. Werk en Inkomen, om participatie van de statushouders en uitgenodigde vluchtelingen te bevorderen.

•

We faciliteren de Anti Discriminatie Voorziening Limburg om meldingen van discriminatie te registreren en af te handelen.

•

We faciliteren Mondiaal Burgerschap, een vrijwilligersorganisatie die zich inzet voor bevordering van de interculturele dialoog in Peel en Maas.

59

Heeft het gekost wat het mocht kosten?

Baten Lasten Saldo

Realisatie begrotingsjaar 4.022.267 8.065.614 -4.043.347

Raming begrotingsjaar ná wijziging 3.551.000 8.076.876 -4.525.876

Raming begrotingsjaar vóór wijziging 951.000 5.466.876 -4.515.876

Het programma 3.1 laat over 2025 een positieve afwijking van € 482.529 zien. De baten zijn € 471.267 hoger dan begroot en de lasten zijn € 11.262 lager dan begroot, zodat per saldo een positieve afwijking resteert. De afwijkingen kunnen (afgerond op € 1.000) als volgt worden verklaard: Lasten: •

Lagere lasten leefbaarheid kernen € 64.000 In 2025 is er minder uitgegeven aan leefbaarheid kernen dan begroot. In 2023 is er een nieuwe specifieke uitkering in het leven geroepen. Deze specifieke uitkering is voor alle gemeenten beschikbaar gesteld voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis. De stip op de horizon is een gezonde generatie in 2040. Hierdoor zijn verschillende lasten ten laste gebracht van deze specifieke uitkering die normaal uit de budgetten van leefbaarheid kernen worden gedekt.

•

Lagere lasten subsidie Vorkmeer € 95.000 De jaarrekening 2024 van Vorkmeer had een positief resultaat. Als dit positieve resultaat zou worden toegevoegd aan de verrekenbare reserve dan zou deze reserve hoger worden dan het afgesproken maximumbedrag. In 2025 is daarom een subsidiebedrag van € 95.000 terugbetaald.

•

Hogere lasten inburgering -/- € 123.000 De kosten voor inburgering vallen uiteen in een tweetal componenten; de uitvoeringskosten en de inburgeringsvoorzieningen. Onder de uitvoeringskosten vallen onder andere de brede intake, beleidsondersteuning en inkoop. Hiervoor ontvangen we middelen in de algemene uitkering gemeentefonds. De inburgeringsvoorzieningen betreffen onder andere kosten voor de leerroutes, de maatschappelijke begeleiding en de inzet van tolken. Hiervoor ontvangen we een specifieke uitkering. In 2025 hebben we een hogere specifieke uitkering ontvangen dan begroot; zie baten.

•

Hogere lasten verschillende posten per saldo -/- € 25.000 Er is binnen programma 3.2 op verschillende begrotingsposten per saldo een nadeel ontstaan van € 22.000.

Baten: •

Hogere baten specifieke uitkering inburgering € 181.000 Voor inburgering hebben we een hogere specifiek uitkering geboekt in 2025 dan begroot. Dit heeft enerzijds te maken met een hogere beschikking voor 2025 dan begroot en anderzijds het inzetten van de niet-bestede specifieke uitkering over 2024. Deze specifieke uitkering voor jaar T-1 mag gereserveerd worden om eventuele hogere kosten in jaar T op te vangen.

•

Hogere baten HAL9 € 82.000 Voor HAL9 hebben we een ESF-subsidie ontvangen van € 72.000 en een bijdrage van Wonen Limburg van € 10.000 voor de Ruilwinkel. Deze twee bedragen waren niet begroot. 60

•

Hogere baten Opvang Oekraïners en Noodopvang € 185.000 In 2025 is door het COA een compensatie voor de gemeentelijke kosten voor de noodopvang van asielzoekers betaald van € 100.000 die niet was geraamd. Daarnaast blijkt uit de eindafrekening voor de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne dat de rijksvergoeding zo’n € 85.000 hoger is dan geraamd. In totaal zijn de opbrengsten voor de opvang € 2.157.000 waarvan € 76.000 eigen bijdragen zijn. De kosten in 2025 bedragen € 2.110.000 en liggen in lijn met de begroting.

•

Hogere baten verschillende posten per saldo € 23.000 Er is binnen programma 3.2 op verschillende begrotingsposten per saldo een nadeel ontstaan van € 22.000.

61

Programma: 3.2 Onderwijshuisvesting We geloven dat onderwijshuisvesting een belangrijke rol heeft binnen een gemeenschap en zorgen dan ook voor passende kwalitatieve huisvesting voor zowel primair onderwijs als voortgezet onderwijs. Naast de wettelijke verplichting die we als gemeente hebben voor huisvesting, zien we de fysieke locatie en het gebouw als middel om te komen tot een integrale samenwerking tussen onderwijs, kinderopvang en waar mogelijk andere relevante maatschappelijke partners. Dit alles om het integraal aanbod van een doorlopende leerlijn van 0 tot 13 jaar fysiek mogelijk te maken voor primair onderwijs, en bredere koppelkansen mogelijk te maken voor het voortgezet onderwijs. Hebben we bereikt wat we wilden bereiken?

Hebben we gedaan wat we ervoor zouden doen in 2025?

1. Ontwikkeling van fysieke kindcentra waar het primair onderwijs en kind-gerelateerde partners zo optimaal mogelijk kunnen samenwerken.

1.1 We geven uitvoering aan de afspraken en activiteiten die voortkomen uit het in 2021 vastgestelde Integraal Huisvestingsplan (IHP). In 2025 hebben we specifiek aandacht voor: • Kindcentrum de RIET, Panningen Realisatie van de nieuwbouw en aan-sluitend sloop van de huidige twee onderwijsgebouw. Als laatste stap het aanleggen/aanpassen van de openbare ruimte. Tijdens de uitvoering in 2025/2026 is er extra aandacht voor veiligheid rondom de bouw.

Kaderstellende uitgangspunten: • Bouwheerschap en eigenaarschap ligt bij de schoolbesturen; •

We bouwen toekomstgericht op basis van prognoses en de bijbehorende onzekerheid (kwantiteit) waarbij het uitgangspunt is dat in elk dorp primair onderwijs is;

•

We bouwen flexibel om dubbelgebruik van de beschikbare ruimte mogelijk te maken, bijvoorbeeld onderwijs én buitenschoolse opvang (kwaliteit);

•

We bouwen flexibel om andersoortig gebruik in de toekomst mogelijk te maken;

•

We stimuleren en faciliteren initiatieven van betrokken maatschappelijke partijen. Het realiseren van kindcentra is sterk afhankelijk van de financiële situatie van de kind-gerelateerde partners. Hierin ondersteunen we door passende financiering mogelijk te maken zonder zelf als gemeente hierin te investeren;

•

Bij het stichten van nieuw- en verbouw staat het onderwijsconcept voorop. Daar waar nodig stimuleren, faciliteren en financieren we bovenwettelijke ambities met maatwerk.

De bouw van de school gaat voorspoedig. De partij die de openbare ruimte gaat realiseren is gecontracteerd om na oplevering van het gebouw aan de slag te gaan met het speelterrein, parkeren en de openbare ruimte. Er is aandacht en afstemming in de tijdelijke (verkeers-)situatie om de hinder voor de omgeving zo minimaal mogelijk te houden. •

Kindcentrum de Kemp, Egchel Uitwerken van het voorkeursscenario tot een definitief ontwerp. Voorbereiden van realisatie. De plannen voor de vernieuwbouw hebben meer vorm gekregen. Het gebouw is uitgewerkt tot een definitief ontwerp, het nieuwe speelterrein krijgt steeds meer vorm en voor de verkeerssituatie is er gewerkt aan een aantal varianten.

•

De Diamant en Omnibus, Baarlo Uitvoering geven aan de businesscase met daarin opgenomen een aantal scenario’s en locatiekeuzes als gevolg op de dorpsvisie Baarlo. Dit in samenhang met kinderopvang en plannen voor de sporthal de Kazing. De businesscase is doorlopen en is in concept afgerond. De scenario’s zijn gevuld op inhoud, draagvlak en toekomstgerichtheid. Dit heeft geleid tot een voorkeursscenario en locatie die gereed wordt gemaakt voor bestuurlijke besluitvorming.

62

1.2 Uitvoeren leerlingenprognoses. In het IHP wordt aanbevolen om de leerlingenprognoses tweejaarlijks uit te laten rekenen. In mei 2025 is dit opnieuw uitgevoerd en dit dient als uitgangspunt voor nieuwe plannen. 1.3 Herijking van het IHP: Het IHP is in 2021 vastgesteld, hierin is aanbevolen om het IHP om de vier jaar te herijken. Samen met de schoolbesturen en de kinderopvangorganisaties is gewerkt aan een geactualiseerde versie van het IHP. Er is voortgeborduurd op de huidige visie en deze is op onderdelen aangevuld met de onderdelen duurzaamheid, buitenruimte, bewegingsonderwijs en voortgezet onderwijs. Het IHP is definitief afgerond en wordt voorbereid voor bestuurlijke besluitvorming. 1.4 We werken aan een handboek Onderwijshuisvesting om bij toekomstige projecten handvatten te kunnen bieden in de samenwerking met schoolbesturen voor de realisatie van onderwijsgebouwen. De uitvoering van de projecten die op dit moment lopen, de huidige voorspoedige samenwerking en werkwijzen van het IHP bieden voldoende duidelijkheid en houvast voor de schoolbesturen richting toekomstige projecten. Er is niet gekozen om dit nader te concretiseren in een handboek voor uitvoering.

Hebben we bereikt wat we wilden bereiken?

Hebben we gedaan wat we ervoor zouden doen in 2025? 1.4 Als vervolg op de inhuizing van De School in De Violier en de omgevingsdialoog met verschillende partijen wordt uitvoering gegeven aan een plan/ kansenkaart die aansluit bij de wensen van de verschillende partijen in Maasbree. Onderdeel van dit plan is het realiseren van passende buitenruimte voor beide onderwijsinstellingen. Ook de verkeersveiligheid rondom het onderwijs komt aan bod. Na de inhuizing van OKC de Wereld in de Violier hebben we het ontwerp voor het buitenterrein van de scholen afgerond en is gestart met de uitvoering. De tijdelijke huisvesting waar OKC de Wereld intrek in heeft gehad, heeft plaats gemaakt voor parkeren en groen. Ook de verkeersveiligheid rondom de scholen is onderzocht en wordt meegenomen in de realisatie. 1.5 Wij dragen zorg voor onderwijshuisvesting voor asielzoekerskinderen.

63

De huisvesting van deze doelgroep is gevonden en wordt gecontinueerd in gemeenschapshuis In Képel. 2. Een goede, gezonde en stimulerende fysieke leeromgeving voor het voortgezet onderwijs. Kaderstellende uitgangspunten: • Bouwheerschap en eigenaarschap ligt bij de schoolbesturen; •

We bouwen toekomstgericht op basis van prognoses en de bijbehorende onzekerheid (kwantiteit);

•

We moedigen samenwerking aan waar kan om al bestaande voorzieningen te delen (kwaliteit), zowel onderwijs als niet-onderwijs gerelateerd; s Bij het stichten van nieuw- en verbouw staat inpassing van het onderwijsconcept voorop. Daar waar nodig stimuleren, faciliteren en financieren we bovenwettelijke ambities met maatwerk;

•

•

2.1 We geven in 2025 uitvoering aan de resultaten uit het onderzoek naar realisatie van (tijdelijke) huisvesting voor Buurtcollege om voor de langere termijn huisvesting geborgd te hebben. De huisvesting van het Buurtcollege heeft definitief vorm gekregen. Er is gekozen voor een permanente huisvesting voor minimaal 40 jaar. Het programma van eisen is definitief, de aanbesteding is doorlopen en aan het ontwerp voor uitvoering wordt gewerkt. De vergunningsaanvraag is ingediend.

We moedigen regionale samenwerking aan wanneer een koppelkans zich voordoet.

Wat hebben we verder binnen dit programma gedaan? •

Nieuwe wet- en/of regelgeving met betrekking tot onderwijshuisvesting implementeren (bijv. luchtkwaliteit, frisse scholen en groen/blauwe schoolpleinen).

•

Bij nieuwe onderwijshuisvesting: het onttrekken van de onderwijsbestemming op het achterblijvende gebouw.

•

We behandelen tussentijdse aanvragen van schoolbesturen voor wijziging (tijdelijke) huisvesting.

•

We hebben afstemming met buurgemeenten Horst aan de Maas en Venray om informatie uit te wisselen en van elkaar te leren.

•

We hebben voor het Buurtcollege tijdelijke huisvesting gerealiseerd aan de Raadhuisstraat in Panningen vanaf het schooljaar 2025-2026 en tot de nieuwe huisvesting gereed is. Hiermee voldoen we aan de ruimte waar het groeiende Buurtcollege aanspraak op maakt.

•

In 2025 is, in samenhang met het Buurtcollege, vastgesteld om de tijdelijke huisvesting aan de Raadhuisstraat ook in te zetten gedurende de komende vernieuwbouw van KC de Kemp.

•

De Groenling heeft op de begane grond intrek genomen in een extra lokaal. Hiermee is het maximale aan onderwijscapaciteit van de Groenling gerealiseerd.

64

Heeft het gekost wat het mocht kosten?

Baten Lasten Saldo

Realisatie begrotingsjaar 45.919 3.399.829 -3.353.910

Raming begrotingsjaar ná wijziging 54.481 3.456.353 -3.401.872

Raming begrotingsjaar vóór wijziging 54.481 2.260.353 -2.205.872

Het programma 3.2 laat over 2025 een positieve afwijking van € 47.962 zien. De baten zijn € 8.562 lager dan begroot en de lasten zijn € 56.524 lager dan begroot, zodat per saldo een positieve afwijking resteert. De afwijkingen kunnen (afgerond op € 1.000) als volgt worden verklaard: Lasten: •

Lagere lasten tijdelijke huisvesting € 37.000 Voor de jaren 2024 tot en met 2026 is er tijdelijke huisvesting noodzakelijk voor het Buurtcollege. Het totaal benodigde bedrag dat hiervoor nodig is, moet volgens de financiële voorschriften worden begroot in de jaren dat de kosten zich voordoen. Hiervoor is een zo reëel mogelijk inschatting gemaakt van welke kosten in welk dienstjaar thuishoren. Uiteindelijk blijken de tijdelijke huisvestingskosten voor het jaar 2025 € 37.000 lager te zijn dan begroot.

•

Lagere lasten verschillende posten per saldo € 20.000 Er is binnen programma 3.2 op verschillende begrotingsposten per saldo een voordeel ontstaan van € 4.000.

Baten: •

Lagere baten verschillende posten per saldo -/- € 9.000 Er is binnen programma 3.2 op verschillende begrotingsposten per saldo een nadeel ontstaan van € 9.000.

65

Programma: 3.3 Sport en Bewegen (Aanvullend op de missie van programma 3.1 Gemeenschapsontwikkeling) We geloven in de kracht van sport en bewegen. Deze kracht draagt bij aan de vitaliteit van gemeenschappen en aan het gezond ouder worden van onze inwoners. We zien sport en bewegen en bijbehorende accommodaties als een middel van en voor inwoners om samenhang, sportiviteit en gezondheid te bevorderen en de vitaliteit van inwoners en gemeenschappen te versterken. Het eigenaarschap van sport en bewegen ligt primair bij inwoners en gemeenschappen. Hebben we bereikt wat we wilden bereiken?

Hebben we gedaan wat we ervoor zouden doen in 2025?

1. Sport en bewegen, en de sportaccommodaties daarvoor, zijn zoveel mogelijk van de gemeenschappen zelf en zo optimaal mogelijk in gebruik.

1.1 In 2025 wordt het uitvoeringsbeleid sport en bewegen vastgesteld, inclusief het onderdeel sportaccommodatiebeleid.

Kaderstellende uitgangspunten: • We hebben een faciliterende rol en stimuleren breedtesportverenigingen om sportaccommodaties in eigendom te hebben, te exploiteren en te beheren; •

We hebben aandacht voor de toekomstbestendigheid van accommodaties in de brede zin, waarbij we meedenken in de behoeften die door de ontwikkeling van de sporten zelf ontstaan en ook over de grenzen van dorpen heen kijken;

•

We juichen multifunctioneel gebruik toe, dit biedt vele kansen voor optimaal gebruik van de sportaccommodaties;

•

We streven naar een optimale bezettingsgraad en aanbod van de sportaccommodaties (die we zelf exploiteren) en handelen als er aanleiding is om dit te optimaliseren;

•

We streven naar een goed en passend aanbod van accommodaties voor de breedtesport zowel voor de binnensport als de buitensport. We juichen verenigingen en individuen die topsport willen beoefenen toe.

Vanwege de grote samenhang wordt het uitvoeringsbeleid sport en bewegen in 2026 vastgesteld na het uitvoeringsbeleid maatschappelijke accommodaties. 1.2 We ronden de herijking van de huurtarieven en – voorwaarden van gemeentelijke binnensportaccommodaties af. We streven naar het minimaliseren van verschillen tussen de gemeentelijke en niet gemeentelijke accommodaties en optimaliseren de bezetting van gemeentelijke accommodaties. De ”uitvoeringsregeling huurbijdrage voor gebruikers van geprivatiseerde binnensportaccommodaties in Peel en Maas” is vastgesteld en huurbijdrages zijn toegekend. Door gebruikers van geprivatiseerde binnensportaccommodaties te compenseren, is het ook mogelijk de bezetting te optimaliseren. In 2025 is bijvoorbeeld op initiatief van de Stichting Sporthallen Helden in overleg met gebruikers van De Riet geschoven in de bezetting en gebruik van binnensportaccommodaties zodat een extra trainingsavond voor Judoclub Helden is gerealiseerd in De Riet op donderdagavond. 1.3 Voor de sporthal Maasbree vertalen we dit jaar het programma van eisen naar een concreet ontwerp. Ook maken we een doorkijk naar een toekomstige exploitatie. En verrichten we onderzoek naar bijkomende ruimtelijke procedures. Het programma van eisen is vertaald naar een definitief ontwerp voor de sporthal en de ruimtelijke onderbouwing voor de vergunningsaanvraag is voorbereid.

Daarnaast is er gewerkt aan de Sportieve Omgeving Maasbree (SOM) waarbij breder is gekeken naar het gebied en wordt deze voorbereid op de komst van de sporthal en verschillende ontwikkelingen bij de aanwezige verenigingen. Onderzoek naar de verkeersveiligheid richting de sporthal en de SOM heeft geleid tot twee voorkeursscenario’s voor de inrichting van de 66

openbare weg. Het totaal van de sporthal, de SOM en de verkeersveiligheid wordt voorbereid voor bestuurlijke besluitvorming. 1.4 Voor de nieuwe binnensportaccommodatie in Baarlo verrichten we een scenariostudie en komen we tot een locatiekeuze. Dit gebeurt parallel aan het traject rondom onderwijshuisvesting in Baarlo. Doel is om in 2025 te komen tot een voorkeursscenario met voorbereidingskrediet voor verdere uitwerking. Het rapport met programma van wensen en eisen voor de nieuwe sportaccommodatie wordt begin 2026 opgeleverd en in mei 2026 in synergie met het voorstel primair onderwijs Baarlo voorgelegd ter besluitvorming aan de raad. 1.5 In 2025 renoveren we sport- en evenementencomplex De Heuf. Vanwege de complexiteit van de renovatie worden de werkzaamheden afgerond eind 2026. In 2025 zijn de eerste werkzaamheden uitgevoerd zoals vochtproblemen verminderen en vervanging van de verlichting. Eind 2025 is de aanbesteding uitgezet voor vervanging van de elektrotechnische en werktuigbouwkundige installaties, inclusief de bouwkundige aanpassingen die daarbij horen. Deze werkzaamheden vinden op verzoek van Bevo H.C. plaats in de periode dat er zo min mogelijk activiteit is in De Heuf vanwege de continuïteit van de trainingen en wedstrijden. •

1.6 We starten samen met Stichting Sporthallen Helden met de voorbereidingsfase voor renovatie van de Piushallen.

•

Stichting Sporthallen Helden (SSH) is gestart met de voorbereiding voor de renovatie van hal 2 en de technische installaties van de Piushallen. Naast de renovatie hebben ze in samenspraak met stakeholders in de omgeving (Pius Park) scenario’s ontwikkeld om de renovatie te combineren met nieuwe huisvesting voor Judoclub Helden. Dit hebben ze eind december 2025 ingestuurd en aangeboden. We gaan in 2026 de scenario’s beoordelen. • 1.7 In 2025 is er besluitvorming over fusie voetbalclub PEC. Deze heeft betrekking op: • benodigde aanpassingen aan (tijdelijke) locatie van de fusieclub in Panningen-Noord; • definitieve locatiekeuze.

• • • •

De realisatie van de aanpassingen op sportpark Panningen-Noord lopen volgens planning. PEC’20 vestigt zich hier in de zomer van 2026 volledig, voor minimaal de komende 10 jaar. Het bepalen van de definitieve locatie van PEC'20 wordt meegenomen in het proces van gebiedsgericht werken en krijgt 67

uiteindelijk een plek in het Ruimtelijk Ontwikkel Perspectief. Hebben we bereikt wat we wilden bereiken?

Hebben we gedaan wat we ervoor zouden doen in 2025?

2. Sporten en bewegen draagt bij aan de vitaliteit van de inwoners en van gemeenschappen.

2.1 In 2025 geven we samen met (lokale) partners en gemeenschappen uitvoering aan het lokale sportakkoord 2024-2026. Dit doen we door de samenwerking Gezonde Leefstijl met Vorkmeer en door initiatieven vanuit de gemeenschappen, die passen binnen de kaders van het lokale sportakkoord, te faciliteren.

Kaderstellende uitgangspunten: • Gemeenschappen en inwoners geven zelf invulling aan het sportklimaat en het beweegaanbod. We ondersteunen de gemeenschap bij het verkennen van de toekomst van sport en bewegen in haar omgeving; •

We bouwen samen met initiatieven uit de gemeenschap aan een openbare ruimte die uitnodigt om te sporten en te bewegen. We benutten de openbare ruimte zodat deze uitnodigt om te sporten en te bewegen. We verkennen kansen bij herinrichting en we bouwen samen met initiatieven uit de gemeenschap aan beweeg- en sportmogelijkheden in de openbare ruimte.

In samenwerking met Vorkmeer is uitvoering gegeven aan het lokale sportakkoord door verschillende initiatieven te ondersteunen, faciliteren of aan te jagen. In 2025 waren dit bijvoorbeeld de Colorrun, Scholen Survival, opleiding pedagogische vaardigheden voor voetbaltrainers, de campagne Sociaal Veilig Sportklimaat, Hoera ik Sport, en beweeglessen in HAL9. 2.2 In het Pius Park wordt, naast een grote herinrichting van onder andere de infrastructuur, ook een multi-sportveld, volleybalvelden en een skatebaan aangelegd. Verschillende beweegaanleiding, zoals calesthenics elementen, worden verspreid geplaatst over het park. We bouwen hier samen met de gemeenschap aan een openbare ruimte die uitnodigt om te sporten en bewegen. De werkzaamheden in de openbare ruimte in het Pius Park zijn gestart.

3. We hebben oog voor nieuwe vormen van aanbod en het organiseren van sport en bewegen die ontstaan. Kaderstellende uitgangspunten: • We steunen ook initiatieven die leiden tot nieuwe vormen van sport en bewegen; •

We spelen in op veranderingen, afhankelijk van onze verantwoordelijkheid en rol.

3.1 In het uitvoeringsbeleid 2025 is er aandacht voor nieuwe vormen van sport, waaronder padel. Hiermee faciliteren we (tennis)verenigingen, binnen onze rol en verantwoordelijkheid, om deze nieuwe vormen van sport mogelijk te maken. Het uitvoeringsbeleid wordt in 2026 vastgesteld nadat het accommodatiebeleid is vastgesteld. In 2025 zijn de tennisverenigingen volgens huidig beleid gefaciliteerd in de realisatie van padelbanen.

68

Wat hebben we verder binnen dit programma gedaan? •

We exploiteren onze eigen, gemeentelijke binnensportaccommodaties: We dragen zorg voor het beheer, verhuur en/of onderhoud.

•

We zijn overgestapt op verhuursysteem Aqqo; dit systeem geeft een beter inzicht in verhuur en bezetting.

•

We bouwen samen met initiatieven uit de gemeenschap aan een openbare ruimte die uitnodigt om te sporten en te bewegen.

•

We onderhouden goede contacten met de sportverenigingen en beheersstichtingen zodat zij ons weten te vinden en zodat wij op de hoogte zijn van belangrijke ontwikkelingen.

•

In 2025 hebben we verschillende afspraken gemaakt met verenigingen die sportaccommodaties exploiteren, beheren en/of kantines huren. Waar nodig hebben we overeenkomsten aangepast.

•

We hebben een bijeenkomst gehad met de voetbalverenigingen over de toekomst van voetbal in Peel en Maas, de technische staat van de velden, weersomstandigheden en de wens voor kunstgras. We hebben met de tennisclubs gesproken over de toekomst van tennis en padel en de huidige huurovereenkomsten en bekostigingssystematiek. We zijn met Stichting Thyas in gesprek gegaan over het renoveren van de atletiekfaciliteiten.

•

We hebben Stichting Thyas en Stichting Sporthallen Helden gefaciliteerd bij hun voornemen te fuseren door toestemming te geven voor de overdracht van de erfpacht- en opstalovereenkomst. We hebben meegedacht en geadviseerd bij het initiatief Lang Laeve Grashook en de maatschappelijke accommodaties in Grashoek, in het bijzonder de gymzaal en de voetbalclub.

•

We werken samen met Vorkmeer en andere lokale uitvoeringspartners bij het realiseren van doelen en ambities uit Lokaal Sportakkoord en GALA. Zij faciliteren de kernen, (sport)verenigingen en groepen inwoners om te sporten, te bewegen en aandacht te hebben voor een gezonde leefstijl.

•

Wij ondersteunen sport- en beweeginitiatieven vanuit de gemeenschap. Dit doen we door ambtelijke advisering, subsidie en indien nodig inzet van externe expertise. We hebben de Judoclub Helden ondersteund en geadviseerd in hun huisvestingsvraagstuk en met hen gekeken naar mogelijke oplossingen, zoals (tijdelijke) huisvesting op andere locaties.

•

We subsidiëren incidentele sportevenementen / initiatieven die passen binnen de uitvoeringsregeling Sport en Bewegen.

•

We zijn ambtelijk en bestuurlijk voorzitter van de Sportregio Noord-Limburg en hebben toegewerkt naar een regionaal sportakkoord dat begin 2026 ondertekend wordt.

•

We zijn gestart met het project om over te gaan op ledverlichting bij de buitensportaccommodaties. Dit wordt in 2026 afgerond.

Heeft het gekost wat het mocht kosten?

Baten Lasten Saldo

Realisatie begrotingsjaar 1.643.265 4.419.121 -2.775.856

Raming begrotingsjaar ná wijziging 1.433.321 5.038.423 -3.605.102

Raming begrotingsjaar vóór wijziging 1.348.321 4.901.423 -3.553.102

Het programma 3.3 laat over 2025 een positieve afwijking van € 829.246 zien. De baten zijn € 209.944 hoger dan begroot en de lasten zijn € 619.302 lager dan begroot, zodat per saldo een positieve afwijking resteert. De afwijkingen kunnen (afgerond op € 1.000) als volgt worden verklaard: Lasten: •

Lagere lasten energie € 263.000 Dit heeft met name te maken met de lagere energietarieven in 2024. Hierdoor vielen de 69

afrekeningen van de gymzalen en sporthallen fors lager uit dan we aan voorschotten hadden betaald. De afrekeningen ontvangen we na het afsluiten van het dienstjaar, vandaar dat de afrekeningen van 2024 in 2025 verantwoord zijn. Het blijft onzeker hoe de energietarieven zich ontwikkelen in de toekomst. We blijven dit kritisch monitoren en proberen deze zo reëel mogelijk te ramen. •

Lagere kapitaallasten € 230.000 De renovatie van De Heuf is gestart, maar het grootste deel van de werkzaamheden vindt plaats in 2026. Volgens de notitie Activabeleid die door de raad is vastgesteld, wordt er pas op een activa afgeschreven in het jaar na gereedkomen.

•

Lagere lasten Brede SPUK: € 137.000 In 2023 heeft het Rijk een nieuwe specifieke uitkering in het leven geroepen; de Brede SPUK regeling. Deze regeling is voor alle gemeenten beschikbaar gesteld voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis. De stip op de horizon is een gezonde generatie in 2040. De afspraken hiervoor zijn vastgelegd in het Hoofdlijnen Sportakkoord II, het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Deze specifieke uitkering moeten we verantwoorden richting het Rijk en niet-bestede middelen moeten we te zijner tijd terugbetalen. Vandaar dat het bedrag dat niet is besteed naar de balans wordt gebracht als een schuld richting het Rijk.

•

Hogere lasten verschillende posten per saldo -/- € 11.000 Er is binnen programma 3.3 op verschillende begrotingsposten per saldo een nadeel ontstaan van € 11.000.

Baten: •

Hogere baten specifieke uitkering stimulering sport € 84.000 Vanaf 2024 is de berekening van de specifieke uitkering stimulering sport gewijzigd. Niet meer een uitkering op basis van een jaarlijkse aanvraag, maar op basis van de verantwoording van de laatste drie vastgestelde jaren. Daarnaast is de uitkeringsfactor verhoogd van 17,5% naar 18%. Deze specifieke uitkering moeten we jaarlijks verantwoorden in de zogenaamde SISA-bijlage (Single Information Single Audit) bij de jaarstukken.

•

Hogere baten Brede SPUK € 93.000 In dienstjaar 2025 hebben we een hoger bedrag voor de Brede SPUK ontvangen dan begroot.

•

Hogere baten verschillende posten per saldo € 33.000 Er is binnen programma 3.2 op verschillende begrotingsposten per saldo een voordeel ontstaan van € 33.000.

70

Programma 3.4 Kunst en Cultuur (Aanvullend op programma 3.1 Gemeenschapsontwikkeling) Cultuur heeft een stimulerende werking op de ontwikkeling van mensen van alle leeftijden. Daarom geloven we in de kracht van kunst- en cultuureducatie. De kracht die bijdraagt aan de verrijking van het leven en aan de geestelijke vitaliteit van de inwoners en de gemeenschap. Kunst en cultuur zet mensen aan het denken, over zichzelf en over de samenleving waarin ze leven. Door haar verbindende werking draagt het bij aan een beter begrip tussen culturen. Cultureel erfgoed is een cadeau uit het verleden dat waarde toevoegt aan ons dagelijks leven. Daarnaast stimuleert erfgoed participatie en wordt het vaak in relatie tot landschap, natuur en natuurbeleving zichtbaar gemaakt. Onder erfgoed verstaan we niet alleen monumentale gebouwen, maar ook archieven, historische landschappen, archeologische terreinen, digitaal erfgoed, verhalen en tradities die we aan elkaar doorgeven. De gemeente heeft een bijzondere verantwoordelijkheid voor het behoud van erfgoed. Door rekening te houden met het behoud en eventueel herbestemming van cultureel erfgoed wordt ook het behoud van de ruimtelijke kwaliteit gewaarborgd, inclusief de leefbaarheid van de kernen. Daarnaast is erfgoed een belangrijke drager voor maatschappelijke thema’s zoals leefbaarheid, jeugd en educatie. Hebben we bereikt wat we wilden bereiken?

Hebben we gedaan wat we ervoor zouden doen in 2025?

1. De gemeenschap draagt bij aan de culturele ontwikkeling van de mens.

1.1 We leveren uitvoeringsbeleid Kunst en Cultuur (waaronder het wettelijk verplichte bibliotheekbeleid) op het gebied van cultuurstimulering op en passen de onderliggende subsidieregelingen daarop aan. In dit beleid hebben we aandacht voor de kracht van verbinding en samenwerking tussen culturele organisaties.

Kader stellende uitgangspunten: • Culturele organisaties zijn zelf verantwoordelijk voor het aanbod. We stimuleren de integrale samenwerking tussen culturele organisaties die met elkaar initiatieven met en voor de inwoners realiseren;

Het startdocument cultuurstimulering is opgesteld en verspreid. Dit document en de opbrengsten uit twee bijeenkomsten Cultuur, Erfgoed en Archief vormen het fundament voor het Uitvoeringsbeleid Cultuurstimulering. Dit beleid wordt in 2026 vastgesteld. Er is gestart met het opstellen van een meerjarig plan in het kader van Wet Stelsel Openbare Bibliotheekvoorzieningen (zorgplicht voor gemeenten).

•

We stimuleren en ondersteunen initiatieven die tot nieuwe vormen van cultuurbeleving komen en de bestaande, zolang er bij deze laatste categorie sprake is van een toekomstbestendig perspectief;

•

Het aanbod is toegankelijk, zichtbaar, betaalbaar en divers omdat dit sociale en economische verschillen tussen mensen verlaagt;

•

Culturele organisaties hebben aandacht voor mensen voor wie meedoen aan cultuur niet vanzelfsprekend is;

1.2 We onderhouden contact met culturele organisaties. We maken afspraken over het beleid, de uitvoering en subsidies.

•

De kracht van cultuureducatie zetten we vooral in voor de culturele en creatieve ontwikkeling van het kind.

•

Het toekomstbestendig maken van Cultureel Centrum DOK6; Op basis van het onderzoeksrapport van 2024 over de toekomstscenario’s vindt de analyse plaats, waarbij we een inhoudelijke, juridische en financiële verkenning maken over de gewenste ontwikkeling in relatie tot culturele ambities. De subsidie voor de jaren 2026 tot en met 2029 is voor de exploitatie van Stichting DOK6 Theater op basis van hun strategisch beleidsplan 20252030 verleend.

•

De ontwikkeling van Bibliotheek Maas en Peel, waaronder de verhuizing van de bibliotheek 71

Kessel naar MFA de Paort De Bibliotheek Maas en Peel ontwikkelt zich door op basis van het beleidsplan “toekomstverhaal 2025-2028”. De vestiging in Kessel is met een kwalitatieve impuls door de inzet van rijksgelden (SPUK) verhuisd naar MFA de Paort. We hebben gezorgd voor een correcte afwikkeling van de locatie in de Merwijck met Woningstichting Antares. •

De ontwikkeling van Museum Peel en Maas; Het museum heeft meer dan 5.250 bezoekers gehad. Dit is een verdubbeling t.o.v. voorgaande jaren. De subsidie is verleend voor de jaren 2025 tot en met 2028 op basis van het beleidsplan 20252028. Dit betekent een impuls op het gebied van cultuureducatie/participatie. Er is een voorstel voor besluitvorming voorbereid om te komen tot de vernieuwing van de entree van Museum Peel en Maas.

•

Stimuleren van partners om te komen tot culturele activiteiten voor de jeugd in Peel en Maas Er is een doorontwikkeling geweest van de samenwerking tussen de culturele organisaties op het gebied van cultuureducatie onder de naam VONC (Verbinden, Ontdekken Netwerk Cultuureducatie Peel en Maas). Organisaties zoals Omroep P&M, PopPlaza Peel en Maas, DOK6 Theater, DOK6 Cinema, Bibliotheek Maas en Peel, Museum Peel en Maas en het Bouwens maken hier deel van uit.

2. Cultuur draagt bij aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor mensen en bedrijven. Kaderstellende uitgangspunten: • Lokaal en regionaal is het beleid gericht op het verbeteren van het productieklimaat, het verhogen van de zichtbaarheid en talentontwikkeling.

2.1. We maken deel uit van Cultuurregio Noord Limburg (in 2024 landelijk erkend) die tot doel heeft het behouden en versterken van het culturele veld. De Cultuurregio geeft stimulans aan het faciliteren van talentontwikkeling, het verhogen van de zichtbaarheid van cultuur en het verbeteren van het productieklimaat (actieve kunstbeoefening). Culturele initiatieven kunnen we mede hierdoor stimuleren door het beschikbaar stellen van capaciteit en financiële middelen. Er is een nieuw beleidsplan en een samenwerkingsovereenkomst voor de jaren 2026-2029 vastgesteld voor de Cultuurregio Noord- en Midden-Limburg (naamsverandering). Lokale initiatieven zoals GAWA Meijel (festival) en Plat op de Ploog (dialectproject) hebben financieel en projectmatig geprofiteerd van deze samenwerking.

72

Hebben we bereikt wat we wilden bereiken?

Hebben we gedaan wat we ervoor zouden doen in 2025?

3. We werken actief samen met inwoners aan het behouden en beleefbaar maken van erfgoed.

3.1 Met lokale, provinciale en landelijke projectpartners (Universiteit Leiden, gemeente Venlo, Limburgs museum, Provincie Limburg, Rijksdienst voor Cultureel erfgoed), grondeigenaren en de gemeenschap gaan we verder met het zichtbaar en beleefbaar maken van de grafheuvels in Baarlo.

Kaderstellende uitgangspunten: • We faciliteren organisaties in het bereiken van hun doelstellingen op het gebied van erfgoed; •

We stimuleren initiatieven en organisaties, die gericht zijn op het ontsluiten van en de beleving van de cultuur-historische waarden, zowel bovengronds, ondergronds als digitaal.

In Q3 2025 heeft de Universiteit Leiden op locatie archeologisch onderzoek uitgevoerd. 3.2 We participeren in het project Geopark. Dit project heeft als doel het beleefbaar maken van de geologie van de Peelrandbreuk en het omliggende landschap en het daarbij verkrijgen van de Unesco Status. Het college heeft een nieuw convenant en uitvoeringsovereenkomst ondertekend waarin gemeente Peel en Maas, net als alle andere betrokken gemeenten, zich de komende 4 jaar blijft inzetten (zowel financieel als faciliterend). Het bidbook, als verplicht onderdeel om tot een Unesco status te komen, is in 2025 afgerond en aangeleverd. 3.3 We geven uitvoering aan het plan om de molen van Kessel te verplaatsen. Begin 2025 hebben we ervoor gekozen de definitieve locatiekeuze voor de molen in een breder perspectief te bekijken. Eind 2025 is binnen het proces van het Ruimtelijk Ontwikkel Perspectief voor Kessel een geschikte locatie gevonden, in samenhang met de andere opgaven in Kessel. In het najaar 2025 is een tijdelijke unit met toiletvoorziening op de huidige locatie geplaatst. Dit heeft eraan bijgedragen dat de molenaarsgroep per 1 augustus de molen weer twee keer per maand laat draaien. 3.4 We participeren in het project Erfgoedregistratie.nl waarmee we voldoen aan de wettelijke verplichting om erfgoed digitaal beschikbaar en zichtbaar te maken.

We voldoen aan de wettelijke verplichting om erfgoed digitaal beschikbaar te maken. Een van deze manieren waarop we dit doen is door deelname aan de nationale Erfgoedregistratie.

4. Peel en Maas hecht grote waarde aan het beschermen van zijn erfgoed. Kaderstellende uitgangspunten: • We voldoen aan de wettelijke verplichtingen voor erfgoed, met de verordening Adviescommissie

4.1 We geven uitvoering aan het uitvoeringsbeleid erfgoed. In 2025 wijzen we bouwwerken aan tot gemeentelijk erfgoed. In Q4 2025 is de Erfgoedverordening Peel en Maas vastgesteld door de raad. Deze verordening stelt het 73

Ruimtelijke Kwaliteit en de Erfgoedverordening Peel en Maas, passend in de Omgevingswet, en we verankeren ons beleid hierin; •

•

•

We zijn een goede huisvader voor de monumenten in gemeentelijk eigendom. Noodzakelijke werkzaamheden richten zich eerst op onderhoud, en pas als het niet anders kan gaan we over naar het restaureren of vernieuwen van monumenten. Dit doen wij altijd op basis van een rapport van de Monumentenwacht; We beschermen cultuurhistorisch waardevolle objecten via de erfgoedverordening. Aan deze verordening is een dynamische erfgoedlijst gekoppeld. Per object zijn door een externe erfgoeddeskundige redengevende beschrijvingen opgesteld waarin de erfgoedwaarden staan beschreven. Op basis van meerdere waardecategorieën kan een object een hogere of lagere erfgoedwaarde ontvangen. De erfgoedverordening en de erfgoedlijst zijn een onderdeel van het omgevingsplan. Deze manier van beschermen staat in directe relatie tot de Omgevingswet, die vereist dat de gemeentelijke erfgoedwaardes compleet worden opgenomen in het omgevingsplan; We ondersteunen en adviseren eigenaren waar nodig om het behoud en beheer van hun erfgoed te stimuleren. Eigenaren zijn zelf verantwoordelijk voor het behoud en beheer van hun erfgoed, maar kunnen wel rekenen op advisering van de gemeente, onder andere door in gesprek te gaan met de Adviescommissie Ruimtelijke Kwaliteit. Daarnaast verwijzen we eigenaren op verzoek naar wet- en regelgeving, subsidiemogelijkheden en bruikbare contacten;

college in staat om gemeentelijke monumenten te benoemen. Er wordt gestart, in lijn met het advies van de ARK, met die bouwwerken die de meest cultuurhistorische waarde hebben. In deze aanpak kiezen we voor een persoonlijke benadering richting de eigenaren. Juridisch is gebleken dat de verschillende cultuurhistorische categorieën geen bescherming bieden. Alleen de categorie ‘gemeentelijk monument’ biedt juridische bescherming. Daarom is ervoor gekozen om, in overleg met de ARK, af te wijken van het eerdere advies van de ARK. De aanpak van persoonlijke benadering richting de eigenaren blijft wel gehandhaafd. Hierna gaan we in tranches van ca. 20 à 30 bouwwerken per kwartaal objecten als cultureel historisch waardevol aanwijzen. Er worden geen objecten als ‘cultureel historisch waardevol’ aangewezen. Enkel ‘gemeentelijke monumenten’. In 2025 zijn er nog geen monumenten aangewezen, omdat er eerst andere zaken in orde gebracht dienden te worden om gemeentelijke monumenten überhaupt mogelijk te maken, zoals de geactualiseerde Erfgoedverordening. In 2026 worden de eerste tranches toegekend nadat eerst het Erfgoedbeleid en de Subsidieregeling geactualiseerd zijn. De besluitvorming van het college vindt plaats per tranche. Hiermee wordt het een proces waarbij er per doorlopen tranche geleerd, geëvalueerd en bijgesteld kan worden.

Dit heeft in 2025 nog niet plaatsgevonden, maar wordt in Q1 2026 in gang gezet. 4.2 We voeren de tweede fase van het onderzoek in het kader van de toekomst van Kasteel de Keverberg uit en leggen een voorstel ter besluitvorming voor aan de gemeenteraad. De gemeenteraad heeft op 24 juni 2025 een besluit genomen over een geamendeerd raadsvoorstel op basis van het eindrapport “Toekomst Kasteel de Keverberg”. Daarna is het bestuur op basis van het raadsbesluit in afstemming met de gemeente aan de slag gegaan met een nieuwe beleidsvisie en operationeel vijfjarenplan. Dit is eind december opgeleverd. De gemeente is gestart met de voorbereidingen met betrekking tot de overname van het groot onderhoud aan dit rijksmonument. De notaris is gestart met de noodzakelijke aanpassingen om de akte van overdracht van het economisch eigenaarschap aan te passen aan het raadsbesluit.

74

Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? •

We leggen monumentale en karakteristieke panden, historische wegen en landschappen en monumentale bomen en lanen systematisch vast op een digitale kaart en in het omgevingsplan;

•

We zien toe op de naleving van het behoud van het cultureel erfgoed zoals vastgelegd in de erfgoedverordening. We houden toezicht op mogelijke overtredingen.

5. Peel en Maas benut kansen op het gebied van erfgoed voor opgaves in verschillende programma’s. Kaderstellende uitgangspunten: • We herstellen en versterken het erfgoed bij ruimtelijke ontwikkelingen met oog voor kwaliteit en hebben daarbij een gebiedsgerichte benadering om de ruimtelijke kwaliteit van de leefomgeving te behouden en te versterken. Dit doen we onder andere door erfgoed te verankeren in het ruimtelijk kwaliteitsbeleid; •

Hebben we gedaan wat we ervoor zouden doen in 2025?

5.1 We stimuleren en faciliteren initiatieven met als doel herbestemming van kerkgebouwen en fungeren daarbij op verzoek als sparringpartner. In verschillende dorpen zijn werkgroepen gestart met het vormen van ideeën of plannen voor de herontwikkeling van de kerk. Er hebben verschillende gesprekken plaatsgevonden voor nieuwe herbestemmingen voor de kerken in Baarlo, Maasbree en Kessel-Eik. Deze gesprekken hebben geresulteerd in eerste schetsen met ideeën. Deze ideeën zullen naar verwachting concreter worden in 2026.

We grijpen de herinrichting van de openbare ruimte en landschappen aan om erfgoed zichtbaar en beleefbaar te maken.

Wat hebben we verder binnen dit programma gedaan? •

We stimuleren en waar mogelijk subsidiëren culturele initiatieven/evenementen.

•

In mei heeft voor de laatste keer EGOpop in Egchel plaatsgevonden.

•

We faciliteren activiteiten die gericht zijn op een nieuw cultuuraanbod, op de kunstzinnige, culturele en muzikale ontwikkeling van inwoners.

•

Er zijn culturele activiteiten ondersteund, waaronder WMGOI (Waar Meijel Grots Op Is) concert en de kunstexpositie van The ART Point in Panningen.

•

We ondersteunen op ad hoc basis initiatiefnemers in de ontwikkeling van culturele projecten (idee, uitvoering, financieel, participatie, kwalitatief, etc.).

•

Er zijn gesprekken/overleggen geweest met organisaties op initiatief van de gemeente. Voorbeelden zijn de overleggen met de schutterijen, de jongerencentra, de carnavalsverenigingen en de heemkundeverenigingen. De gemeente biedt ondersteuning aan Schutterij Leonardus in de afwikkeling naar de fusie met de schutterij in Beringe (inclusief de schutterslocatie in Egchel).

•

We ondersteunen op ad hoc basis initiatiefnemers in de ontwikkeling van culturele projecten (idee, uitvoering, financieel, participatie, kwalitatief, etc.).

•

De kunstwerken van Baarlo Leeft hebben hun bestemming in het dorp Baarlo gekregen. Het kunstwerk tankversperring in Meijel en het kunstwerk Veerramp in Kessel zijn gepast onthuld.

•

We faciliteren activiteiten die gericht zijn op de coördinatie en de uitvoering van binnen – en buitenschoolse cultuur educatieve activiteiten.

•

Verschillende instellingen worden financieel ondersteund om cultuureducatie te bieden. Voor Scholengemeenschap Het Bouwens en Museum Peel en Maas is een deel van de subsidie gekoppeld aan de rol van combinatiefunctionarissen.

•

We zorgen voor de uitreiking van de jaarlijkse gemeentelijke cultuurprijs. 75

•

In november is de gemeentelijke cultuurprijs uitgereikt aan de heer P. Cootjans.

•

We beschermen en onderhouden de kunstwerken in de openbare ruimte.

•

De kunstwerken zijn verzekerd en daar waar nodig is onderhoud gepleegd.

•

We adviseren, verbinden, faciliteren en ondersteunen gevraagd en ongevraagd de ontwikkeling van organisaties/platforms die erfgoed inzetten voor het bereiken van hun doelstellingen.

•

We hebben overleg gevoerd met vertegenwoordigers van erfgoedorganisaties om te onderzoeken op welke wijze samenwerking vorm gegeven kan worden. Dit proces gaat door in 2026.

•

Het adviseren van organisaties en particuliere eigenaren over het veiligstellen van erfgoed;

•

Organisaties, stichtingen, particuliere eigenaren, enz. zijn (op hun eigen initiatief) voorzien van informatie met betrekking tot het veiligstellen van hun eigen beschermde erfgoed. Dit kan bijvoorbeeld betrekking hebben op verduurzaming, subsidies, verbouwingsvragen, redengevende omschrijvingen, enz.

•

We onderhouden het digitaal ontsluiten en het geven van beleving aan erfgoed in gemeentelijk eigendom.

•

Stichting PeelenMaasNet wordt door de gemeente met subsidie gefaciliteerd voor de exploitatie, het onderhoud en eventuele updates/upgrades van het digitale erfgoedplatform en voor het doorlopend verbeteren van de bereikbaarheid van het digitale erfgoed voor ieder voor de jaren 2025-2028.

•

We faciliteren de gemeenschap in het onderhouden van kruisen en kapellen.

•

In 2025 heeft er een bijeenkomst plaatsgevonden met de verschillende stichtingen kruisen en kapellen van gemeente Peel en Maas. Hierin is de afspraak gemaakt dat er in 2026 een nieuw onderhoudsplan voor de komende vijf jaar voor alle kruisen en kapellen wordt opgesteld. In Q2 2026 zal een nieuwe bijeenkomst plaatsvinden waarin de eerste opzet van het onderhoudsplan aan de stichtingen gepresenteerd wordt.

•

We zorgen voor de monumenten in gemeentelijk eigendom, zoals de molen in Kessel, de watermolen in Baarlo en Kasteel de Keverberg.