2025-048 03 Jaarstukken 2024

Dit doen we over verschillende onderwerpen zoals vergroenen, ontstenen, verkeersveiligheid, afkoppelen van regenwater, inrichting van het landschap en het versterken van de biodiversiteit. Met scholen gaan we aan de slag met educatie en het vergroenen van schoolpleinen (regionaal project Groen Blauwe revolutie schoolpleinen). Wij werken hier zo veel mogelijk samen met partners als bijv. Veilig Verkeer Nederland, Groenplatform, 27

Peel en Maas Schoon en Waterklaar. In nauwe samenwerking met scholen, kinderen, ouders en andere belanghebbenden zijn de groen blauwe schoolpleinen van de Diamant in Baarlo, de Liaan in Helden en de Avonturier in Koningslust in het voorjaar van 2024 gerealiseerd en in gebruik genomen. Ook het hittestress bestendig maken van het schoolplein van de Groenling in Panningen is voorbereid en wordt in het voorjaar van 2025 meegenomen in het project een klimaatbestendig Ringovenpark. Vanuit de groenblauwe revolutie zijn er in 2024 geen nieuwe projecten opgestart.

• • • • • • • • • •

Wat hebben we verder binnen dit programma gedaan? Advisering over de openbare ruimte inclusief het toezicht daarop; Beheer van de openbare ruimte; Advisering over en uitvoering van ongediertebestrijding (plagen) en bestrijding van bijvoorbeeld ongewenste exoten en eikenprocessierups; Nemen (tijdelijke) verkeersmaatregelen en verrichten tellingen en metingen; We werken samen met partners aan bewustwording over afval, verkeersveiligheid, klimaat, biodiversiteit etc. Ook overleggen we met scholen en (verkeers-)ouders; Begeleiden en inzet van mensen met een achterstand op de arbeidsmarkt en integratieprojecten; Gladheidsbestrijding; Materialen uitleen bij evenementen; Advisering van verenigingen bij het beheer en onderhoud van (sport-)accommodaties; 24/7 calamiteitendienst bij storingen, incidenten en calamiteiten in de openbare ruimte.

Heeft het gekost wat het mocht kosten? Realisatie begrotingsjaar 11.469.881 18.656.479 -7.186.598

Baten Lasten Saldo

Raming begrotingsjaar ná wijziging 10.937.685 19.084.964 -8.147.279

Raming begrotingsjaar vóór wijziging 10.937.685 18.968.964 -8.031.279

Het programma 1.2 laat over 2024 een positieve afwijking van € 960.681 zien. De baten zijn € 532.196 hoger dan begroot en de lasten zijn € 428.485 lager dan begroot, zodat per saldo een positieve afwijking resteert. De afwijkingen kunnen (afgerond op € 1.000) als volgt worden verklaard: Lasten: • Lagere uitgaven externe kosten afval € 376.000 Dit wordt veroorzaakt door enkele kleine kostenoverschrijdingen en doordat de teruggaaf van de Veolia gelden is geboekt als vermindering van de kosten. •

Hogere uitgaven gladheidbestrijding -/- € 35.000 Door de (ondersteunende) inzet van loonwerkers voor de gladheidsbestrijding, de verdere automatisering van de gladheidsbewaking en het weer op peil brengen van de voorraad strooizout zijn de kosten hoger dan begroot.

•

Hogere uitgaven speelvoorzieningen -/- € 160.000 Speeltoestellen voor schoolpleinen en speeltuinen zijn door de gemeente aangekocht. Tegenover deze hogere uitgaven staan de hogere inkomsten die de gemeente heeft ontvangen van de stichting waar de scholen onder vallen, van een dorpsoverleg en van een supermarkt. 28

•

Hogere uitgaven groenvoorziening Weidebos -/- € 52.000 Dit is een woonontwikkeling aan de Roggelseweg in Helden. Het plan is door Ruimte voor Ruimte ontwikkeld. De openbare ruimte zou na woonrijp maken worden overgedragen naar de gemeente. In overleg tussen de gemeente en Ruimte voor Ruimte is besloten om de aanleg van het groen over te dragen naar de gemeente. Daardoor hadden wij als gemeente meer grip op de kwaliteit van de aanleg van het groen en konden we gemakkelijker rekening houden met wensen van bewoners. Tegenover deze hogere kosten staan ook hogere inkomsten.

•

Hogere uitgaven externe kosten riolering -/- € 257.000 Dit wordt onder andere veroorzaakt door de kosten van huisaansluitingen die € 90.000 hoger zijn dan begroot. Tegenover deze kosten staan ook hogere inkomsten. Ook zijn de kosten van onder andere het kolkenzuigen en het vegen van de molgoten hoger door de nieuwe contracten. Vanwege verkeerd gebruik van de riolering door Kafra Maasbree heeft de gemeente in opdracht van Kafra tijdelijk afvalwater per as moeten afvoeren zodat dit netjes aangevoerd kon worden naar de rioolwaterzuivering. Tegenover deze kosten staan ook opbrengsten.

•

Lagere uitgaven openbare verlichting en ondergrondse infrastructuur € 145.000 Over 2022 zijn er € 40.000 energiekosten terug ontvangen. Daarnaast zijn we in afwachting van afrekening energiekosten 2024 en verrekening energiebelasting van eerdere jaren.

•

Hogere doorverdeelde kosten -/- € 234.000 De doorverdeelde kosten op product 1.2 zijn 4% hoger dan begroot.

•

Lagere kapitaallasten € 638.000 De kapitaallasten zijn lager dan begroot. Er zijn veel investeringen op wegen en riolering geweest, maar omdat de werken nog niet gereed zijn, wordt er nog niet over afgeschreven.

•

Overige uitgaven per saldo € 7.000 lager Per saldo zijn er op de diverse verschillende producten binnen programma 1.2 kleine afwijkingen en is er € 7.000 minder uitgegeven.

Baten: •

Lagere inkomsten afvalinzameling -/- € 89.000 Er zijn lagere vergoedingen van Verpact, minder subsidie zwerfafval, minder inkomsten poorttarief milieupark en minder inkomsten afvalstoffenheffing.

•

Hogere inkomsten wegen € 56.000 Het betreft voornamelijk degeneratievergoeding en inkomsten aanleg inritten. Tegenover deze inkomsten staan ook uitgaven.

•

Hogere inkomsten wijk, natuur en landschap € 227.000 Vergoeding die de gemeente heeft ontvangen voor de aanschaf van speeltoestellen voor schoolpleinen en speeltuinen. Daarnaast is € 52.000 ontvangen voor de aanleg van het groen in Weidebos.

•

Hogere inkomsten riolering € 279.000 Hogere inkomsten rioolrecht en hogere inkomsten uit leges rioolaansluitingen. Tegenover deze inkomsten staan ook uitgaven. Daarnaast zijn de gemaakte kosten vanwege verkeerd gebruik van de riolering door Kafra aan hun doorberekend.

•

Hogere inkomsten openbare verlichting en beheer ondergrondse infrastructuur € 58.000 De inkomsten zijn hoger dan begroot door elektriciteitsvergoeding lichtmastreclame en hogere legesinkomsten uit beheer- en degeneratiekosten (vergoeding van energieleveranciers ter dekking van de kosten van bestrating als gevolg van openbreking). 29

• Overige kleine afwijkingen per saldo € 1.000 Er zijn binnen het programma 1.2 verschillende kleine afwijkingen, die leiden per saldo tot lagere baten.

30

Programma: 2.1 Werk en inkomen Peel en Maas is een vitale gemeenschap waar iedereen naar vermogen in kan participeren. Wij organiseren de ondergrens. Dat betekent dat we bepalen vanaf welk moment door de overheid hulp wordt geboden. Alleen deze ondergrens is onvoldoende om het goede leven te behouden. Daarom sluiten wij aan bij de krachten van onze gemeenschap om dit te realiseren. We stimuleren en faciliteren collectieven in onze gemeenschap om het goede leven in samenspraak en samenwerking met alle belanghebbenden – inwoners, organisaties, bedrijven, overheid – te bereiken, uit te bouwen en in stand te houden. Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? 1. Iedereen neemt, naar eigen vermogen, deel aan de gemeenschap.

Hebben we gedaan wat we ervoor zouden doen? 1.1 In 2024 gaan we het Experience Center (werknaam) volledig in gebruik nemen als basis voor alle leerontwikkelroutes. Dit centrum is bedoeld voor werkzoekenden om zich beter te oriënteren op arbeid en opleiding. Dit doen we samen met ondernemers, (taal)onderwijs en andere lokale partners. In maart 2024 is HAL9 (Experience Center) in gebruik genomen. Inmiddels zijn er acht ondernemers betrokken bij de inrichting van de diverse werkstations, waar 5 dagen per week een werkaanbod wordt aangeboden aan de deelnemers. Ook wordt er vijf dagen per week taalonderwijs verzorgd door Gilde educatie. In totaal zijn 99 deelnemers (statushouders en jongeren) bereikt. HAL9 heeft de SBB erkenning voor ‘Dienstverlening en Houtbewerking’ gekregen. Dit betekent dat de deelnemers vanaf nu praktijkverklaringstrajecten kunnen doorlopen (MBO certificering).Tot slot heeft er een netwerkdag met alle geïnteresseerde partners plaatsgevonden met als gevolg twee concrete acties: een oriëntatie week organiseren voor deelnemers bij ondernemers in samenwerking met Gilde Educatie (2025) en het geven van invulling aan de oproep van partners om HAL9 meer publiciteit te geven (HAL9 LinkedIn en website gemeente).

1.2 Voor arbeidsmatige dagbesteding en beschut werken gaan we meer aan netwerkontwikkeling doen om zo een nauwere samenwerking met en tussen lokale zorgpartijen tot stand te brengen. De contacten met enkele aanbieders van dagbesteding en beschut werk zijn geïntensiveerd. Er is nog geen sprake van een structurele netwerkontwikkeling, dit wordt gekoppeld aan de ontwikkeling van het nieuwe ontwikkelbedrijf. 1.3 We sluiten aan bij nieuwe regionale pilots in diverse bedrijfssectoren zoals ‘Dichterbij dan je denkt’, ‘Hoofdzaak werk’ en onze eigen Zorgroute in combinatie met ‘Zorgstart’. Ook willen we als pilot zowel lokaal als regionaal meer gebruik maken van sociaal return on investment (SROI). De pilots zijn bedoeld om te ontdekken welke voorzieningen en welke begeleiding het meest effectief zijn bij werkzoekenden. We nemen deel aan genoemde regionale pilots, waarbij we na een evaluatie in 2025 deze al dan niet als onderdeel van onze leer-ontwikkelroutes overnemen. SROI is inmiddels een structureel onderdeel geworden binnen het regionale en lokale inkoopbeleid. 31

1.4 Met Horst aan de Maas en Venray onderzoeken we de effectiviteit van ons re-integratiebeleid voor alle doelgroepen. We inventariseren daarvoor welke partners actief zijn op deze terreinen en hoe we met deze partners kunnen samenwerken. Daaruit wordt ook duidelijk wat de positie van de NLW in de drie gemeentes gaat worden. We streven naar besluitvorming door de drie colleges in het kader van de lange termijn opdracht. In december 2024 heeft er in de raad besluitvorming plaatsgevonden over de transformatie van de NLW. Door het uitvoeren van de opdracht “iedereen doet mee” is geïnventariseerd hoe de samenwerking met de NLW in de toekomst eruit komt te zien. Ook is hierbij een combinatie gemaakt met HAL9. 2. Iedereen heeft een inkomen dat het mogelijk maakt om als volwaardig burger mee te doen in de samenleving.

2.1 We voeren ondersteuningsmaatregelen uit voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen. Naast het uitvoeren van de ondersteuningsmaatregelen hebben we sinds november de eigen bijdrage voor de gemeentelijke opvang ingevoerd. En verder: De alleenverdienersproblematiek is in kaart gebracht en voorbereid. De gebruikelijke communicatiemiddelen zijn ingezet. In 2024 hebben zich nog geen inwoners gemeld. Het Minimabeleid is herijkt waardoor een grotere doelgroep bereikt wordt. De energietoeslag 2023 is afgerond. We hebben beleid geformuleerd om het verstrekken van bijstandsuitkeringen mogelijk te maken aan bewoners van de doorstroomvoorziening in Horst aan de Maas.

3. Voorkómen van financiële problemen, zodat burgers (beter) kunnen participeren in de samenleving.

3.1 We breiden de kredietmogelijkheden uit voor een grotere groep (meer dan 120% van bijstandsnorm) die door de huidige ontwikkelingen in financiële problemen zijn gekomen. Hiermee kunnen we bij meer inwoners bijdragen aan de bestaanszekerheid. De kredietmogelijkheden zijn uitgebreid. Daarnaast is de dienstverlening uitgebreid met budgetbeheer.

4. Uitkeringscliënten zijn zich bewust van hun rechten en plichten.

4.1 We passen ons handhavingsbeleid aan op de wijziging van de Participatiewet die waarschijnlijk eind 2023 wordt vastgesteld. De wet gaat hierbij meer uit van vertrouwen vooraf in plaats van handhaving achteraf. Omdat we dit al grotendeels toepassen is alleen een wijziging van de Afstemmingsverordening nodig. Het handhavingsbeleid is nog niet aangepast omdat de wetswijziging ‘Participatiewet in balans’ is uitgesteld door de Rijksoverheid.

32

Wat hebben we verder binnen dit programma gedaan? Werk •

We investeren en participeren als partner in diverse netwerken; o.a. in het netwerk: “Wij maken Werk van Werk”; • We stimuleren een zo inclusieve samenleving en arbeidsmarkt waar we middels co-creatie partnerships aangaan om samen zoveel mogelijk kansen te creëren voor onze werkzoekenden; • We maken optimaal gebruik van de re-integratie voorzieningen, monitoren op hun effectiviteit zowel bij werkzoekenden als bij ondernemers; • We participeren beleidsmatig in diverse Noord-Limburgs samenwerkingsverbanden op het gebied van arbeidsmarktbeleid, Participatiewet, inkoop diensten(MGR), en maken deel uit/werken samen met; het Werkgeverservicepunt(WSP), het Mobiliteitsteam(RMT), het Doorstroompunt (voormalig RMC) en het Leerwerkloket; • We werken voor de uitvoering van de Wsw en gedeeltelijke uitvoering Participatiewet samen in de gemeenschappelijke regeling Noord-Limburg West (NLW); • We adviseren en interveniëren als aandeelhouder ten aanzien van de bedrijfsvoering van ons SW bedrijf NLW; • We re-integreren diverse doelgroepen: uitkeringsgerechtigden, statushouders, VSO-ers (Voortgezet Speciaal Onderwijs), leerlingen zonder startkwalificatie en niet-uitkeringsgerechtigden • We stellen beschut werk plekken ter beschikking; • We ondersteunen burgers bij hun indicatie voor het doelgroepenregister (doelgroep banenafspraak) en beschut werken; • We zoeken naar beschikbare alternatieve

financieringsbronnen o.a. ESF; • We ondersteunen inwoners met aanvullende modules (via kennisoverdracht, excursies) gericht op o.a. kenmerken/gebruiken van onze (lokale) samenleving op het gebied van geld, gezondheid, overheid, arbeidsmarkt, cultuur en welzijn om beter te integreren in onze samenleving. Inkomen • We verstrekken bijstandsuitkering, bijzondere bijstand, ondersteuning voor zelfstandigen; • We voeren controles uit, zoals staat beschreven in de kwaliteitsborging SD; • We voeren debiteurenbeheer uit voor verstrekte leningen, borgsommen of kredieten uit bijzondere bijstand, Bbz of Tozo kredieten; • We faciliteren middelen (subsidie) voor initiatieven rondom collectieve minimaregelingen, zoals collectieve ziektekostenverzekering, stichting Leergeld, Jeugdfonds Sport en Cultuur kleding- en Voedselbank. Schuldhulpverlening • De Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) voeren wij uit in samenwerking met netwerkpartners zoals Vorkmeer (Wegwijzer) en woningcorporaties (preventief én curatief).

Een voorbeeld hiervan is de samenwerking met de woningcorporaties bij het voorkomen van huisuitzetting door huisbezoeken van onze eigen schuldhulpverleners samen met maatschappelijk werk (Vorkmeer); • We vragen bij maatschappelijke begeleiding van statushouders meer aandacht voor het leren budgetteren; • We coördineren de bijeenkomsten voor het Platform Armoedevrij Peel en Maas; • We blijven vroeg signalering van schulden door gezamenlijke afspraken met partners zoveel mogelijk bevorderen mede in het licht van actuele ontwikkelingen. Naleving en controle (op onderdeel Werk en Inkomen) • We geven voorlichting over en werken de gemeentelijke website, folders en (digitale) dienstverlening bij, op alle onderdelen van dit programma; • Fraudebestrijding. Algemeen • We ondersteunen stichting ‘Het Ontdeklab Peel en Maas’; om meer leerlingen vanuit PO en VO enthousiast te krijgen voor een technische opleiding en beroep.

33

Heeft het gekost wat het mocht kosten? Realisatie begrotingsjaar 10.641.946 20.335.973 -9.694.027

Baten Lasten Saldo

Raming begrotingsjaar ná wijziging 9.540.600 19.788.465 -10.247.865

Raming begrotingsjaar vóór wijziging 7.340.600 17.685.465 -10.344.865

Het programma 2.1 laat over 2024 een positieve afwijking van € 553.838 zien. De baten zijn € 1.101.346 hoger dan begroot en de lasten zijn € 547.508 hoger dan begroot, zodat per saldo een positieve afwijking resteert. De afwijkingen kunnen (afgerond op € 1.000) als volgt worden verklaard: Lasten: •

Hogere lasten Sociale werkvoorziening -/- € 40.000 Voor de doorontwikkeling van het regionale werkvoorzieningschap zijn in 2024 enkele aanvullende onderzoeken en werkzaamheden uitgevoerd die leiden tot € 40.000 hogere kosten dan begroot. De resultaten van die onderzoeken en werkzaamheden worden gebruikt voor de opbouw van het lokale leerontwikkelbedrijf en afbouw van de regionale structuur wat in 2025 en verder zijn beslag krijgt.

•

Hogere lasten re-integratie -/- € 45.000 De totale kosten voor begeleiding en leertrajecten naar re-integratie bedragen in 2024 € 735.000 en zijn € 45.000 hoger dan geraamd doordat meer cliënten hebben deelgenomen.

•

Hogere lasten uitkeringen -/- € 127.000 Het aantal bijstandsuitkeringen en loonkostensubsidies in 2024 is hoger dan de ramingen. Bij de uitkeringen IOAZ, IOAW en BBZ zijn minder uitkeringsgerechtigden dan begroot en uiteindelijk resulteert dat in € 127.000 hogere kosten. Gespecificeerd naar soort uitkeringen is het beeld als volgt: Bijstandsuitkeringen: -/- € 223.000 Loonkostensubsidie: -/- € 78.000 IOAZ: € 27.000 IOAW: € 77.000 BBZ 2024: € 70.000

•

Hogere lasten externe inhuur -/- € 189.000 Ter vervanging van ziekte en voor enkele specifieke werkzaamheden (zoals energietoeslag) heeft in 2024 externe inhuur plaatsgevonden die hoger is dan vooraf geraamd.

•

Afrekeningen BBZ en TOZO 2024 -/- € 231.000 De aflossingen die we ontvangen in het kader van BBZ- en TOZO kredieten worden verrekend met het Rijk. De bij de opbrengsten vermelde bedragen worden dus gecompenseerd met deze afrekeningen en hebben per saldo geen effect op het rekeningsaldo.

•

Actualiseren vorderingen sociale zaken -/- € 155.000 Jaarlijks actualiseren we de stand van de vorderingen op het gebied van werk en inkomen. In 2024 zijn per saldo meer vorderingen afgelost dan verstrekt waardoor de stand per 31 december 2024 lager is dan per 31 december 2023. Dat leidt tot een bijstelling die een nadelig effect van € 155.000 heeft op het jaarrekeningsaldo.

34

•

Hogere lasten bijzondere bijstand -/- € 191.000 De kosten voor bijzondere bijstand betreffen o.a. bijdragen aan jeugd- en volwassenenfonds, kledingbank en voedselbank. In 2024 zijn die bijdragen hoger dan geraamd omdat bij enkele van deze organisaties de vraag stijgt. De persoonlijk toegekende bijzondere bijstand is in 2024 ook hoger dan het geraamde bedrag omdat er meer (goedgekeurde) aanvragen zijn geweest.

•

Lagere lasten steunfonds inwoners 2023 € 488.000 Via resultaatbestemming 2023 is het overschot van het steunfonds inwoners uit 2023 overgeheveld naar 2024. Er zijn op het gebied van minimabeleid in 2024 diverse maatregelen ingevoerd (bijv. saneringskrediet) die nog niet in dat jaar tot uitgaven hebben geleid. We zien wel een toename van de kosten voor bijzondere bijstand van € 191.000 en de kosten van de regeling energietoeslag 2023-2024 waarvoor in 2024 geen compensatie is ontvangen.

•

Hogere lasten energietoeslag 2023 – 2024 -/- € 96.000 De regeling energietoeslag 2023-2024 maakte het mogelijk dat inwoners tot 30 juni 2024 aanvragen konden indienen om daarvoor in aanmerking te komen. In totaal leidt dat in 2024 nog tot € 96.000 aan uitgaven.

•

Lagere lasten bijdrage ziektekostenverzekering € 64.000 Er is in 2024 minder gebruik gemaakt van de compensatieregeling voor ziektekostenverzekering dan in 2023 terwijl de regeling ongewijzigd is gebleven. Daardoor blijft van het totaal budget van € 390.000 uiteindelijk nog € 64.000 over.

•

Overige hogere lasten per saldo -/- € 25.000 Binnen programma 2.1 zijn per saldo nog € 25.000 hogere lasten ontstaan door diverse kleinere posten.

Baten: •

Hoger baten rijksvergoeding BUIG € 1.010.000 De verdeling van het rijksbudget BUIG (Bundeling Uitkeringen Inkomensvoorzieningen Gemeenten) is voor 2024 gewijzigd op basis van nieuwe rekenmodellen waarin de verwachte kosten van een gemeente voor bijstand en dergelijke worden berekend. Vanwege de toepassing van die nieuwe verdeling ontvangt Peel een Maas een hogere BUIG-uitkering dan voorheen en dus ook hoger dan begroot.

•

Lagere baten afrekening BBZ 2023 -/- € 194.000 De afrekening van de ontvangen aflossingen voor BBZ-kredieten over 2023 leidt tot een terugbetaling van € 194.000 aan het Rijk.

•

Afrekeningen BBZ en TOZO 2024 € 231.000 De aflossingen die we ontvangen in het kader van BBZ- en TOZO kredieten worden uiteindelijk weer verrekend met het Rijk. Deze opbrengsten vallen dus weg tegen de bij de lasten vermelde bedragen als verplichting tot terugbetaling aan het Rijk.

•

Hogere baten terugbetalingen (leen)bijstand € 50.000 In 2024 is er in totaal zo’n € 110.000 terugbetaald aan leenbijstand en andere voorzieningen. Dat is € 50.000 meer dan in de begroting was opgenomen en wordt verklaard doordat ook de uitgaven voor minimabeleid hoger zijn dan het budget.

•

Overige hogere baten (per saldo) € 3.000 Binnen programma 2.1 zijn per saldo nog € 3.000 hogere baten ontstaan door diverse kleinere posten.

35

Programma 2.2 Zorg en Ondersteuning Gemeenschappen in Peel en Maas kenmerken zich doordat iedereen naar vermogen mee doet; het goede leven wordt vanuit de samenleving bevorderd. Als ondersteuning nodig is worden collectieve voorzieningen ingezet. Waar nodig wordt als aanvulling de maatwerkvoorziening aangeboden. Om collectieve voorzieningen te realiseren, faciliteert de gemeente en ondersteunen we, waar nodig, verbanden van burgers en maatschappelijke partners. We leven in een samenleving waarin de mens leidend is in plaats van het systeem. Daarom willen we met zijn allen een wereld opbouwen vanuit de talenten die er zijn en daar de systemen op aanpassen. Het samenleven van inwoners kenmerkt zich door het mee laten doen van iedereen, met specifieke aandacht voor mensen in een kwetsbare positie. Inwoners kunnen zo de kwaliteit van hun eigen leven en elkaars leven bevorderen. Deze manier van leven in de gemeenschap helpt om zo lang mogelijk de regie over het eigen leven te voeren en om mee te doen. Daarbij bepalen gemeenschappen zelf welke voorzieningen ze vanuit hun eigen kwaliteiten realiseren en welke aanvullende woon-, welzijns- en zorgvoorzieningen nodig zijn. Als gemeente zijn wij vangnet voor kwetsbare groepen en zetten daarvoor maatwerkvoorzieningen en/of maatschappelijke opvang in.

Als het gaat om professionele inzet geven we ruim baan aan nieuw vakmanschap van de zorgprofessional. Daarnaast brengen we regelgeving en protocollen terug tot het verantwoorde minimum. Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? 1. Inwoners en gemeenschappen voeren zelf regie en geven zelf vorm aan het zorgen voor elkaar.

Hebben we gedaan wat we ervoor zouden doen? 1.1 We pakken de doorontwikkeling van de dorpsontmoetingen per dorp op samen met besturen, beroepskrachten en andere netwerkpartners. We hebben gesproken met alle dorpsontmoetingen en betrokken maatschappelijke organisaties. Deze gesprekken hebben inzicht gegeven in de diversiteit aan dorpsontmoetingen en de vraagstukken die daaruit voortkomen. We werken aan een nadere duiding van de doorontwikkelingsrichting van de dorpsontmoeting en een bijbehorend subsidiekader. 1.2 We zijn een actieve partner om het langer thuis wonen van ouderen mogelijk te maken. We faciliteren woonvormen waarbij ouderen makkelijker thuis kunnen wonen (bijv. Knarrenhof). We stimuleren de bewustwording bij (toekomstige) ouderen over langer en veilig thuis wonen en trekken hierin samen op met partijen zoals het Huis van Morgen en KBO’s. We hebben een nieuwe samenwerkingsovereenkomst afgesloten (2025 – 2028) met de partners van het Huis van Morgen. En zijn gesprekken gestart met het bestuur van het Huis van Morgen over het zichtbaar maken wat inwoners kunnen doen aan verduurzaming en vergroening. Met zowel besturen van de KBO’s Peel en Maas als bij informatiebijeenkomsten van KBO’s zijn het langer thuis wonen en woonvormen voor ouderen besproken en de mogelijkheden toegelicht.

2. Er zijn toegankelijke algemene voorzieningen aangevuld met passende maatwerkvoorziening.

2.1 De werkwijze van de pilot Hendig bij jeugd gaan we ook bij Wmo toepassen. Naast casussen bij het integraal team Jongvolwassenen gaan we een pilot opzetten voor ouderen in Panningen genaamd DOE(N) es Hendig. We willen daarmee met ketenpartners komen tot integralere en passendere zorg als antwoord op personeelstekorten, complexere problematiek in de thuissituatie en minder mantelzorgers. De pilot is in 2024 gestart. Daarmee willen we inwoners bereiken waar de ondersteunings- en/of zorgbehoefte beginnend en nog klein is. Er zijn inmiddels ruim vijftien netwerkpartners aangesloten. Hierbij zijn ook partners die het ontstaan van beperkingen en problemen signaleren en van betekenis kunnen 36

zijn in de toeleiding naar DOE(N) es Hendig. Samen zijn er ervaringen opgedaan met casussen en heeft men elkaar leren kennen. Er is een flyer voor inwoners en verwijzers opgezet. In de evaluatie is afgesproken dat we ook andere gespreksvormen gaan aanbieden om inwoners hulp via DOE(N) es Hendig te laten vragen. 2.2 We treffen voorbereidingen voor de nieuwe regionale aanbesteding van collectief vraagafhankelijk vervoer onder de vlag van de gemeenschappelijke regeling Omnibuzz. Hierbij is (meer) verbinding met het openbaar vervoer een thema. Er is regionaal besloten om het contract te verlengen tot 1-12028. 2.3 We doen mee met het regionale project ‘Kom Mee in het OV’ om het OV-gebruik voor ouderen laagdrempelig te maken en daardoor hun zelfredzaamheid te vergroten. Vrijwillige ambassadeurs hebben op maandelijkse inloopmomenten in het Huis van de Gemeente informatie gegeven aan inwoners die een steuntje in de rug nodig hadden om met het OV te reizen. Daarnaast zijn er met twee groepen proefreizen gemaakt. 3. Er is maatschappelijke opvang voor kwetsbare groepen.

3.1 We versterken de lokale sociale basis. Insteek hierbij is het normaliseren en zo te komen tot een duurzamere uitstroom vanuit Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang. En op het voorkomen van instroom. Binnen Beschermd Wonen ligt nu het accent op het aanleren van zelfstandigheidsvaardigheden en niet meer op langdurig verblijf. Begeleiders sturen op verbinding met de omgeving en meedoen in de gemeenschap. We hebben meegedaan aan de omvorming van het regionale transferpunt tot woonkans waarbij naast uitstromers Beschermd Wonen ook andere kwetsbare doelgroepen hulp krijgen bij het vinden van een passende woonruimte. 3.2 We stimuleren passende en betaalbare woonruimte voor kwetsbare jongvolwassenen. Ook hiermee voorkomen we instroom van Beschermd Wonen en maken we uitstroom mede mogelijk. We ondersteunen kwetsbare jongvolwassenen bij het vinden van passende woonruimte, o.a. dragen we hen aan bij Woonkans. De laatste woonstudio’s van de Fontein in Helden zijn in 2024 verhuurd, waaronder ook een aantal door kwetsbare jongvolwassenen. Ook in de woonstudio’s van de voormalige Rabobank in Panningen hebben enkele kwetsbare jongeren een plek gevonden. In Meijel zijn met hulp van Antares en Sint Jozef twee kwetsbare jongvolwassenen gehuisvest.

4. We faciliteren gemeenschappen en (groepen) burgers bij het bevorderen van een gezonde leefstijl.

4.1 We geven lokaal en regionaal uitvoering aan het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) op basis van ingediende plan van aanpak, op het gebied van onder meer leefstijl, valpreventie, mentale gezondheid, sociale basis, terugdringen gezondheidsverschillen en gezonde leefomgeving. Met de financiële middelen van het GALA hebben we preventieve initiatieven kunnen ondersteunen zoals het project schoolfruit en groente op bassischolen, bijeenkomsten en cursussen rondom valpreventie, activiteiten om bewegen te bevorderen en de aanleg van jeu-de-boulesbanen. De projecten leiden tot meer verbinding en samenwerking tussen sociaal domein, sport, cultuur en openbare ruimte. Het project Valpreventie is goed gaan lopen en 37

is een thema dat leeft in de kernen van Peel en Maas. 115 ouderen hebben deelgenomen aan een valpreventiecursus. 4.2 We realiseren in samenspraak met de kernen collectieve voorzieningen voor recreatief gebruik zoals duofietsen om bewegen te stimuleren. We zijn gestart met een inventarisatie wat er al is. Inmiddels zijn er meer initiatieven op dit vlak ontstaan, zoals de rolstoelfiets en duofietsen van de Zonnebloem. 4.3 Vanuit het Integraal Zorgakkoord (IZA) haken we aan bij het regioplan voor Noord- en Midden-Limburg om te bepalen aan welke onderdelen we willen participeren of bijdragen. We hebben actief deelgenomen aan overleggen tussen de gemeenten in de regio. Vanuit de regionale IZA-middelen hebben we lokale initiatieven die voldoen aan de doelstellingen van het IZA en het regioplan (mede) kunnen financieren. Voorbeelden zijn ‘t Thoeshoes, de respijtzorg van het Plattelandshoés en het spreekuur van de gezinscoach bij de huisartsenpraktijken. 4.4 We faciliteren lokaal extra communicatie en ondersteuning bij de landelijke campagnes Ik Pas (30 dagen zonder alcohol) en Stoptober (stoppen met roken en vapen). We hebben intern en extern aandacht geschonken aan Ik Pas. Rondom de carnaval hebben we communicatiemiddelen van Vincent van Gogh Preventiegroep van de campagne ‘zien drinken, doet drinken’ ingezet. Daarnaast hebben we informatie (o.a.

webinars over vapen) gedeeld met partners om ouderbetrokkenheid te creëren.

Wat hebben we verder binnen dit programma gedaan? Eigen regie gemeenschappen en burgers • Ondersteunen van (burger)initiatieven op gebied van wonen, zorg en welzijn; • In gesprek met gemeenschappen, zorgpartijen en zorgverzekeraar/zorgkantoor over thema’s als mantelzorg, dementie en eenzaamheid. Algemene en maatwerkvoorzieningen • Facilitering en subsidiëring van algemene voorzieningen: de dorpsinfoloketten, dorpsontmoetingen (inclusief Thoeshoes), dorpsvervoer, TWP, inloop GGZ, Huis van Morgen, Join In, de Thoesvrijwilliger, Plattelandshoes en Plant-Aardig; De dorpsvoorziening Hulp bij huishouden is vanwege de btw-kwestie eind 2024 weer omgezet naar een algemene voorziening. We hebben nu samen met de zorgcoöperatie Peel en Maas contracten met de zorgaanbieders. • Uitvoeren van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning door het voeren van gesprekken, afhandelen van meldingen en aanvragen, geven van informatie en advies etc.; • Brede ondersteuning aan jongvolwassenen via het integraal team jongvolwassenen; • In gesprek met zorgverzekeraar en zorgkantoor VGZ over doorstroming in de zorgketen, knelpunten in wetgeving en zorgtechnologie; • Regionaal inkopen van maatwerkvoorzieningen Wmo: hulp bij huishouden (m.n. Baarlo), complexe, kort- en langdurende ondersteuning, ouderenondersteuning, Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang. Dit loopt via de MGR Limburg Noord.

Hiervoor nemen we deel aan contractgesprekken met zorgaanbieders ter monitoring van geleverde ondersteuning en ontwikkeldoelen; In 2024 is de huidige inkoop van Wmo-ondersteuning geëvalueerd en besloten om de contracten per 1-1-2026 met drie jaar te verlengen. In de evaluatie zijn wel verbeterpunten voor de huidige contracten benoemd. • Regionale contractering van hulpmiddelen; • Regionaal inkopen van collectief vervoer via GR Omnibuzz; • We adviseren over beleid van en aanvragen voor (pré-)mantelzorgwoningen. 38

Maatschappelijke opvang • Aansturen van het lokale zorgnetwerk voor complexe GGZ-problematiek; • Versterking van de regionale samenwerking op het gebied van zorg en veiligheid, specifiek de lopende en toekomstige subsidieprogramma’s gericht op een effectievere aanpak voor mensen met onbegrepen gedrag. • Aanpak van huiselijk geweld, waaronder ouderenmishandeling; • Doorontwikkeling van de regiovisie en -aanpak van huiselijk geweld en Toekomstscenario Kind en gezinsbescherming; waarin het belang van een vast aanspreekpunt met langdurige betrokkenheid bij het gezin belangrijk is voor het duurzaam stoppen van onveiligheid en geweld, is opgenomen. • Samen met preventiemedewerkers van Vincent van Gogh bevorderen we de deskundigheid van medewerkers in het voorliggend veld en bieden we preventie-activiteiten voor jongvolwassenen. Gezonde leefstijl en positieve gezondheid • Gezondheidszorg (GGD) via GR Veiligheidsregio Limburg-Noord; • Deelname aan regionale project Stevig Staan gericht op valpreventie bij ouderen waarbij we de uitvoering in samenspraak met de gemeenschap doen; • Participeren in regionale project ‘Burgerparticipatie en positieve gezondheid in de huisartsenzorg’ om de verbinding en samenwerking tussen huisarts en algemene en gemeenschapsvoorzieningen te versterken.

Naast Baarlo, Kessel en Beringe zijn in 2024 ook de huisartsenpraktijken in Panningen en Maasbree aangesloten bij dit project, dat nu wordt aangeduid met Welzijn op recept. De rol van welzijnscoach in deze dorpen wordt vervuld door maatschappelijk werk van Vorkmeer. Het aantal verwijzingen vanuit de huisarts naar de welzijnscoach is (nog) beperkt. Algemeen • Bijdragen aan regionale programma Vitaal en Gezond (onderdeel van Gezondste Regio) en het bijbehorende leerontwikkelnetwerk; • Handhaving op rechtmatig en doelmatig gebruik van zorg en ondersteuning en toezicht houden op kwaliteit en rechtmatigheid via regionale toezichthouders; • Periodiek overleg met belangengroepen (mantelzorgforum) en Adviesraad Sociaal Domein; • Monitoring cijfers gebruik zorg en ondersteuning.

Heeft het gekost wat het mocht kosten?

Baten Lasten Saldo

Realisatie begrotingsjaar 3.866.447 16.984.703 -13.118.256

Raming begrotingsjaar ná wijziging 2.925.000 16.617.630 -13.692.630

Raming begrotingsjaar vóór wijziging 2.725.000 15.277.630 -12.552.630

Het programma 2.2. laat over 2024 een positieve afwijking van € 574.374 zien. De baten zijn € 941.447 hoger dan begroot en de lasten zijn € 367.073 hoger dan begroot, zodat per saldo een positieve afwijking resteert.

39

De afwijkingen kunnen (afgerond op € 1.000) als volgt worden verklaard: Lasten: •

Lagere lasten huishoudelijk werk € 296.000 De afrekening van de Zorgcoöperatie over 2024 moet nog plaatsvinden, maar vooralsnog is er een overschot van € 296.000 ten opzichte van de begrote uitgaven. Dat komt doordat conform subsidiebeschikking een maximum is gesteld aan het eigen vermogen van de Zorgcoöperatie.

•

Lagere lasten vervoersvoorzieningen Wmo € 135.000 Over 2023 heeft Omnibuzz een positief jaarrekeningresultaat gerealiseerd wat met de deelnemende gemeenten is verrekend met de bijdrage 2024. Dat resulteert in een voordeel van € 135.000.

•

Hogere lasten Wmo begeleiding -/- € 615.000 Het budget voor begeleiding binnen de Wmo is overschreden in 2024. Dat heeft enkele oorzaken: ▪ De kosten voor preventieve maatregelen m.b.t. beschermd wonen (zoals bijv. project ter voorkoming van geweld in afhankelijkheidsrelaties) zijn hoger dan geraamd (€ 88.000); ▪ Bijdragen aan dorpsontmoetingen, dorpsvervoer, Thoeshoes en dergelijke zijn € 169.000 hoger vanwege gestegen exploitatiekosten bij deze initiatieven; ▪ Vanwege vervanging van ziektes en tijdelijk piekdrukte is externe ondersteuning nodig geweest en dat leidt tot € 248.000 hogere kosten; ▪ De uitgaven voor PGB’s in het kader van beschermd wonen worden in eerste instantie door de gemeente betaald maar vervolgens ten laste gebracht van de regionale begroting Beschermd Wonen. Aan de lastenkant resulteert dat in € 110.000 hogere kosten maar ook in € 110.000 hogere opbrengsten.

•

Hogere lasten innovatie en bedrijfsvoering sociaal domein -/- € 275.000 In 2025 is gestart met een innovatiefonds Wmo om de transformatie in het sociaal domein te bevorderen. De bijdrage van Peel en Maas aan dit fonds was niet begroot en bedraagt € 81.000. Verder zijn de kosten voor de projecten in het sociaal domein uit de 4e t/m 6e envelop van de Investeringsagenda Noord-Limburg ook betaald uit het budget voor innovatie. De gemeentelijke bijdrage aan diverse regionale activiteiten is in 2024 ook hoger dan geraamd. Dat wordt voornamelijk veroorzaakt door de kosten voor regievoering en juridisch advies in de casus rondom de Mutsaersstichting.

•

Lagere lasten in verband met Brede SPUK € 138.000 In 2023 is er een nieuwe specifieke uitkering in het leven geroepen. Deze specifieke uitkering is voor alle gemeenten beschikbaar gesteld voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis. De stip op de horizon is een gezonde generatie in 2040. Hierdoor zijn verschillende lasten betaald uit deze specifieke uitkering die normaliter uit onze eigen budgetten betaald worden.

•

Overige hogere lasten per saldo -/- € 46.000 Binnen programma 2.2 zijn per saldo nog € 46.000 hogere lasten ontstaan door diverse kleinere posten.

Baten: •

•

Hogere baten uit regionale begroting Beschermd wonen € 552.000 De regionale begroting Beschermd wonen, maatschappelijke opvang, preventie & bemoeizorg over 2023 sluit met een positief resultaat dat in 2024 is uitbetaald aan de deelnemende gemeenten. In Peel en Maas leidt dit tot een voordeel van € 552.000. Bijdrage kosten PGB’s Beschermd wonen € 110.000 De uitgaven voor PGB’s in het kader van beschermd wonen worden in eerste instantie door de gemeente betaald maar vervolgens ten laste gebracht van de regionale begroting Beschermd Wonen. Aan de lastenkant resulteert dat in € 110.000 hogere kosten maar ook in € 110.000 hogere opbrengsten. 40

•

Hogere baten bedrijfsvoering sociaal domein € 54.000 In 2024 hebben we een bedrag van € 54.000 ontvangen als aandeel in het positieve rekeningresultaat 2023 van de MGR Sociaal domein Limburg Noord.

•

Hogere baten aanvullende plannen IZA € 197.000 Naar aanleiding van afspraken rondom aanvullende plannen IZA die regiogemeenten konden indienen bij mandaatgemeente Venlo heeft gemeente Peel en Maas een budget toegekend gekregen van € 197.000. Het gaat om de volgende initiatieven: Dorpsverbinder Baarlo, Thoeshoes, Gezinscoach, Huis van Morgen, Voorzorg en Respijt- en overbruggingszorg Plattelandshoés.

•

Overige hogere baten per saldo € 28.000 Binnen programma 2.2 zijn per saldo nog € 28.000 hogere baten ontstaan door diverse kleinere posten.

41

Programma: 2.3 Jeugd en onderwijs We willen graag dat kinderen opgroeien in een gezonde en veilige omgeving zodat ieder kind de kans krijgt zich te ontwikkelen tot een zelfbewuste, betrokken en leergierige jongvolwassene met een maatschappelijke startkwalificatie. Een jongvolwassene die in staat is om verantwoordelijkheid te nemen en die bijdraagt aan de eigen vitale gemeenschappen. Ieder binnen zijn/haar mogelijkheden. Opvoeden en opgroeien zien wij als een ‘gemeenschapsverantwoordelijkheid’. Wij stimuleren gemeenschappen om ‘hun jeugd’ (0-23 jaar) te laten ontdekken wat ze willen in dit leven, met ruimte voor ontwikkeling van het sociale en culturele. Basisvoorzieningen zoals onderwijs en kinderopvang spelen hierin een belangrijke rol. Als daarvoor aanleiding is spreken we deze partijen aan op hun rol en verantwoordelijkheid. Als ouders tegen vragen of problemen aanlopen, is er professionele hulp die erop is gericht de opvoedvaardigheden van ouders te bevorderen. Daarnaast zetten we erop in de eigen mogelijkheden en het probleemoplossend vermogen van de jeugdige, zijn ouders en de sociale omgeving in te schakelen en te herstellen. Daarbij richten wij ons op het voorkómen van en vroege interventie bij opgroei- en opvoedingsproblemen, psychische problemen en stoornissen. Deze hulp zetten we waar mogelijk aanvullend in op wat de gemeenschap hierin zelf kan betekenen.

Als er sprake is van meervoudige problematiek wordt integrale hulp aan de jeugdige en zijn ouders geboden. Bij dit soort interventies staat het kind voorop. We geven ruim baan aan vakmanschap van de zorgprofessional en brengen regelgeving en protocollen terug tot het verantwoorde minimum. Wij bevorderen de veiligheid van de jeugdige in de opvoedsituatie waarin hij opgroeit. Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? 1. Veilig en gezond opgroeien van kinderen en jongeren.

Hebben we gedaan wat we ervoor zouden doen? 1.1 We leveren een bijdrage aan het versterken van de gemeenschap op het gebied van opvoeden en opgroeien. We voeren het uitvoeringsbeleid opvoeden en opgroeien uit op basis van het uitvoeringsplan dat we samen met basisvoorzieningen hiervoor hebben vastgesteld. We hebben het uitvoeringsbeleid “Een sterke basis. Opvoeden en Opgroeien in Peel en Maas” vastgesteld. In het uitvoeringsbeleid hebben we de visie aangescherpt en rollen geconcretiseerd. Samen met onderwijs, kinderopvang, Vorkmeer, GGD en gezinscoaches hebben we verkend hoe je als basisvoorziening de pedagogische basis kunt versterken. De ideeën zijn verwerkt in een actieplan voor de komende drie jaar. We zijn samen aan de slag gegaan met de volgende acties: “Elkaar kennen om pedagogisch partnerschap vorm te geven”, “Beter contact door huisbezoek” en “Stimuleren van ontmoeting”. 1.2 We versterken en onderhouden de samenwerking tussen en met de basisvoorzieningen zoals Vorkmeer, onderwijs, kinderopvang, GGD, huisartsen en MEE. Ook dit is onderdeel van het uitvoeringsplan opvoeden en opgroeien. We zetten dit jaar met deze partijen expliciet in op normaliseren. Het versterken en onderhouden van de samenwerking is een continu proces. Zo zijn er structurele afstemmingsoverleggen, themabijeenkomsten, netwerkbijeenkomsten en besprekingen over casuïstiek.

Daarnaast hebben we dit jaar een bijeenkomst tussen team WIJZ en Vorkmeer georganiseerd en een denktank gemeente-onderwijs. 1.3 We faciliteren het gesprek over mentale gezondheid en zetten in op beschermende factoren en preventie van mentale gezondheid. Dit gebeurt op basis van de resultaten van de gevoerde gesprekken met partners, ouders en jongeren. Samen met jongeren hebben we drie animaties ontworpen om mentale gezondheid te bespreken. De animaties “jouw geluksgevoel”, “jouw veerkracht” en “jouw thuisgevoel” zijn 42

gedeeld op social media. Ouders hebben het rapport van het onderzoek naar de mentale gezondheid van jongeren in Peel en Maas en de drie animaties ontvangen. Op dit moment hebben zij geen behoefte aan een vervolggesprek. We hebben samen met partners een actieplan “Mentale gezondheid jongeren in Peel en Maas” opgesteld dat inzet op beschermende factoren en preventie. 1.4 We faciliteren via onze partners het gesprek over alcohol en drugs en zetten in op bewustwording rondom middelengebruik bij jongeren en hun ouders. Met jongeren en ouders wordt via het Eastpack-project, webinars en ouderavonden het gesprek gevoerd over bewustwording op het gebied van alcohol en drugs en het puberbrein. We zijn aan het verkennen of we via een contentkalender partners beter kunnen laten inspelen en samenwerken op de verschillende thema’s. 1.5 We gaan via onze partners in gesprek met jongeren en de ketenpartners om ideeën op te halen voor locaties in de openbare ruimte waar ze een eigen plek kunnen hebben. Daar waar nodig faciliteren we deze initiatieven. Het onderzoek naar de mentale gezondheid van jongeren in Peel en Maas laat zien dat ontmoeten voor jongeren belangrijk is. Jongeren hebben aangegeven waar zij behoefte aan hebben. We hebben dit per kern inzichtelijk gemaakt. De volgende stap is dat jongerenwerk met jongeren gaat kijken welke initiatieven jongeren willen realiseren. 2.

Kinderen, jongeren en gezinnen krijgen de hulp die nodig is.

2.1 We geven uitvoering aan het Regionaal Beleidsplan Jeugd 2022 en verder, Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming en de Hervormingsagenda jeugd. We richten ons daarbij op netwerkversterking, verbinding jeugd en gezondheid, verbinding jeugd en onderwijs, passende en tijdige hulp en bescherming. We maken onderdeel uit van een lerende jeugdhulpregio. We hebben regionaal een plan van aanpak preventie jeugd opgesteld. Er zijn drie pijlers vastgesteld waar de regio de komende 15 jaar in gaat investeren. Dat zijn een sterke sociale basis, versterken samenwerking met informele steun(figuren) en verschuiven van maatwerk naar voorliggend veld. Voor de landelijke Hervormingsagenda hebben we regionaal het Implementatieplan Hervormingsagenda Jeugd Regio Noord-Limburg opgesteld, inclusief de opdrachtformuleringen voor de vier rode draden voor het domein Jeugd. Eén van de rode draden is “Regionale samenwerking toegangen”. 2.2 We treffen voorbereidingen voor nieuwe regionale aanbestedingen binnen Jeugd, voor zover aan de orde. De evaluatie van sturing en inkoop heeft plaatsgevonden. Segment 2 Wonen, segment 3 Dagbesteding/ dagbehandeling en segment 4 Ambulant worden opnieuw aanbesteed. De voorbereidingen hiervoor zijn gestart. We hebben aanbiederssessies en marktconsultaties georganiseerd en productbeschrijvingen opgesteld.

Daarnaast heeft het PHO Vitaal en Gezond in december ingestemd met de regionale inkoopstrategie en het bekostigingsmodel.

43

We hebben in de regio aangegeven dat onze gemeente meedoet aan de regionale aanbesteding maar in een kleinere financiële omvang dan tot nu toe vanwege het leerexperiment Hendig. 2.3 We geven uitvoering aan de meerjarenaanpak Geweld in Afhankelijkheid. Lokaal maken we een plan van aanpak om de afstemming tussen zorg en veiligheid te verbeteren. Scholing van de Top-3 methodiek, een methodiek waarbij de focus ligt op veiligheid brengen binnen het gezin, loopt. Bijna alle gezinscoaches zijn geschoold. We investeren in de samenwerking tussen Veilig Thuis en de gezinscoaches. 3. Kinderen en jongeren zijn in staat om te groeien naar zelfstandigheid, om zo voldoende zelfredzaam te zijn en maatschappelijk te participeren.

3.1 We pakken regionaal en lokaal in samenwerking met het onderwijs een aantal gezamenlijke uitdagingen op. Het accent ligt daarbij op: a. Samenwerking onderwijs-zorg volgens 1 Gezin, 1 Plan, 1 Regisseur b. Toename in speciaal onderwijs (incl. residentieel) vanuit verschillende (onderwijs) settingen in Noord-Limburg. c. Realiseren dekkend aanbod van passende ondersteuning vanuit onderwijs en jeugdhulp inclusief onderwijs aan anderstaligen. Voor de samenwerking onderwijs-zorg is een regionaal onderzoek uitgevoerd. Er is een afwegingskader ontwikkeld dat in november is goedgekeurd door het Op Overeenstemming Gericht Overleg (het OOGO). De werkwijze en financieringswijze voor het zogenaamde grijze gebied (10-15% van de vraagstukken) moet nog vastgesteld worden. Daarna kunnen zowel het onderwijs als de gemeenten getraind worden in het afwegingskader. De uitdagingen van de toename in het speciaal onderwijs en het dekkend aanbod van passende ondersteuning zijn nog niet opgepakt. Na de oprichting van een noodopvanglocatie van het COA in Maasbree in maart 2024 hebben we samen met partners het onderwijs voor kinderen van asielzoekers gerealiseerd. Voor het voortgezet onderwijs konden jongeren direct terecht bij de bestaande ISK Taalrijk in Horst aan de Maas.

Voor de 45 kinderen in de basisschoolleeftijd hebben we vanaf 1 oktober onderwijshuisvesting georganiseerd in Gemeenschapshuis In Kepèl in Panningen. Prisma verzorgt het onderwijs voor deze kinderen.

44

Wat hebben we verder binnen dit programma gedaan? Veilig en gezond opgroeien • Faciliteren van een pedagogische samenleving; • Ondersteuning van goede basisvoorzieningen zoals kinderopvang, primair en middelbaar onderwijs, consultatiebureau, jeugd- en jongerenwerk en gezinscoach; • Uitvoeren van het regionale project Kansrijke Start om de omstandigheden voor een kind in de eerste 1000 dagen zo optimaal mogelijk te maken; • Uitvoering van de wettelijke taken op het gebied van (preventieve) gezondheid; • Uitvoeren integrale aanpak alcohol- en drugsgebruik. Hulp voor jeugdigen en gezinnen • Inzetten van gezinscoaches die zelf hulp en ondersteuning kunnen bieden aan gezinnen en die indien nodig andere beschikbare ondersteuning binnen het sociaal domein of gespecialiseerde hulp in kunnen zetten én faciliteren dat ouders regie voeren over de opvoeding van hun kind; • Integrale hulp verlenen aan gezinnen; • Actief ingrijpen als de veiligheid van het kind in het geding is; • Duurzaam verbeteren van het jeugdhulpstelsel (transformatie. o.a. via Hendig). We zijn hierbij ook in dialoog met de jeugd zodat we weten wat er bij hen speelt en wat zij belangrijk vinden; • Op het gebied van handhaving en toezicht vroegtijdig informeren van zorgaanbieders en jongeren en/of hun ouders over hun contractuele verplichtingen en rechten om fraude te voorkomen.

Handhaving op rechtmatig en doelmatig gebruik van jeugdhulp en toezicht houden op rechtmatigheid via regionale toezichthouders; • Met aanbieders en contractmanagement (MGR) voeren van contractgesprekken ter monitoring van de contracten en ontwikkelgesprekken over het realiseren van de ontwikkeldoelen. Groeien naar zelfstandigheid • Faciliteren van deelname aan kinderopvang door het aanbieden van een Peuterprogramma, Voorschoolse Educatie en kinderopvang op maat via een Sociaal Medische Indicatie; • De uitvoering van de wettelijke taken op het gebied van handhaving en toezicht van de kwaliteit van de kinderopvang; • Inzetten van de leerplichtambtenaar om voortijdig schoolverlaten te voorkomen en schoolverzuim te minimaliseren; • Uitvoeren van het leerlingenvervoer; • Stimuleren van samenwerking, gezamenlijke visieontwikkeling, vernieuwing en uitvoering bij organisaties die zich bewegen op de terreinen van jeugd en onderwijs; • Bevorderen dat kinderen en jongeren, met of zonder beperking of chronische ziekte, samen opgroeien in een inclusieve samenleving: samen spelen, samen naar school, samen sporten en gebruik maken van dezelfde voorzieningen; • Afstemming met besturen en directeuren van de vier stichtingen van het Primair onderwijs (16 scholen) en het voortgezet onderwijs (2 scholen) binnen onze gemeente over gezamenlijke vraagstukken; • Met het onderwijs afspraken maken over

inzet van extra zorg, ondersteuning of hulpmiddelen; • Begeleiden en afhandelen van binnenkomende verzoeken tot het stichten van nieuwe scholen; • Faciliteren van (talent)ontwikkeling en ontplooiing van jeugdigen door onder andere verstrekken van waarderingssubsidies aan verenigingen en het faciliteren van initiatieven van jeugdigen. Algemeen • Verder ontwikkelen van monitoring en het gemakkelijker genereren van monitorgegevens voor evaluatie van beleid.

45

Heeft het gekost wat het mocht kosten? Realisatie begrotingsjaar 827.633 18.472.310 -17.644.677

Baten Lasten Saldo

Raming begrotingsjaar ná wijziging 702.164 18.286.269 -17.584.105

Raming begrotingsjaar vóór wijziging 542.164 17.555.475 -17.013.311

Het programma 2.3 laat over 2024 een negatieve afwijking van € 60.572 zien. De baten zijn € 125.469 hoger dan begroot en de lasten zijn € 186.041 hoger dan begroot, zodat per saldo een negatieve afwijking resteert. De afwijkingen kunnen (afgerond op € 1.000) als volgt worden verklaard: Lasten: • Hogere lasten jeugdhulp -/- € 24.000 De totale lasten op het product jeugdhulp bedragen € 13,8 miljoen, dus de afwijking van per saldo € 24.000 is zeker relatief gezien minimaal. Binnen het product zijn wel wat verschuivingen in kosten te zien maar uiteindelijk is het resultaat nagenoeg conform begroting. • Hogere lasten Nationaal Programma Onderwijs -/- € 95.000 In verband met corona hebben we een bedrag voor de schooljaren 2021-2022 en 2022-2023 een bedrag ontvangen van in totaal € 567.000. Deze middelen waren bestemd om een plan te ontwikkelen, aanvullend aan de schoolprogramma’s, waarmee de leervertragingen worden ingelopen voor peuters vanaf 2,5 jaar en leerlingen in het primair en voortgezet onderwijs. Dit geld kan ingezet worden tot en met juni 2025. De niet-bestede gelden die we ontvangen hadden en nog niet hadden besteed moeten worden verantwoord op de balans. In 2024 hebben we € 95.000 uitgegeven aan het Nationaal Programma Onderwijs. Deze middelen waren niet begroot.

Tegenover deze extra last staat ook een extra baat van € 95.000, namelijk de overboeking van de balans naar de exploitatie. • Hogere lasten Peuterprogramma en SMI -/- € 24.000 Er zijn zowel meer kinderen geweest die het peuterprogramma volgen als meer kinderen die een SMI (sociaal medische indicatie) krijgen. • Hogere lasten leerlingenvervoer -/- € 38.000 Vanwege hogere benzinekosten dan begroot ontstaat een overschrijding van de kosten voor leerlingenvervoer. •

Overige hogere lasten per saldo -/- € 5.000 Binnen programma 2.3 zijn per saldo nog € 5.000 hogere lasten ontstaan door diverse kleinere posten.

Baten: • Hogere baten Nationaal Programma Onderwijs € 95.000 Op 1 januari 2024 stond er voor dit programma een bedrag van € 99.000 op de balans. De lasten in 2024 waren € 95.000, dus is dit bedrag overgeboekt van de balans naar de exploitatie. •

Overige hogere baten per saldo € 30.000 Binnen programma 2.3 zijn per saldo nog € 30.000 hogere baten ontstaan door diverse kleinere posten.

46

Programma: 3.1 Gemeenschapsontwikkeling Inwoners nemen maximaal deel aan ontwikkelingen in de (lokale) samenleving. Daarbij nemen zij zelf de regie over hun eigen ontwikkeling en de ontwikkelingen in hun omgeving, als onderdeel van de grotere samenleving. In het samenleven met andere inwoners gaan inwoners tolerant met elkaar om en respecteren zij elkaars verschillen. Generaties dragen zorg voor elkaar en geven elkaar ruimte om te vernieuwen en te veranderen: sociale innovatie en emancipatie zijn basisvoorwaarden voor het behoud van het goede leven. Inwoners zijn leidend als het gaat om het hoofddoel: het realiseren en behouden van vitale en intelligente gemeenschappen, die gevormd en gedragen worden door betrokken inwoners. Overheden en maatschappelijke organisaties nemen dit hoofddoel als uitgangspunt voor hun handelen en leveren, waar gevraagd, hieraan een ondersteunende bijdrage. Diversiteit zien we als een belangrijk gespreksthema in de ontwikkeling naar inclusieve gemeenschappen. Als overheid nemen we verantwoordelijkheid wanneer minderheidsgroepen onvoldoende deelnemer zijn in de gemeenschappen, wanneer ze te maken krijgen met discriminatie of voorzieningen hen onvoldoende bereiken. Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? 1. Vitale gemeenschappen die regie hebben over de eigen ontwikkeling.

Hebben we gedaan wat we ervoor zouden doen? 1.1 We stimuleren verbindingen tussen gemeenschappen die met eenzelfde thema bezig zijn (samen ontwikkelen) of zijn geweest (leren van elkaar). Actuele thema’s van het gezamenlijk dorpsoverleg voor 2024 zijn jeugd, toekomst kerkgebouwen en gemeenschapszorg. We faciliteren het gezamenlijk dorpsoverleg dat meerdere keren per jaar bij elkaar komt om kennis en ervaringen uit te wisselen. In dialoog met elkaar bepalen dorpen zelf de actuele thema’s die opgepakt worden. In 2024 is er bijzondere aandacht geweest voor zorgzame gemeenschappen, waar alle voorbereidingen zijn getroffen voor de Samenspelbijeenkomst met gemeente (raad en organisatie) in het najaar. Deze is wegens omstandigheden uitgesteld tot februari 2025. Verder is er in de dorpsoverleggen aandacht geweest voor uitwisseling op het thema wonen, wat heeft geleid tot de overhandiging van een woonmanifest aan raad, college en organisatie. Daarin roepen het gezamenlijk dorpsoverleg en de werkgroepen wonen uit de dorpen op tot gesprek met de gemeente over door hen voorgestelde suggesties op het gebied van versnelling en ambitie, en het samenspel op dit thema. Zowel op college- als raadsniveau is daar op in gegaan. Dit wordt vervolgd in 2025. Voorbereidingen zijn getroffen voor een gezamenlijke vervolgbijeenkomst over het betrekken van jeugd.

Er zijn veel verbindingen tot stand gebracht tussen verschillende dorpsinitiatieven die zich bezig houden met lokale nieuwsblaadjes / dorpscommunicatie. 1.2 We faciliteren gemeenschappen bij het maken van hun eigen, integrale dorpsontwikkelingsvisies. Hierin geven gemeenschappen zelf richting aan hun sociale, economische en fysieke leefomgeving. In 2024 vraagt de beoordeling en facilitering Koningslust aandacht, evenals monitoring en doorontwikkeling van de projecten uit o.a. de visies van Baarlo, Kessel-Eik en Maasbree. Kessel gebruikt 2024 om een nieuwe visie te maken. 47

We hebben gereageerd op de ontwikkelvisie Baarlo, zijn betrokken bij onderdelen die een vervolg vragen en bewaken de integrale samenhang van het totaal, samen met het dorpsoverleg. Er is een reactie gegeven op de dorpsontwikkelingsvisie van Koningslust. De dorpsontwikkelingsvisie van Kessel (werktitel Castellum 2035) is ontvangen en is in het najaar integraal geanalyseerd en voorbereid voor besluitvorming begin 2025. Met Grashoek is contact over hun dromen en ambities op het gebied van dorpsorganisatie, samenwerking en toekomstbestendige maatschappelijke voorzieningen, waarvoor zij in november een tweetal constructieve dorpsbijeenkomsten hebben georganiseerd om draagvlak voor deze eerste ideeën te peilen in de gemeenschap. Meijel heeft 2024 benut voor een bezinning op eigen organisatie op dorpsniveau, in de vorm van een onderzoek naar eigen organisatie- en overlegstructuren. Er is draagvlak om Dorpsoverleg, Peelport en Ondernemend Meijel samen te voegen tot één organisatie. 1.3 We zijn met partners in gesprek zodat de inzet van maatschappelijke partijen en ondernemers zich op de juiste wijze verhoudt tot en ondersteunend is aan het realiseren en behouden van vitale gemeenschappen. De agenda’s en ambities van de gemeenschappen zijn leidend. We sturen er op dat organisaties waarde toevoegen aan het gemeenschapsproces en zich samenwerkend opstellen.

In de lijn van de “Samenspelbijeenkomsten” tussen dorpsoverleggen en gemeente (raad, college en organisatie), geven we in 2024 extra aandacht aan het samenspel met netwerkpartners. Het blijft belangrijk om met maatschappelijke partners kritisch maar opbouwend in gesprek te blijven zodat zij niet het eigen belang voorop stellen, maar aanvullend zijn op agenda van gemeenschappen. De hernieuwde kaderstelling is een natuurlijke aanleiding voor dit gesprek. In het proces richting de totstandkoming zijn partners betrokken, maar ook na vaststelling ligt er een document dat zich goed leent voor de goede gesprekken. In 2024 zijn er met de woningcorporaties gesprekken gevoerd over de gezamenlijke blik gemeenschapsontwikkeling en de aanvullende rol die zij daar in kunnen hebben. Ook Vorkmeer is daar bij aangehaakt. Op dorpsniveau hebben we bij ontwikkelingen en casuïstiek betrokken partners, zoals kerkbesturen, onderwijspartners en bibliotheken meegenomen. 1.4 We dragen bij aan de organisatie en ontwikkeling van een regionaal programma incl. leer- en ontwikkelnetwerk op het gebied van Vitale Gemeenschappen. Dit is onderdeel van het regionaal uitvoeringsprogramma Vitaal en Gezond. De regionale themagroep Vitale Gemeenschappen is in 2024 beperkt bij elkaar gekomen.

We hebben actief deelgenomen aan regionale kennissessies over dorpsondersteuning, over preventie en gezondheid en over inwonerparticipatie mensen in kwetsbare positie.

48

2

Stabiliteit en ontwikkelperspectief voor vrijwilligersorganisaties (verenigingen en stichtingen)

2.1 We merken een toenemende vraag om ondersteuning bij vrijwilligersorganisaties en verenigingen, onder andere bij het zoeken naar nieuwe vormen van organisatie en samenwerking. We faciliteren ondersteuningsvragen van inwoners, verenigingen en stichtingen die de leefbaarheid bevorderen. We benutten daarvoor de uitvoeringsregeling Gemeenschapsontwikkeling. We hebben in 2024 vrijwilligersorganisaties en verenigingen ondersteund bij vragen op tal van vlakken. Veel ondersteuningsvragen zijn doorgeleid en opgepakt door uitvoeringspartners zoals Vorkmeer. Waar het ging om vragen rond gemeentelijke taken en verantwoordelijkheden, hebben we zelf een rol gepakt. Bijvoorbeeld op het gebied van wet- en regelgeving, accommodatievraagstukken en gemeentelijke procedures zoals bestemmingsplannen. Daarnaast zijn we gestart met het proces om te komen tot uitvoeringsbeleid maatschappelijk vastgoed, waarvoor we input op hebben gehaald bij vrijwilligersorganisaties. In Panningen hebben we Pius Park gefaciliteerd in het organisatiespoor. Een adviesbureau heeft in opdracht van het kernteam en samen met alle partners een adviesnotitie opgesteld, waarin de ontwikkelrichting wordt geschetst met betrekking tot organisatie en samenwerking. De eerste belangrijke stap is inmiddels gezet, door de installatie van een nieuw, onafhankelijk bestuur.

3

Eigenaarschap van accommodaties ligt zo veel mogelijk bij gemeenschappen, organisaties en verenigingen.

3.1 Op verzoek ondersteunen we gemeenschappen, organisaties en verenigingen bij voorkomende accommodatievraagstukken. Daar waar nodig ondersteunen we stichting MFA Kessel bij het bouwheerschap van de vernieuwbouw van MFA De Paort; deze vernieuwbouw vindt plaats in 2024 met overdracht van het gebouw en bijbehorende grond via een recht van opstal/erfpacht We hebben stichting MFA Kessel waar nodig ondersteuning geboden in het proces van vernieuwbouw van De Paort. Dit proces heeft enige vertraging opgelopen en is naar verwachting in het tweede kwartaal 2025 gereed. In 2024 is de Ringoven gerenoveerd, op een paar afrondende werkzaamheden na die in het eerste kwartaal 2025 plaats vinden. MFA Maasbree heeft krediet ontvangen voor vergroting van de liftcapaciteit; de voorbereidende werkzaamheden zijn gestart. Met MFA de Ankerplaats in Grashoek zijn we in gesprek geweest over de bestuurssamenstelling en de financiële situatie, die worden vervolgd in 2025.