2024-107-04 Begroting 2025 Peel en Maas

• Bij opvang en huisvesting van kwetsbare doelgroepen houden we oog voor de leefbaarheid in de omgeving en schakelen we met het veiligheidsdomein indien nodig;

3.4 Lokaal stellen we in 2025 uitvoeringsbeleid wonen en zorg op, waarbij we keuzes maken over hoe invulling te geven aan de toenemende (huisvestings)vraag van bijzondere doelgroepen door bijvoorbeeld te kijken naar type woningen en woonvormen. Deze keuzes gaan integraal deel uitmaken van de omgevingsvisie.

• We willen zowel kwantitatief als kwalitatief voldoende woonzorgplekken met 24-uurs toezicht. Dit geldt zowel voor ouderen als mensen met een beperking of ggzproblematiek; • Spreiding van woonzorgcentra voor ouderen over de zes grotere woonkernen; •We geven ruimte aan woonvormen die: a. het zorgen voor elkaar door de bewoners stimuleren en ondersteunen b. de uitstroom uit beschermd wonen bevorderen; • We stimuleren zelfredzaamheid en faciliteren ondersteuning die ertoe bijdragen dat mensen zoveel mogelijk hun eigen regie hebben.

58

Wat doen we verder binnen dit programma? Eigen regie inwoners • Gezondheidszorg (GGD) via Veiligheidsregio Limburg-Noord. • Deelname aan regionale project Stevig Staan gericht op valpreventie bij ouderen waarbij we de uitvoering in samenspraak met de gemeenschap doen. Inwoners geven onder eigen regie vorm aan het zorgen voor elkaar • Facilitering en subsidiëring van algemene voorzieningen zoals hulp bij huishouden (Zorgcoöperatie) dorpsinfoloketten, dorpsontmoetingen (inclusief Thoeshoes), dorpsvervoer, de Bonte Specht, inloop GGZ, Huis van Morgen, de Thoesvrijwilliger en Plattelandshoes. • In gesprek met Zorgcoöperatie Peel en Maas over ontwikkelingen hulp bij huishouden • Ondersteunen van (inwoner)initiatieven op gebied van wonen, zorg en welzijn. • In gesprek met gemeenschappen over thema’s als mantelzorg, dementie en eenzaamheid. Inwoners krijgen de ondersteuning en opvang die nodig is • Uitvoeren van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning door het voeren van gesprekken, afhandelen van meldingen en aanvragen, geven van informatie en advies etc. • Brede ondersteuning aan jongvolwassenen via het integraal team jongvolwassenen. • In gesprek met zorgverzekeraar en zorgkantoor VGZ over doorstroming in de zorgketen, knelpunten in wetgeving en WLZ-woonvoorzieningen. • Regionaal inkopen van maatwerkvoorzieningen Wmo: hulp bij huishouden (m.n.

Baarlo), complexe, kort- en langdurende ondersteuning, ouderenondersteuning, Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang. Dit loopt via de MGR Limburg Noord. Hiervoor nemen we deel aan contractgesprekken met zorgaanbieders ter monitoring van geleverde ondersteuning en ontwikkeldoelen. • Regionale contractering van hulpmiddelen. • Regionale contractering van trapliften; eerste voorbereidingen nieuwe aanbesteding per 1-112026. • Regionaal inkopen van collectief vervoer via Omnibuzz. • Advisering over beleid van en aanvragen voor (pré-)mantelzorgwoningen. • Aansturen van het lokale zorgnetwerk voor complexe (GGZ-)problematiek. • Aanpak van huiselijk geweld, waaronder ouderenmishandeling. • Samen met preventiemedewerkers van Vincent van Gogh bevorderen we de deskundigheid van medewerkers in het voorliggend veld en bieden we preventie-activiteiten voor (jong)volwassenen. Algemeen • Bijdragen aan regionale programma Vitaal en Gezond (onderdeel van Gezondste Regio) en het bijbehorende leerontwikkelnetwerk. • Handhaving op rechtmatig en doelmatig gebruik van zorg en ondersteuning en toezicht houden op kwaliteit en rechtmatigheid via regionale toezichthouders. • Periodiek overleg met belangengroepen (mantelzorgkring) en Adviesraad Sociaal Domein. • Samen met de regiogemeenten zorgdragen dat de ontwikkelingen bij de GGD in goede banen geleid worden.

Wat mag het kosten? De baten en lasten van dit programma zijn als volgt: 2025 Lasten 2.2. Zorg en ondersteuning

2026 Baten

Lasten

2027 Baten

Lasten

2028 Baten

Lasten

Baten

16.691.902 2.226.500 17.104.673 2.576.500 17.499.707 2.578.765 17.984.068 2.578.765

59

Welke claims en investeringen zijn er in 2025 met betrekking tot dit programma? In hoofdstuk 5 worden alle investeringen en claims voor 2025 specifiek toegelicht. Met betrekking tot programma 2.2 gaat het om de volgende investering: nr

Bruto investering

Omschrijving

19 Wmo vervoersvoorzieningen

500.000

Gerelateerde verbonden partijen Aan dit programma zijn de volgende verbonden partijen gerelateerd: • • •

Modulair Gemeenschappelijke Regeling Sociaal Domein Limburg Noord (MGR SDLN) Gemeenschappelijke regeling Omnibuzz Veiligheidsregio Limburg Noord (VRLN)

In de paragraaf Verbonden partijen (onderdeel 7-E) is meer informatie opgenomen over de specifieke verbonden partijen.

60

Programma: 2.3 Jeugd en onderwijs Alle kinderen en jongeren groeien kansrijk, veilig en gezond op. We werken samen aan een hoopvol toekomstperspectief voor en met kinderen en jongeren, zodat zij in staat zijn een betekenisvol leven te leiden als lid van de gemeenschap en kansen te benutten. We bevorderen actief een omgeving waarin wordt samengewerkt aan een positief opvoedklimaat en aan een verbetering van de leefwereld. Ontmoetingen tussen ouders en jeugdigen en andere sociale relaties dragen bij aan een versterking van het opvoedkundige klimaat in gezinnen, dorpen, buurten, scholen en kinderopvang. Opvoeden en opgroeien is primair een verantwoordelijkheid van ouders. Zij worden hierin gesteund door een betrokken vitale gemeenschap van informele en formele opvoeders. We geven daarom ruimte aan initiatieven en innovatie op dit gebied. We gaan uit van het versterken van het dagelijks leven van gezinnen. Kleine tegenslagen en strubbelingen horen hierbij. Veel vraagstukken bij gezinnen gaan over deze ‘normale’ opvoed- en opgroeiproblemen. Juist door gezinnen te ondersteunen bij het omgaan met deze vragen, voorkomen we onnodig problematiseren en medicaliseren. Kinderen en gezinnen kunnen met opvoed- en opgroeivragen terecht bij de gezinscoach. Zij bieden zelf hulp en werken samen met het informele netwerk van een gezin en met andere (specialistische) hulp- en zorgverleners.

Indien nodig wordt tijdige, passende en kwalitatief goede (specialistische) ondersteuning op maat geboden. Wij bevorderen de veiligheid van de jeugdige in de opvoedsituatie waarin deze opgroeit. We werken integraal en domein-overstijgend samen met partners op lokaal en regionaal niveau. Binnen het sociaal domein is de overgang van 18- naar 18+ geborgd in het integraal team jongvolwassenen. Wat willen we bereiken? 1. Kinderen en jongeren groeien veilig en gezond op.

• We agenderen actief gezondheidsrisico’s, waaronder alcohol en drugs, bij jongeren en ouders en kiezen voor een proactieve aanpak van de problematiek waarbij we netwerkpartners bij elkaar brengen en samenwerken bevorderen;

Wat doen we ervoor in 2025 ? 1.1 Vanuit het uitvoeringsbeleid opvoeden en opgroeien nemen we een aanjagende rol aan op de volgende acties: • We formuleren samen met basisvoorzieningen een gezamenlijke mindset over een positief pedagogisch klimaat. • We verkennen samen met basisvoorzieningen hoe we ouders meer kunnen verbinden. • We faciliteren het gesprek over mentale gezondheid en zetten in op beschermende factoren en preventie van mentale gezondheid. Dit gebeurt op basis van de resultaten van de gevoerde gesprekken met partners, ouders en jongeren. • We faciliteren via onze partners het gesprek met ouders over vapen/roken, alcohol en drugs en zetten in op bewustwording rondom middelengebruik bij jongeren en ouders.

• De basisvoorzieningen zijn aanvullend aan elkaar, stemmen hun aanbod op elkaar af, ontwikkelen dit met elkaar door en zorgen gezamenlijk voor een samenhangend aanbod;

1.2 Het opzetten van een bestuurlijk goed functionerend netwerk rondom opvoeden en opgroeien.

Kaderstellende uitgangspunten: • De focus ligt op eigen kracht en de inzet van een sociaal netwerk; • We zetten in op preventief werken en vroegsignalering op meerdere thema’s, waaronder obesitas, verslavingsproblematiek en mentale klachten. We investeren ook in oplossingen op deze thema’s; • We willen een omslag van problematiseren naar normaliseren; • We gaan uit van de brede benadering van Positieve Gezondheid, waarbij een betekenisvol leven met nadruk op veerkracht en eigen regie centraal staan;

• Aan regionale/landelijke (preventie) projecten nemen we alleen deel als dit van meerwaarde is voor de inwoners van Peel en Maas en past bij de beweging naar vitale gemeenschappen.

61

Wat willen we bereiken? 2. Gemeenschappen geven onder eigen regie vorm aan het opvoeden en opgroeien van hun jeugd. Kaderstellende uitgangspunten: • De pedagogische basisvoorzieningen dragen bij aan de vitaliteit van de gemeenschap vanuit de visie dat een sterke pedagogische gemeenschap van belang is voor het opvoeden en opgroeien van jeugdigen; • We gaan uit van inclusiviteit zodat elk kind zichzelf kan zijn, ongeacht zijn achtergrond of geaardheid;

Wat doen we ervoor in 2025? 2.1 We blijven rechtstreeks en via onze partners in gesprek met jongeren over het creëren van ontmoetingsplekken in de openbare ruimte. Daar waar passend faciliteren we deze initiatieven. 2.2 We realiseren en stimuleren het ontstaan van collectieve maatschappelijke voorzieningen voor jongeren zoals Cultuurtuin Peel en Maas, Plantaardig en Poplaza.

• Het is belangrijk dat kinderen ruimte hebben om te spelen, jongeren elkaar kunnen ontmoeten en ruimte hebben om samen te komen. Als gemeente stimuleren en faciliteren we initiatieven van en voor jongeren; • De basisvoorzieningen werken samen met en zijn ondersteunend aan de pedagogische gemeenschap.

3. Kinderen, jongeren en gezinnen krijgen de hulp die nodig is.

3.1 We gaan samen met basisvoorzieningen voorlichting geven aan ouders waar ze terecht kunnen met hun vragen over opvoeden en opgroeien.

Kaderstellende uitgangspunten: • Hulp en bescherming vinden bij voorkeur in de eigen omgeving van het kind plaats, hebben (zoveel mogelijk) een tijdelijk en duurzaam karakter en zijn er op gericht om inwoners zo veel mogelijk zelf en met hun omgeving in staat te stellen om het gewone leven (weer) op te pakken;

3.2 We bestendigen de werkwijze van Hendig.

• We verwachten van jeugdhulpaanbieders dat ze zich richten op normaliseren, aansluiten bij het netwerk van het gezin en de gemeenschap en dat ze samenwerken met basisvoorzieningen in Peel en Maas; • Het jeugdhulplandschap in Noord-Limburg is in verschillende segmenten opgedeeld. Per segment zijn duidelijke doelstellingen beschreven en is goed in kaart gebracht hoe we op de juiste manier kunnen sturen. Dit alles met als doel om de juiste hulp tijdig op de juiste plek in te zetten volgens het uitgangspunt “één gezin, één plan, één regisseur”.

62

3.3 We geven uitvoering aan het Regionaal Beleidsplan Jeugd 2022 en verder, Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming en de Hervormingsagenda jeugd. We richten ons daarbij op netwerkversterking, verbinding jeugd en gezondheid, verbinding jeugd en onderwijs, passende en tijdige hulp en bescherming. We maken onderdeel uit van een lerende jeugdhulpregio. 3.4 We bereiden de regionale aanbesteding binnen jeugd voor.

Wat willen we bereiken? 4. Kinderen en jongeren krijgen gelijke kansen om op te groeien tot zelfstandige jongvolwassenen.

Wat doen we ervoor in 2025 ? 4.1 We verkennen samen met basisvoorzieningen hoe we alle kinderen beter in beeld kunnen krijgen, waarbij we ons richten op de kinderen van 0-4 jaar.

Kaderstellende uitgangspunten • Talentontwikkeling vindt naast thuis en in de buurt ook plaats op de kinderopvang, scholen, en culturele- en sportverenigingen, zowel fysiek als online; • Het bevorderen van kansengelijkheid richt zich op het tegengaan van onderwijsachterstanden door middel van Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE); • Het behalen van een maatschappelijke startkwalificatie (havo-, vwo-diploma of een mbo-diploma vanaf niveau 2) is van belang, want daarmee vergroten jongeren hun kansen op een baan en dus hun toekomstperspectief.

4.2 We pakken regionaal en lokaal in samenwerking met het onderwijs een aantal gezamenlijke uitdagingen op. Het accent ligt daarbij op: a. Samenwerking onderwijs-zorg volgens 1 Gezin, 1 Plan, 1 Regisseur b. Toename in speciaal onderwijs vanuit verschillende (onderwijs) settingen in Noord-Limburg c. Realiseren dekkend aanbod van passende ondersteuning vanuit onderwijs en jeugdhulp inclusief onderwijs aan anderstaligen. 4.3 Wij dragen zorg voor het beschikbaar houden van het (lokale en regionale) onderwijs voor asielzoekerskinderen.

63

Wat doen we verder in dit programma ? Veilig en gezond opgroeien • Faciliteren van een pedagogische samenleving. • Ondersteuning van goede basisvoorzieningen zoals kinderopvang, primair en middelbaar onderwijs, consultatiebureau, jeugd- en jongerenwerk en gezinscoach. • Uitvoeren van het regionale project Kansrijke Start om de omstandigheden voor een kind in de eerste 1000 dagen zo optimaal mogelijk te maken. • Uitvoering van de wettelijke taken op het gebied van (preventieve) gezondheid; • Uitvoeren integrale aanpak alcohol- en drugsgebruik. • Versterken van de samenwerking tussen en met de basisvoorzieningen. Hulp voor jeugdigen en gezinnen • Inzetten van gezinscoaches die zelf hulp en ondersteuning kunnen bieden aan gezinnen en die indien nodig andere beschikbare ondersteuning binnen het sociaal domein of gespecialiseerde hulp in kunnen zetten én faciliteren dat ouders regie voeren over de opvoeding van hun kind. • Integrale hulp verlenen aan gezinnen. • Actief ingrijpen als de veiligheid van het kind in het geding is. • Uitvoeren meerjarenaanpak Geweld in Afhankelijkheid. • Duurzaam verbeteren van het jeugdhulpstelsel (transformatie. o.a. via Hendig). We zijn hierbij ook in dialoog met de jeugd zodat we weten wat er bij hen speelt en wat zij belangrijk vinden.

• Op het gebied van handhaving en toezicht vroegtijdig informeren van zorgaanbieders en jongeren en/of hun ouders over hun contractuele verplichtingen en rechten om fraude te voorkomen. Handhaving op rechtmatig en doelmatig gebruik van jeugdhulp en toezicht houden op rechtmatigheid via regionale toezichthouders. • Met aanbieders en contractmanagement (MGR) voeren van contractgesprekken ter monitoring van de contracten en ontwikkelgesprekken over het realiseren van de ontwikkeldoelen. Groeien naar zelfstandigheid • Faciliteren van deelname aan kinderopvang door het aanbieden van een Peuterprogramma, Voorschoolse Educatie en kinderopvang op maat via een Sociaal Medische Indicatie. • De uitvoering van de wettelijke taken op het gebied van handhaving en toezicht van de kwaliteit van de kinderopvang. • Inzetten van de leerplichtambtenaar om voortijdig schoolverlaten te voorkomen en schoolverzuim te minimaliseren. • Uitvoeren van het leerlingenvervoer. • Stimuleren van samenwerking, gezamenlijke visieontwikkeling, vernieuwing en uitvoering bij organisaties die zich bewegen op de terreinen van jeugd en onderwijs. • Bevorderen dat kinderen en jongeren, met of zonder beperking of chronische ziekte, samen opgroeien in een inclusieve samenleving: samen spelen, samen naar school, samen sporten en gebruik maken van dezelfde voorzieningen.

• Afstemming met besturen en directeuren van de vier stichtingen van het Primair onderwijs (16 scholen) en het voortgezet onderwijs (2 scholen) binnen onze gemeente over gezamenlijke vraagstukken. • Met het onderwijs afspraken maken over inzet van extra zorg, ondersteuning of hulpmiddelen. • Begeleiden en afhandelen van binnenkomende verzoeken tot het stichten van nieuwe scholen. • Faciliteren van (talent)ontwikkeling en ontplooiing van jeugdigen door onder andere verstrekken van waarderingssubsidies aan verenigingen en het faciliteren van initiatieven van jeugdigen.

Wat mag het kosten? De baten en lasten van dit programma zijn als volgt: 2025

2.3. Jeugd en onderwijs

2026

2027

2028

Lasten

Baten

Lasten

Baten

Lasten

Baten

Lasten

Baten

18.244.712

547.585

18.871.451

548.187

19.189.549

553.669

19.552.394

554.283

64

Welke claims en investeringen zijn er in 2025 met betrekking tot dit programma? In hoofdstuk 5 worden alle investeringen en claims voor 2025 specifiek toegelicht. Met betrekking tot programma 2.3 zijn geen specifieke investeringen en/of claims opgenomen.

Gerelateerde verbonden partijen Aan dit programma zijn de volgende verbonden partijen gerelateerd: • •

Modulair Gemeenschappelijke Regeling Sociaal Domein Limburg Noord (MGR SDLN) Veiligheidsregio Limburg Noord (VRLN)

In de paragraaf Verbonden partijen (onderdeel 7-E) is meer informatie opgenomen over de specifieke verbonden partijen.

65

Thema 3: Vitale Gemeenschappen Inleiding Hieronder staat de gedeelde ambitie voor het thema Vitale Gemeenschappen. Een ambitie van inwoners, ondernemers en organisaties die met ons willen werken aan een Peel en Maas waarin het goed leven is. Als gemeente onderschrijven wij deze ambitie van harte. Tussen aanhalingstekens zijn quotes opgenomen van deelnemers aan de ambitiegesprekken.

Gedeelde ambitie Vitale Gemeenschappen Peel en Maas is een gemeente van gemeenschappen met veel gemeenschappelijke kenmerken, maar ook een eigen karakter. Ze wisselen initiatieven uit en zijn bereid om van elkaar te leren, elkaar te inspireren en elkaar te helpen.

“Kernen zijn verschillend. Hele actieve en meer laid back kernen. Dat wil niet zeggen dat er minder gemeenschapszin is” Gemeenschapskracht In gemeenschappen is er sprake van een gevoel van verbondenheid ofwel naoberschap. Daardoor kijken mensen naar elkaar om en helpt en zorgt iedereen voor elkaar. De kracht van nabijheid is daarbij het uitgangspunt en elkaar kennen is belangrijk. Deze verbondenheid is de basis om met elkaar de maatschappelijke opgaven en vraagstukken in een gemeenschap op te pakken. De gemeente en de maatschappelijke organisaties sluiten daarop aan en ondersteunen waar nodig en gevraagd. Gemeenschappen nemen initiatieven op het gebied van gemeenschapszorg en maken het zorgen voor elkaar weer meer vanzelfsprekend. Zodat het, ook met het gegeven dat de beschikbaarheid van (professionele) zorg onder druk staat, goed leven blijft in Peel en Maas. Gemeenschappen zetten hun kracht ook in bij de uitdagingen op het gebied van duurzaamheid en veiligheid. Er is een gedeeld verlangen naar een beeld dat iedere inwoner voor de gemeenschap in beweging wil komen en een nieuwe generatie kartrekkers op natuurlijke momenten de huidige generatie opvolgt. Daarom investeren we duurzaam in de kracht van de gemeenschap en behouden daarmee de gemeenschapszin van de generaties van de toekomst.

Het gaat hierbij nadrukkelijk om gemeenschapszin waarbij ook individualiteit tot volle bloei kan komen, zowel binnen als buiten het dorp en de daar aanwezige verenigingen.

“We moeten het normaal blijven vinden dat we als inwoners op elkaar zijn aangewezen. Naoberschap bestaat nog, en moeten we koesteren” Leefbaarheid en toekomstbestendige dorpsorganisatie Gemeenschappen spannen zich in om de leefbaarheid hoog te houden met een bijpassend voorzieningenniveau. Verenigingen en vrijwilligersorganisaties die zich inzetten voor sport, cultuur en gemeenschap spelen daarbij een grote rol en dat is primair een verantwoordelijkheid voor de gemeenschap zelf. Het bestaan van lopende én nieuwe inwonersinitiatieven wordt zoveel als mogelijk duurzaam verankerd in de wetenschap dat de continuïteit van verenigingen soms onder druk staat. Verenigingen kunnen dan vertrouwen op een gemeente die naast hen staat, vanuit een faciliterende rol en noodzakelijke procedures en regelgeving zo eenvoudig mogelijk maakt. Passende (professionele) ondersteuning, die werkt onder opdrachtgeverschap van vitale gemeenschappen, kan hierin helpend zijn. Gemeenschappen dagen zichzelf uit en gaan op zoek naar creatieve en slimme manieren van (dorps)organisatie. Zij nemen wellicht afscheid van de traditionele en gesloten manier van verenigen en gaan op zoek naar ‘nieuwe vormen’; meer open, verbinding zoekend en meegroeiend met de veranderende behoeften.

“Sommige dingen groeien uit de tijd, niet alles kan blijven bestaan. Dat vraagt om keuzes. Als je gesloten en traditioneel ergens inzit, werp je een drempel op”

66

Ruimte voor verschil Er is een gedeeld verlangen naar een gemeenschap waar iedereen er mag zijn, die open staat voor álle inwoners en die iedereen opneemt. Waar mensen benaderd worden op basis van de mogelijkheden die ze hebben en ontmoetingen tussen inwoners met verschillende achtergronden vanzelfsprekend zijn.

“Samen met elkaar doen en maken we het” Samenspel Investeren in goede relaties tussen gemeenschap, maatschappelijke partners en gemeente, die bijdragen aan de leefbaarheid van de kernen, is essentieel. Dat vraagt om een gedeelde visie over de wijze waarop de maatschappelijke partijen werken aan de ondersteuning van gemeenschappen, en de focus niet leggen op het concurreren met elkaar. Dit vergt overeenstemming over ieders rol in het realiseren van die visie waarbij meerjarige verbintenissen zorgen voor continuïteit in de relaties. Het is van groot belang dat (maatschappelijke) partners en de gemeente zich op een juiste en waarderende manier tot de gemeenschap verhouden. In dat samenspel gaan deze partijen in gezamenlijkheid op zoek naar verdergaande deregulering en maken ze wat moeilijk is gemaakt weer gemakkelijker.

“Regels leveren nooit een droom op”

67

Programma: 3.1 Gemeenschapsontwikkeling Wij zijn ervan overtuigd dat mensen het beste zélf en met elkaar bepalen hoe zij samenleven, wat zij belangrijk vinden en welke keuzes ze maken. Waar mensen elkaar kennen, zich verantwoordelijk voelen en met elkaar in gesprek gaan, ontstaan duurzame vitale gemeenschappen en initiatieven. Mensen van jong tot oud voelen zich met elkaar verbonden, zien naar elkaar om en doen naar vermogen mee. De diversiteit en kracht binnen gemeenschappen vormen het uitgangspunt, zelfsturing is de kernwaarde. Elke gemeenschap zingt daarbij zoals het gebekt is en heeft recht op een eigen tempo en ontwikkeling. Daar past een bescheiden overheid, bij die zich bewust is van haar eigen rol. We zijn betrouwbaar in de ondersteuning en in onze relaties met gemeenschappen. De maatschappelijke vraagstukken die vanuit de gemeenschappen komen, vinden we samen belangrijk. Daar waar we als overheid eigenaar zijn, nemen we regie en stemmen we af met inwoners. Kortom, we sluiten aan bij de waardevolle beweging van inwoners en gemeenschappen. Wat willen we bereiken? 1. Gemeenschappen ontwikkelen zich met de eigen ambities en in het eigen tempo. Kaderstellende uitgangspunten: • Gemeenschappen kunnen in hun proces om te komen tot toekomstbeelden, planvorming en realisatie, daar waar het eigenaarschap bij de gemeenschap ligt, rekenen op passende ondersteuning.

Dit doen we onder andere door de structurele inzet van de welzijnsorganisatie, en op maat als andere expertise gevraagd wordt; • We waarderen verenigingen en (beheer)stichtingen middels subsidie; • We waarderen, ondersteunen en stimuleren vrijwilligers. Hun inzet is essentieel voor het welzijn van onze gemeente; • Er is ruimte en toekomstperspectief voor nieuwe vormen van verenigen. We hebben oog voor de uitdagingen en dilemma’s van de bestaande verenigingen, ook als voortbestaan niet meer realistisch is; • In het samenspel tussen gemeenschap, (maatschappelijke) organisaties en gemeente is het van belang om scherp te zijn op eigenaarschap. We verwachten dat (maatschappelijke) organisaties zich aanvullend opstellen. Het kleurenschema en het model van de meervoudige overheid helpt ons bij de duiding en het gesprek erover met andere gemeentelijke programma’s en gemeenschappen.

Wat doen we ervoor in 2025 ? 1.1 We stimuleren verbindingen tussen gemeenschappen die met eenzelfde thema bezig zijn (samen ontwikkelen) of zijn geweest (leren van elkaar). Actuele thema’s van het gezamenlijk Dorpsoverleg voor 2025 zijn communicatie, wonen, zorgzame gemeenschappen en jeugd. Vanuit het programma gemeenschapsontwikkeling haken we structureel aan en verbinden we op inhoud. 1.2 We faciliteren gemeenschappen bij het maken van hun eigen, integrale dorpsontwikkelingsvisies. Hierin geven gemeenschappen zelf richting aan hun sociale, economische en fysieke leefomgeving. Daarbij is aandacht voor elkaars rollen en verantwoordelijkheden. Meijel gebruikt 2025 om aan een nieuw toekomstbeeld te werken. De facilitering en monitoring van projecten uit visies die door Koningslust en Kessel in 2024 zijn gemaakt, vragen aandacht, evenals de monitoring van de meer ruimtelijke dorpsontwikkelingsvisies uit Baarlo, Kessel-Eik en Maasbree. 1.3 In 2025 is samenspel met gemeenschappen (eigenaarschap / rollen meervoudige overheid) een belangrijk focuspunt. We gaan hierover in gesprek met gemeenschappen en de organisatie, aan de hand van nieuw uitvoeringsbeleid waarin ook aandacht voor afspraken over de economische huishouding van gemeenschappen. 1.4 In 2025 richten we een proces in om te komen tot een hernieuwde systematiek voor waarderingssubsidies in 2026-2029.

1.5 We merken een toenemende vraag om ondersteuning bij vrijwilligersorganisaties en verenigingen, onder andere bij het zoeken naar nieuwe vormen van organisatie en samenwerking. We faciliteren ondersteuningsvragen van inwoners, verenigingen en stichtingen die de leefbaarheid bevorderen. We benutten daarvoor de uitvoeringsregeling Gemeenschapsontwikkeling.

68

Wat willen we bereiken? 2. Eigenaarschap van accommodaties ligt zo veel mogelijk bij gemeenschappen. Kaderstellende uitgangspunten: • Het eigenaarschap van maatschappelijke accommodaties, waaronder beheer en exploitatie, is in handen van verenigingen en stichtingen. De gemeente blijft proactief in gesprek over gezond beheer en exploitatie. Wanneer de draagkracht voor vrijwilligers bij beheer en exploitatie in het geding komen, denken we mee over een passend toekomstperspectief; • Bij dit eigenaarschap kunnen gemeenschapshuizen, MFA’s, sociaal-culturele accommodaties, buitensportaccommodaties voor sporten met een bepaalde omvang en jeugd- en jongerenaccommodaties rekenen op een investeringssubsidie voor (ver)nieuwbouw of renovatie, als nut, noodzaak en toekomstbestendigheid ervan worden aangetoond.

3. Iedereen heeft mogelijkheden om actief deel te nemen en een bijdrage te leveren aan gemeenschappen. Kaderstellende uitgangspunten: • Iedereen moet mogelijkheden krijgen om zich te ontwikkelen en mee te doen in Peel en Maas; • We faciliteren initiatieven, gericht op integratie van nieuwkomers die zich hier willen vestigen.

Wat doen we ervoor in 2025 ? 2.1 Op verzoek ondersteunen wij de gemeenschappen, organisaties en verenigingen bij voorkomende accommodatievraagstukken. Specifiek voor 2025: - We ondersteunen in Kessel waar nodig stichting MFA bij de laatste fase van het bouwheerschap van de vernieuwbouw van MFA De Paort. - We denken mee met stichtingsbestuur van de Engelbewaarder in Baarlo over toekomstbeeld en eigenaarsconstruct. - We zien toe op de inpandige verbouwing in MFA Hoes van Bree waar een personenlift wordt gerealiseerd om de toegankelijkheid te vergroten. 2.2 In het eerste kwartaal van 2025 komt er besluitvorming over een geactualiseerd beleid maatschappelijke accommodaties.

3.1 We brengen de stand van zaken in beeld over arbeidsmigranten in Peel en Maas, aan de hand van het onderzoek dat voortvloeit uit de motie van de raad over draagkracht in Peel en Maas. We vertalen de aanbevelingen van het draagkrachtonderzoek die betrekkingen hebben op de leefbaarheid naar een passende strategie en werkwijze. 3.2 We voeren regie over de taakstelling huisvesting van statushouders en uitgenodigde vluchtelingen. 3.3 We investeren in relaties en netwerken, en dagen gemeenschappen en verenigingen uit om te verkennen welke rol zij kunnen spelen om mensen mee te laten doen waarvoor betaald werk niet haalbaar is. Bijvoorbeeld in combinatie met HAL9. 3.4 We begeleiden de (piek van) statushouders, verblijvend in de doorstroomvoorziening in Horst aan de Maas, aan de hand van een passend integratieaanbod.

69

• • • • •

• •

• • • •

Wat doen we verder binnen dit programma ? We ondersteunen zelfsturende gemeenschappen in hun eigen ontwikkeling. Dit doen we door procesmatige begeleiding van initiatieven van gemeenschappen, buurten en inwoners, onder andere via Vorkmeer. We werken in alle kernen met een vaste kerncontactpersoon, die de relatie met de gemeenschap onderhoudt en ondersteuningsvragen doorgeleidt naar de juiste plek binnen of buiten de eigen de organisatie. We zien er op toe dat we als organisatie rolzuiver zijn. We zijn ons bewust van onze rol en we handelen daarnaar, in contact met gemeenschappen. Het schema van de meervoudige overheid helpt ons daarbij. We faciliteren en ondersteunen desgevraagd actieve inwoners die hun deskundigheid willen vergroten, en/of die zich inzetten om vrijwillige inspanning van andere inwoners te verhogen. We dagen de gemeenschappen uit om een rol te pakken bij de integratie van nieuwkomers en wij faciliteren deze initiatieven daar waar nodig; we blijven actief in gesprek met gemeenschappen en hebben oog voor de draagkracht op het moment dat grotere groepen nieuwkomers in Peel en Maas landen. Integratie, participatie en huisvesting Regionale samenwerking in de werkgroep ‘sociale integratie’ inzake statushouders.

Ten aanzien van statushouders en uitgenodigde vluchtelingen: o Voeren we regie over de inburgeringstrajecten o Faciliteren we de maatschappelijke begeleiding o Voeren we samen met partners regie over het traject ‘Participatieverklaring’ en de ‘Module Arbeidsmarkt Participatie’ (Brugklas statushouders). We spelen in op ontwikkelingen die zich aandienen op het gebied van migratie, integratie, participatie en huisvesting van nieuwkomers. We benutten in het kader van inburgering de verschillende voorzieningen, zoals omschreven in programma 2.1. Werk en Inkomen, om participatie van de statushouders en uitgenodigde vluchtelingen te bevorderen. We faciliteren de Anti Discriminatie Voorziening Limburg om meldingen van discriminatie te registreren en af te handelen. We faciliteren Mondiaal Burgerschap, een vrijwilligersorganisatie die zich inzet voor bevordering van de interculturele dialoog in Peel en Maas.

Wat mag het kosten? De baten en lasten van dit programma zijn als volgt: 2025

3.1.Gemeenschapsontwikkeling

2026

Lasten

Baten

5.466.877

951.000

Lasten

2027 Baten

Lasten

5.627.237 951.000 5.709.017

2028 Baten

Lasten

Baten

951.000

5.783.740

951.000

Welke claims en investeringen zijn er in 2025 met betrekking tot dit programma? In hoofdstuk 5 worden alle investeringen en claims voor 2025 specifiek toegelicht. M.b.t. programma 3.1 zijn geen specifieke investeringen en/of claims opgenomen.

70

Programma: 3.2 Onderwijshuisvesting We geloven dat onderwijshuisvesting een belangrijke rol heeft binnen een gemeenschap en zorgen dan ook voor passende kwalitatieve huisvesting voor zowel primair onderwijs als voortgezet onderwijs. Naast de wettelijke verplichting die we als gemeente hebben voor huisvesting, zien we de fysieke locatie en het gebouw als middel om te komen tot een integrale samenwerking tussen onderwijs, kinderopvang en waar mogelijk andere relevante maatschappelijke partners. Dit alles om het integraal aanbod van een doorlopende leerlijn van 0 tot 13 jaar fysiek mogelijk te maken voor primair onderwijs, en bredere koppelkansen mogelijk te maken voor het voortgezet onderwijs. Wat willen we bereiken? 1. Ontwikkeling van fysieke kindcentra waar het primair onderwijs en kind-gerelateerde partners zo optimaal mogelijk kunnen samenwerken.

Kaderstellende uitgangspunten: • Bouwheerschap en eigenaarschap ligt bij de schoolbesturen; • We bouwen toekomstgericht op basis van prognoses en de bijbehorende onzekerheid (kwantiteit) waarbij het uitgangspunt is dat in elk dorp primair onderwijs is; • We bouwen flexibel om dubbelgebruik van de beschikbare ruimte mogelijk te maken, bijvoorbeeld onderwijs én buitenschoolse opvang (kwaliteit); • We bouwen flexibel om andersoortig gebruik in de toekomst mogelijk te maken; • We stimuleren en faciliteren initiatieven van betrokken maatschappelijke partijen. Het realiseren van kindcentra is sterk afhankelijk van de financiële situatie van de kindgerelateerde partners. Hierin ondersteunen we door passende financiering mogelijk te maken zonder zelf als gemeente hierin te investeren;

Wat doen we ervoor in 2025? 1.1 We geven uitvoering aan de afspraken en activiteiten die voortkomen uit het in 2021 vastgestelde Integraal Huisvestingsplan (IHP). In 2025 hebben we specifiek aandacht voor: - Kindcentrum de RIET, Panningen Realisatie van de nieuwbouw en aansluitend sloop van de huidige twee onderwijsgebouw. Als laatste stap het aanleggen/aanpassen van de openbare ruimte. Tijdens de uitvoering in 2025/2026 is er extra aandacht voor veiligheid rondom de bouw. - Kindcentrum de Kemp, Egchel Uitwerken van het voorkeursscenario tot een definitief ontwerp. Voorbereiden van realisatie. - De Diamant en Omnibus, Baarlo Uitvoering geven aan de businesscase met daarin opgenomen een aantal scenario’s en locatiekeuzes als gevolg op de dorpsvisie Baarlo. Dit in samenhang met kinderopvang en plannen voor de sporthal de Kazing. 1.2 Uitvoeren leerlingenprognoses. In het IHP wordt aanbevolen om de leerlingenprognoses tweejaarlijks uit te laten rekenen. In 2025 wordt dit opnieuw uitgevoerd om als uitgangspunt voor nieuwe planvorming te dienen.

• Bij het stichten van nieuw- en verbouw staat het onderwijsconcept voorop. Daar waar nodig stimuleren, faciliteren en financieren we bovenwettelijke ambities met maatwerk.

1.3 Herijking van het IHP: - Het IHP is in 2021 vastgesteld, hierin is aanbevolen om het IHP om de vier jaar te herijken. Dit zal plaatsvinden in 2025. - We werken aan een handboek Onderwijshuisvesting om bij toekomstige projecten handvatten te kunnen bieden in de samenwerking met schoolbesturen voor de realisatie van onderwijsgebouwen.

71

Wat willen we bereiken?

Wat doen we ervoor? 1.4 Als vervolg op de inhuizing van De School in De Violier en de omgevingsdialoog met diverse partijen wordt uitvoering gegeven aan een plan/ kansenkaart die aansluit bij de wensen van de verschillende partijen in Maasbree. Onderdeel van dit plan is het realiseren van passende buitenruimte voor beide onderwijsinstellingen. Ook de verkeersveiligheid rondom het onderwijs komt aan bod. 1.5 Wij dragen zorg voor onderwijshuisvesting voor asielzoekerskinderen.

2. Een goede, gezonde en stimulerende fysieke leeromgeving voor het voortgezet onderwijs.

2.1 We geven in 2025 uitvoering aan de resultaten uit het onderzoek naar realisatie van (tijdelijke) huisvesting voor Buurtcollege om voor de langere termijn huisvesting geborgd te hebben.

Kaderstellende uitgangspunten: • Bouwheerschap en eigenaarschap ligt bij de schoolbesturen; • We bouwen toekomstgericht op basis van prognoses en de bijbehorende onzekerheid (kwantiteit); • We moedigen samenwerking aan waar kan om al bestaande voorzieningen te delen (kwaliteit), zowel onderwijs als niet-onderwijs gerelateerd; • Bij het stichten van nieuw- en verbouw staat inpassing van het onderwijsconcept voorop. Daar waar nodig stimuleren, faciliteren en financieren we bovenwettelijke ambities met maatwerk; • We moedigen regionale samenwerking aan wanneer een koppelkans zich voordoet.

• • •

Wat doen we verder binnen dit programma ? Nieuwe wet- en/of regelgeving met betrekking tot onderwijshuisvesting implementeren (bijv. luchtkwaliteit, frisse scholen en groen/blauwe schoolpleinen). Bij nieuwe onderwijshuisvesting: het onttrekken van de onderwijsbestemming op het achterblijvende gebouw. We behandelen tussentijdse aanvragen van schoolbesturen voor wijziging (tijdelijke) huisvesting.

Wat mag het kosten? De baten en lasten van dit programma zijn als volgt: 2025

3.2 Onderwijshuisvesting

2026

2027

2028

Lasten

Baten

Lasten

Baten

Lasten

Baten

Lasten

Baten

2.260.352

54.481

2.253.324

55.026

2.223.152

55.577

2.228.745

56.133

72

Welke claims en investeringen zijn er in 2025 met betrekking tot dit programma? In hoofdstuk 5 worden alle investeringen en claims voor 2025 specifiek toegelicht. Met betrekking tot programma 3.2 is de volgende specifieke claim opgenomen:

Nr 7.

Omschrijving Actualisatie IHP Onderwijs

Betrekking op periode incidenteel

73

2025

Dekking kosten (bijv. reserve)

40.000

Programma: 3.3 Sport en Bewegen (Aanvullend op de missie van programma 3.1 Gemeenschapsontwikkeling) We geloven in de kracht van sport en bewegen. Deze kracht draagt bij aan de vitaliteit van gemeenschappen en aan het gezond ouder worden van onze inwoners. We zien sport en bewegen en bijbehorende accommodaties als een middel van en voor inwoners om samenhang, sportiviteit en gezondheid te bevorderen en de vitaliteit van inwoners en gemeenschappen te versterken. Het eigenaarschap van sport en bewegen ligt primair bij inwoners en gemeenschappen. Wat willen we bereiken? 1. Sport en bewegen, en de sportaccommodaties daarvoor, zijn zoveel mogelijk van de gemeenschappen zelf en zo optimaal mogelijk in gebruik.

Kaderstellende uitgangspunten: • We hebben een faciliterende rol en stimuleren breedtesportverenigingen om sportaccommodaties in eigendom te hebben, te exploiteren en te beheren; • We hebben aandacht voor de toekomstbestendigheid van accommodaties in de brede zin, waarbij we meedenken in de behoeften die door de ontwikkeling van de sporten zelf ontstaan en ook over de grenzen van dorpen heen kijken; • We juichen multifunctioneel gebruik toe, dit biedt vele kansen voor optimaal gebruik van de sportaccommodaties; • We streven naar een optimale bezettingsgraad en aanbod van de sportaccommodaties (die we zelf exploiteren) en handelen als er aanleiding is om dit te optimaliseren; • We streven naar een goed en passend aanbod van accommodaties voor de breedtesport zowel voor de binnensport als de buitensport. We juichen verenigingen en individuen die topsport willen beoefenen toe.

Wat doen we ervoor in 2025? 1.1 In 2025 wordt het uitvoeringsbeleid sport en bewegen vastgesteld, inclusief het onderdeel sportaccomodatiebeleid. 1.2 We ronden de herijking van de huurtarieven en – voorwaarden van gemeentelijke binnensportaccommodaties af. We streven naar het minimaliseren van verschillen tussen de gemeentelijke en niet gemeentelijke accommodaties en optimaliseren de bezetting van gemeentelijke accommodaties. 1.3 Voor de sporthal Maasbree vertalen we dit jaar het programma van eisen naar een concreet ontwerp. Ook maken we een doorkijk naar een toekomstige exploitatie. En verrichten we onderzoek naar bijkomende ruimtelijke procedures. 1.4 Voor de nieuwe binnensportaccommodatie in Baarlo verrichten we een scenariostudie en komen we tot een locatiekeuze. Dit gebeurt parallel aan het traject rondom onderwijshuisvesting in Baarlo. Doel is om in 2025 te komen tot een voorkeursscenario met voorbereidingskrediet voor verdere uitwerking. 1.5 In 2025 renoveren we sport- en evenementencomplex de Heuf. 1.6 We starten samen met Stichting Sporthallen Helden met de voorbereidingsfase voor renovatie van de Piushallen. 1.7 In 2025 is er besluitvorming over fusie voetbalclub PEC. Deze heeft betrekking op: • benodigde aanpassingen aan (tijdelijke) locatie van de fusieclub in Panningen-Noord; • definitieve locatiekeuze.

74

Wat willen we bereiken? 2. Sporten en bewegen draagt bij aan de vitaliteit van de inwoners en van gemeenschappen. Kaderstellende uitgangspunten: • Gemeenschappen en inwoners geven zelf invulling aan het sportklimaat en het beweegaanbod. We ondersteunen de gemeenschap bij het verkennen van de toekomst van sport en bewegen in haar omgeving; • We bouwen samen met initiatieven uit de gemeenschap aan een openbare ruimte die uitnodigt om te sporten en te bewegen. We benutten de openbare ruimte zodat deze uitnodigt om te sporten en te bewegen. We verkennen kansen bij herinrichting en we bouwen samen met initiatieven uit de gemeenschap aan beweeg- en sportmogelijkheden in de openbare ruimte.

3. We hebben oog voor nieuwe vormen van aanbod en het organiseren van sport en bewegen die ontstaan. Kaderstellende uitgangspunten: • We steunen ook initiatieven die leiden tot nieuwe vormen van sport en bewegen;

Wat doen we ervoor in 2025? 2.1 In 2025 geven we samen met (lokale) partners en gemeenschappen uitvoering aan het lokale sportakkoord 2024-2026. Dit doen we door de samenwerking Gezonde Leefstijl met Vorkmeer en door initiatieven vanuit de gemeenschappen, die passen binnen de kaders van het lokale sportakkoord, te faciliteren. 2.2 In het Pius Park wordt, naast een grote herinrichting van onder andere de infrastructuur, ook een multisportveld, volleybalvelden en een skatebaan aangelegd. Diverse beweegaanleiding, zoals calesthenics elementen, worden verspreid geplaatst over het park. We bouwen hier samen met de gemeenschap aan een openbare ruimte die uitnodigt om te sporten en bewegen.

3.1 In het uitvoeringsbeleid 2025 is er aandacht voor nieuwe vormen van sport, waaronder padel. Hiermee faciliteren we (tennis)verenigingen, binnen onze rol en verantwoordelijkheid, om deze nieuwe vormen van sport mogelijk te maken.

• We spelen in op veranderingen, afhankelijk van onze verantwoordelijkheid en rol.

• • • •

• •

Wat doen we verder binnen dit programma ? We exploiteren onze eigen, gemeentelijke binnensportaccommodaties: We dragen zorg voor het beheer, verhuur en/of onderhoud. We bouwen samen met initiatieven uit de gemeenschap aan een openbare ruimte die uitnodigt om te sporten en te bewegen. We onderhouden goede contacten met de sportverenigingen en beheersstichtingen zodat zij ons weten te vinden en zodat wij op de hoogte zijn van belangrijke ontwikkelingen. We werken samen met Vorkmeer en andere lokale uitvoeringspartners bij het realiseren van doelen en ambities uit Lokaal Sportakkoord en GALA. Zij faciliteren de kernen, (sport)verenigingen en groepen inwoners om te sporten, te bewegen en aandacht te hebben voor een gezonde leefstijl. Wij ondersteunen sport- en beweeginitiatieven vanuit de gemeenschap. Dit doen we door ambtelijke advisering, subsidie en indien nodig inzet van externe expertise. We subsidiëren incidentele sportevenementen / initiatieven die passen binnen de uitvoeringsregeling Sport en Bewegen.

75

Wat mag het kosten? De baten en lasten van dit programma zijn als volgt: 2025

3.3 Sport en bewegen

2026

Lasten

Baten

Lasten

4.901.421

1.348.321

4.886.362

2027 Baten

Lasten

2028 Baten

Lasten

Baten

1.262.104 4.946.437 1.279.894 4.990.086 1.294.871

Welke claims en investeringen zijn er in 2025 met betrekking tot dit programma? In hoofdstuk 5 worden alle investeringen en claims die voor 2025 geprioriteerd zijn specifiek toegelicht. M.b.t. programma 3.3 zijn geen specifieke investeringen en/of claims opgenomen

76

Programma 3.4 Kunst en Cultuur (Aanvullend op programma 3.1 Gemeenschapsontwikkeling) Cultuur heeft een stimulerende werking op de ontwikkeling van mensen van alle leeftijden. Daarom geloven we in de kracht van kunst- en cultuureducatie. De kracht die bijdraagt aan de verrijking van het leven en aan de geestelijke vitaliteit van de inwoners en de gemeenschap. Kunst en cultuur zet mensen aan het denken, over zichzelf en over de samenleving waarin ze leven. Door haar verbindende werking draagt het bij aan een beter begrip tussen culturen. Cultureel erfgoed is een cadeau uit het verleden dat waarde toevoegt aan ons dagelijks leven. Daarnaast stimuleert erfgoed participatie en wordt het vaak in relatie tot landschap, natuur en natuurbeleving zichtbaar gemaakt. Onder erfgoed verstaan we niet alleen monumentale gebouwen, maar ook archieven, historische landschappen, archeologische terreinen, digitaal erfgoed, verhalen en tradities die we aan elkaar doorgeven. De gemeente heeft een bijzondere verantwoordelijkheid voor het behoud van erfgoed. Door rekening te houden met het behoud en eventueel herbestemming van cultureel erfgoed wordt ook het behoud van de ruimtelijke kwaliteit gewaarborgd, inclusief de leefbaarheid van de kernen. Daarnaast is erfgoed een belangrijke drager voor maatschappelijke thema’s zoals leefbaarheid, jeugd en educatie. Wat willen we bereiken ? 1.

De gemeenschap draagt bij aan de culturele ontwikkeling van de mens.

Wat doen we ervoor in 2025 ? 1.1 We leveren uitvoeringsbeleid Kunst en Cultuur (waaronder het wettelijk verplichte bibliotheekbeleid) op het gebied van cultuurstimulering op en passen de onderliggende subsidieregelingen daarop aan. In dit beleid hebben we aandacht voor de kracht van verbinding en samenwerking tussen culturele organisaties.

Kaderstellende uitgangspunten: • Culturele organisaties zijn zelf verantwoordelijk voor het aanbod. We stimuleren de integrale samenwerking tussen culturele organisaties die met elkaar initiatieven met en voor de inwoners realiseren; • We stimuleren en ondersteunen initiatieven die tot nieuwe vormen van cultuurbeleving komen en de bestaande, zolang er bij deze laatste categorie sprake is van een toekomstbestendig perspectief; • Het aanbod is toegankelijk, zichtbaar, betaalbaar en divers omdat dit sociale en economische verschillen tussen mensen verlaagt; • Culturele organisaties hebben aandacht voor mensen voor wie meedoen aan cultuur niet vanzelfsprekend is; • De kracht van cultuureducatie zetten we vooral in voor de culturele en creatieve ontwikkeling van het kind.

2. Cultuur draagt bij aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor mensen en bedrijven.

1.2 We onderhouden contact met culturele organisaties. We maken afspraken over het beleid, de uitvoering en subsidies. In 2025 spelen vraagstukken op het gebied van: - Het toekomstbestendig maken van Cultureel Centrum Dok6; - De ontwikkeling van Bibliotheek Maas en Peel, waaronder de verhuizing van de bibliotheek Kessel naar MFA de Paort; - De ontwikkeling van Museum Peel en Maas; - Stimuleren van partners om te komen tot culturele activiteiten voor de jeugd in Peel en Maas. 2.1 We maken deel uit van Cultuurregio Noord Limburg (in 2024 landelijk erkend) die tot doel heeft het behouden en versterken van het culturele veld. De Cultuurregio geeft stimulans aan het faciliteren van talentontwikkeling, het verhogen van de zichtbaarheid van cultuur en het verbeteren van het productieklimaat (actieve kunstbeoefening). Culturele initiatieven kunnen we mede hierdoor stimuleren door het beschikbaar stellen van capaciteit en financiële middelen.

Kaderstellende uitgangspunten: • Lokaal en regionaal is het beleid gericht op het verbeteren van het productieklimaat, het verhogen van de zichtbaarheid en talentontwikkeling.

77

Wat willen we bereiken ? 3. We werken actief samen met inwoners aan het behouden en beleefbaar maken van erfgoed.

Wat doen we ervoor in 2025 ? 3.1 Met lokale, provinciale en landelijke projectpartners (Universiteit Leiden, gemeente Venlo, Limburgs museum, Provincie Limburg, Rijksdienst voor Cultureel erfgoed), grondeigenaren en de gemeenschap gaan we verder met het zichtbaar en beleefbaar maken van de grafheuvels in Baarlo.

Kaderstellende uitgangspunten: • We faciliteren organisaties in het bereiken van hun doelstellingen op het gebied van erfgoed; • We stimuleren initiatieven en organisaties, die gericht zijn op het ontsluiten van en de beleving van de cultuurhistorische waarden, zowel bovengronds, ondergronds als digitaal.

3.2 We participeren in het project Geopark. Dit project heeft als doel het beleefbaar maken van de geologie van de Peelrandbreuk en het omliggende landschap en het daarbij verkrijgen van de Unesco Status. 3.3 We geven uitvoering aan het plan om de molen van Kessel te verplaatsen. 3.4 We participeren in het project Erfgoedregistratie.nl waarmee we voldoen aan de wettelijke verplichting om erfgoed digitaal beschikbaar en zichtbaar te maken.

4. Peel en Maas hecht grote waarde aan het beschermen van zijn erfgoed. Kaderstellende uitgangspunten: • We voldoen aan de wettelijke verplichtingen voor erfgoed, met de verordening Adviescommissie Ruimtelijke Kwaliteit en de Erfgoedverordening Peel en Maas, passend in de Omgevingswet, en we verankeren ons beleid hierin; • We zijn een goede huisvader voor de monumenten in gemeentelijk eigendom. Noodzakelijke werkzaamheden richten zich eerst op onderhoud, en pas als het niet anders kan gaan we over naar het restaureren of vernieuwen van monumenten. Dit doen wij altijd op basis van een rapport van de Monumentenwacht;

4.1 We geven uitvoering aan het uitvoeringsbeleid erfgoed. In 2025 wijzen we bouwwerken aan tot gemeentelijk erfgoed. Er wordt gestart, in lijn met het advies van de ARK, met die bouwwerken die de meest cultuurhistorische waarde hebben. In deze aanpak kiezen we voor een persoonlijke benadering richting de eigenaren. Hierna gaan we in tranches van ca. 20 à 30 bouwwerken per kwartaal objecten als cultureel historisch waardevol aanwijzen. De besluitvorming van het college vindt plaats per tranche. Hiermee wordt het een proces waarbij er per doorlopen tranche geleerd, geëvalueerd en bijgesteld kan worden. 4.2 We voeren de tweede fase van het onderzoek in het kader van de toekomst van Kasteel de Keverberg uit en leggen een voorstel ter besluitvorming voor aan de gemeenteraad.

• We beschermen cultuurhistorisch waardevolle objecten via de erfgoedverordening. Aan deze verordening is een dynamische erfgoedlijst gekoppeld. Per object zijn door een externe erfgoeddeskundige redengevende beschrijvingen opgesteld waarin de erfgoedwaarden staan beschreven. Op basis van meerdere waarde-categorieën kan een object een hogere of lagere erfgoedwaarde ontvangen. De erfgoedverordening en de erfgoedlijst zijn een onderdeel van het omgevingsplan. Deze manier van beschermen staat in directe relatie tot de Omgevingswet, die vereist dat de gemeentelijke erfgoedwaardes compleet worden opgenomen in het omgevingsplan; • We ondersteunen en adviseren eigenaren waar nodig om het behoud en beheer van hun erfgoed te stimuleren. Eigenaren zijn zelf verantwoordelijk voor het behoud en beheer van hun erfgoed, maar kunnen wel rekenen op advisering van de gemeente, onder andere door in gesprek te gaan met de Adviescommissie Ruimtelijke Kwaliteit. Daarnaast verwijzen we eigenaren op verzoek naar wet- en regelgeving, subsidiemogelijkheden en bruikbare contacten;

78

Wat willen we bereiken ?

Wat doen we ervoor in 2025 ?

• We leggen monumentale en karakteristieke panden, historische wegen en landschappen en monumentale bomen en lanen systematisch vast op een digitale kaart en in het omgevingsplan; • We zien toe op de naleving van het behoud van het cultureel erfgoed zoals vastgelegd in de erfgoedverordening. We houden toezicht op mogelijke overtredingen.

5. Peel en Maas benut kansen op het gebied van erfgoed voor opgaves in diverse programma’s. Kaderstellende uitgangspunten: • We herstellen en versterken het erfgoed bij ruimtelijke ontwikkelingen met oog voor kwaliteit en hebben daarbij een gebiedsgerichte benadering om de ruimtelijke kwaliteit van de leefomgeving te behouden en te versterken. Dit doen we onder andere door erfgoed te verankeren in het ruimtelijk kwaliteitsbeleid;

5.1 We stimuleren en faciliteren initiatieven met als doel herbestemming van kerkgebouwen en fungeren daarbij op verzoek als sparringpartner. In verschillende dorpen zijn werkgroepen gestart met het vormen van ideeën of plannen voor de herontwikkeling van de kerk.

• We grijpen de herinrichting van de openbare ruimte en landschappen aan om erfgoed zichtbaar en beleefbaar te maken.

• • • • • • • • • • • •

Wat doen we verder binnen dit programma? We stimuleren en waar mogelijk subsidiëren culturele initiatieven/evenementen. We faciliteren activiteiten die gericht zijn op een nieuw cultuuraanbod, op de kunstzinnige, culturele en muzikale ontwikkeling van inwoners. We ondersteunen op ad hoc basis initiatiefnemers in de ontwikkeling van culturele projecten (idee, uitvoering, financieel, participatie, kwalitatief, etc.). We ondersteunen op ad hoc basis initiatiefnemers in de ontwikkeling van culturele projecten (idee, uitvoering, financieel, participatie, kwalitatief, etc.). We faciliteren activiteiten die gericht zijn op de coördinatie en de uitvoering van binnen - en buitenschoolse cultuur educatieve activiteiten. We zorgen voor de uitreiking van de jaarlijkse gemeentelijke cultuurprijs. We beschermen en onderhouden de kunstwerken in de openbare ruimte. We adviseren, verbinden, faciliteren en ondersteunen gevraagd en ongevraagd de ontwikkeling van organisaties/platforms die erfgoed inzetten voor het bereiken van hun doelstellingen. Het adviseren van organisaties en particuliere eigenaren over het veiligstellen van erfgoed; We onderhouden het digitaal ontsluiten en het geven van beleving aan erfgoed in gemeentelijk eigendom. We faciliteren de gemeenschap in het onderhouden van kruisen en kapellen.

We zorgen voor de monumenten in gemeentelijk eigendom, zoals de molen in Kessel, de watermolen in Baarlo, kasteel de Keverberg en de Ringoven.

79

Wat mag het kosten? De baten en lasten van dit programma zijn als volgt: 2025

3.4 Kunst en Cultuur

2026

2027

Lasten

Baten

Lasten

Baten

Lasten

3.560.972

246.969

3.665.824

251.233

3.611.137

2028 Baten

Lasten

256.525 3.618.471

Baten 256.794

Welke claims en investeringen zijn er in 2025 met betrekking tot dit programma? In hoofdstuk 5 worden alle investeringen en claims voor 2025 specifiek toegelicht. Met betrekking tot programma 3.4 is de volgende claim opgenomen:

Nr 11

Omschrijving Uitvoering erfgoedbeleid

Betrekking op periode incidenteel

80

2025

Dekking kosten (bijv. reserve)

25.000

Thema 4: Economie Inleiding Hieronder staat de gedeelde ambitie voor het thema Economie. Een ambitie van inwoners, ondernemers en organisaties die met ons willen werken aan een Peel en Maas waarin het goed leven is. Als gemeente onderschrijven wij deze ambitie van harte. Tussen aanhalingstekens zijn quotes opgenomen van deelnemers aan de ambitiegesprekken.

Gedeelde ambitie Economie Peel en Maas heeft bloeiende economische sectoren, waaronder gezonde agrarische bedrijven, een sterke en innovatieve maakindustrie en MKB, aantrekkelijke toeristische ondernemingen en een florerend bovenregionaal winkelcentrum, omdat deze sectoren tijdig overgeschakeld zijn naar duurzaam en circulair ondernemen. Sectoren waarin ondernemers zorgen voor verrassende kruisbestuivingen en innovaties, door kennis met elkaar te delen en over grenzen heen met elkaar samen te werken. Deze toekomstbestendige economie zorgt voor brede welvaart en draagt bij aan het goede leven in Peel en Maas.

Agrarische sector Ondernemers en overheid werken samen – ieder vanuit hun eigen verantwoordelijkheid – aan de verduurzaming van de agrarische sector. Hierbij is oog voor de koppeling met andere sectoren en de bebouwde omgeving op het gebied van energie-uitwisseling. Zo zijn ook nieuwe teelten ontstaan, die bijdragen aan onze verdere verduurzamingsopgaven en nieuw perspectief bieden voor de agrarische sector.

“We hebben het altijd zo gedaan is een slecht argument”

Bedrijventerreinen Onze bedrijventerreinen bieden voldoende perspectief voor lokale ondernemers om toekomstgericht te ondernemen. Hierbij staan innovatiekracht en kwaliteit voorop. Dit biedt ruimte om te werken aan verduurzaming van productieprocessen, circulariteit en het verminderen van de CO2-uitstoot.

“Ik hoop dat de consument kritisch blijft”

Regio Peel en Maas is onderdeel van de Regio Noord-Limburg en levert een bijdrage aan de ontwikkeling van en innovatie in de lokale en regionale economie. Hier spelen thema’s als arbeidsmarkt, kennisontwikkeling, toerisme, natuuronderhoud en natuurontwikkeling een belangrijke rol.

“Zie arbeidsmigratie als kans, niet als bedreiging”

Diversiteit De diversiteit van de kernen en landschappen maken van Peel en Maas tot een aantrekkelijk gebied. Een sterke toeristische en recreatieve sector is kenmerkend en wordt kracht bijgezet door een groot aantal evenementen, georganiseerd door en voor de gemeenschap.

“Kill your darlings, durf keuzes te maken”

Arbeidsmarkt De lokale en regionale economie blijft behoefte houden aan voldoende en gekwalificeerde arbeidskrachten. Nieuwkomers en arbeidsmigranten maken hier onderdeel van uit. Ze zijn werkzaam in veel sectoren en op verschillende niveaus. Een deel van de arbeidsmigranten vestigt zich hier permanent en draagt daarmee bij aan de verjonging van de gemeente.

“Gevraagd: WO en HBO studenten om onkruid te wieden”

Innovatie De voortdurende technische ontwikkelingen en innovaties blijven van invloed op de economie. De menselijke hand en menselijke maat maken wel nog altijd het verschil in Peel en Maas.

“Innoveer en durf op je bek te gaan”

81

Programma 4.1 Economie We ondersteunen de transitie naar een circulaire, waardengedreven economie waarin kenniscirculatie het uitgangspunt is. Een toekomstbestendige economie zorgt voor welvaart en draagt bij aan het goede leven in Peel en Maas. Het kenmerkt zich door een solide economische structuur met verschillende economische dragers, zoals agrofood, maakindustrie, logistiek, vrijetijdseconomie en detailhandel. Peel en Maas is een woon- en werkgemeente en staat niet op zichzelf. De gemeente maakt nadrukkelijk onderdeel uit van een regionale economie. Door aan te sluiten bij de kracht van de regio, leveren we een bijdrage aan de ontwikkeling van en innovatie in de lokale en regionale economie. Dit helpt ons om een krachtige gemeente en regio te zijn. De toerist en recreant weet onze gemeente goed te vinden, vanwege de aanwezige kwaliteiten in het buitengebied en de kernen. Uniek is de grote diversiteit aan landschappen, die elk hun eigen karakter en geschiedenis hebben. Dit heeft onder andere te maken met de ligging tussen de Peel en de Maas, waardoor er veel natuur en water is. Wat willen we bereiken? 1. Een lokaal bedrijfsleven dat gefundeerd is op kenniscirculatie en een diverse, duurzame en toekomstbestendige economische structuur.

Kaderstellende uitgangspunten: • We faciliteren lokale bedrijven, die geworteld zijn in de samenleving, met bijzondere aandacht voor de agrarische sector, het MKB (industrie en retail) en recreatie en toerisme. Samen met ondernemers werken we aan de kwaliteit van de werklocaties.

Wat doen we ervoor in 2025? 1.1 We werken aan vitale, goed bereikbare en duurzame werklocaties. Ook in 2025 werken we verder aan de uitbreiding van de bedrijventerreinen in Maasbree, Meijel en Panningen. Voor de beoogde uitbreidingsgebieden Meijel en Maasbree wordt o.b.v. een schetsontwerp de grondexploitatie voorgelegd aan de raad. Voor de nieuwe ontsluitingsweg in Maasbree zal de raad een kredietvoorstel ontvangen. 1.2 We faciliteren de herbestemming van leegstand agrarisch vastgoed op basis van het in 2024 vastgestelde VAB beleid.

2. Regionale samenwerking versterkt de kennisinfrastructuur en innovatieve ontwikkelingen, waardoor onder andere de regionale arbeidsmarkt verbetert. Kaderstellende uitgangspunten: • Een goed georganiseerde samenwerking tussen overheid, onderwijs en ondernemers is een randvoorwaarde voor innovatie en versterking van de arbeidsmarkt;

2.1 We leveren een bijdrage aan een toekomstbestendige regionale kennisinfrastructuur en innovatieve concepten. Dit doen we via Crossroads Limburg, als multi-helix organisatie de verbindende schakel tussen de regiogemeenten (Overheid), kennisinstellingen (Onderwijs), Ondernemers en Omgeving. 2.2 Vanuit de Regiodeal werken we samen met de regiogemeenten aan een economisch aantrekkelijke en duurzame regio, passend binnen de regionale visie van Noord-Limburg als gezondste regio. De volgende thema's staan hierin centraal: 1. Doorontwikkelen kennis ecosysteem en duurzaam ondernemen; 2. Talent aantrekken, behouden en ontwikkelen; 3. Vitale gemeenschappen en positieve gezondheid; 4. Veiligheid.

• De Brightlands Campus Greenport Venlo is een belangrijke factor voor het creëren van nieuwe verdienmodellen voor de transitie in het landelijk gebied; • We zetten ons in voor een uitnodigende en bindende strategie voor arbeidsmigranten.

2.3 Het is belangrijk dat Internationale Werknemers die in Peel en Maas wonen/verblijven hun weg weten te vinden. Informatievoorziening is belangrijk om hen te boeien en te binden. Zo participeren we met andere regiogemeenten in het project Work in NL (WIN).

82

Wat willen we bereiken? 3. Peel en Maas is een aantrekkelijke toeristischrecreatieve bestemming waar toeristen en bewoners kwaliteiten en de gastvrijheid optimaal beleven. Kaderstellende uitgangspunten: • We bieden ruimte voor nieuwe locaties voor recreatie en toerisme, mits dit bijdraagt aan de diversiteit in het aanbod, dit niet leidt tot verdringing en leegstand elders en dit bijdraagt aan onze overkoepelende opgaves; • We zetten ons in voor het behouden, ontwikkelen en versterken van onze centra, zodat we deze aantrekkelijk houden en verder verbeteren voor inwoners en bezoekers; • We ondersteunen het bedrijfsleven bij de promotie van Peel en Maas, zowel lokaal als regionaal, als een aantrekkelijke groene toeristisch-recreatieve bestemming; • We zetten ons in voor het behouden en ontwikkelen van ons cultureel en archeologisch erfgoed en het gebruiken ervan als inspiratiebron voor nieuwe ontwikkelingen; • We ondersteunen de bedrijven op het gebied van recreatie en toerisme, onder andere via promotie en basisvoorzieningen zoals een goed wandel- en fietsnetwerk. Waar nodig bieden we ruimte aan passende uitbreidingen.