2024-107-04 Begroting 2025 Peel en Maas
Tekst van het document
33
10. Wegwijs maken internationale werknemers Relatie met programma 4.1 Economie Het is belangrijk dat internationale werknemers die in Peel en Maas wonen/verblijven hun weg weten te vinden. Informatievoorziening is belangrijk om hen te boeien en te binden. Zo participeren we met andere regiogemeenten in het project Work in NL (WIN). Dit project is voorheen gefinancierd via de Regio Deal en nu ontvangen we daar als regio ook nog een bijdrage van het Rijk voor. Voor de bijdrage van Peel en Maas aan dit project is een structureel budget nodig van € 25.000 per jaar waarmee wij de informatievoorziening en dienstverlening optimaliseren aan internationale werknemers. 11. Uitvoering erfgoedbeleid Relatie met programma 3.4 Kunst en cultuur Peel en Maas start met het aanwijzen van gemeentelijk erfgoed. Dit vraagt een specifieke juridische specialiteit. Deze specialiteit is vereist om de besluiten richting eigenaren goed te formuleren. Ook kan specialistische juridische ondersteuning benodigd zijn bij eventuele zienswijzen of bezwarenprocedures. Voor 2025 is daarom € 25.000 nodig om, met behulp van een extern bureau, de benoeming van gemeentelijk erfgoed juridisch te ondersteunen. 12. Verdere versnelling wonen Relatie met programma 1.1 Vitale leefomgeving Om in alle kernen te komen tot een woningmarkt in balans willen we intensiever gaan werken met gebiedsregie.
Per kern worden alle maatschappelijke vraagstukken met een ruimtelijke impact in samenhang met elkaar in beeld gebracht en afgewogen. Hierdoor ontstaat beter inzicht in te maken ruimtelijke afwegingen en kan een ontwikkelstrategie per dorp worden bepaald ter ondersteuning van een gerichte, actieve grondpolitiek. In 2024 hebben we in enkele kernen al goede ervaringen opgedaan met gebiedsregie, zodanig dat we hiermee in alle dorpen aan de slag willen. Omdat we dit versneld willen doen, hebben we hiervoor tijdelijk extra ondersteuning nodig. Daarom stellen we voor om voor de jaren 2025 en 2026 een budget beschikbaar te stellen van €150.000 per jaar. Als dekking voor deze kosten zetten we de algemene reserve in.
34
G. EMU saldo en geprognotiseerde balans De begroting van Peel en Maas is gebaseerd op het stelsel van baten en lasten. Dit betekent bijvoorbeeld dat kosten van investeringen niet volledig ten laste van het begrotingsjaar worden gebracht maar door kapitaallasten worden ‘uitgesmeerd’ over meerdere jaren. De Rijksoverheid werkt op basis van het kasstelsel en alle kosten komen daarbij volledig ten laste van het jaar van uitgave. Het gevolg daarvan is dat de begroting van de gemeente moet worden ‘vertaald’ naar het kasstelsel, om te kunnen bepalen in hoeverre gemeenten een tekort hebben in het kader van de EMU. In de septembercirculaire 2024 is per gemeente aangegeven wat de individuele referentiewaarde is. Voor Peel en Maas geldt een waarde van € 6.448.000 als richtlijn voor een maximaal tekort. De werkelijk verwachte EMU-saldi blijven daar ruim onder. Het EMU-overzicht voor Peel en Maas ziet er als volgt uit: EMU overzicht (bedragen x € 1.000)
2024
2025
2026
2027
1
Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q. onttrekking uit reserves (zie BBV, artikel 17c)
+
2.380
4.445
613
985
2
Afschrijvingen ten laste van de exploitatie
+
8.451
8.557
9.193
10.000
3
Bruto dotaties aan de post voorzieningen ten laste van de exploitatie
+
481
490
502
606
4
Investeringen in (im)materiële vaste activa die op de balans worden geactiveerd
-/-
9.500
11.000
11.000 11.000
5
Baten uit bijdragen van andere overheden, de Europese Unie en overigen, die niet op de exploitatie zijn verantwoord en niet al in mindering zijn gebracht bij post 4
+
0
0
0
0
+
968
0
0
0
-/-
968
3.077
1.679
947
+
479
782
1.401
2.196
-/-
690
755
1.039
366
0
0
0
0
Nee
Nee
Nee
Nee
633
-559
-2.009
1.475
Desinvesteringen in (im)materiële vaste activa: 6
7 8 9
Baten uit desinvesteringen in (im)materiële vaste activa (tegen verkoopprijs), voor zover niet op exploitatie verantwoord Aankoop van grond en de uitgaven aan bouw-, woonrijp maken e.d. (alleen transacties met derden die niet op de exploitatie staan) Baten bouwgrondexploitatie: Baten voor zover transacties niet op exploitatie verantwoord Lasten op balanspost Voorzieningen voor zover deze transacties met derden betreffen
Lasten i.v.m. transacties met derden, die niet via de onder post 1 genoemde exploitatie lopen, maar rechtstreeks ten laste van de 10 reserves (inclusief fondsen en dergelijke) worden gebracht en die nog niet vallen onder één van bovenstaande posten 11 Verkoop van effecten: a
Gaat u effecten verkopen? (ja/nee)
b
Zo ja wat is bij verkoop de verwachte boekwinst op de exploitatie? Berekend EMU-saldo
Om het inzicht in de financiële positie van gemeenten te vergroten is in het BBV voorgeschreven dat in de begroting ook een geprognotiseerde balans voor het begrotingsjaar moet worden opgenomen. Die balans voor 2025 is gebaseerd op de werkelijke eindbalans 2023 en vervolgens zijn de individuele posten doorgerekend naar het boekjaar 2025 en verder. Dat betekent dat deze balans dus grotendeels is gebaseerd op ramingen. Daarom moet de balans met enige terughoudendheid worden gebruikt als het gaat om de informatiewaarde ervan.
35
Geprognotiseerde balans 2024 - 2027
Activa
1-1-2024
1-1-2025
1-1-2026
1-1-2027
Passiva
Immateriële vaste activa
4.510.450
4.247.297
3.984.144
3.724.817
1-1-2024
1-1-2025
1-1-2026
1-1-2027
Eigen vermogen
60.100.511
58.634.670
61.762.975
62.375.687
Materiële vaste activa
155.767.083 151.035.753 155.848.038 160.843.435
Voorzieningen
20.373.481
19.602.401
19.337.066
18.800.144
Financiële vaste activa
10.727.192
Vaste schulden
81.053.653
78.168.312
79.501.807
83.817.853
Totaal vaste activa Voorraden
10.599.413
10.246.746
9.902.512
171.004.725 165.882.463 170.078.928 174.470.764 695.376
695.376
695.376
695.376
Uitzettingen met een rente-typische looptijd < 1 jaar
9.825.746
9.825.746
9.825.746
9.825.746
Liquide middelen
1.272.401
1.272.401
1.272.401
1.272.401
Overlopende activa
4.808.693
4.808.693
4.808.693
Totaal vlottende activa
16.602.216
16.602.216
16.602.216
Totaal activa
Totaal vaste passiva
161.527.645 156.405.383 160.601.848 164.993.684
Netto vlottende schuld met rentetypische looptijd < 1 jaar
13.899.704
13.899.704
13.899.704
13.899.704
4.808.693
Overlopende passiva
12.179.592
12.179.592
12.179.592
12.179.592
16.602.216
Totaal vlottende passiva
26.079.296
26.079.296
26.079.296
26.079.296
187.606.941 182.484.679 186.681.144 191.072.980
Totaal passiva
187.606.941 182.484.679 186.681.144 191.072.980
36
6. Programmabeschrijvingen Leeswijzer: De begroting 2025 is opgebouwd uit 6 thema’s met 11 programma’s. Bij de beschrijving van de programma’s komen de drie ‘W’ vragen aan de orde: 1) Wat willen we bereiken? 2) Wat doen we ervoor in 2025? 3) Wat gaat het kosten? De vraag ‘Wat willen we bereiken?” betreft de doelen die in de kaderstellingen bij de betreffende programma’s zijn bepaald. Bij de vraag ‘Wat doen we ervoor in 2025?’ zijn de activiteiten/uitvoeringsafspraken opgenomen waaraan in 2025 prioriteit wordt gegeven. Verder hebben we het onderdeel ‘Wat doen we verder nog binnen dit programma?’ opgenomen. Daarin staat welke (min of meer) reguliere werkzaamheden allemaal worden verricht binnen een programma om een zo compleet mogelijk beeld te geven van hetgeen er allemaal gebeurt voor het budget dat per programma beschikbaar is. Als onderdeel van “Wat mag het kosten?” is bij de betreffende programma’s opgenomen welke investeringen en claims in 2025 worden voorgesteld in deze begroting. Voor de programma’s binnen de thema’s 1 tot en met 4 zijn in het voorjaar 2024 nieuwe kaderstellingen vastgesteld. Bij die thema’s is ook een toelichting op themaniveau opgenomen. Verder zijn bij de betreffende programma’s onder de programmadoelen ook de kaderstellende uitgangspunten benoemd die van toepassing zijn.
De programma’s 5.1 Integrale veiligheid en 6.1 Bestuur, communicatie en dienstverlening zullen na de kaderstelling in deze stijl worden opgenomen.
37
Vastgesteld beleid Per thema zijn door de gemeenteraad al verschillende kaderstellende besluiten genomen. Onderstaand is een overzicht opgenomen van de belangrijkste besluiten per thema: Thema 1: ruimte • Structuurvisie buitengebied • Bestemmingsplan buitengebied • Structuurvisie kernen en bedrijventerreinen • Beleidsuitgangspunten permanente bewoning recreatieterreinen • Vaststelling structuurvisie wonen Noord-Limburg • Bestemmingsplan buitengebied 3de reparatieherziening • Uitgangspunten windenergie • POL-uitwerking regionale energievisie • Verordening startersleningen • Huisvesting arbeidsmigranten • POL-uitwerking regionale visie land- en tuinbouw Noord-Limburg en regionaal ruimtelijk kwaliteitskader • Nota Bodembeheer Limburg Noord 2020-2029 / Bodemfunctieklassenkaart en Bodemkwaliteitskaart Regio Limburg Noord • Uitgangspunten Regionale EnergieStrategie (2020-018) • Verordening startersleningen gemeente Peel en Maas aanpassen aan de verruimde mogelijkheden van de provincie (2020-034) • Regionale woonvisie Noord-Limburg 2020-2024 (2020-047) • Regionale Energiestrategie - RES 1.0 (2021-028) • Bodemkwaliteitskaart wegbermen gemeente Peel en Maas (2021-029) • Waterketenplan Noord 2021 – 2025 en Gemeentelijk RioleringsPlan Peel en Maas 2022 – 2026 • Participatiebeleid Omgevingswet Peel en Maas • Adviesrecht van de raad onder Omgevingswet • Subsidieverordening
Investeringsagenda Regio Noord Limburg • Transitievisie Warmte • Verordening op de gemeentelijke adviescommissie ruimtelijke kwaliteit • Omgevingsvisie Peel en Maas • Invulling behoefte woonwagenstandplaatsen • Aanpassing beleid huisvesting arbeidsmigranten • Wegsleepverordening Peel en Maas • Kaderstelling Ruimte 2024 • Nieuwe achtervangovereenkomst Waarborgfonds sociale woningbouw • Nota grondbeleid Peel en Maas Thema 2 : sociaal domein • Meerjarige pilot hulp bij het huishouden als werking van vitale gemeenschappen. • Aanpassing in beleidsnotitie pilot algemene voorziening hulp bij het huishouden • Regionale samenwerking voor inwoners met complexe problematiek • Bekostiging leerlingenvervoer gemeente Peel en Maas • Regionaal beleidsplan jeugd 2022 e.v. • Dorpsvoorziening hulp bij het huishouden • Re-integratieverordening Participatiewet gemeente Peel en Maas Breed offensief • Gemeentelijk toezicht op het openbaar primair onderwijs • Kaderstelling Sociaal domein 2024 • Actualiseren verordeningen Sociaal Domein • Intrekken strategische koers NLW
38
17 december 2008 5 november 2013 31 maart 2015 14 april 2015 19 april 2016 18 oktober 2016 15 maart 2017 4 december 2018 26 maart 2019 16 april 2019 25 juni 2019 3 maart 2020 12 mei 2020 23 juni 2020 22 september 2020 8 juni 2021 8 juni 2021 12 oktober 2021 9 november 2021 9 november 2021 21 december 2021 21 december 2021 22 februari 2022 5 juli 2022 13 december 2022 10 oktober 2023 6 februari 2024 17 april 2024 23 april 2024 27 juni 2024
7 november 2017 5 februari 2019 21 december 2021 21 december 2021 21 december 2021 21 december 2021 4 juli 2023 6 juni 2023 17 april 2024 23 april 2024 27 juni 2024
Thema 3: vitale gemeenschappen • Hoofdlijnen van het subsidie en accommodatiebeleid • Bekostigingssystematiek buitensportaccommodaties • Erfgoedverordening • Toekomstig zwemaanbod Peel en Maas • Muziekonderwijs • Algemene subsidieverordening Peel en Maas • Bibliotheek Maas en Peel • Zelfsturing 3.0 • Verlenging Pilot Zelfsturing 3.0 • Integraal huisvestingsplan (IHP) 2021-2026 • Kaderstelling Kunst en Cultuur – onderdeel Erfgoed • Kaderstelling vitale gemeenschappen 2024 Thema 4: toekomstbestendige economie • Structuurvisie kernen en bedrijventerreinen • Provinciaal omgevingsplan Limburg-uitwerking detailhandel • POL-uitwerking werklocaties regionale visie bedrijventerreinen Noord-Limburg • POL-uitwerking werklocaties regionale visie kantoren Noord-Limburg • Regionaal beleid vrijetijdseconomie • Marktverordening • Verordening winkeltijden • Evaluatie beleid huisvesting arbeidsmigranten short stay 2019 • Kaderstelling economie 2024
21 december 2010 6 mei 2014 2 december 2014 30 juni 2015 29 september 2015 19 januari 2016 7 maart 2017 4 december 2018 23 maart 2021 8 juni 2021 21 maart 2023 17 april 2024 14 april 2015 6 juni 2017 6 juni 2017 6 juni 2017 19 december 2017 20 februari 2018 4 december 2018 20 april 2021 17 april 2024
Thema 5: integrale veiligheid • Kaderstelling integrale veiligheid (incl. handhaving) 9 juli 2018 • Vaststelling Algemene Plaatselijke Verordening (APV) Peel en Maas 2024 24 september 2024 Thema 6: bestuur, communicatie en dienstverlening • Perspectievennota “Toekomst in beeld” • Missie en kernwaarden zelfsturing, duurzaamheid, diversiteit • Kaderstelling bestuur, communicatie en dienstverlening • Treasury-statuut • Archiefverordening • Regiovisie Noord-Limburg 2040 • Aanwijzing Omroep P&M als lokale publieke media-instelling • Verordening onderzoeken doelmatigheid en doeltreffendheid Peel en Maas • Verordening klankbordgesprekken burgemeester en raad Peel en Maas • Gedragscode integriteit gemeenteraad Peel en Maas 2022 • Verordening commissie bezwaarschriften en klachten Peel en Maas • Verordening ambtelijke bijstand en fractieondersteuning • Financiële verordening en controleverordening • Nota reserves en voorzieningen 2023 • Notitie Activabeleid De bovenstaande lijst is niet limitatief.
39
17 september 2008 22 juni 2010 13 maart 2018 4 december 2018 5 februari 2019 12 mei 2020 22 september 2020 22 september 2020 8 juni 2021 21 december 2021 5 juli 2022 11 oktober 2022 4 juli 2023 4 juli 2023 4 juli 2023
Thema 1: Ruimte Inleiding Hieronder staat de gedeelde ambitie voor het thema Ruimte. Een ambitie van inwoners, ondernemers en organisaties die met ons willen werken aan een Peel en Maas waarin het goed leven is. Als gemeente onderschrijven wij deze ambitie van harte. Tussen aanhalingstekens zijn quotes opgenomen van deelnemers aan de ambitiegesprekken.
Gedeelde ambitie Ruimte Peel en Maas is trots op de kwaliteiten die de leefomgeving vitaal maken en draagt dit uit. Hier wordt de ruimte beleefd en is deze ruimte toekomstbestendig. Door de veelheid aan opgaven en uitdagingen neemt de vraag naar ruimte nog steeds toe. In deze complexiteit worden toekomstbestendige keuzes gemaakt. Op die wijze worden de grote opgaven op het gebied van natuur, recreatie, wonen, industrie en landbouw aangepakt. Uitgangspunt bij de aanpak van de grote opgaven en bij nieuwe ontwikkelingen is dat deze ook daadwerkelijk bijdragen aan de landschappelijke waarden en kwaliteiten en aan vitale gemeenschappen. Gemeenschappen hebben de ruimte om zelf mee vorm en inhoud te geven aan de fysieke leefomgeving waarin inwoners, ondernemers en organisaties gezond wonen, werken en ondernemen.
“We zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor de leefomgeving”
Ruimte In Peel en Maas is ruimte voor een energietransitie die passend is bij de kwaliteiten die ons kenmerken. Hier is ruimte voor natuur en biodiversiteit die respectvol beleefd kan worden. Hier is ruimte voor een agrarische sector die zich verder ontwikkelt naar een sector die onderneemt met respect voor de omgeving waar hij onderdeel van uitmaakt.
“Kringloop-denken en energietransitie zijn belangrijk”
Identiteit van kernen en landschap De woon- en klimaatopgave vragen, evenals in de afgelopen jaren, aandacht en zorg van de samenleving. De versterking van de identiteit van kernen en de kenmerkende waarden en kwaliteiten van de landschappen blijft hierbij een uitgangspunt. Woningen voor iedereen dragen bij aan de vitaliteit van gemeenschappen en kernen. Woningbouwprojecten dragen bij aan de identiteit van de kernen en een klimaatadaptieve inrichting van de openbare ruimte.
“Kleine kernen met eigen identiteit en leefbaarheid zijn de kracht van Peel en Maas”
Toekomstbestendige openbare ruimte De openbare ruimte is toekomstbestendig ingericht. Er is ruimte voor ontmoeting, duurzame veranderingen op het gebied van mobiliteit, biodiversiteit, duurzaamheid en klimaat. Gebruikers hebben invloed op het ontwerp en het beheer van deze ruimte. Waarbij het niveau van beheer en onderhoud past bij de wijze waarop deze openbare ruimte gebruikt wordt. Zo ontstaat een leef-, werk- en vrijetijdsomgeving die van en voor iedereen is en waar inwoners actief gebruik van maken en zich mentaal eigenaar van voelen.
“Je fijn voelen in de eigen leefomgeving is belangrijk”
Transitie landelijk gebied De transitie in het landelijk gebied geven ondernemers, inwoners en organisaties in samenspraak met elkaar vorm, waarbij de landschappelijke waarden bron van inspiratie vormen. Er is ruimte voor natuurinclusieve landbouw, nieuwe verdienmodellen, natuur, biodiversiteit en de reguliere land- en tuinbouw die zich verder ontwikkelt naar een toekomstbestendige sector die onderneemt met respect voor de omgeving waar hij onderdeel van uitmaakt. Er is ruimte voor ideeën en creativiteit van de inwoners en organisaties die hier wonen, werken en ondernemen.
“Probeer om te denken, het moet anders”
Economie en ecologie in balans We gaan als Peel en Maas voor een gemeente waarin de ruimte duurzaam beleefd wordt. Waarin economie en ecologie met elkaar in balans zijn. Ten aanzien van het toekomstbestendig houden van onze ecologie vragen bodem- en waterkwaliteit de komende jaren onze gezamenlijke aandacht en inspanning.
“De stem van de natuur en unieke plekken moeten we meer laten horen” 40
Programma 1.1 Vitale leefomgeving In Peel en Maas zijn we trots op de kwaliteiten die onze leefomgeving vitaal maken en dragen dit uit. De fysieke leefomgeving ondersteunt een vitale gemeenschap. Gemeenschappen wonen, werken en verblijven er aangenaam met elkaar en geven zelf mee inhoud aan de ontwikkelingen en behoeftes in hun omgeving. We stellen onszelf en elkaar bij nieuwe ontwikkelingen de vraag of deze ook daadwerkelijk bijdragen aan een vitale gemeenschap en het goede leven in Peel en Maas. Ruimte is schaars. De vele opgaven die spelen, zoals woningbouw, landbouwtransitie, bedrijfsontwikkeling, natuurontwikkeling, energietransitie en klimaatadaptatie vragen om ruimte. Deze opgaven worden in onderlinge samenhang opgepakt waarbij kwaliteit en toekomstbestendigheid leidend zijn. Wat willen we bereiken? 1. Versterking van de ruimtelijke kwaliteit is het uitgangspunt, met extra aandacht voor natuurinclusiviteit. Kaderstellende uitgangspunten: • Groen, water en biodiversiteit zijn belangrijk bij ruimtelijke ontwikkelingen in boven- en ondergrond.
Bouwen wordt natuurinclusief, dat wil zeggen met ruimte voor waardevol groen en waterberging aan de oppervlakte; • We geven als gemeente het goede voorbeeld en gaan uit van natuurinclusiviteit bij (her)ontwikkelingslocaties, herinrichtingen, natuurlijk bermbeheer, gemeentelijke eigendommen, etc.; • Bij relevante fysieke veranderingen (publiek en privaat) kiezen we voor maatregelen die naast het versterken van biodiversiteit en het voorkomen van wateroverlast, droogte en hittestress ook bijdragen aan een gezondere en aantrekkelijkere leefomgeving;
Wat doen we ervoor in 2025? 1.1 We werken aan het actualiseren van de Omgevingsvisie Peel en Maas waarin de waarden en kwaliteiten van onze fysieke leefomgeving zijn opgenomen. Onze kernen krijgen hierin een prominentere rol. Onder andere de dorpsontwikkelingsvisies geven input hiervoor. Vaststelling van de Omgevingsvisie 2.0 vindt plaats in 2026. 1.2 Bij ruimtelijke ontwikkelingen, zoals woningbouwinitiatieven, uitbreiding bedrijventerreinen en herinvulling van Vab’s, hanteren wij het vastgestelde programma ruimtelijke kwaliteit om te beoordelen of de ontwikkeling in voldoende mate bijdraagt aan de versterking van de ruimtelijke kwaliteit. Waar dit verplicht of wenselijk is brengt de Adviescommissie ruimtelijke kwaliteit hierin een advies uit en vertalen we dit in een omgevingsvergunning en zien hierop toe.
• We creëren een samenhangend netwerk van groenblauwe structuren (aders) tussen bijzondere natuurwaarden en in de bebouwde omgeving;
2. Bij ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving zijn vitale gemeenschappen een belangrijk uitgangspunt. Kaderstellende uitgangspunten: •Binnen die globale ruimtelijke gemeentelijke kaders is ruimte voor de creativiteit en eigenaarschap van vitale gemeenschappen; • Bij ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving is communicatie en participatie essentieel om belangen, ideeën en creativiteit uit de gemeenschappen op tijd in de planvorming mee te nemen. Het voeren van “het goede gesprek” is hierbij een gedeelde verantwoordelijkheid van alle betrokken partijen; • We blijven hierover het gesprek voeren met onze samenwerkingspartners, zodat dit ook hún waarde wordt als ze met inwoners van Peel en Maas werken.
41
2.1 In 2025 werken we aan het omgevingsplan Peel en Maas. Hierin maken we een eerste stap naar planvorming die meer uitgaat van doelen en minder van regels. Hierdoor ontstaat binnen kaders meer ruimte voor de gemeenschap om mee inhoud te geven aan de fysieke leefomgeving. Vaststelling van een eerste gebiedsdekkend omgevingsplan is voorzien voor 2027. 2.2 Bij het opstellen van de omgevingsvisie en het omgevingsplan betrekken we nadrukkelijk onze gemeenschappen en samenwerkingspartners om te komen tot werkbare kaders met voldoende ruimte voor creativiteit en eigenaarschap. Dit doen we onder andere door in 2025 en 2026 aan de slag te gaan met het opstellen van ruimtelijke ontwikkelingsplannen voor iedere kern, De ruimtelijke ontwikkelingsplannen geven richting aan de ontwikkelopgaven (bijv. wonen) in de kernen en vormen input voor de omgevingsvisie. Hiermee is al een start gemaakt voor de kernen Baarlo, Kessel en Helden.
Wat willen we bereiken?
Wat doen we ervoor in 2025 ? 2.3 We werken in 2025 verder aan versnelling op de woningmarkt door meer te gaan werken met gebiedsregie. Dit zal onze slagkracht vergroten. We werken sneller verder aan een aantal onderwerpen die de afgelopen jaren in gang zijn gezet zoals bijvoorbeeld tijdelijke woon-concepten, CPOinitiatieven en de regeling woning- en kavelsplitsing. Hiermee geven we ook een passend en energiek vervolg op het in 2024 aangeboden woonmanifest. 2.4 Bij elke ruimtelijk ontwikkeling in de fysieke leefomgeving wijzen we initiatiefnemers op het voeren van het goede gesprek en de handreiking Participatie die onderdeel uitmaakt van het participatiebeleid. 2.5 We evalueren de wijze waarop invulling wordt gegeven aan participatie bij nieuwe initiatieven. We onderzoeken wat de ervaringen zijn met het nieuwe participatiebeleid onder de Omgevingswet en hoe de handreiking wordt gebruikt en ervaren. Op basis hiervan bepalen we of aanpassing van het participatiebeleid nodig is.
3. De economische ontwikkeling is ondersteunend aan vitale gemeenschappen, in balans met ruimtelijke waarden en stimuleert een gezonde arbeidsmarkt. Kaderstellende uitgangspunten: •Ruimtelijk faciliteren we bedrijven, die geworteld zijn of zich willen wortelen in de samenleving, met bijzondere aandacht voor de agrarische sector, het MKB (industrie en retail) en recreatie en toerisme. Samen met ondernemers werken we aan de kwaliteit van de werklocaties. We zetten in op herstructurering boven uitbreiding. Als herstructurering onvoldoende mogelijkheden biedt, is uitbreiding mogelijk; •We bieden mogelijkheden aan hergebruik van leegstaand agrarisch vastgoed voor recreatie/toerisme, bedrijvigheid en bij kernrandzones voor het ontwikkelen van tijdelijke huisvesting voor een mix van woonurgenten, met als streven dat de locatie na 15 jaar wordt omgezet naar natuur en groen of een andere geschikte bestemming.
42
3.1 Het college stelt kaders op voor het ontwikkelen van tijdelijke huisvesting van woonurgenten in leegstand agrarisch vastgoed in de kernrandzones. 3.2 We onderzoeken en benutten waar mogelijk de kansen die gebiedsprocessen zoals een Novex gebied de Peel (bijv. de impulsregeling) en het HWBP bieden voor transitie van met name de agrarische sector in het landelijke gebied.
Wat willen we bereiken? 4. De fysieke leefomgeving draagt bij aan een gezond leven en is klimaatadaptief en klimaatbestendig.
Wat doen we ervoor in 2025 ? 4.1 We voeren het project Grenzeloos meten 2.0 uit. Dit geeft ons inzicht in de lokale luchtkwaliteit en biedt handelingsperspectief.
Kaderstellende uitgangspunten: •Gezondheid en veiligheid zijn belangrijke afwegingsfactoren bij ruimtelijke plannen;
4.2 Duurzaamheid en klimaatadaptief hadden al een prominente rol in de omgevingsvisie. Op basis van de bouwstenen gezondheid en veiligheid (opgesteld door de GGD en Veiligheidsregio) geven we nu ook deze thema’s een prominentere rol in de omgevingsvisie 2.0.
•We verbeteren het leefklimaat en Peel en Maas is in 2050 klimaatbestendig; •Bij ruimtelijke ontwikkelingen en bij nieuwe initiatieven worden klimaatadaptieve maatregelen toegepast. Bij herontwikkeling zoeken we actief en innovatief naar mogelijkheden om klimaatadaptieve maatregelen toe te passen.
5. Peel en Maas is energieneutraal in 2050 Kaderstellende uitgangspunten: •Bij nieuwe ontwikkelingen streven we zoveel als mogelijk naar energieneutraal, zo wordt nieuwbouw zoveel als mogelijk energieneutraal en wordt uitbreiding van bedrijventerreinen zoveel als mogelijk energieneutraal uitgevoerd; •We realiseren schone en toekomstbestendige energie op een veilige manier, zodanig dat onze inwoners daar profijt van hebben; •We zetten primair in op het stimuleren van energiebesparing;
5.1 In 2025 stelt het college een programma Duurzaamheid vast als nadere uitwerking van de kaderstelling Ruimte en Omgevingsvisie Peel en Maas. 5.2 We werken met het Nationale isolatieprogramma om energiebesparing te stimuleren. 5.3 De raad stelt in 2025 een regionale energievisie vast gevolgd door een lokale uitwerking (eventueel onderdeel van het programma Duurzaamheid) die inzicht geeft in de energiesystemen van de toekomst.
•We geven ruimte aan duurzame grootschalige opwek waarbij zonnepanelen op daken van woningen/gebouwen geplaatst dienen te worden en er niet geïnvesteerd wordt in zonneweides op akkerbouwgronden.
5.4 We stimuleren, faciliteren en nemen deel aan energiegemeenschappen. Denk hierbij aan energiehubs op bedrijventerreinen, mircowarmtenetten in de woonomgeving of heel concreet het Agroproject Grashoek.
6. Gezonde, veilige, toegankelijke en slimme(re) (collectieve) mobiliteit is beschikbaar in Peel en Maas.
6.1. We werken samen met Trendsportal en dragen bij aan regionale ontwikkelingen en projecten op het gebied van mobiliteitsbeleid.
Kaderstellende uitgangspunten: • Een uitstekende bereikbaarheid én een goed functionerend en toegankelijk mobiliteitssysteem zijn belangrijk voor inwoners en bedrijven;
6.2 We onderzoeken mogelijkheden voor het gebruik van deelmobiliteit.
• Mobiliteit is daarbij geen doel op zich. Wel levert het een belangrijke bijdrage aan de economische, ruimtelijke, toeristische en sociaal maatschappelijke ontwikkelmogelijkheden.
43
Wat willen we bereiken? 7. In Peel en Maas zijn per doelgroep voldoende betaalbare duurzame woningen beschikbaar.
Wat doen we ervoor in 2025 ? 7.1 We voeren in 2025 het periodieke woningmarktonderzoek uit.
Kaderstellende uitgangspunten: • We stemmen de planvoorraad af op de behoefte, waarbij de kwaliteit leidend is; • We kiezen voor een duurzame ontwikkeling in bouwen en wonen; • We willen een duurzame ontwikkeling in bouwen en wonen: rekening houdend met energetische maatregelen en toekomstbestendigheid van woningen. We creëren een leefomgeving, die rekening houdt met het veranderende klimaat en daarnaast bijdraagt aan de gezondheid, biodiversiteit en veiligheid van de inwoners van Peel en Maas; • Iedere nieuwe woning is levensloopbestendig / anderszins toekomstbestendig; • We voegen woningen (in principe) toe in de dorpen, bij voorkeur op herstructureringslocaties; • We faciliteren de zoektocht naar passende woonruimte voor de diverse doelgroepen en stimuleren woningbouw die bijdraagt aan het zorgen voor elkaar. De toekomst laat zien dat de behoefte naar kleinere woningen groeit. We faciliteren de omvorming van vrijkomende goede gebouwen tot kleinere woonruimtes/hofjes waarmee we het zorgen voor elkaar vorm geven.
7.2 We actualiseren de woonagenda in 2025.
• • • • • •
7.3 We maken nieuwe prestatieafspraken met de woningcorporaties voor de realisatie van concrete projecten maar ook verduurzaming van de bestaande voorraad. 7.4 In 2025 werken we met de (regionale) huisvestingsverordening waarin voorrangsregelingen zijn opgenomen 7.5 We evalueren in 2025 de afspraken die, bij enkele projecten (bijv. Woningbouw Koningslust en voormalig Rabobankpand), zijn gemaakt over toewijzing van woningen speciale doelgroepen. 7.6 We starten met de uitvoering van woningbouw in de projecten Giel Peetershof fase II en Kuukven en bereiden de woningbouwplannen voor onder andere Panningen Zuid, Meulenveld (Maasbree) en Nelisveld (Beringe) ruimtelijk voor.
Wat doen we verder binnen dit programma? Advisering binnen ruimtelijke procedures. Coördinatie, begeleiding en planning van project- en procesactiviteiten. Actueel houden en monitoren van beleidsonderdelen zoals intensieve veehouderij en huisvesting short-stay arbeidsmigranten. Afhandeling van ruimtelijke procedures en projecten en reguliere werkzaamheden in het kader van vergunningverlening en toezicht. Aankoop en verkoop gronden. Grondexploitatie.
Wat mag het kosten? De baten en lasten van dit programma zijn als volgt: 2025
1.1 Vitale leefomgeving
2026
2027
2028
Lasten
Baten
Lasten
Baten
Lasten
Baten
Lasten
Baten
7.289.197
2.088.971
7.294.712
2.103.099
7.226.460
2.116.175
7.288.969
2.129.383
44
Welke claims en investeringen zijn er in 2025 met betrekking tot dit programma? In hoofdstuk 5 worden alle investeringen en claims voor 2024 specifiek toegelicht. Met betrekking tot programma 1.1 zijn de volgende specifieke investeringen en claims opgenomen: Investering: Nr
Kern
Bruto investering
Omschrijving
Onderhoud en verduurzamen accommodaties 17
Algemeen
Uitvoering verduurzaming gemeentelijk/maatschappelijk vastgoed
20
Algemeen
Raamkrediet strategische verwervingen
415.710 5.000.000
Claims:
Nr
Betrekking op periode
Omschrijving
2025
Dekking kosten (bijv. reserve)
8.
Onderzoekskosten ruimtelijke initiatieven
structureel
100.000
12
Versnelling wonen
2025 - 2026
150.000
150.000
Gerelateerde verbonden partijen: Aan dit programma is de volgende verbonden partij gerelateerd: • Gemeenschappelijke regeling RUD Limburg Noord (GR RUD LN) In de paragraaf verbonden partijen (onderdeel 7-E) is meer informatie opgenomen over de specifieke verbonden partijen.
45
Programma 1.2 Beheer fysieke leefomgeving De kwaliteit van de openbare ruimte is belangrijk voor ons welbevinden, kortom belangrijk voor het goede leven in Peel en Maas. Elk dorp heeft zijn eigen karakter, en het buitengebied is divers met landschappelijke kwaliteiten. We sluiten aan op ontwikkelingen in kernen en op de behoefte van inwoners, bedrijven en organisaties. Zo kan een leef-, werk- en vrijetijdsomgeving ontstaan die van en voor iedereen is en waar iedereen actief gebruik van maakt en zich mentaal eigenaar van voelt. Wat willen we bereiken? 1. Een kwalitatief goede, duurzaam ingerichte en onderhouden openbare ruimte die rekening houdt met de karakteristieke eigenschappen van (de kernen in) Peel en Maas. Kaderstellende uitgangspunten: • Belangrijke uitgangspunten bij de inrichting van de openbare ruimte zijn klimaat en toekomstbestendig, betaalbaar, veilig, bereikbaar, toegankelijk, gezond en sociaal; • Het niveau van beheer en onderhoud past bij de wijze waarop de openbare ruimte gebruikt wordt. We hanteren de landelijke standaard beeldkwaliteitsniveaus (A is het hoogste niveau en D het laagste niveau): Centrumgebieden en toeristische gebieden A Woongebieden B Bedrijventerreinen en buitengebied onderdeel wegen B Bedrijventerreinen en buitengebied overige onderdelen C
Wat doen we ervoor in 2025 ? 1.1 Opgaves in de openbare ruimte komen voort uit het Gemeentelijk Rioleringsplan (2022-2026), onderhoudsopgaves van wegen, groen en/of verkeersveiligheid. Elk project wordt integraal benaderd en projectspecifiek voorbereid. We betrekken buurtbewoners en stakeholders bij de voorbereiding, met als doel om toekomstbestendige keuzes te maken. 1.2 Werk in uitvoering 2025: Ongeveer 28 Openbare Ruimte projecten, dit varieert van kleine en grote projecten, zoals duurzaam veilig inrichten van Gielenhofweg Egchel, Lorbaan Grashoek, afkoppelen Industrieterrein Bong- Kieënweg in Baarlo tot klimaat- en toekomstbestendig herinrichten van wijken Achter de Hoven Maasbree en de Merwijck Kessel. Daarnaast een aantal projecten waar de inrichting van de openbare ruimte een grote rol speelt in de voorbereiding, zoals herinrichting Piuspark Panningen, KC de Riet en woongebied Kuukven Baarlo. 1.3 We pakken de gebieden waar de meeste wateroverlast is als eerste aan. Hierbij geven we prioriteit aan bermen, sloten en duikers in het buitengebied van Beringe, Meijel en Grashoek.
2. De openbare ruimte is van en voor iedereen, is veilig en toegankelijk en nodigt uit om te ontmoeten en te bewegen. Kaderstellende uitgangspunten: • Bij de (her)inrichting van de openbare ruimte kiezen we voor maatregelen die bijdragen aan een gezonde en veilige leefomgeving; • We richten de openbare ruimte in zodat deze uitnodigt tot bewegen, spelen, ontmoeten en ontspannen; • De openbare ruimte is schoon, veilig en voor iedereen toegankelijk; • De openbare ruimte heeft een verkeersveilige infrastructuur waar we duurzame mobiliteit (fietsen, lopen, OV, deelvervoer) stimuleren en faciliteren.
46
2.1 We spelen in op de behoefte van de buurten/dorpen bij voorzieningen in de openbare ruimte, we omarmen en faciliteren waar mogelijk initiatieven. Bij nieuwe projecten is robuuste inrichting met groene structuren (waar kan) een voorwaarde zodat er ook letterlijk meer ruimte komt voor bewegen, spelen, ontmoeten en ontspannen. In 2025 gaan wij bijvoorbeeld aan de slag met de initiatieven genoemd bij 2.2. 2.2 Het Ringovenpark wordt klimaatbestendig ingericht. We bevorderen de sociale cohesie door samen te werken met Zorggroep, omwonenden, IVN, GGD en school. Het doel is een gezonde aantrekkelijke omgeving waar het voor iedereen goed ontmoeten, leren en bewegen is. Met een locatie voor buitenlessen, fruit- en moestuin, pluktuin en jeu de boulesbaan.
Wat willen we bereiken?
Wat doen we ervoor in 2025? 2.3 We stimuleren scholen om schoolpleinen te vergroenen en hemelwater af te koppelen met het project de groen-blauwe revolutie. 2.4 We optimaliseren de hoogwaterevacuatie-route langs de Maas o.a. aan de Ondersteweg en Vergelt, hierin nemen we mogelijkheden voor een optimale fietsverbinding mee. 2.5 We stellen het uitvoeringsplan op voor gebiedsontsluitingswegen 30/50/60 km/u. 2.6 We actualiseren de Parkeernota waarbij we rekening houden met initiatieven zoals deelmobiliteit. 2.7 We voeren verkeersveiligheidsmaatregelen uit met subsidiegelden Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV). 2.8 We stellen een uitvoeringsplan op voor stimulering fietsgebruik en langzaam verkeer. Denk hierbij aan voorbeelden als ‘auto te gast’, fietsparkeerplaatsen of snelfietspaden.
3. De openbare ruimte is klimaatbestendig. Kaderstellende uitgangspunten: • Door het nemen van maatregelen beperken we de gevolgen van wateroverlast en de nadelige gevolgen van extreme hitte, droogte en hevige regenval; • De openbare ruimte richten we duurzaam, groen en klimaatadaptief in, daarbij zijn groen, water en biodiversiteit sturend; • We kiezen voor meer kwalitatief en kwantitatief groen, zodat een bijdrage wordt geleverd aan behoud en versterking van biodiversiteit en het voorkomen van hittestress; • We gaan uit van natuurinclusief bij (her)ontwikkelingslocaties, herinrichtingen, natuurlijk bermbeheer, gemeentelijke eigendommen, etc.; • We doen actief een beroep op de samenleving. Klimaatverandering is een probleem dat iedereen raakt. De overheid kan dit niet alleen oplossen. Daarom gaan we nog meer samenwerken. Belanghebbenden (inwoners, bedrijven woningcorporaties, enz.) worden uitgenodigd om hun verantwoordelijkheid te nemen bij het uitvoeren van maatregelen bij elke ontwikkeling, hoe klein ook; • We investeren in landschap- en natuurontwikkeling; • Waardevolle landschapselementen houden we in stand en versterken we; • We creëren een samenhangend netwerk van groenblauwe structuren (aders) tussen bijzondere natuurwaarden en de bebouwde omgeving.
47
3.1 In 2025 passen we de Klimaatmeetlat (leidraad) toe voor onze eigen projecten en ontwikkelaars om daarmee de klimaatbestendige openbare ruimte zoveel mogelijk te waarborgen. 3.2 We stimuleren en faciliteren inwoners om tuinen te vergroenen. 3.3 We geven verder uitvoering aan het Bomenplan tot en met 2026, met input van dorpen en bewoners. 3.4 Wij faciliteren erfbeplantingsprojecten, landschapspoorten en afkoppelen hemelwater met subsidies. 3.5 De lijst van waardevolle houtopstanden wordt geactualiseerd en uitgebreid onder andere met houtopstanden buiten de bebouwde kom. 3.6 We leggen nieuwe natuur aan bij de Kwistbeek en het Simonshoeksebos in Meijel (oude stortplaats) 3.7 We brengen groene en blauwe structuren in kaart en onderzoeken waar er kansen liggen om deze verbindingen te maken en deze structureel te versterken. 3.8 We werken aan een meetlat voor duurzame keuzemomenten in aanbesteding.
Wat willen we bereiken? 4. Afval is grondstof.
Wat doen we ervoor in 2025 4.1 Afvalstoffenheffing is 100% kostendekkend.
Kaderstellende uitgangspunten: • We bieden service met afvalinzameling, de inzameling is doelmatig en doeltreffend;
4.2 Onderzoek naar mogelijkheden om nog beter te voldoen aan de VANG doelstelling. Dit doen we door onderzoek te doen naar afvalscheidingpotentieel en bijbehorende kosten o.a. door sorteeranalyses uit te voeren.
• We voldoen tenminste aan de landelijke VANG (Van Afval Naar Grondstof)-ambitie;
4.3 We optimaliseren de dienstverlening en exploitatie Milieupark (onder andere deelhoek uitbreiden, aanpassing toegangscontrolesysteem)
• In ons doen en laten zetten we in op hergebruik en circulariteit van grondstoffen. We pionieren en benutten innovatieve kansen als aanbieder en inzamelaar van materiaalstromen; • Bij het opstellen en aanbesteden van projecten/plannen maken we duurzame keuzes.
4.4 We maken (onderlinge) verbindingen met partners zoals HAL9 (fietsenreparatie), Mensontwikkelbedrijf, Kringloopwinkel, Ruilwinkel etc. met als doel toe te werken naar een circulair ambachtscentrum waar ook sociale duurzaamheid een plek krijgt. 4.5 Vanuit huidige knelpunten onderzoeken we nieuwe mogelijkheden voor het inzamelen van oud papier. 4.6 We maken duurzame keuzes door vrijgekomen materialen te hergebruiken bijv. de vrijgekomen fietsbrug van Meijel die wordt verplaatst naar de Musschenberg in Kessel Eik.
• • • • • • • • • • • •
Wat doen we verder binnen dit programma? Opgaves in de openbare ruimte komen voort uit het Gemeentelijk Rioleringsplan (2022-2026). Zoals de uitbreiding van het grondwatermeetnet en het actualiseren van de klimaatstresstest light uit 2019. Advisering over de openbare ruimte in brede zin bij alle projecten en omgevingsvergunningen over alle disciplines zoals water/riolering, groen, verkeer/wegen. Beheer en toezicht van de openbare ruimte volgens de vastgestelde beeldniveaus. Advisering over en uitvoering van ongediertebestrijding (plagen) en bestrijding van bijvoorbeeld ongewenste exoten en eikenprocessierups. Nemen (tijdelijke) verkeersmaatregelen en verrichten tellingen en metingen. We werken samen met partners aan bewustwording over afval, verkeersveiligheid, klimaat, biodiversiteit etc. Ook overleggen we met scholen en (verkeers-)ouders. Begeleiden en inzet van mensen met een achterstand op de arbeidsmarkt en integratieprojecten; Gladheidsbestrijding. Materialen uitleen bij evenementen. Advisering van verenigingen bij het beheer en onderhoud van (sport-)accommodaties. 24/7 calamiteitendienst bij storingen, incidenten en calamiteiten in de openbare ruimte. Met de applicatie BuitenBeter reageren we op meldingen.
48
Wat mag het kosten? De baten en lasten van dit programma zijn als volgt: 2025 Lasten 1.2 Beheer fysieke leefomgeving
2026 Baten
Lasten
2027 Baten
Lasten
2028 Baten
Lasten
Baten
19.694.107 11.439.118 20.829.542 11.703.898 21.195.460 11.975.256 21.647.102 12.255.580
Welke claims en investeringen zijn er in 2025 met betrekking tot dit programma? In hoofdstuk 5 worden alle investeringen en claims voor 2025 specifiek toegelicht. Met betrekking tot programma 1.2 gaat het om de volgende investeringen en claims: Investeringen: Nr
Kern
Bruto investering
Omschrijving
Vermindering gevolgen klimaatontwikkeling Herinrichten en afkoppelen Maasstraat, Sterrebosweg, Karreweg-Zuid en 1 Kessel-Eik Lindelaan 2 Panningen Klimaatadaptief herinrichten van het Ringovenpark
2.475.000 626.000
3
Algemeen
KRW 2025
521.295
4
Algemeen
Groen-blauwe revolutie 2025
64.641
5
Algemeen
Bijdrage privaat afkoppelen 2025
52.130
Bevordering verkeersveiligheid 6
Egchel
7
Algemeen
Herinrichten Jacobusstraat
467.693
Renovatie wegkanten (graskanttegels)
1.000.000
Overige infrastructurele werken 8
Maasbree
Reconstructie Korte Heide en Lange Heide
3.035.741
9
Baarlo
Optimaliseren evacuatieroute Vergelt, Heuvel, Ondersteweg, Bosakkerweg.
1.900.000
10
Kessel-Eik
Verplaatsing fietsbrug naar Musschenberg Kessel Eik
120.000
11
Algemeen
Speeltoestellen
150.000
Riool en afvalwater beheer 12
Algemeen
Renovatie vervanging vrijvervalriolering 2025
1.827.662
13
Algemeen
Optimalisatie mechanische en persleidingen buitengebied 2025
333.629
14
Algemeen
Renovatie hoofdgemalen 2025
316.101
15
Algemeen
Renovatie drukriolering 2025
258.563
16
Algemeen
Aanpassen wadi's en buffers 2025
36.491
Claims: Nr
Omschrijving
Betrekking op periode
2025
Dekking kosten (bijv. reserve)
1.
Jaarplan Mobiliteit en Logistiek, Trendsportal
structureel
50.000
0
5.
Natuurontwikkeling Kwistbeek en Simonshoeksebos
incidenteel
97.000
97.000
49
Gerelateerde verbonden partijen: Aan dit programma zijn de volgende verbonden partijen gerelateerd: • • •
Nazorg (bodemzorg) Limburg BV Maasveren Limburg - Noord Belastingsamenwerking gemeenten en waterschappen (BsGW)
In de paragraaf Verbonden partijen (onderdeel 7-E) is meer informatie opgenomen over de specifieke verbonden partijen.
50
Thema 2: Sociaal Domein Inleiding Hieronder staat de gedeelde ambitie voor het thema Sociaal Domein. Een ambitie van inwoners, ondernemers en organisaties die met ons willen werken aan een Peel en Maas waarin het goed leven is. Als gemeente onderschrijven wij deze ambitie van harte. Tussen aanhalingstekens zijn quotes opgenomen van deelnemers aan de ambitiegesprekken.
Gedeelde ambitie Sociaal Domein De gemeenschap is krachtig, kijkt naar elkaar om en zet initiatieven op waar inwoners van jong tot oud die hulp nodig hebben terecht kunnen. Mensen vragen om hulp bij naasten of bij eenvoudig te vinden basisvoorzieningen die ondersteunend zijn aan en aanvullend zijn op de initiatieven onder regie van de gemeenschap. De meeste mensen ervaren een goede gezondheid, hebben regie over hun leven en lossen – jong en oud – zelf of met steun van de omgeving hun eigen problemen op. Samenredzaamheid van inwoners is een kostbaar goed en dat koesteren we. Inwoners zijn onderdeel van een gemeenschap die steun en veiligheid biedt bij de uitdagingen van het leven. Uitdagingen zoals het toenemende aantal inwoners met mentale problemen, de steeds complexere zorgvragen van langer thuiswonende ouderen met dementie en het groeiend aantal inwoners met financiële problemen. Mede gezien deze en andere uitdagingen verdient zorg meer waardering.
“Ik kijk elke dag of de rolluiken bij mijn oudere overbuurman wel open zijn”
Een hoopvol toekomstperspectief voor onze kinderen Het opvoeden en opgroeien van kinderen en jongeren is een collectieve én een individuele verantwoordelijkheid. Samen nemen we verantwoordelijkheid voor het opvoeden en opgroeien van onze kinderen, zodat steun vanuit de directe omgeving van gezinnen weer vanzelfsprekend is. Hobbels in het leven van kinderen, jongeren en ouders worden door hulpverleners niet gemedicaliseerd en geïndividualiseerd, maar benaderd vanuit de gezinssituatie, de maatschappelijke context en mogelijkheden. Professionele zorg is aanvullend op het waardevolle dat gemeenschappen zelf doen in het opvoeden en opgroeien van hun jeugd.
“Betrek jeugd op hun kwaliteiten en interesse. Start klein, laat een vonk ontstaan en geef het de ruimte”
Iedereen doet mee We gaan voor een armoedevrij Peel en Maas, waar inwoners betrokken zijn bij elkaar en zich geen zorgen maken over hun bestaanszekerheid. Inwoners hebben voldoende ruimte om hun talenten te ontwikkelen. Onderwijs, ondernemers, maatschappelijke organisaties en overheid werken, ieder vanuit hun eigen rol, samen om iedereen naar vermogen en zo dichtbij mogelijk mee te laten doen. Ze bouwen hierin voort op de traditie die is ontstaan vanuit ‘Wij Maken Werk van Werk’. Dit in de wetenschap dat de arbeidsmarkt, waar een groeiend aantal migranten deel van uitmaakt, van groot belang is voor de leefbaarheid en een regionale vitale economie.
“Mensen met bestaansonzekerheid hebben de behoefte om van betekenis te zijn”
Vitaal ouder worden Oudere inwoners nemen verantwoordelijkheid om vitaal ouder te worden en zo lang mogelijk prettig en veilig thuis te wonen. Daar waar helpend maken ze gebruik van kansen die nieuwe (technische) ontwikkelingen bieden. In vitale gemeenschappen zorgen generaties voor elkaar en is iets voor je buren over hebben gewoon. Een mantelzorger wordt zowel door de gemeenschap als ook door de werkgever gezien en gesteund. Hiermee hebben ouderen een beter perspectief om langer zelfstandig thuis en, als het even kan, in het eigen dorp te blijven wonen.
“Een oudere is op zijn toekomst voorbereid”
51
Ontmoeten In vitale gemeenschappen kennen mensen elkaar. Dat is een voorwaarde om signalen van eenzaamheid of verwaarlozing vroegtijdig en op een natuurlijke manier te herkennen. Er is aandacht voor de mensen die zich niet laten horen omdat ze dat niet kunnen. Daardoor worden ook zij gehoord. Nieuwkomers worden opgenomen in de gemeenschap. Er zijn plekken om elkaar te ontmoeten, zowel in de openbare ruimte als in gemeenschapsvoorzieningen. Jeugdigen hebben de ruimte om hier samen te komen en hun plek in de samenleving te vinden.
“Sociale controle, in de betekenis van omzien naar elkaar, zien we als positief begrip”
Anders samenwerken Professionele zorg is aanvullend op gemeenschapszorg. Laagdrempelige, slim georganiseerde en kwalitatief goede zorg met oog voor de mens. Gericht op samenwerking in plaats van concurrentie. Professionals van zorgaanbieders, de gemeente, maatschappelijke partners en inwoners(collectieven) uit de gemeenschappen trekken samen op. Ze zijn zich ervan bewust dat ze alleen samen, en ieder vanuit een eigen verantwoordelijkheid, de juiste hulp en ondersteuning kunnen bieden dichtbij huis. Daarom werken partijen steeds meer gebiedsgericht met een kleinschalige uitvoering in ‘netwerken van mensen’ in plaats van ‘netwerken van organisaties’ en staat het vakmensschap van de professional voorop. In zoverre het marktconforme aanbesteden van dienstverlening hierbij belemmerend werkt, wordt dit vervangen door inkoop op basis van partnerschap.
“We hebben mensen nodig die helpen schotten weg te halen”
52
Programma: 2.1 Werk en inkomen Wij willen een gemeente zijn waarin iedere inwoner de mogelijkheid heeft zich te ontwikkelen en een waardevolle bijdrage kan leveren aan de maatschappij. De meeste mensen lukt dat op eigen kracht. Als gemeente hebben we een bijzondere verantwoordelijkheid voor inwoners die ondersteuning nodig hebben om in de arbeidsmarkt of maatschappij te kunnen participeren. We dragen bij om de bestaanszekerheid van deze inwoners op het gebied van werk en inkomen te vergroten en schulden en armoede te voorkomen. Dit doen we vanuit het perspectief van uitkeringsonafhankelijkheid, bij voorkeur via betaald werk. Met de investering in menselijk kapitaal dragen we bij aan de vermindering van de krapte op de arbeidsmarkt, die door de vergrijzing en grotere zorgbehoefte ontstaat. In deze opgave staan we als gemeente gelukkig niet alleen. Lokale ondernemers nemen een grote verantwoordelijkheid in het creëren van kansen voor de inwoners. We maken gebruik van de mogelijkheden bij lokale en regionale maatschappelijke (zorg)organisaties. Samen zetten we ons in voor een inclusieve arbeidsmarkt. Wat willen we bereiken? 1. Iedereen werkt of neemt op andere wijze deel aan de gemeenschap.
Kaderstellende uitgangspunten: • Er worden actieve maatregelen genomen om inwoners van Peel en Maas te ondersteunen bij het vinden van betaald werk; • De ondersteuningsinzet gericht op activering of re-integratie doen we in samenwerking met onze partners vanuit een gezamenlijk ervaren verantwoordelijkheid; • Er zijn voldoende beschutte werkplekken en dagbestedingsplekken beschikbaar.
Wat doen we ervoor in 2025 ? 1.1 We vragen ondernemers mee te doen in HAL9 door te investeren in de diverse werkstations. Ook vragen we hun mee te denken in de doorontwikkeling van het HAL9 concept. 1.2 We richten samen met partners een netwerk van en voor vrijwilligerswerk op (mogelijk in combinatie met HAL9). Naast het creëren van kansen op de reguliere arbeidsmarkt willen we hiermee meer mensen laten integreren in de gemeenschap. 1.3 We werken toe naar een transformatie van de NLW. We inventariseren op welke gebieden het interessant is om samen te werken op het vlak van participatie. 1.4 In 2025 organiseren we opnieuw een banenmarkt en starten we de voorbereiding voor een Meet2Match bijeenkomst begin 2026. Een combinatie van bedrijvencontactdagen, beroepen oriëntatiedagen en banenmarkt. 1.5 We organiseren een lokaal arbeidsmarktoverleg, waarbij delegaties vanuit onderwijs, ondernemers en overheid anticiperen op ontwikkelingen op de arbeidsmark binnen onze gemeente. 1.6 We spannen ons samen met de anderen Noord-Limburgse- gemeenten in om te komen tot een hervorming van de voor de arbeidsmarkt regio Noord-Limburg, waarbij afspraken worden gemaakt om te komen tot één regionaal loket: het regionaal Werkcentrum. 1.7 We organiseren participatie-aanbod voor de (piek van) statushouders, verblijvend in de doorstroomvoorziening in Horst aan de Maas.
53
Wat willen we bereiken? 2. Er is bestaanszekerheid voor iedereen. Kaderstellende uitgangspunten: • We ondersteunen inwoners met (dreigende) financiële problemen om schulden te voorkomen en degene die door de opbouw van schulden niet in hun bestaanskosten kunnen voorzien; • De menselijke maat staat centraal, regels zijn ondersteunend; • We gaan uit van vertrouwen in de inwoner en werken in de geest van de wet; • We investeren in preventie, onder andere door vroegtijdige informatieverstrekking; • Huishoudens in armoede bieden we samenhangende ondersteuning op alle levensterreinen.
54
Wat doen we ervoor in 2025 ? 2.1 We geven uitvoering aan de hervorming van de Participatiewet. Hiertoe passen we een aantal verordeningen en beleidsregels aan. 2.2 We evalueren de in 2024 ingevoerde verruiming van de doelgroep voor Bijzondere Bijstand. 2.3 We evalueren het effect van de uitbreiding van de doelgroep voor het saneringskrediet en de inzet van budgetbeheer. 2.4 We organiseren laagdrempelige en lokale toegang tot rechtspraak door eerstelijns sociaaljuridische ondersteuning.
Wat doen we verder binnen dit programma? Werk • • • • •
We versterken de netwerken, o.a. het netwerk: “Wij maken Werk van Werk. We maken optimaal gebruik van de re-integratie voorzieningen, monitoren op hun effectiviteit zowel bij werkzoekenden als bij ondernemers. We bewaken als aandeelhouder de bedrijfsvoering van ons SW bedrijf NLW. We re-integreren diverse doelgroepen: uitkeringsgerechtigden, statushouders, VSO-ers (Voortgezet Speciaal Onderwijs), leerlingen zonder startkwalificatie en nietuitkeringsgerechtigden. Dit o.a. via HAL9 en de leer- en ontwikkelroutes. We stellen beschut werk plekken ter beschikking conform de aan ons toegekende taakstelling.
Inkomen • We verstrekken bijstandsuitkering, bijzondere bijstand, ondersteuning voor zelfstandigen. • We voeren controles uit, zoals staat beschreven in de kwaliteitsborging Sociaal domein. • We voeren debiteurenbeheer uit voor verstrekte leningen, borgsommen of kredieten uit bijzondere bijstand, Bbz of Tozo kredieten. • We ondersteunen de gedupeerden van de Kinderopvang Toeslagenaffaire. • We voeren ondersteuningsmaatregelen uit voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen. • We subsidiëren initiatieven rondom collectieve minimaregelingen: stichting Leergeld, Volwassenenfonds, Jeugdfonds Sport en Cultuur, Kleding- en Voedselbank en Stichting de Brug. • We geven uitvoering aan de regeling alleenverdienersproblematiek. Schuldhulpverlening • We blijven vroegsignalering van schulden door gezamenlijke afspraken met partners bevorderen mede in het licht van actuele ontwikkelingen. • De Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) voeren wij uit in samenwerking met netwerkpartners zoals Vorkmeer (Wegwijzer) en woningcorporaties (preventief én curatief). Voorbeelden hiervan is de samenwerking met de woningcorporaties bij het voorkomen van huisuitzetting door huisbezoeken van onze eigen schuldhulpverleners samen met maatschappelijk werk (Vorkmeer). • We verstrekken saneringskredieten en ondersteunen via budgetbeheer.
• We vragen bij maatschappelijke begeleiding van statushouders meer aandacht voor het leren budgetteren. • We coördineren de bijeenkomsten voor het Platform Armoedevrij Peel en Maas. Naleving en controle • We geven voorlichting over op alle onderdelen van dit programma en werken de gemeentelijke website, folders en (digitale) dienstverlening bij als dat nodig is. • Fraudebestrijding.
Wat mag het kosten? De baten en lasten van dit programma zijn als volgt: 2025
2.1. Werk en inkomen
2026
2027
Lasten
Baten
Lasten
Baten
19.076.965
9.326.206
18.832.757
9.376.206 18.747.906 9.376.206
55
Lasten
2028 Baten
Lasten
Baten
18.488.412
9.376.206
Welke claims en investeringen zijn er in 2025 met betrekking tot dit programma? In hoofdstuk 5 worden alle investeringen en claims voor 2025 specifiek toegelicht. Met betrekking tot programma 2.1 is de volgende specifieke claim opgenomen:
Nr 4.
Omschrijving (Door)ontwikkeling HAL9
Betrekking op periode structureel
2025
Dekking kosten (bijv. reserve)
100.000
0
Gerelateerde verbonden partijen Aan dit programma zijn de volgende verbonden partijen gerelateerd: • •
Werkvoorzieningschap Noord Limburg West (NLW) Modulair Gemeenschappelijke regeling Sociaal Domein Limburg Noord (MGR SDLN)
In de paragraaf Verbonden partijen (onderdeel 7-E) is meer informatie opgenomen over de specifieke verbonden partijen.
56
Programma 2.2 Zorg en Ondersteuning Iedereen kan zo lang mogelijk thuis blijven wonen en deelnemen aan het dagelijkse leven. Een goede gezondheid is daarbij belangrijk. Inwoners zijn in eerste instantie zelf aan zet om gezond en actief te leven en daarmee hun gezondheid en mentale weerbaarheid te bevorderen. Zo koersen we naar een gezonde generatie. Bij eventuele beperkingen gaat het er om hoe eenieder hiermee omgaat en vooral de mogelijkheden centraal zet. We omarmen daarom de beweging positieve gezondheid die uitgaat van mogelijkheden in plaats van beperkingen. Zingeving en sociale contacten spelen daarbij ook een grote rol. Ouderen anticiperen zoveel mogelijk zelf op het ouder worden. Inwoners staan niet op zichzelf, ze maken onderdeel uit van een gemeenschap. Het samenleven van inwoners kenmerkt zich door het mee laten doen van iedereen en het omkijken naar elkaar, met specifieke aandacht voor mensen in een kwetsbare positie. Inwoners kunnen zo de kwaliteit van het eigen leven en elkaars leven bevorderen. Deze manier van leven in de gemeenschap helpt om zo lang mogelijk de regie over het eigen leven te voeren en om mee te doen. Gemeenschappen zijn daarbij actief om zelf voorzieningen op het gebied van welzijn, zorg en wonen op te zetten voor kwetsbare inwoners. Wij zijn daarin signalerend en faciliterend.
Waar nodig zetten wij ondersteuning of opvang in waarbij de inwoner en zijn hulpvraag centraal staan. We werken daarbij aan een integrale toegang en bieden de best passende ondersteuning of opvang voor onze inwoners. Professionals krijgen de ruimte om hiervoor het goede te doen. Ook is daarbij oog voor mantelzorgers. Daarnaast stimuleren we een betere samenwerking tussen professionals en vrijwilligers binnen en tussen verschillende domeinen. Onze maatschappelijke partners maken zich met ons sterk voor de opgaves waarvoor we staan. Ontwikkelingen als vergrijzing en arbeidsmarkttekorten maken dat we moeten vernieuwen en samenwerken. We gaan uit van netwerksamenwerking en stimuleren andere werkwijzen die zich baseren op het mee blijven doen en zelfstandig functioneren. Wat willen we bereiken? 1. Inwoners voeren zoveel mogelijk zelf de regie op hun leven en zijn zo zelfredzaam mogelijk. Kaderstellende uitgangspunten: • We stimuleren een gezonde leefomgeving met een groene openbare ruimte die ontmoeting en beweging stimuleert; • We richten ons op (zo lang mogelijk) zelfstandig wonen. We dragen daar aan bij door tijdig bewustwording te stimuleren en doorstroming van (zorg)woningen te bevorderen.
Wat doen we ervoor in 2025 ? 1.1 In 2025 wordt het jaar van de mentale gezondheid. Daarbij zetten we activiteiten op in samenwerking met lokale partijen. We vragen op verschillende manieren aandacht voor het bespreekbaar maken van dit thema. 1.2 In het kader van het Gezond en Actief Leven Akkoord en het Integraal Zorg Akkoord gaan we de ketenaanpak Welzijn op Recept door ontwikkelen op een manier passend bij Peel en Maas. We stimuleren daarbij de samenwerking tussen huisartsen, overige eerstelijnszorg, welzijn en gemeenschap om de eigen regie en zelfred-zaamheid van inwoners met psychosociale klachten te bevorderen en het beroep op (medische) zorg te verminderen. 1.3 We zijn een actieve partner om het langer thuis wonen van ouderen mogelijk te maken. We stimuleren en agenderen de bewustwording bij (toekomstige) ouderen en hun familie over langer en veilig thuis wonen. We trekken hierin samen op met partijen zoals Huis van Morgen en de seniorenverenigingen/kbo’s. Bij het Huis van Morgen onderzoeken we samen met het bestuur een bredere inzet en verbindingen met nieuwe partijen. We stimuleren en bevorderen daarnaast woonvormen waarbij ouderen makkelijker thuis kunnen wonen.
57
Wat willen we bereiken?
2. Gemeenschappen geven onder eigen regie vorm aan het zorgen voor elkaar. Kaderstellende uitgangspunten: •Gemeenschappen kiezen hun eigen vorm(en) en (her)nemen zoveel mogelijk eigenaarschap; •We faciliteren en stimuleren collectieve- en dorpsvoorzieningen; •Daarbij hebben we oog voor de draagkracht en draaglast van de gemeenschap;
Wat doen we ervoor in 2025 1.4 We onderzoeken met Vorkmeer en andere betrokken lokale partijen de mogelijkheden voor passende(re) mantelzorgondersteuning en waardering. 2.1 Om bewegen te stimuleren onderzoeken we met de kernen mogelijkheden om vervoersvoorzieningen voor recreatief gebruik, zoals duofietsen, te realiseren voor gezamenlijk gebruik. 2.2 Onder regie van de gemeente en samen met partners en betrokken inwoners(organisaties) richten we een proces in om een structurele en passende oplossing voor de werkgeversconstructie voor dorpsgerelateerde professionals op het gebied van welzijn en zorg te vinden.
• Aan regionale/landelijke (preventie) projecten nemen we alleen deel als dit van meerwaarde is voor de inwoners van Peel en Maas en aansluit op lokale initiatieven die voor ons leidend zijn. • We stimuleren de ontwikkeling en inzet van vrijwilligersbeleid.
3. Inwoners krijgen de ondersteuning en opvang die nodig is. Kaderstellende uitgangspunten: • We doen een brede uitvraag, leveren maatwerk en hanteren een doelmatige insteek;
3.1 De werkwijze van Hendig passen we toe bij een pilot voor ouderen in Panningen, genaamd Doe(n) es Hendig, gericht op bevorderen van zelfredzaamheid.
• Bij het aangaan van contracten met zorgaanbieders gaan we uit van een duurzame samenwerking met oog voor lokale aanbieders die zorg dichtbij en op maat kunnen leveren;
3.2 In 2026 wordt landelijk de inkomensafhankelijke eigen bijdrage in de Wmo opnieuw ingevoerd. In 2025 richten we dit in zoals aanpassingen in de Wmoverordening en afspraken c.q. afstemming met de zorgcoöperatie voor de eigen bijdrage bij hulp bij het huishouden.
• Waar mogelijk stimuleren we de beweging van maatwerkvoorzieningen naar algemene en dorpsvoorzieningen;
3.3 We nemen deel aan het regionale project Grip op onbegrip op een wijze die aansluit bij de situatie in Peel en Maas.