2024-085 03 Jaarstukken 2023

In 2021 is een toegangstarief voor groenafval ingevoerd en in 2022 is het tarief per m3 grof huishoudelijk afval en bouw- en sloopafval verhoogd van € 10 naar € 15. Met verhoging van de tarieven dalen de bezoekersaantallen van het milieupark. Bezoekersaantallen 2020: 64.250, 2021: 50.000, 2022: 43.000. Met 45.000 bezoekers in 2023 zien we dat het aantal bezoekers en de hoeveelheid afval dat wordt gebracht stabiliseert. Inwoners weten ook de (ondergrondse) brengvoorzieningen in de kernen voor luiers, glas en textiel goed te vinden. We zien een landelijke trend dat de (inzamel)kosten van afval blijven stijgen. 4.4. We steken in op bewustwording, stimulering en advisering richting inwoners, bedrijven en scholen. Dit doen we over verschillende onderwerpen zoals vergroenen, ontstenen, verkeersveiligheid, afkoppelen van regenwater, inrichting van het landschap en het versterken van de biodiversiteit. Met scholen gaan we aan de slag met educatie en het vergroenen van schoolpleinen (regionaal project Groen Blauwe revolutie schoolpleinen). Wij werken hier zo mogelijk samen met partners als bijvoorbeeld Veilig Verkeer Nederland, Groenplatform, Peel en Maas Schoon en Waterklaar. Vanuit de groenblauwe revolutie lopen er momenteel 4 projecten.

De schoolpleinen van de Diamant in Baarlo, de Liaan in Helden en de Avonturier in Koningslust zijn in uitvoering en zijn in het voorjaar van 2024 gereed voor gebruik. De kinderen van deze scholen krijgen klimaatlessen en worden betrokken bij de aanleg en het onderhoud van hun schoolplein. Verder zijn we nog bezig met het schoolplein van de Groenling in Panningen. Dit schoolplein ligt weliswaar in een park maar is desondanks niet hittestress bestendig. Daarom werken we daar alsnog aan. Voor alle projecten geldt dat er een nauwe samenwerking is tussen scholen, kinderen, ouders en andere belanghebbenden.

27

• • • • • • • • • •

Wat hebben we verder binnen dit programma gedaan? Advisering over de openbare ruimte inclusief het toezicht daarop; Beheer van de openbare ruimte; Advisering over en uitvoering van ongediertebestrijding (plagen) en bestrijding van bijvoorbeeld ongewenste exoten en eikenprocessierups; Nemen (tijdelijke) verkeersmaatregelen en verrichten tellingen en metingen; We werken samen met partners aan bewustwording over afval, verkeersveiligheid, klimaat, biodiversiteit etc. Ook overleggen we met scholen en (verkeers-)ouders; Begeleiden en inzet van mensen met een achterstand op de arbeidsmarkt en integratieprojecten; Gladheidsbestrijding; Materialen uitleen bij evenementen; Advisering van verenigingen bij het beheer en onderhoud van (sport-)accommodaties; 24/7 calamiteitendienst bij storingen, incidenten en calamiteiten in de openbare ruimte.

Heeft het gekost wat het mocht kosten?

Baten Lasten Saldo

Realisatie begrotingsjaar 10.971.844 18.043.228 -7.071.384

Raming begrotingsjaar ná wijziging 10.473.718 17.868.704 -7.394.986

Raming begrotingsjaar vóór wijziging 10.473.718 17.249.704 -6.775.986

Het programma 1.2 laat over 2023 een positieve afwijking van € 323.602 zien. De baten zijn € 498.126 hoger dan begroot en de lasten zijn € 174.524 hoger dan begroot, zodat per saldo een positieve afwijking resteert. De afwijkingen kunnen (afgerond op € 1.000) als volgt worden verklaard: Lasten: • Lagere uitgaven afval € 5.000 Minder verwerkingskosten bij het milieupark als gevolg van minder aanbod. Ook meer externe inhuur voor huis aan huis inzameling. • Hogere uitgaven wegen € -/- 105.000 Deze kosten zijn voornamelijk voor extra renovatiewerkzaamheden (degeneratiekosten) waarvoor we vergoedingen van Enexis en Essent hebben ontvangen. En voor het aanleggen van inritten waarvoor we ook vergoedingen hebben ontvangen. • Hogere uitgaven wijk, natuur en landschap € -/- 20.000 Hogere herstelkosten door schades, onder andere van nutsbedrijven. Hiertegenover staan ook inkomsten. • Hogere uitgaven externe kosten riolering € -/- 373.000 Dit wordt onder andere veroorzaakt door de kosten van huisaansluitingen die € 62.000 hoger zijn dan begroot. Tegenover deze kosten staan ook hogere inkomsten. Daarnaast zijn de energiekosten van pompen en gemalen € 307.000. Hoewel dit voor een deel is te wijten aan de langdurige regenval in 2023 zijn we dit nog nader aan het onderzoeken. • Hogere uitgaven openbare verlichting € -/- 163.000 De energiekosten openbare verlichting zijn hoger dan begroot.

Dit zijn we nog nader aan het onderzoeken.

28

• Lagere uitgaven elektrische installaties openbare ruimte € 42.000 In de 1e bijstellingsrapportage 2023 is € 80.000 beschikbaar gesteld voor het inspecteren en keuren van laagspanningsinstallaties in de openbare ruimte. Deze werkzaamheden zijn nog niet helemaal afgerond, er resteert nog € 42.000 • Hogere doorverdeelde kosten € -/- 45.000 De doorverdeelde kosten op product 1.2 zijn iets hoger begroot. • Lagere kapitaallasten € 428.000 De kapitaallasten zijn lager dan begroot. Er zijn veel investeringen op wegen en riolering geweest, maar omdat de werken nog niet gereed zijn, wordt er nog niet over afgeschreven. • Overige uitgaven per saldo € 56.000 lager Per saldo zijn er op de verschillende producten binnen 1.2 vele kleinere afwijkingen geweest. Per saldo is er € 56.000 minder uitgegeven. Baten: • Hogere inkomsten afvalinzameling € 145.000 Er waren minder inkomsten poorttarief milieupark door minder bezoekers en minder inkomsten afvalstoffenheffing door hogere kwijtscheldingen, maar dit wordt ondervangen door hogere inkomsten van Nedvang. • Hogere inkomsten wegen € 105.000 Het betreft voornamelijk degeneratievergoeding en inkomsten aanleg inritten. Tegenover deze inkomsten staan ook uitgaven. • Hogere inkomsten wijk, natuur en landschap € 21.000 De inkomsten zijn hoger dan begroot door schadevergoedingen van verzekeringen en verkoop van houtsnippers.

• Hogere inkomsten openbare verlichting € 11.000 De inkomsten zijn hoger dan begroot door elektriciteitsvergoeding lichtmastreclame. • Hogere inkomsten riolering € 217.000 Meer inkomsten rioolrecht door de vereenvoudigde procedure om panden en perceel te splitsen of anders te bestemmen wat tot meer aansluitingen dan ingeschat heeft geleid. Er zijn hogere inkomsten uit leges rioolaansluitingen, tegenover deze inkomsten staan ook uitgaven. • Hogere inkomsten ondergrondse infrastructuur € 7.000 De legesinkomsten uit beheer- en degeneratiekosten (vergoeding van energieleverancier ter dekking van de kosten van bestrating als gevolg van openbreking) zijn hoger dan begroot. • Overige kleine afwijkingen per saldo € -/- 8.000 Er zijn binnen het programma 1.2 verschillende kleine afwijkingen. Deze afwijkingen leiden per saldo tot lagere baten.

29

Programma 2.1 Werk en inkomen Peel en Maas is een vitale gemeenschap waar iedereen naar vermogen in kan participeren. Wij organiseren de ondergrens. Dat betekent dat we bepalen vanaf welk moment door de overheid hulp wordt geboden. Alleen deze ondergrens is onvoldoende om het goede leven te behouden. Daarom sluiten wij aan bij de krachten van onze gemeenschap om dit te realiseren. We stimuleren en faciliteren collectieven in onze gemeenschap om het goede leven in samenspraak en samenwerking met alle belanghebbenden – inwoners, organisaties, bedrijven, overheid – te bereiken, uit te bouwen en in stand te houden. Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? 1. Iedereen neemt, naar eigen vermogen, deel aan de gemeenschap

Hebben we gedaan wat we ervoor zouden doen? 1.1 Als onderdeel van de leerontwikkelroutes gaan we het activeringscentrum herinrichten. Dit centrum is bedoeld voor werkzoekenden om zich beter te oriënteren op arbeid en opleiding. Dit herinrichten doen we samen met ondernemers, onderwijs en andere lokale partners. Voor arbeidsmatige dagbesteding en beschut werken gaan we meer aan netwerkontwikkeling doen om zo een nauwere samenwerking met lokale zorgpartijen tot stand te brengen. We hebben in 2023 het Experience Centre – inmiddels operationeel onder de naam Hal9 - verbouwd samen met werkzoekenden. De beoogde opening is later dan gepland doordat werkzaamheden m.b.t. veiligheid en binnenklimaat iets intensiever waren dan vooraf ingeschat. Ook zijn we in 2023 gestart met een hernieuwde kennismaking met onze lokale zorgaanbieders met als gespreksthema’s: activiteiten, doelgroepen, samenwerking en verbinding met andere partijen en hun rol in een nog op te richten netwerk. 1.2 We onderzoeken de mogelijkheden van vrijwilligerswerk voor degenen waarvoor betaalde arbeid niet haalbaar is. Hiervoor benaderen we lokale stichtingen en verenigingen. Beringe Buiten is hiervan een voorbeeld. We hebben met enkele verenigingen en stichtingen contacten gelegd om mogelijkheden van vrijwilligerswerk te bespreken; onder andere met het vrijwilligersnetwerk van de repaircafés.

1.3 We starten met regionale pilots in verschillende bedrijfssectoren, zoals Zorgstart, Nieuwe Limburgers in de Zorg en het project Arriva. Zo willen we in de huidige gespannen arbeidsmarkt optimale kansen creëren voor onze uitkeringsgerechtigden. De pilots zijn bedoeld om te ontdekken welke voorzieningen en welke begeleiding het meest effectief werken. We hebben door de inzet van onze leer- en ontwikkelroutes succesvol lokale en regionale pilots in onder andere zorg en MKB afgerond. 1.4 We gaan inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt ondersteunen met aanvullende modules (via kennisoverdracht, excursies) gericht op onder andere welzijn, geld en gezondheid om volwaardiger te kunnen laten meedoen in de samenleving. We ondersteunen mensen die een uitkering aanvragen of zich melden voor schuldhulpverlening met enkele workshops: rechten en plichten, budgetteren en solliciteren. Daarnaast gebruiken we Hal9, de verschillende ondernemersnetwerken, onze leer -en ontwikkelroutes en de NLW als springplank om meer mensen naar werk toe te leiden. 30

2. Iedereen heeft een inkomen dat het mogelijk maakt om als volwaardig burger mee te doen in de samenleving.

2.1 We voeren verschillende ondersteuningsmaatregelen uit naar aanleiding van energiecrisis en opvang ontheemden. We hebben onder andere het Steunfonds inwoners opgericht om mensen te ondersteunen die de vaste lasten niet meer konden betalen. We hebben de energietoeslag ambtshalve uitgekeerd aan de bij ons bekende doelgroep. We hebben een overeenkomst afgesloten met Stichting Babypakketten om een gezin te ondersteunen in het eerste levensjaar.

3. Voorkómen van financiële problemen, zodat burgers (beter) kunnen participeren in de samenleving.

3.1 We blijven vroegsignalering van schulden door gezamenlijke afspraken met partners zoveel mogelijk bevorderen mede in het licht van actuele ontwikkelingen. Met partners hebben we afspraken gemaakt dat signalen met betrekking tot (mogelijke) schulden zo snel mogelijk worden doorgegeven. 3.2 We onderzoeken kredietmogelijkheden voor een grotere groep (meer dan 120% van bijstandsnorm) die door de huidige ontwikkelingen in financiële problemen zijn gekomen. Dit in lijn met het beleid vanuit de centrale overheid. We hebben dit onderzocht en de conclusies van dit onderzoek worden in de eerste helft van 2024 via een raadsvoorstel verder uitgewerkt.

4. Uitkeringscliënten zijn zich bewust van hun rechten en plichten.

4.1 We passen ons handhavingsbeleid aan op de wetswijzing van het rijk die waarschijnlijk eind 2022 wordt vastgesteld. De wet gaat hierbij meer uit van vertrouwen vooraf in plaats van handhaving achteraf. De nieuwe door de centrale overheid voorgestelde benadering sluit al aan bij de Peel en Maas werkwijze. We zijn in afwachting van de vaststelling van de Wet ‘Participatiewet in balans’.

Wat doen we verder binnen dit programma? Werk • • • • • • • • •

We zetten in op uitkeringsonafhankelijkheid door zoveel mogelijk betaalde dienstverbanden te genereren via het netwerk: “Wij maken Werk van Werk”; We maken optimaal gebruik van de voorziening: loonkostensubsidie, waarbij ook na plaatsing, monitoring plaatsvindt op de ontwikkeling van een medewerker; We participeren beleidsmatig in een Noord-Limburgs samenwerkingsverband op het gebied van arbeidsmarktbeleid, Participatiewet, inkoop diensten, en maken deel uit/werken samen met; het Werkgeverservicepunt, het Mobiliteitsteam en het Leerwerkloket; We werken voor de uitvoering van de Wsw (spoor 1) en gedeeltelijke uitvoering dienstverlening Participatiewet (spoor 2) samen in de gemeenschappelijke regeling Noord-Limburg West (NLW); We adviseren en interveniëren als aandeelhouder ten aanzien van de bedrijfsvoering van ons SWbedrijf NLW; Re-integratie van uitkeringsgerechtigden én niet-uitkeringsgerechtigden mét afstand tot de arbeidsmarkt; Re-integratie van onder andere VSO-ers (Voortgezet Speciaal Onderwijs) en leerlingen zonder startkwalificatie; We acquireren beschut werk plekken; We ondersteunen burgers bij hun indicatie voor het doelgroepenregister (doelgroep banenafspraak) en beschut werken; We participeren regionaal in verschillende alternatieve financiële bronnen zoals: Perspectief op Werk (POW) en ESF.

31

Inkomen • We verstrekken bijstandsuitkering, bijzondere bijstand, ondersteuning voor zelfstandigen, • We voeren controles uit, zoals staat beschreven in de kwaliteitsborging SD en het controleprotocol Tozo; • We voeren debiteurenbeheer uit voor verstrekte leningen, borgsommen of kredieten uit bijzondere bijstand, Bbz of Tozo kredieten; • We faciliteren middelen (subsidie) voor initiatieven rondom collectieve minimaregelingen, zoals collectieve ziektekostenverzekering, stichting Leergeld, Jeugdfonds Sport en Cultuur kleding- en Voedselbank. Schuldhulpverlening • De Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) voeren wij uit in samenwerking met netwerkpartners zoals Vorkmeer (Wegwijzer) en woningcorporaties (preventief én curatief). Voorbeelden hiervan is de samenwerking met de woningcorporaties bij het voorkomen van huisuitzetting door huisbezoeken van onze eigen schuldhulpverleners samen met maatschappelijk werk (Vorkmeer); • We vragen bij maatschappelijke begeleiding van statushouders meer aandacht voor het leren budgetteren. We coördineren de bijeenkomsten voor het Platform Armoedevrij Peel en Maas. Naleving en controle (op onderdeel Werk en Inkomen) • We geven voorlichting over en werken de gemeentelijke website, folders en (digitale) dienstverlening bij, op alle onderdelen van dit programma; • Fraudebestrijding.

Algemeen • We ondersteunen de stichting ‘Het Ontdeklab Peel en Maas’; om meer jongeren gemotiveerd te krijgen om een opleiding en baan te verwerven in de techniek; • We nemen bestuurlijk deel aan het regionaal werkbedrijf waarin arbeidsmarktbeleid met vakbonden, ondernemers, UWV en Limburgse werkgeversvereniging verder wordt ontwikkeld. Dit doen we mede namens de regiogemeenten.

Heeft het gekost wat het mocht kosten? Realisatie begrotingsjaar 7.983.186 20.037.402 -12.054.216

Baten Lasten Saldo

Raming begrotingsjaar ná wijziging 6.660.000 17.998.970 -11.338.970

Raming begrotingsjaar vóór wijziging 6.660.000 16.803.970 -10.143.970

Het programma 2.1 laat over 2023 een negatieve afwijking van € 715.246 zien. De baten zijn € 1.323.186 hoger dan begroot en de lasten zijn € 2.038.432 hoger dan begroot, zodat per saldo een negatieve afwijking resteert. De afwijkingen kunnen (afgerond op € 1.000) als volgt worden verklaard: Lasten: •

•

Lagere lasten re-integratie: € 152.000 Bij traject- en begeleidingskosten is er in 2023 nauwelijks een afwijking ten opzichte van de begrote budgetten. Het voordeel van € 152.000 is ontstaan doordat er lagere kosten voor ingehuurd personeel zijn dan was begroot. Een deel van de inhuurkosten is ook gerelateerd aan inburgering (programma 3.1) en kunnen we dus deels onder dat product verantwoorden. Daardoor ontstaat bij programma 2.1 een voordeel en bij programma 3.1 blijven de kosten binnen de budgetten. Hogere lasten uitkeringen bijstand en loonkostensubsidie -/- € 1.350.000 Door de verhoging van het minimumloon in 2023 zijn ook de bijstandsuitkeringen verhoogd. Samen met een toename van het aantal uitkeringsgerechtigden (357 per 3132

12-2023 ten opzichte van 337 per 31-12-2022) veroorzaakt dat een overschrijding op de budgetten voor de bijstandsuitkeringen. Overigens staat daar ook een hogere rijksvergoeding (BUIG) tegenover. Verder is de loonkostensubsidie in 2023 vaker ingezet dan was begroot. Dat leidt in 2023 tot een tekort maar wordt in 2024 verrekend met een hogere rijksvergoeding (BUIG). •

Hogere lasten energietoeslag 2023: -/- € 1.100.000 De energietoeslag 2023 is in twee delen uitgekeerd. In het voorjaar hebben de betreffende huishoudens een uitkering ontvangen van € 500 per huishouden. In totaal betreft dat € 760.000 aan kosten. Pas in november 2023 is bekend gemaakt dat deze huishoudens nog een aanvullende compensatie van € 800 ontvangen en dat nieuwe aanvragers (die aan de eisen voldoen) een compensatie van € 1.300 ontvangen. Die 2e termijn leidt in 2023 tot € 1.135.000 aan kosten die niet meer in de begroting verwerkt konden worden gezien het tijdstip van bekendmaking. Daarom resulteert dat in een nadeel van € 1.100.000 op deze post. Ook in 2024 kunnen inwoners nog gebruik maken van deze regeling en die kosten worden verantwoord in de jaarrekening 2024 Tegenover het tekort bij programma 2.1 staat bij de rubriek algemene dekkingsmiddelen een overschot op het onderdeel algemene uitkering dat onder andere wordt veroorzaakt door de rijkscompensatie van de energietoeslag.

•

Lagere lasten steunfonds inwoners 2023: € 488.000 In 2023 is een budget van € 500.000 beschikbaar gesteld voor ondersteuning aan inwoners die als gevolg van de gestegen kosten in financiële problemen komen. Die regeling is maar beperkt ingezet en daarom is een bedrag van € 488.000 niet benut. Via resultaatbestemming willen we dit restantbudget voor 2024 ‘oormerken’ om in te zetten voor alle inwoners die financiële ondersteuning nodig hebben.

•

Hogere lasten overige minimavoorzieningen: -/- € 228.000 De kosten voor de overige minimavoorzieningen in 2023 zijn € 228.000 hoger dan begroot. Er zijn meer aanvragen gedaan en toegekend in 2023 dan was begroot waardoor het verschil is ontstaan.

Baten: • Hogere baten rijksuitkering BUIG: € 1.296.000 Het landelijk budget voor de BUIG (Bundeling Uitkeringen Inkomensvoorzieningen Gemeenten) is verhoogd als gevolg van de stijging van het minimumloon. Dat betekent dat de vergoeding we ontvangen als BUIG ook hoger is dan begroot. • Hogere baten, overige: € 27.000 Er is binnen programma 2.1. op de overige baten per saldo een voordeel ontstaan van € 27.000.

33

Programma 2.2 Zorg en Ondersteuning Gemeenschappen in Peel en Maas kenmerken zich doordat iedereen naar vermogen mee doet; het goede leven wordt vanuit de samenleving bevorderd. Als ondersteuning nodig is worden collectieve voorzieningen ingezet. Waar nodig wordt als aanvulling de maatwerkvoorziening aangeboden. Om collectieve voorzieningen te realiseren, faciliteert de gemeente en ondersteunen we, waar nodig, verbanden van burgers en maatschappelijke partners. We leven in een samenleving waarin de mens leidend is in plaats van het systeem. Daarom willen we met zijn allen een wereld opbouwen vanuit de talenten die er zijn en daar de systemen op aanpassen. Het samenleven van inwoners kenmerkt zich door het mee laten doen van iedereen, met specifieke aandacht voor mensen in een kwetsbare positie. Inwoners kunnen zo de kwaliteit van hun eigen leven en elkaars leven bevorderen. Deze manier van leven in de gemeenschap helpt om zo lang mogelijk de regie over het eigen leven te voeren en om mee te doen. Daarbij bepalen gemeenschappen zelf welke voorzieningen ze vanuit hun eigen kwaliteiten realiseren en welke aanvullende woon-, welzijns- en zorgvoorzieningen nodig zijn. Als gemeente zijn wij vangnet voor kwetsbare groepen en zetten daarvoor maatwerkvoorzieningen en/of maatschappelijke opvang in.

Als het gaat om professionele inzet geven we ruim baan aan nieuw vakmanschap van de zorgprofessional. Daarnaast brengen we regelgeving en protocollen terug tot het verantwoorde minimum. Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? 1. Burgers en gemeenschappen voeren zelf regie en geven zelf vorm aan het zorgen voor elkaar.

Hebben we gedaan wat we ervoor zouden doen? 1.1 We zijn een actieve partner om het langer thuis wonen van ouderen mogelijk te maken. Zo faciliteren en initiëren we woonvormen waarbij ouderen makkelijker thuis kunnen wonen onder andere op basis van het inspiratiekader in de woonzorgvisie. En werken we samen met zorgaanbieders, 2e lijnszorg, Vorkmeer en gemeenschappen om de ondersteuning bij ouderen thuis te versterken. Ook blijven we de bewustwording van langer en veiliger thuis wonen stimuleren. Vanuit de behoefte van inwoners gaan we in een pilotwijk of -kern zorgtechnologie stimuleren als hulpmiddel om langer en veiliger thuis te kunnen wonen. De keuze voor welke wijk of kern nemen we eind 2022. We zijn in gesprek met verschillende collectieve wooninitiatieven en met de stichting Knarrenhof. Bij verschillende dorps- en netwerkbijeenkomsten zijn we aangesloten over de bewustwording rondom langer thuis wonen. In Panningen zijn we gestart met de pilot Doe(n) es Hendig voor ouderen, waarbij betrokken partijen samen met de inwoner op zoek gaan naar een passende oplossing. Het project ‘Technologie achter de voordeur’ is niet doorgegaan in de huidige vorm, omdat met name draagvlak ontbrak. Er blijft wel verbinding tussen de betrokken partijen. 1.2 We pakken de doorontwikkeling van de dorpsontmoetingen per dorp op, samen met de besturen, beroepskrachten en andere netwerkpartners.

We hebben met alle dorpsontmoetingen het afgelopen jaar gesprekken gevoerd over hoe alle betrokkenen aankijken tegen ontmoeten in hun eigen dorp en de toekomstbestendigheid van de dorpsontmoeting. Dit krijgt een vervolg in 2024. 1.3 We faciliteren en subsidiëren de dorpsvoorziening hulp bij huishouden en een eventuele inhoudelijke verbreding daarvan. (er van uitgaande dat eind 2022 de dorpsvoorziening een feit is). 34

In 2023 is de Zorgcoöperatie Peel en Maas van start gegaan met haar activiteiten en is de hulp bij het huishouden een dorpsvoorziening geworden (m.u.v. Baarlo). De Zorgcoöperatie heeft zelf contracten afgesloten met zorgaanbieders en is volledig verantwoordelijk voor de uitvoering. De dorpsondersteuners krijgen meer welzijnsvragen en leggen daarvoor verbindingen in het dorp. 1.4 We sluiten vanuit de maatschappelijke kant aan bij gebiedsontwikkelingen om bij de invulling en het ontwerp ook de omgeving meer te betrekken en te verbinden. Daarbij sturen we op meer aandacht voor de sociale kant in het ontwerp, onder andere door het bevorderen van ontmoeting en het zorgen voor elkaar. Voorbeeld is het project Panningen-Zuid. We hebben voor Panningen-Zuid in gesprekstafels met omwonenden en betrokken partijen gesproken over wat belangrijk is om te komen tot ‘een buurt met en voor elkaar’. Ook zijn we in gesprek met De Zorggroep over toepassing van hun nieuwe Woonwelconcept in dit gebied. 2. Er zijn toegankelijke algemene voorzieningen aangevuld met passende maatwerkvoorziening.

2.1 Met aanbieders en contractmanagement (MGR) voeren we contractgesprekken ter monitoring van de contracten die per 1-1-2022 of 1-1-2023 zijn ingegaan en ontwikkelgesprekken over het realiseren van de ontwikkeldoelen. Samen met de MGR en de regio hebben we zorgorganisaties elk kwartaal gesproken over de voortgang. Er heeft een herijkingsonderzoek plaatsgevonden waarin is geconstateerd dat er geen financiële aanpassingen nodig zijn in de tarieven voor de maatwerkvoorzieningen begeleiding en huishoudelijke hulp. Eind 2023 is gestart met de evaluatie van de geboden ondersteuning om te bezien of we eind 2025 kunnen volstaan met het verlengen van contracten of dat er (deels) opnieuw aanbesteed moet worden. 2.2 We geven verder vorm aan de samenwerking met zorgaanbieders omdat we zien dat door de nieuwe inkoop vanuit het regionale project Sturing en Inkoop de rollen en taken deels zijn veranderd. Naast de contractgesprekken bij 2.1 hebben we met verschillende lokale zorgaanbieders gesprekken gevoerd over samenwerking, knelpunten en afstemming over complexere ondersteuningstrajecten. 2.3 We stimuleren de samenwerking en verbinding met de gemeenschap en algemene voorzieningen vanuit de zorgaanbieders om te komen tot snellere afschaling van ingezette ondersteuning. We attenderen zorgaanbieders op algemene voorzieningen, voor zover ze hier niet bekend mee zijn.

We zijn betrokken geweest bij verschillende netwerkbijeenkomsten. Hierdoor leren partijen elkaar beter kennen en daardoor sneller te vinden. Een ander voorbeeld is Hendig, zie hieronder 2.4. 2.4. De werkwijze van de pilot Hendig bij Jeugd gaan we toepassen bij een aantal casussen van het Integraal Team Jongvolwassen. Hiermee bieden we ruimte aan beroepskrachten om de juiste ondersteuning te bieden aan jongvolwassenen en hun naasten. Het eerste thema is duurzame zelfredzaamheid en zelfstandigheid van de jongvolwassene. Voorjaar 2023 is Hendig 18+ (voor jongvolwassenen) van start gegaan. Het aantal casussen is vooralsnog beperkt geweest. We zijn met zorgaanbieders in gesprek over hoe we Hendig voor meer jongvolwassenen kunnen inzetten. 35

2.5 Wij gaan bij zowel inwoners als netwerkpartners bewustwording bevorderen over de gehanteerde criteria bij de indicatie van Wmovoorzieningen. Zo gaan wij onder andere uit van de sobere en doelmatige oplossing voor beperkingen van inwoners. Zowel in individuele clientgesprekken als in groepen deskundigen zoeken we afstemming over wat we van elkaar mogen verwachten. We brengen dit ook onder de aandacht via netwerkbijeenkomsten vanuit de gemeenschap of Omroep P&M in interviews. 2.6 We evalueren de scootmobielpool bij de woningen De Paast in Meijel. Centraal daarbij staat de vraag hoe de pool bijdraagt voor mensen met mobiliteitsbeperkingen. We bevorderen ook deelmobiliteit door het onderzoeken en aanjagen van pools met mobiliteitsvoorzieningen in zoveel mogelijk dorpen zoals (duo)driewielfietsen met elektrische ondersteuning. Uit de evaluatie van de scootmobielpool blijkt dat er door een kleine groep intensief gebruik wordt gemaakt van de gezamenlijke scootmobiels. We zijn bij de dorpen aan het ophalen of er behoefte is aan en draagvlak is voor het opzetten van pools met mobiliteitsvoorzieningen. 2.7 Op basis van een evaluatie van Ervaringen Delen (eind 2022) geven we verder vorm aan het Vertelpunt of eventuele alternatieven voor cliëntervaringsonderzoeken. Uit de evaluatie is gebleken dat het delen van ervaringen belangrijk is maar dat het in deze vorm niet werkt.

We kijken nu naar een vorm waarbij het delen van ervaringen over maatwerkvoorzieningen beter in het proces van de inwoner past en vanuit hun eigen regie wordt ingevuld. 2.8 Op basis van nader onderzoek en de door Vorkmeer gevoerde gesprekken met de dorpen maken we een keuze over de opzet van de warme maaltijdvoorziening. Afgelopen jaar hebben we samen met Vorkmeer bekeken hoe we faciliterend kunnen zijn aan initiatieven in de dorpen die zorgen voor een warme maaltijd aan huis voor kwetsbare oudere inwoners. 3. Er is maatschappelijke opvang voor kwetsbare groepen.

3.1 We versterken de lokale sociale basis. Insteek hierbij is het normaliseren en zo te komen tot een duurzamere uitstroom vanuit Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang. En op het voorkomen van instroom. We faciliteren en subsidiëren een aantal algemene voorzieningen ter versterking van de lokale sociale basis. Daarnaast hebben we in een netwerkbijeenkomst met aanbieders Beschermd Wonen en Vorkmeer ervaringen gedeeld en onderzocht hoe ze meer kunnen samenwerken. 3.2 We stimuleren en/of realiseren passende en betaalbare woonruimte voor kwetsbare jongvolwassenen. Ook hiermee voorkomen we instroom van Beschermd Wonen en maken we uitstroom mede mogelijk. We zijn betrokken bij de omvorming van het Transferpunt NoordLimburg naar Woonkans Noord- en Midden-Limburg waarbij de doelgroep wordt verbreed naar andere kwetsbare groepen en we toewerken naar een meer uniforme werkwijze in de regio. Wooncomplex De Fontein in Helden is opgeleverd door de betrokken stichting. De elf wooneenheden zijn bedoeld voor jongeren waarbij er ook ruimte is voor enkele kwetsbare jongvolwassenen. 36

4. We faciliteren gemeenschappen en (groepen) burgers bij het bevorderen van een gezonde leefstijl.

4.1 We zetten in op valpreventie bij ouderen op basis van het regionale gestarte project ‘Stevig Staan’ al dan niet in combinatie met lopende initiatieven in onder andere in Meijel, Helden en Koningslust. Samen met lokale partners hebben we vier vitaliteitsbijeenkomsten georganiseerd in het kader van ‘Stevig Staan’. In totaal zijn er 60 ouderen gescreend en hebben 20 ouderen deelgenomen aan de cursus ‘In balans’. Daarnaast is er gestart met het plannen van nieuwe bijeenkomsten en cursussen voor 2024. 4.2 We bevorderen de beweging positieve gezondheid door met maatschappelijke partners deel te nemen aan het Leer-OntwikkelNetwerk Vitaal & Gezond Noord-Limburg. Lokaal faciliteren we initiatieven die inzetten op positieve gezondheid. Vanuit het Leer-Ontwikkel-netwerk is er een grote netwerkbijeenkomst over Jeugd en jongvolwassenen geweest over onder andere veerkrachtig opgroeien. Hierbij stonden ook initiatieven uit Peel en Maas als voorbeeld centraal stonden. In het kader van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) hebben we een plan van aanpak opgesteld en subsidie ontvangen voor bijna alle onderdelen. Met de extra subsidie creëren we meer verbinding tussen onder andere sport en gezondheid. Ook is er meer ruimte voor ondersteuning van lokale initiatieven en regionale ontwikkelingen. Met de basisscholen en lokale fruittelers hebben we een pilot voor schoolfruit opgezet.

Ook dit jaar is er weer een aantal lokale initiatieven door de gemeenschap georganiseerd waarin wij gefaciliteerd hebben, bijvoorbeeld Dag van de oudere met thema Bewegen en de gezondheidsmarkt in Meijel. 4.3 Vanuit het regionale project ‘Burgerparticipatie en positieve gezondheid in de huisartsenzorg’ participeren we in twee kernen (Kessel en Beringe) om de verbinding en samenwerking tussen huisarts, gemeenschap en voorliggend veld te versterken. Doel is enerzijds om de huisarts te ontlasten met niet-medische vragen en anderzijds om het zorgen voor elkaar te versterken (zie ook 1.3). We zijn aangesloten bij overleggen over het project binnen Kessel, Baarlo en Beringe en met de regionale coördinatoren. Het aantal verwijzingen vanuit de huisarts naar welzijn is vooralsnog beperkt. Dit project wordt overgenomen door de ketenaanpak Welzijn op Recept die zowel in GALA als IZA (Integraal Zorgakkoord) is opgenomen.

Wat hebben we verder binnen dit programma gedaan? Eigen regie gemeenschappen en burgers • Ondersteunen van (burger)initiatieven op gebied van wonen, zorg en welzijn; • In gesprek met gemeenschappen, zorgpartijen en zorgverzekeraar/zorgkantoor over thema’s als Mantelzorg, dementie en eenzaamheid. Algemene en maatwerkvoorzieningen • Facilitering en subsidiëring van algemene voorzieningen: de dorpsinfoloketten, dorpsontmoetingen (inclusief Thoeshoes), dorpsvervoer, De Bonte Specht, inloop GGZ, Huis van Morgen, Join In, de Thoesvrijwilliger en Plattelandshoes; • Uitvoeren van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning door het voeren van gesprekken, afhandelen van meldingen en aanvragen, geven van informatie en advies etc.; • Brede ondersteuning aan jongvolwassenen via het integraal team jongvolwassenen; • In gesprek met zorgverzekeraar en zorgkantoor VGZ over doorstroming in de zorgketen, knelpunten in wetgeving en zorgtechnologie; 37

• • • •

Regionaal inkopen van maatwerkvoorzieningen Wmo: hulp bij huishouden (met name Baarlo), dagbesteding; begeleiding individueel, logeren, Beschermd Wonen en persoonlijke verzorging. Dit loopt via de MGR Limburg Noord; Regionale contractering van hulpmiddelen; Regionaal inkopen van collectief vervoer via GR Omnibuzz; We adviseren over beleid van en aanvragen voor (pré-)mantelzorgwoningen.

Maatschappelijke opvang • Aansturen van het lokale zorgnetwerk voor complexe GGZ-problematiek; • Aanpak van huiselijk geweld, waaronder ouderenmishandeling; • Samen met preventiemedewerkers van Vincent van Gogh bevorderen we de deskundigheid van medewerkers in het voorliggend veld en bieden we preventie-activiteiten voor jongvolwassenen. Gezonde leefstijl en positieve gezondheid • Gezondheidszorg (GGD) via GR VRLN. Algemeen • Bijdragen aan regionale programma Vitaal en Gezond (onderdeel van gezondste regio) en het bijbehorende leerontwikkelnetwerk; • Handhaving op rechtmatig en doelmatig gebruik van zorg en ondersteuning en toezicht houden op kwaliteit en rechtmatigheid via regionale toezichthouders; • Periodiek overleg met belangengroepen (mantelzorgforum) en Adviesraad Sociaal Domein; • Monitoring cijfers gebruik zorg en ondersteuning.

Heeft het gekost wat het mocht kosten? Realisatie begrotingsjaar 3.283.025 15.282.743 -11.999.718

Baten Lasten Saldo

Raming begrotingsjaar ná wijziging 2.853.750 15.070.623 -12.216.873

Raming begrotingsjaar vóór wijziging 2.628.750 15.070.623 -12.441.873

Het programma 2.2 laat over 2023 een positieve afwijking van € 217.155 zien. De baten zijn € 429.275 hoger dan begroot en de lasten zijn € 212.120 hoger dan begroot, zodat per saldo een positieve afwijking resteert. De afwijkingen kunnen (afgerond op € 1.000) als volgt worden verklaard: Lasten: • Hogere lasten huishoudelijk werk: -/- € 564.000 Bij zowel het maatwerk (kern Baarlo) als de Zorgcoöperatie is het aantal cliënten dat hulp in de huishouding ontvangt sterker gestegen dan begroot. Daardoor zijn de werkelijke kosten hoger dan begroot. Procentueel gezien gaat om een afwijking van 6% ten opzichte van de begroting. Aan de Zorgcoöperatie zijn verder ca. € 130.000 kosten gecompenseerd voor aanbieders die BTW in rekening hebben gebracht ondanks het uitgangspunt dat BTW in principe niet van toepassing is. • Lagere lasten Wmo begeleiding: € 169.000 Aan maatwerkvoorzieningen voor Wmo begeleiding is in 2023 € 169.000 minder uitgegeven dan begroot. Het verschil wordt voornamelijk veroorzaakt doordat er minder gebruik is gemaakt van groepsbegeleiding/dagbesteding dan was begroot. • Lagere lasten bemoeizorg en preventie: € 55.000. Als gemeente zijn we nu zelf verantwoordelijk voor beschermd wonen, bemoeizorg en 38

preventie. Voorheen was de centrumgemeente Venlo hiervoor verantwoordelijk en betaalden we deze bijdrage aan de gemeente Venlo. • Lagere lasten in verband met Brede SPUK: € 185.000 In 2023 is er een nieuwe specifieke uitkering in het leven geroepen. Deze specifieke uitkering is voor alle gemeenten beschikbaar gesteld voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis. De stip op de horizon is een gezonde generatie in 2040. Hierdoor zijn verschillende lasten betaald uit deze specifieke uitkering die normaliter uit onze eigen budgetten betaald werden. • Hogere lasten overige posten (per saldo): -/- € 57.000 Er is binnen programma 2.2. op de overige lasten per saldo een nadeel ontstaan van € 57.000. Baten: •

Hogere bijdrage regionale begroting Beschermd wonen: € 429.000 Vanaf 2022 werken de gemeenten in Noord- en Midden-Limburg nauw samen op het gebied van Beschermd wonen, Maatschappelijke opvang, preventie en bemoeizorg. Daartoe is een regionale begroting opgesteld waar de rijksmiddelen als inkomsten gelden en de (lumpsum) uitgaven voor de aanbieders als uitgaven. Daarnaast zijn er nog wat andere regionale kosten. Het positieve saldo van die regionale begroting wordt verdeeld over de deelnemende gemeenten. In 2023 hebben we nog een afrekening over 2022 ontvangen waardoor het voordeel van € 429.000 is ontstaan.

39

Programma 2.3 Jeugd en onderwijs We willen graag dat kinderen opgroeien in een gezonde en veilige omgeving zodat ieder kind de kans krijgt zich te ontwikkelen tot een zelfbewuste, betrokken en leergierige jongvolwassene met een maatschappelijke startkwalificatie. Een jongvolwassene die in staat is om verantwoordelijkheid te nemen en die bijdraagt aan de eigen vitale gemeenschappen. Ieder binnen zijn/haar mogelijkheden. Opvoeden en opgroeien zien wij als een ‘gemeenschapsverantwoordelijkheid’. Wij stimuleren gemeenschappen om ‘hun jeugd’ (0-23 jaar) te laten ontdekken wat ze willen in dit leven, met ruimte voor ontwikkeling van het sociale en culturele. Basisvoorzieningen zoals onderwijs en kinderopvang spelen hierin een belangrijke rol. Als daarvoor aanleiding is spreken we deze partijen aan op hun rol en verantwoordelijkheid. Als ouders tegen vragen of problemen aanlopen, is er professionele hulp die erop is gericht de opvoedvaardigheden van ouders te bevorderen. Daarnaast zetten we erop in de eigen mogelijkheden en het probleemoplossend vermogen van de jeugdige, zijn ouders en de sociale omgeving in te schakelen en te herstellen. Daarbij richten wij ons op het voorkómen van en vroege interventie bij opgroei- en opvoedingsproblemen, psychische problemen en stoornissen. Deze hulp zetten we waar mogelijk aanvullend in op wat de gemeenschap hierin zelf kan betekenen.

Als er sprake is van meervoudige problematiek wordt integrale hulp aan de jeugdige en zijn ouders geboden. Bij dit soort interventies staat het kind voorop. We geven ruim baan aan vakmanschap van de zorgprofessional en brengen regelgeving en protocollen terug tot het verantwoorde minimum. Wij bevorderen de veiligheid van de jeugdige in de opvoedsituatie waarin hij opgroeit. Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? 1. Veilig en gezond opgroeien van kinderen en jongeren.

2. Kinderen, jongeren en gezinnen krijgen de hulp die nodig is.

Hebben we gedaan wat we ervoor zouden doen? 1.1 We geven uitvoering aan het uitvoeringsbeleid opvoeden en opgroeien dat in 2022 is vastgesteld. Samen met de basisvoorzieningen hebben we hiervoor een uitvoeringsplan opgesteld. We hebben samen met onderwijs, kinderopvang, Vorkmeer, GGD en gezinscoaches verkend hoe je als basisvoorziening de pedagogische gemeenschap kunt versterken. Partners inspireerden elkaar met voorbeelden. Deze input nemen we mee in het uitvoeringsbeleid opvoeden en opgroeien dat we in 2024 opstellen 1.2

We versterken en onderhouden de samenwerking tussen en met de basisvoorzieningen zoals Vorkmeer, onderwijs, kinderopvang, GGD, huisartsen en MEE. Dit doen we onder andere door het maken van afspraken binnen Hendig en het realiseren van afspraken uit het uitvoeringsplan opvoeden en opgroeien. We zetten dit jaar in op de verbinding met het onderwijs. We hebben met alle partners gesprekken gevoerd gericht op het verbeteren van de samenwerking met de gezinscoaches. We hebben besproken wat ieders rol is en hoe we elkaar kunnen aanvullen. Daarnaast is de werkwijze van de gezinscoaches toegelicht. Aan elke school is een gezinscoach gekoppeld. Met het onderwijs zijn afspraken gemaakt over een gezamenlijk Multi Disciplinair Overleg bij specifieke casussen om in gezamenlijkheid met ouders te kijken naar mogelijkheden.

2.1

We stimuleren samenwerking tussen de partners in de jeugdhulpketen in Peel en Maas (en de Regio Noord-Limburg). In 2023 ligt de focus bij Hendig op de uitgangspunten duurzaamheid, normaliseren en hulp/ondersteuning nabij. Daarnaast borgen we de randvoorwaarden van Hendig. 40

We hebben verschillende stappen gezet in de ontwikkeling van Hendig. Zo is Hendig 18+ gestart. We hebben een business case uitgewerkt voor het Eigen Dossier van inwoners die gebruik maken van Hendig. In oktober zijn we gestart met de pilot normaliseren waarbij de intake een samenwerking is van een gezinscoach en een medewerker van MEE. Daarnaast hebben we samen met het Verwey-Jonker Instituut een opzet uitgewerkt om inzicht te krijgen in het rendement van Hendig.

3. Kinderen en jongeren zijn in staat om te groeien naar zelfstandigheid, om zo voldoende zelfredzaam te zijn en maatschappelijk te participeren.

2.2

We borgen het werken volgens de gefaseerde ketenaanpak. Dit is de centrale visie uit de regiovisie “Aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling 2019 en verder”. Samenwerking met Vorkmeer, Veilig Thuis en andere jeugdpartners is hier van belang. Hiervoor is een plan opgesteld dat we lokaal en regionaal uitvoeren. Scholing van de Top-3 methodiek, een methodiek waarbij de focus ligt op veiligheid brengen binnen het gezin, loopt. Gezinscoaches en medewerkers van Vorkmeer worden geschoold. De samenwerking tussen Veilig Thuis en de gezinscoaches loopt goed. Ze weten elkaar goed te vinden.

2.3

We geven uitvoering aan het Regionaal Beleidsplan Jeugd 2022 en verder. We richten ons op netwerkversterking, verbinding jeugd en gezondheid, verbinding jeugd en onderwijs, passende en tijdige hulp en bescherming (waaronder Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming) en het zijn van een lerende jeugdhulpregio. We hebben samen met Midden-Limburg een tariefsaanpassing voor gezinshuizen gerealiseerd. Hieraan is een plan van aanpak gekoppeld om het aantal gezinshuisplekken te vergroten. Zo realiseren we meer gezinsgericht verblijf voor jeugdigen die niet thuis kunnen wonen. Daarnaast is er een kwartiermaker Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming aan de slag om samen met de gemeenten in de regio en partners een plan van aanpak op te stellen. Het Toekomstscenario is nauw verbonden met de landelijke Hervormingsagenda Jeugd, die in juni 2023 is vastgesteld.

2.4

Met aanbieders en contractmanagement (MGR) voeren we contractgesprekken ter monitoring van de contracten die per 1-1-2022 of 1-1-2023 zijn ingegaan en ontwikkelgesprekken over het realiseren van de ontwikkeldoelen. We hebben met alle aanbieders contractgesprekken en ontwikkelgesprekken gevoerd. De cyclus van deze gesprekken loopt goed. Er is steeds meer ruimte om met elkaar het gesprek te voeren over de ontwikkeldoelen die zijn afgesproken.

3.1 We geven in samenwerking met alle betrokken partijen uitvoering aan het plan van aanpak naar aanleiding van het Nationaal Programma Onderwijs. Daarnaast volgen we de mentale gezondheid van de jeugd in Peel en Maas. Beide zijn onderdeel van het Actieplan Jeugd Peel en Maas en corona, gericht op het verminderen van de (langdurige) gevolgen van de coronaperiode. De acties vanuit het Nationaal Programma Onderwijs zijn afgerond. We hebben in 2023 flink ingezet op het thema mentale gezondheid. Om een beeld te krijgen van de mentale gezondheid van jongeren in Peel en Maas hebben we het GGD onderzoek jongeren (in coronatijd) en het GGD onderzoek jongvolwassenen geanalyseerd, een vragenlijst over mentale gezondheid uitgezet bij alle jongeren van het Bouwens en Buurtcollege, zijn we in twee bijeenkomsten met ouders in gesprek gegaan over dit thema en hebben we een bijeenkomst georganiseerd voor professionals. 41

Daarnaast hebben we inzichtelijk gemaakt wat er op het gebied van mentale gezondheid aangeboden wordt in Peel en Maas. De resultaten van de vragenlijst van jongeren zijn geanalyseerd en we zijn samen met jongeren en een communicatiebureau animaties aan het maken om de uitkomsten te communiceren.

Wat hebben we verder binnen dit programma gedaan? Veilig en gezond opgroeien • Faciliteren van een pedagogische samenleving; • Ondersteuning van goede basisvoorzieningen zoals kinderopvang, primair en middelbaar onderwijs, consultatiebureau, jeugd- en jongerenwerk en gezinscoach; • Uitvoeren van het regionale project Kansrijke Start om de omstandigheden voor een kind in de eerste 1000 dagen zo optimaal mogelijk te maken; • Uitvoering van de wettelijke taken op het gebied van (preventieve) gezondheid; • Uitvoeren integrale aanpak alcohol- en drugsgebruik. Hulp voor jeugdigen en gezinnen • Inzetten van gezinscoaches die zelf hulp en ondersteuning kunnen bieden aan gezinnen en die indien nodig andere beschikbare ondersteuning binnen het sociaal domein of gespecialiseerde hulp in kunnen zetten én faciliteren dat ouders regie voeren over de opvoeding van hun kind; • Integrale hulp verlenen aan gezinnen; • Actief ingrijpen als de veiligheid van het kind in het geding is; • Duurzaam verbeteren van het jeugdhulpstelsel (transformatie onder andere via Hendig). We zijn hierbij ook in dialoog met de jeugd zodat we weten wat er bij hen speelt en wat zij belangrijk vinden; • Op het gebied van handhaving en toezicht vroegtijdig informeren van zorgaanbieders en jongeren en/of hun ouders over hun contractuele verplichtingen en rechten om fraude te voorkomen.

Handhaving op rechtmatig en doelmatig gebruik van jeugdhulp en toezicht houden op rechtmatigheid via regionale toezichthouders. Groeien naar zelfstandigheid • Faciliteren van deelname aan kinderopvang door het aanbieden van een Peuterprogramma, Voorschoolse Educatie en kinderopvang op maat via een Sociaal Medische Indicatie; • De uitvoering van de wettelijke taken op het gebied van handhaving en toezicht van de kwaliteit van de kinderopvang; • Inzetten van de leerplichtambtenaar om voortijdig schoolverlaten te voorkomen en schoolverzuim te minimaliseren; • Uitvoeren van het leerlingenvervoer; • Stimuleren van samenwerking, gezamenlijke visieontwikkeling, vernieuwing en uitvoering bij organisaties die zich bewegen op de terreinen van jeugd en onderwijs; • Bevorderen dat kinderen en jongeren, met of zonder beperking of chronische ziekte, samen opgroeien in een inclusieve samenleving: samen spelen, samen naar school, samen sporten en gebruik maken van dezelfde voorzieningen; • Afstemming met besturen en directeuren van de vier stichtingen van het Primair onderwijs (16 scholen) en het voortgezet onderwijs (2 scholen) binnen onze gemeente over gezamenlijke vraagstukken; • Met het onderwijs afspraken maken over inzet van extra zorg, ondersteuning of hulpmiddelen; • Met onderwijs en arbeidsmarkt samenwerken om jongeren met een beperking aan een duurzame arbeidsplaats te helpen; •

Begeleiden en afhandelen van binnenkomende verzoeken tot het stichten van nieuwe scholen; • Faciliteren van (talent)ontwikkeling en ontplooiing van jeugdigen door onder andere verstrekken van waarderingssubsidies aan verenigingen en het faciliteren van initiatieven van jeugdigen. Algemeen • Verder ontwikkelen van monitoring en het gemakkelijker genereren van monitorgegevens voor evaluatie van beleid.

42

Heeft het gekost wat het mocht kosten? Realisatie begrotingsjaar 616.620 16.401.325 -15.784.705

Baten Lasten Saldo

Raming begrotingsjaar ná wijziging 703.325 16.799.963 -16.096.638

Raming begrotingsjaar vóór wijziging 703.325 16.634.963 -15.931.638

Het programma 2.3 laat over 2023 een positieve afwijking van € 311.933 zien. De baten zijn € 86.705 lager dan begroot en de lasten zijn € 398.638 lager dan begroot, zodat per saldo een positieve afwijking resteert. De afwijkingen kunnen (afgerond op € 1.000) als volgt worden verklaard: Lasten: • Lagere lasten jeugdhulp: € 33.000 Aan maatwerkvoorzieningen voor jeugdhulp is in 2023 minder uitgegeven dan was begroot. Met name de kosten voor PGB’s en GGZ trajecten buiten de reguliere inkoop zijn lager dan de ramingen. Het aantal cliënten dat wordt geholpen is niet wezenlijk anders dan begroot of voorgaande jaren, maar de kosten per traject zijn minder gestegen dan was verwacht. • Lagere lasten Veiligheidsregio: € 31.000 De prijsindexering is in 2023 naar beneden bijgesteld ten opzichte van de begroting. • Lagere lasten specifieke uitkeringen: € 124.000 In 2023 hebben we minder uitgegeven aan specifieke uitkeringen; OAB, NPO en voorschoolse educatie aan ontheemde peuters. Dit bedrag naar de balans gebracht; als we dit bedrag namelijk niet meer uitgeven in de toekomst zullen we deze moeten terugbetalen. Volgens de nieuwe richtlijnen moet dit dan via een negatieve inkomst naar de balans worden gebracht. • Lagere lasten peuterprogramma/SMI: € 48.000 Iets minder indicaties en ook indicaties die minder uren in beslag hebben genomen dan begroot.

Peuterprogramma/SMI is een bekostiging die gebruikt wordt als ouders voor hun kinderen niet voor kinderopvangtoeslag in aanmerking komen doordat ze tweeverdieners zijn. • Lagere lasten leerlingenvervoer: € 163.000 Kostenstijging brandstof is uiteindelijk meegevallen en minder leerlingen hebben gebruik hoeven te maken van leerlingenvervoer. Baten: • Lagere baten specifieke uitkeringen: € 124.000 In 2023 hebben we minder uitgegeven aan specifieke uitkeringen; OAB, NPO en voorschoolse educatie aan ontheemde peuters. Dit bedrag naar de balans gebracht; als we dit bedrag namelijk niet meer uitgeven in de toekomst zullen we deze moeten terugbetalen. Volgens de nieuwe richtlijnen moet dit dan via een negatieve inkomst naar de balans worden gebracht. • Lagere baten overige posten (per saldo): -/- € 37.000 Er is binnen programma 2.3 op de overige baten per saldo een nadeel ontstaan van € 37.000.

43

Programma 3.1 Gemeenschapsontwikkeling Inwoners nemen maximaal deel aan ontwikkelingen in de (lokale) samenleving. Daarbij nemen zij zelf de regie over hun eigen ontwikkeling en de ontwikkelingen in hun omgeving, als onderdeel van de grotere samenleving. In het samenleven met andere inwoners gaan inwoners tolerant met elkaar om en respecteren zij elkaars verschillen. Generaties dragen zorg voor elkaar en geven elkaar ruimte om te vernieuwen en te veranderen: sociale innovatie en emancipatie zijn basisvoorwaarden voor het behoud van het goede leven. Inwoners zijn leidend als het gaat om het hoofddoel: het realiseren en behouden van vitale en intelligente gemeenschappen, die gevormd en gedragen worden door betrokken inwoners. Overheden en maatschappelijke organisaties nemen dit hoofddoel als uitgangspunt voor hun handelen en leveren, waar gevraagd, hieraan een ondersteunende bijdrage. Diversiteit zien we als een belangrijk gespreksthema in de ontwikkeling naar inclusieve gemeenschappen. Als overheid nemen we verantwoordelijkheid wanneer minderheidsgroepen onvoldoende deelnemer zijn in de gemeenschappen, wanneer ze te maken krijgen met discriminatie of voorzieningen hen onvoldoende bereiken. Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? 1. Vitale gemeenschappen die regie hebben over de eigen ontwikkeling.

Hebben we gedaan wat we ervoor zouden doen? 1.1 We ondersteunen de ontwikkeling van zelfsturende gemeenschappen. Dit doen we door procesmatige begeleiding van gemeenschappen, buurten en inwonersinitiatieven, onder andere via welzijnsorganisatie Vorkmeer. In alle kernen geven betrokken inwoners richting aan processen om na te denken over de toekomst van de eigen leefomgeving en daaruit voortkomende deelprojecten. Zij konden ook in 2023 rekenen op steun en facilitering door gemeente, Vorkmeer en andere externe netwerkpartners. 1.2 We stimuleren verbindingen tussen gemeenschappen die met eenzelfde thema bezig zijn (samen ontwikkelen) of zijn geweest (leren van elkaar). Actuele thema’s van het Gezamenlijk Dorpsoverleg voor 2023 zijn jeugd, communicatie (in het dorp), duurzaamheid en economische huishouding. We faciliteren het gezamenlijk dorpsoverleg dat meerdere keren per jaar bij elkaar komt om kennis en ervaringen uit te wisselen. Dit heeft geleid tot thematische bijeenkomsten over het betrekken van jeugd bij gemeenschappen en de toekomst van kerkgebouwen. Een afvaardiging van het gezamenlijk dorpsoverleg heeft samen met Vorkmeer en gemeente het initiatief genomen tot bijeenkomsten rond het thema duurzaamheid.

In het najaar heeft het gezamenlijk dorpsoverleg, samen met gemeente en vorkmeer een Samenspelbijeenkomst georganiseerd met het onderwerp: “Verenigen van de Toekomst”, waarbij gekeken is naar ontwikkelingen, kansen en dilemma’s met betrekking tot verenigen. Daarnaast zijn op onder andere thema’s als communicatie, visieprocessen, zorg en welzijn, wonen, nieuwkomers en economische huishouding verschillende verbindingen gelegd tussen dorpen die elkaar verder hebben geholpen. 1.3 We faciliteren gemeenschappen bij het maken van hun eigen, integrale dorpsontwikkelingsvisies. Hierin geven gemeenschappen zelf richting aan hun sociale, economische en fysieke leefomgeving. 44

In 2023 vraagt de monitoring en doorontwikkeling van de projecten uit onder andere de visies van Baarlo, Kessel-Eik en Maasbree specifieke aandacht. Naar verwachting komt Koningslust met een hernieuwde visie, en oriënteren ook Grashoek, Meijel, Kessel en Beringe zich op een nieuwe visie (op onderdelen). In 2023 hebben we samen met Kessel-Eik een Masterplan gemaakt, dat inzicht geeft in de ruimtelijke vraagstukken en mogelijkheden biedt tot sturing, onder andere op de woonagenda. In Baarlo is, onder regie van het dorpsoverleg, in 2023 verder gewerkt aan onderdelen van de gebiedsvisie (centrum, locatieonderzoek onderwijs en binnensport, accommodatieplan, mobiliteit). Eind 2023 zijn terugkoppeling aan het dorp en overhandiging aan de gemeente voor januari 2024 gepland. Om een aantal onderdelen van de centrumvisie Maasbree verder te brengen hebben we, afhankelijk van onze rol, ondersteuning geboden of zelf regie genomen. Koningslust heeft in december 2023 haar Dorpsontwikkelingsvisie aan het college aangeboden; een reactie zal in de eerste helft van 2024 gegeven worden. Kessel is gestart met een nieuw visieproces, met de werktitel Castellum 2035. We ondersteunen en faciliteren dit proces vooralsnog op gepaste afstand.

1.4 We zijn met partners in gesprek zodat de inzet van maatschappelijke partijen en ondernemers zich op de juiste wijze verhoudt tot en ondersteunend is aan het realiseren en behouden van vitale gemeenschappen. De agenda’s en ambities van de gemeenschappen zijn leidend. We sturen er op dat organisaties waarde toevoegen aan het gemeenschapsproces en zich samenwerkend opstellen. In de lijn van de bijeenkomsten “Samenspel” tussen dorpsoverleggen en gemeente (raad en organisatie), geven we in 2023 extra aandacht aan het samenspel met netwerkpartners. Het blijft belangrijk om met maatschappelijke partners kritisch maar opbouwend in gesprek te blijven zodat zij niet het eigen belang voorop stellen, maar aanvullend zijn op agenda van gemeenschappen. In de voorbereiding van de Samenspelbijeenkomsten is besloten om de extra aandacht aan samenspel met netwerkpartners vorm te geven wanneer de nieuwe kaderstelling in 2024 is vastgesteld. 1.5 Na de uitvoering van de pilot rond de economische huishouding van gemeenschappen, nodigen we in 2023 meer kernen uit om hiermee ervaring op te doen, passend binnen het afwegingskader en uitvoeringsbeleid dat eind 2022/begin 2023 wordt vastgesteld. We hebben in 2023 gesprekken gevoerd met dorpsinitiatieven en -voorzieningen, om de concept handreiking zoals gemaakt door een werkgroep van gezamenlijk dorpsoverleg, te toetsen.

Dit ter voorbereiding op evaluatie pilot en voorstel voor uitvoeringsbeleid. Doel is om in 2024 tot afronding te komen door in uitvoeringsbeleid een duidelijk afwegings- en afsprakenkader vast te leggen over het terug laten vloeien van middelen naar gemeenschap wanneer er sprake is van besparing door inzet van actieve inwoners. 1.6 We dragen bij aan de organisatie en ontwikkeling van een regionaal programma incl. leer- en ontwikkelnetwerk op het gebied van Vitale Gemeenschappen. Dit is onderdeel van het regionaal uitvoeringsprogramma Vitaal en Gezond. We nemen als trekker van de regionale themagroep Vitale Gemeenschappen deel aan het regiobrede programmateam Vitaal 45

en Gezond, waar we een bijdrage leveren aan beoordeling en rolzuivere implementatie van initiatieven en projecten. 1.7 Om inwoners volwaardig mee te kunnen laten doen in gemeenschappen, faciliteren we de pilot ‘Taalhuis /Taalpunt’. Daarmee wordt onder andere ingezet wordt op het signaleren en het vinden van meer laaggeletterde inwoners zodat ze kunnen werken aan hun basisvaardigheden (lezen, schrijven, rekenen, digitale vaardigheden). In 2023 heeft het Taalpunt 32 nieuwe NT2’ers bereikt (Nederlands als tweede taal) en 32 nieuwe NT1’ers (Nederlands als eerste taal). In totaal zijn 113 NT2 taalvragers via het Taalpunt actief en 34 NT1 taalvragers. Zij maken gebruik van taalmaatjes, taalcafé, digitale cursussen et cetera. 2. Stabiliteit en ontwikkelperspectief voor vrijwilligersorganisaties (verenigingen en stichtingen)

2.1 We waarderen het werk van vrijwilligersorganisaties en subsidiëren dat via de vernieuwde 4-jaarlijkse systematiek (2022-2025) van de waarderingssubsidies voor verenigingen en stichtingen. Alle waarderingssubsidies zijn verstrekt. Bij de subsidieaanvraag 2024 krijgen de verenigingen en stichtingen met terugwerkende kracht de indexering volgens CPI, volgens de motie van de raad (2023), uitbetaald. 2.2 We onderzoeken hoe we vragen van verenigingen en stichtingen kunnen vertalen naar ondersteuning met informatie, voorlichting en beleid, passend bij het gedachtengoed Peel en Maas. Directe ondersteuning bij vragen van verenigingen en stichtingen is voor een groot deel belegd bij Vorkmeer. Overkoepelend is er in samenwerking met hen voor besturen een informatiebijeenkomst georganiseerd rond veranderende wet- en regelgeving. Ook hebben we met hen en het gezamenlijk dorpsoverleg de Samenspelbijeenkomst in oktober 2023 rond het thema ‘Verenigen van de Toekomst’ georganiseerd, waar deelnemers in gesprek gingen over de dilemma’s en kansen rond verenigen en vrijwilligerswerk. In verschillende kernen organiseren actieve inwoners gesprekken rond toekomstbestendigheid van verenigingen. We faciliteren deze en sluiten desgevraagd aan.

2.3 We ondersteunen verenigingen en stichtingen waarvan het voortbestaan in gevaar is door de hoge energiekosten met een financiële bijdrage uit een steunfonds energiekosten. Er zijn vier aanvragen verleend. Twee aanvragen zijn geweigerd omdat zij niet voldeden aan de voorwaarden.

3. Eigenaarschap van accommodaties ligt zo veel mogelijk bij gemeenschappen, organisaties en verenigingen.

3.1 In 2023 geven we een vervolg aan inhoudelijke ondersteuning aan het bestuur van gemeenschapshuis De Ankerplaats in Grashoek bij de optimalisering van hun gebouwinstallaties. Mogelijk volgt hierover in 2023 een voorstel aan de raad voor financiële medewerking. Het bestuur van de Ankerplaats in Grashoek heeft in 2023 een traject ingezet om in 2023/2024 binnen de eigen exploitatie de gebouwinstallaties in het gemeenschapshuis in enkele tijdfases te optimaliseren. 3.2 We ondersteunen Stichting MFA Kessel in hun traject om te komen tot een aangepast bouwplan, nu in 2022 is gebleken dat het oorspronkelijke vernieuwbouwplan financieel niet mogelijk is. Afhankelijk van het resultaat van hun traject volgt hierover in 2023 een voorstel aan de raad. Het aangepaste bouwplan van de vernieuwbouw van MFA De Paort is in de eerste helft van 2023 afgerond, waarna de raad in juni besloot tot een aanvullende investeringssubsidie. Hiermee kon de 46

stichting het voorbereidingstraject starten om te komen tot een start van de vernieuwbouw in de eerste helft van 2024. 4. Nieuwkomers zijn onderdeel van en nemen actief deel aan gemeenschappen.

4.1 We onderzoeken met gemeenten uit de regio de samenwerkingsmogelijkheden op gebied van sociale integratie van nieuwkomers, waaronder arbeidsmigranten. We hebben in 2023 samengewerkt in de regio aan de hand van het ‘’10.000 talenplan’’. Een eerste regionale bijeenkomst met ondernemers en taalaanbieders heeft plaatsgevonden. Daarnaast doen we mee met de regionale pilot ‘’MyInfoNL-app’’ (informatieverstrekking). 4.2 We blijven actief in gesprek met gemeenschappen en hebben oog voor de draagkracht op het moment dat grotere groepen nieuwkomers in Peel en Maas landen. We hebben Oekraïners uit de gemeentelijke opvang in Meijel volgens afspraak met de omwonenden - verhuisd naar de gemeentelijke opvang in Beringe. We hebben daarnaast meerjarenafspraken over de taakstelling statushouders gemaakt met de woningcorporaties Wonen Limburg en Antares. Beide woningcorporaties verhuren maximaal 25% van hun woningen aan voorrangsgroepen om de wachttijden van reguliere woningzoekenden niet nog verder te laten oplopen. We zijn in 2023 gestart met de voorbereiding op een onderzoek naar de draagkracht toebehorend aan de (tijdelijke) huisvesting van arbeidsmigranten in Peel en Maas.

• • • • • • • • •

• •

Wat hebben we verder binnen dit programma gedaan? Regionale samenwerking in gemeentelijke themagroep Vitale Gemeenschappen; Regionale samenwerking in programma ‘Vitaal en Gezond’, als onderdeel van De Gezondste Regio, met focus op uitvoering Programmalijn ‘Goed Leven’; We werken in alle kernen met een vast contactpersoon, die de relatie met de gemeenschap onderhoudt en ondersteuningsvragen doorgeleidt naar de juiste plek binnen of buiten de eigen de organisatie; We zien er op toe dat we als organisatie de verschillende rollen behorend bij de verschillende type activiteiten, op de juiste manier invullen in contact met de gemeenschappen; We faciliteren en ondersteunen desgevraagd actieve inwoners die hun deskundigheid willen vergroten, en/of die zich inzetten om vrijwillige inspanning van andere inwoners te verhogen; We ondersteunen organisaties, verenigingen en gemeenschappen bij accommodatievraagstukken; We dagen de gemeenschappen uit om een rol te pakken bij de integratie van nieuwkomers en wij faciliteren deze initiatieven daar waar nodig; We faciliteren de Anti Discriminatie Voorziening Limburg om meldingen van discriminatie te registreren en af te handelen; We faciliteren Mondiaal Burgerschap, een vrijwilligersorganisatie die zich inzet voor bevordering van de interculturele dialoog in Peel en Maas.