2024-085 03 Jaarstukken 2023

Inburgering Regionale samenwerking in de werkgroep ‘sociale integratie’ inzake statushouders; Ten aanzien van statushouders en uitgenodigde vluchtelingen: o Voeren we regie over de taakstelling huisvesting: We hebben in 2023 een verbeterplan op vraag van de (toezichthoudende) provincie geschreven vanwege de achterstand op onze taakstelling huisvesting statushouders. We zijn in gesprek met de gemeente Horst aan de Maas over een regionale doorstroomvoorziening voor statushouders en onderzoeken de uitbreiding van 47

tijdelijke woonalternatieven in Peel en Maas zodat we meer opties kunnen benutten om de taakstelling te behalen o Voeren we regie over de inburgeringstrajecten o Faciliteren we de maatschappelijke begeleiding o Voeren we samen met partners regie over het traject ‘Participatieverklaring’ en de ‘Module Arbeidsmarkt Participatie’; We benutten in het kader van inburgering de verschillende voorzieningen, zoals omschreven in programma 2.1. Werk en Inkomen, om participatie van de statushouders en uitgenodigde vluchtelingen te bevorderen.

•

Heeft het gekost wat het mocht kosten? Realisatie begrotingsjaar 666.688 4.828.948 -4.162.260

Baten Lasten Saldo

Raming begrotingsjaar ná wijziging 606.869 4.839.620 -4.232.751

Raming begrotingsjaar vóór wijziging 323.869 4.331.620 -4.007.751

Het programma 3.1 laat over 2023 een positieve afwijking van € 70.491 zien. De baten zijn € 59.819 hoger dan begroot en de lasten zijn € 10.672 lager dan begroot, zodat per saldo een positieve afwijking resteert. De afwijkingen kunnen (afgerond op € 1.000) als volgt worden verklaard: Lasten: • Hogere lasten Experience Centre: -/- € 90.000 Om te kunnen voldoen aan het Bouwbesluit hebben we extra uitgaven moeten maken op het gebied van ventilatiesysteem, brandmeldinstallatie en noodverlichting. Tegenover deze hogere uitgaven staat een bijdrage van € 32.000 van Wonen Limburg (zie baten) die niet begroot was. • Lagere kapitaallasten: € 80.000 Door de uitgestelde start van de bouw van MFA de Paort in Kessel hebben we in 2023 lagere kapitaallasten op dit programma dan begroot. • Lagere lasten Mondiaal Burgerschap: € 25.000 In 2023 is door de Stichting Mondiaal Burgerschap geen beroep gedaan op de subsidie voor het mondiaal burgerschap omdat de stichting nog voldoende middelen in reserve had. • verschillende kleinere afwijkingen: -/- € 4.000 Er zijn binnen dit programma verschillende kleine afwijkingen. Deze afwijkingen leiden per saldo tot hogere lasten. Baten: • Hogere baten Experience Centre: € 32.000 Van Wonen Limburg hebben we een bijdrage ontvangen van € 32.000 die niet begroot was.

• Hogere baten specifieke uitkering Inburgering: € 24.000 In 2023 is het definitieve voorschot van deze specifieke uitkering naar beneden aangepast. Aangezien overschotten c.q. tekorten van een specifieke uitkering via de balans verlopen, hebben we in 2023 het bedrag van € 24.000 afgeboekt van de balans en naar de exploitatie gebracht. De schuld aan het Rijk is door aanpassing van het voorschotbedrag verminderd met € 24.000. 48

• Verschillende kleinere afwijkingen: € 4.000 Er zijn binnen dit programma verschillende kleine afwijkingen. Deze afwijkingen leiden per saldo tot hogere baten.

49

Programma 3.2 Onderwijshuisvesting Kinderen en jongeren worden in staat gesteld te groeien naar zelfstandigheid, voldoende zelfredzaam te zijn en maatschappelijk te participeren, rekening houdend met hun leeftijd en ontwikkelingsniveau. Een goede stimulerende onderwijshuisvesting faciliteert daarbij. Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? 1. Een goede, gezonde en stimulerende fysieke leeromgeving.

Hebben we gedaan wat we ervoor zouden doen? 1.1 We geven uitvoering aan de afspraken en activiteiten die voortkomen uit het in 2021 vastgestelde Integraal Huisvestingsplan (IHP). Voor 2023: • De School, Maasbree: nieuwbouw voorbereiden Er is gewerkt aan een haalbaar plan om De School in de Violier in te huizen. Hiervoor is de planvorming afgerond om te komen tot een voorstel realisatiekrediet in het eerste kwartaal2024. Intrek van De School is voorzien in het nieuwe schooljaar 20242025. • Kindcentrum de FavoRiet, Panningen: nieuwbouw voorbereiden Voor zowel de nieuwbouw van het gebouw als de openbare ruimte is het programma van eisen afgerond en zijn de eerste schetsontwerp-plannen uitgewerkt. Aan de hand daarvan wordt begin 2024 de omgevingsdialoog gevoerd en de plannen verder uitgewerkt. • Kindcentrum de Kemp, Egchel: onderzoek businesscase renovatie of nieuwbouw te starten in januari 2023 Businesscase met uitgangspunten is afgerond en vastgesteld door de gemeenteraad. Uitwerking hiervan is opgestart en voorstel voorkeursvariant met voorbereidingskrediet voor verdere uitwerking in gang gezet. • De Diamant Baarlo: Gedurende de vorderingen van de gebiedsvisie Baarlo zijn gesprekken gevoerd rondom de toekomstvisie van het volledige primair onderwijs in Baarlo, ter voorbereiding op het komen tot uitvoering conform opgenomen in het IHP.

1.2 We realiseren in samenwerking met Prisma een structurele oplossing voor het capaciteitsprobleem van de Groenling in Panningen. Daarvoor is tijdelijke huisvesting geplaatst naast de Ringoven en wordt naar verwachting tweede kwartaal 2023 interne uitbreiding in de Groenling gerealiseerd, die gereed is met ingang van schooljaar 2023-2024. De voorbereidingen op de interne uitbreiding hebben in 2023 meer tijd gekost, waardoor dit naar verwachting pas in eerste kwartaal 2024 wordt gerealiseerd. 1.3 We onderzoeken waar het Buurtcollege Agora Maas en Peel in augustus 2024 gehuisvest gaat zijn. Er is onderzoek gedaan naar de ruimtebehoefte van het Buurtcollege voor nieuwe tijdelijke huisvesting met een perspectief van permanente huisvesting op de korte termijn (circa 5 jaar). Er is onderzoek gedaan naar een gedeeltelijke invulling van deze ruimtebehoefte van het Buurtcollege in het Bouwens (circa 30%). Voor het overige gedeelte wordt er een locatie gezocht voor de tijdelijke huisvesting ter overbrugging richting permanente huisvesting in en/of rondom het Pius Park.

50

• • • • •

Wat hebben we verder binnen dit programma gedaan? Nieuwe wet- en/of regelgeving met betrekking tot onderwijshuisvesting implementeren (bijvoorbeeld impact corona op luchtkwaliteit); Bij nieuwe onderwijshuisvesting het onttrekken van de onderwijsbestemming op het achterblijvende gebouw; Tussentijdse aanvragen van schoolbesturen voor uitbreiding (tijdelijke) huisvesting bij onverwachte groei behandelen; Het opstellen van leerlingenprognoses om (toekomstige) plannen te kwantificeren voor wat betreft de ruimtebehoefte en de huidige capaciteit; We realiseren in nauwe samenwerking met Akkoord! een tijdelijke invulling voor het capaciteitsprobleem van De Omnibus in Baarlo voor een periode van maximaal 5 jaar. De termijn is gekozen vanwege de ontwikkelingen rondom de gebiedsvisie Baarlo waar onderwijs ook onderdeel van is.

Heeft het gekost wat het mocht kosten? Realisatie begrotingsjaar 34.093 2.111.544 -2.077.451

Baten Lasten Saldo

Raming begrotingsjaar ná wijziging 53.145 2.073.867 -2.020.722

Raming begrotingsjaar vóór wijziging 53.145 2.049.867 -1.996.722

Het programma 3.2 laat over 2023 een negatieve afwijking van € 56.729 zien. De baten zijn € 19.052 lager dan begroot en de lasten zijn € 37.677 hoger dan begroot, zodat per saldo een negatieve afwijking resteert. De afwijkingen kunnen (afgerond op € 1.000) als volgt worden verklaard: Lasten: • Hogere lasten tijdelijke huisvesting: -/- € 38.000 De aansluit- en plaatsingskosten voor de tijdelijke units waren hoger dan we hadden begroot. Baten: • Lagere baten Den Doelhof: -/-25.000 De eigen bijdrage die Den Doelhof in Meijel jaarlijks zou moeten betalen is komen te vervallen. • Verschillende kleinere afwijkingen: € 6.000 Er zijn binnen dit programma verschillende kleine afwijkingen. Deze afwijkingen leiden per saldo tot hogere baten.

51

Programma 3.3 Sport en Bewegen Het eigenaarschap van sport en bewegen ligt nadrukkelijk bij de burgers, de verenigingen en de lokale gemeenschappen en is wat ons betreft onderwerp van het integrale debat in deze gemeenschappen. Onze rol is faciliterend en agenderend waar nodig. Sport en bewegen draagt bij aan vitaliteit van de kernen, zorgt voor vele ontmoetingen tussen sporters, vrijwilligers, ouders en supporters en draagt daarmee bij aan de gezondheid en het welzijn van de inwoners van Peel en Maas, aan het goede leven. Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? 1. Sport en bewegen zijn een krachtig deel van het geheel van gemeenschappen.

Hebben we gedaan wat we ervoor zouden doen? 1.1 We faciliteren initiatieven rond sportieve omgevingen en kindcentra. In 2023 hebben we specifiek aandacht voor onder andere samenwerking partners Pius Park. We hebben afgelopen jaar een adviserende rol gehad bij de ontwikkeling van het Pius Park. Het gebiedsplan is in 2023 vastgesteld en we ondersteunen de partners bij de verkenning naar passende organisatievormen. 1.2 We maken gebruik van landelijke regelingen zoals de Brede Regeling Combinatiefuncties en Sportakkoorden. In 2023 bekijken we met de werkgroepen of de ambities en uitvoeringsafspraken zoals vastgelegd in Beweeg Peel en Maas nog actueel zijn. We hebben gesprekken gevoerd met de medewerkers Gezonde leefstijl (Vorkmeer) en afspraken voortgezet in 2023. Beweeg Peel en Maas is naar landelijke norm herijkt naar ‘Lokaal Sportakkoord Peel en Maas (2023-2026)’. Hiermee verkrijgen we de sportakkoord middelen integraal met andere middelen uit het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) via de brede SPUK. Ook hebben we toegewerkt naar de verlenging van de samenwerking Gezonde Leefstijl (gesubsidieerd uit Lokaal Sportakkoord en Brede Regeling Combinatiefuncties) met Vorkmeer voor de periode 20242026. 1.3 In 2023 maken we uitvoeringsbeleid sport en bewegen, waar topsportbeleid een onderdeel van is. We bekijken onder andere naar de voorwaarden voor de huidige topsportbijdrage.

We zijn in 2023 gestart met het analyseren en evalueren van het huidige en het verkennen van nieuw uitvoeringsbeleid. Met een aantal aanpassingen en updates, kan het huidige sportbeleid geactualiseerd worden. Dit wordt verder uitgevoerd in 2024.

2. Sportvoorzieningen en sportaccommodaties zijn zoveel mogelijk van de gemeenschappen zelf en zijn zo optimaal mogelijk in gebruik.

2.1 We stimuleren samenwerkingsverbanden. Voorbeelden hiervan zijn de samenwerking tussen voetbalverenigingen SV Panningen en SV Egchel; samenwerking tussen Stichting Thyas en Stichting Sporthal Helden. We hebben SV Panningen en SV Egchel gestimuleerd en gefaciliteerd in de verkenning van hun fusievereniging PEC. Er is locatieonderzoek verricht voor de nieuwe fusievereniging. De samenwerking tussen Thyas en Stichting Sporthal Helden krijgt een plaats in de nieuw op te zetten organisatievorm bij Pius Park. 2.2 We faciliteren en ondersteunen bij accommodatievraagstukken rond sport met in 2023 specifiek aandacht voor het toekomstperspectief van de sporthallen Maasbree en Baarlo en de Heuf in Panningen. We hebben Bevo HC gefaciliteerd en ondersteund bij een toekomstverkenning van haar vereniging en haar accommodatie. Gemeente en BEVO HC hebben, gesteund door een extern bureau, een traject doorlopen om te komen tot een duurzaam 52

toekomstscenario voor de handbalaccommodatie. Op basis van dit traject is een raadsvoorstel opgesteld, waarover in het eerste kwartaal van 2024 wordt besloten. We hebben een behoefteonderzoek Toekomst Sporthallen laten uitvoeren door een extern bureau om een onafhankelijk advies te krijgen over benodigde capaciteit en bezetting van sporthallen in de gemeente Peel en Maas. Dit onderzoek is gebruikt in de voorbereiding besluitvorming sporthal Maasbree en gebiedsontwikkeling de Kazing in Baarlo. We hebben onderzoek verricht voor een nieuwe sporthal in Maasbree op de locatie Breetse Peelweg. Dit onderzoek is afgerond en het raadsvoorstel ligt voor ter besluitvorming in maart 2024. We zijn gestart met het verkennen van de mogelijkheden van een nieuwe binnensportaccommodatie in Baarlo. We hebben collega's en de werkgroepen geadviseerd die betrokken zij bij het brede dorpsproces in Baarlo. 3. Er is een regionaal sportklimaat.

• • • • • • • • • • •

3.1 We faciliteren vanuit de sportregio initiatieven met een regionaal karakter die passen binnen de sportregiovisie. In 2023 faciliteert de sportregio onder andere IKS (Iedereen Kan Sporten), de Beweegbasis en de Survivaldagen. Vijftien scholen uit de gemeente hebben met hun leerlingen van groep 8 deelgenomen aan de survivaldagen. De medewerker Gezonde Leefstijl van Vorkmeer heeft een actieve rol in de organisatie van de beweegbasis. Zo heeft in 2023 de regionale workshop plaatsgevonden in de gemeente Peel en Maas. Hier namen acht docenten uit de gemeente aan deel. IKS was ook in 2023 weer partner in het Sportgala. Daarnaast is de samenwerking met IKS op individueel casusniveau voortgezet.

Wat hebben we verder binnen dit programma gedaan? We exploiteren gemeentelijke binnensportaccommodaties: zorgdragen voor beheer, verhuur en/of onderhoud; We bevragen gemeenschappen en sportverenigingen op hun samenhang. We zien er op toe dat sport en bewegen ook een plaats heeft in de dorpsontwikkelingsvisies; We promoten sport via het jaarlijks Sportgala; We werken samen met de medewerkers van Vorkmeer over hun activiteiten en belangrijke signalen uit het veld. Zij faciliteren de kernen, sportverenigingen en groepen inwoners om te sporten, te bewegen en aandacht te hebben voor een gezonde leefstijl; Wij ondersteunen sport- en beweeginitiatieven vanuit de gemeenschap. Dit doen we door ambtelijke advisering, subsidie en indien nodig inzet van expertise; We subsidiëren incidentele sportevenementen / initiatieven die passen binnen de uitvoeringsregeling Sport en Bewegen; We bouwen samen met initiatieven uit de gemeenschap aan een openbare ruimte die uitnodigt om te sporten en te bewegen; We onderhouden goede contacten met de sportverenigingen en beheersstichtingen zodat zij ons weten te vinden en zodat wij op de hoogte zijn van belangrijke ontwikkelingen; We onderhouden goede contacten met de sportverenigingen en beheersstichtingen.

Hierin hebben we onder andere samengewerkt in de vernieuwing van overeenkomsten; We zijn in gesprek met sportaccommodaties die willen verduurzamen; We zijn gestart met de lokale verkenning van regionale ketenaanpak valpreventie i.s.m. Vorkmeer.

53

Heeft het gekost wat het mocht kosten? Realisatie begrotingsjaar 1.185.423 3.636.800 -2.451.377

Baten Lasten Saldo

Raming begrotingsjaar ná wijziging 1.341.515 4.064.958 -2.723.443

Raming begrotingsjaar vóór wijziging 559.515 3.011.958 -2.452.443

Het programma 3.3 laat over 2023 een positieve afwijking van € 272.066 zien. De baten zijn € 156.092 lager dan begroot en de lasten zijn € 428.158 lager dan begroot, zodat per saldo een positieve afwijking resteert. De afwijkingen kunnen (afgerond op € 1.000) als volgt worden verklaard: Lasten: • Hogere lasten specifieke uitkeringen: -/- € 110.000 Aan specifieke uitkeringen die niet begroot waren is een bedrag van € 110.000 uitgegeven en ontvangen. Het betreft een bedrag van € 25.000 voor de lokale preventieakkoorden en een bedrag van € 85.000 voor de hogere energiekosten openbare zwembaden. Hiertegenover staat eenzelfde bedrag aan hogere baten. • Lagere lasten Brede SPUK: € 320.000 In 2023 heeft het Rijk een nieuwe specifieke uitkering in het leven geroepen; de Brede SPUK regeling. Deze regeling is voor alle gemeenten beschikbaar gesteld voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis. De stip op de horizon is een gezonde generatie in 2040. De afspraken hiervoor zijn vastgelegd in het Hoofdlijnen Sportakkoord II, het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). We hebben een bedrag ontvangen (en begroot) van € 782.000. Hiervan hebben we in 2023 een bedrag uitgegeven van € 462.000. Deze specifieke uitkering moeten we verantwoorden richting het Rijk en niet-bestede middelen moeten we te zijner tijd terugbetalen.

Vandaar dat het bedrag dat we niet hebben besteed naar de balans hebben gebracht als een schuld richting het Rijk. Dit betekent dat we dus € 320.000 minder hebben uitgegeven dan begroot. Zie ook de toelichting bij de baten. • Lagere lasten Brede Regeling Combinatiefunctionaris: € 218.000 In 2023 heeft het Rijk met de Brede SPUK gemeenten de mogelijkheid geboden om een aanvraag te doen voor verschillende subsidieregelingen. De Brede Regeling Combinatiefuncties (BRC) is een van de regelingen binnen deze Brede SPUK. Om in aanmerking te komen voor deze subsidie, was er de verplichting om een nieuw uitvoeringsplan BRC op te stellen. Dit proces heeft bijna geheel 2023 in beslag genomen ook omdat er met Vorkmeer nieuwe afspraken gemaakt moesten worden. De uitvoering van de BRC heeft daarom in 2023 op een laag pitje gestaan. Ook heeft Vorkmeer door genoemd proces de ontstane vacatures eind 2022 niet ingevuld in afwachting van de nieuwe plannen. Baten: • Hogere baten specifieke uitkeringen: € 110.000 De specifieke uitkeringen die we hebben ontvangen voor de lokale preventieakkoorden en voor de hogere energiekosten openbare zwembaden hadden we niet begroot. • Lagere baten Brede SPUK: -/- € 320.000 Zie ook de toelichting bij de lasten.

De financiële voorschriften schrijven voor dat als we minder hebben uitgegeven aan een specifieke uitkering dan ontvangen, we dit bedrag naar de balans moeten brengen. Dit moeten we verantwoorden als een correctie op de baten. 54

• Hogere baten voorschot specifieke uitkering sportstimulering: € 13.000 In 2023 hebben we een hogere uitkering ontvangen voor de regeling sportstimulering. Dit is een specifieke uitkering die we vanaf 2019 jaarlijks ontvangen door de verruiming van de sportvrijstelling. Op basis van de werkelijke uitgaven hebben we becijferd en verantwoord via de zogenaamde SISA-bijlage (Single Information Single Audit) dat we nog recht zouden hebben op een bedrag van het Rijk van € 59.000. Aangezien het Rijk niet meer uitbetaalt dan ze hiervoor heeft gereserveerd, weten we op dit moment niet hoeveel we nog ontvangen. Dit is afhankelijk van de verantwoordingen van alle andere gemeenten. • Hogere huuropbrengsten binnen- en buitensportaccommodaties: € 34.000 We hebben onze sportaccommodaties vaker kunnen verhuren dan begroot. • Verschillende kleinere afwijkingen: € 7.000 Er zijn binnen dit programma verschillende kleine afwijkingen. Deze afwijkingen leiden per saldo tot hogere baten.

55

Programma 3.4 Kunst en Cultuur Kunst en cultuur zijn van essentiële waarde voor een vitale gemeenschap: ze zorgen voor de verbinding tussen inwoners en ze stimuleren het wij-gevoel en de verdraagzaamheid in de gemeenschap. Kunst en cultuur dragen bij aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor mensen en bedrijven. Inspireren en vernieuwen zijn belangrijke kernwaarden van cultuur. Ze stimuleren dat inwoners zelf aan de slag gaan. Het eigenaarschap ligt bij de inwoners zelf en bij de gemeenschappen waar die inwoners deel van uit maken. Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? 1. Kunst en cultuur bieden plezier en dragen bij aan het bereiken van individuele en sociale zingeving, zelfvertrouwen, intellectuele ontplooiing, ontspanning en positieve gezondheid. Kunst en cultuur zijn krachtige middelen om in te zetten en spelen een grote rol bij het bevorderen van een goed functionerende maatschappij.

Hebben we gedaan wat we ervoor zouden doen? 1.1. We onderhouden contacten met en maken afspraken over de invulling van beleid in relatie tot de actualiteit met culturele organisaties. In 2023 ligt de focus op - De evaluatie die input geeft voor de uitvoering van het meerjarenbeleid door Bibliotheek Maas en Peel. - De ambitie van stichtingsbestuur om het Cultureel Centrum Dok6 toekomstbestendig te maken. De evaluatie van de bibliotheek heeft conform afspraak in 2023 plaatsgevonden. Hierin is geconcludeerd dat de basis op orde is binnen de Stichting Bibliotheken Maas en Peel. De uitvoering ligt op koers en er wordt gewerkt aan een nieuw beleidsplan 2025-2029. De ambitie van het stichtingsbestuur Cultureel Centrum Dok6 heeft inmiddels geleid tot het uitvoeren van een onderzoek naar het toekomstbestendig maken van Dok6. Dok6 beraadt zich op een vervolg. 1.2. We ontwikkelen uitvoeringsbeleid op het gebied van kunst en cultuur samen met het culturele veld. In de eerste helft van 2023 ligt de focus op erfgoed. In de tweede helft van 2023 start het proces om te komen op cultuurstimulering met als aandachtspunt onder andere mentale gezondheid (jeugd en volwassen). In het voorjaar van 2023 heeft de raad de kaderstelling Kunst en Cultuur onderdeel Erfgoed vastgesteld en heeft het college op basis van deze kaderstelling het uitvoeringsbeleid opgesteld.

Voor het uitvoeringsbeleid cultuurstimulering is een procesplan opgesteld, waar in 2024 na besluitvorming kaderstelling Vitale Gemeenschappen verder vorm aan wordt gegeven. 1.3. We evalueren de combinatiefunctie cultuur, zoals deze voor de schooljaren 2022-2023/2023-2024 beschikbaar is gesteld aan het Bouwens voor het creëren van een plus op het gebied van cultuureducatie. Het Bouwens is door de gemeente twee schooljaren gefaciliteerd met twee combinatiefunctionarissen. Uit de evaluatie is gebleken dat zij cultuur succesvol hebben ingebracht in de cultuur en structuur van de school. Daardoor heeft het Bouwens nu een schoolaanbod waar cultuur een vast en integraal onderdeel van is.

2. Behoud van cultureel erfgoed en kunstwerken in de openbare ruimte.

2.1 We zetten in op de ontwikkeling van het materieel en immaterieel erfgoedbeleid in relatie tot de Omgevingswet. In 2023 ligt de focus op het vaststellen van een uitvoeringsbeleid op het gebied van erfgoed, een gemeentelijke erfgoedlijst, en op een herijkte nota ruimtelijke kwaliteit. Indien nodig passen we de erfgoedverordening hier op aan.

56

Het uitvoeringsbeleid voor erfgoed en bijbehorende verordening zijn vastgesteld. In het proces om te komen tot een gemeentelijke erfgoedlijst zijn een aantal belangrijke stappen gezet zoals: - Inloop-/participatieavonden zijn gehouden met betrokken inwoners; - De inventarisatie van cultureel waardevolle objecten is afgerond; - Nieuwsbrieven zijn verstuurd richting belanghebbenden; - Op de gemeentelijke website is een pagina ingericht die informatie verstrekt over het erfgoedproces. 2.2. Met lokale, provinciale en landelijke projectpartners (Universiteit Leiden, Staatsbosbeheer, gemeente Venlo, Limburgs museum, provincie Limburg, Rijksdienst voor Cultureel erfgoed), grondeigenaren en de gemeenschap gaan we verder met het zichtbaar en beleefbaar maken van de grafheuvels in Baarlo. In samenwerkingsverband is met name in praktische zin vooruitgang geboekt: - De bronzen situla van Baarlo is digitaal gescand door het Rijksmuseum van Oudheden en tentoongesteld in het museum Jan Kunen in Oss. - Parallel hieraan is ook gestart met het project grafheuvels Zaarderheiken-Venlo, waar nieuwe ontwikkelingen zijn. De bospercelen met de meeste en grootste grafheuvels zijn aangekocht door Greenport Venlo, waardoor ook hier onderzoek mogelijk is geworden. 2.3. We geven uitwerking aan het onderzoek om de molen van Kessel te verplaatsen.

Het onderzoek is uitgevoerd en op basis van de resultaten is een raadsvoorstel opgesteld. In december heeft de raad besloten dat het voorliggende raadsvoorstel nog niet ‘rijp’ was voor besluitvorming. Dit krijgt in 2024 zijn vervolg.

-

-

-

Wat hebben we verder binnen dit programma gedaan? We overleggen over de voortgang van de afspraken met Stichting Behoud de Keverberg, Museum Peel en Maas, Stichting PeelenMaasNet, Stichting PopPlaza, Vereniging Erfgoedplatform en Stichting Omroep P&M; o De stichting Behoud de Keverberg heeft financiële steun gekregen. o Voor het Museum Peel en Maas ondersteunen we tezamen met de provincie het plan van het Museum om een digitale-erfgoedroute te realiseren o Het Museum Peel en Maas wenst om de entree te wijzigen naar de voorzijde en het interieur aan te pakken. Hiervoor zijn plannen in opmaak. We ondersteunen op ad hoc basis van initiatiefnemers in de ontwikkeling van culturele projecten.

(idee, uitvoering, financieel, participatie, kwalitatief etc.); We adviseren, verbinden, faciliteren en ondersteunen de ontwikkeling van organisaties/platforms gevraagd en ongevraagd die kunst en cultuur inzetten voor het bereiken van hun doelstellingen; We faciliteren activiteiten die gericht zijn op een nieuw cultuuraanbod, op de kunstzinnige, culturele en muzikale ontwikkeling van inwoners; We faciliteren activiteiten die gericht zijn op de coördinatie en de uitvoering van binnen - en buitenschoolse cultuur educatieve activiteiten; We faciliteren de organisatie van de gemeentelijke cultuurprijs; We faciliteren talentontwikkeling, het verhogen van zichtbaarheid van cultuur en het verbeteren van het productieklimaat (actieve kunstbeoefening) met als doel het behouden en versterken van het culturele veld. Dit doen we samen met de gemeenten van Cultuurregio Noord- en Midden Limburg en de Provincie Limburg; We verbeteren de bescherming van het cultureel erfgoed van Peel en Maas door: o Het onderhouden, het digitaal ontsluiten en het geven van beleving aan objecten van cultuurhistorische waarden in gemeentelijk eigendom. o Het faciliteren van de gemeenschap in het onderhouden van kruisen en kapellen. o We zorgen voor de monumenten in gemeentelijk eigendom, zoals de molen in Kessel, de watermolen in Baarlo, kasteel de Keverberg, de Ringoven. 57

Het adviseren van organisaties over het veilig stellen van erfgoed. We zijn sparringpartner bij ontwikkelingen van de gebedshuizen in Peel en Maas n.a.v. de gebedshuizenvisie van 2022. We beschermen de kunstwerken in de openbare ruimte door: o Het vergroten van de bewustwording van de waarde van objecten. o Het stimuleren van adoptie van kunstwerken door de gemeenschap. o Het te verzekeren op basis van geactualiseerde taxatie. o Het te tonen (onder andere in en aan eigen gebouwen en door het geven van bruikleen). o Het te (her)plaatsen in de openbare ruimte; o Het te voorzien van informatie. o o

-

Heeft het gekost wat het mocht kosten? Realisatie begrotingsjaar 238.971 2.985.121 -2.746.150

Baten Lasten Saldo

Raming begrotingsjaar ná wijziging 233.982 3.014.886 -2.780.904

Raming begrotingsjaar vóór wijziging 188.982 2.830.886 -2.641.904

Het programma 3.4 laat over 2023 een positieve afwijking van € 34.754 zien. De baten zijn € 4.989 hoger dan begroot en de lasten zijn € 29.765 lager dan begroot, zodat per saldo een positieve afwijking resteert. De afwijkingen kunnen (afgerond op € 1.000) als volgt worden verklaard: Lasten: • Lagere lasten erfgoedbeleid: € 11.000 Minder uitgegeven aan erfgoedbeleid doordat we meer zaken zelf hebben opgepakt dan uitbesteed. • Lagere lasten archeologisch onderzoek: € 19.000 Jaarlijkse begroten we een bedrag aan archeologisch onderzoek. Bij ieder onderzoek wordt echter bekeken of dit betrekking heeft op een project of dat dit ten laste moet komen van dit begrote budget. In 2023 hebben we meer onderzoeken ten laste van projecten kunnen boeken. Baten: • Verschillende kleinere afwijkingen: € 5.000 Er zijn binnen dit programma verschillende kleine afwijkingen. Deze afwijkingen leiden per saldo tot hogere baten.

58

Programma 4.1 Economie We ondersteunen de transitie naar een circulaire, waarden gedreven economie waarin het gaat om coöperatie in plaats van concurrentie en waarin kenniscirculatie uitgangspunt is. Een toekomst bestendige economie zorgt voor welvaart en draagt bij tot het goede leven in Peel en Maas. Een toekomstbestendige economie kenmerkt zich door een solide economische structuur, met verschillende economische dragers, zoals agrofood, maakindustrie, logistiek, vrijetijdseconomie en detailhandel. Peel en Maas staat niet op zichzelf en maakt nadrukkelijk onderdeel uit van een regionale economie. Door aan te sluiten bij de kracht van de regio leveren we een bijdrage aan de ontwikkeling van en innovatie in de lokale en regionale economie. Wij leveren onze bijdrage door individuele ondernemers zo goed mogelijk te ondersteunen en verbindingen te leggen tussen ondernemers en door een goed ondernemingsklimaat te scheppen voor bestaande en nieuwe ondernemers om te ondernemen. Naast de te onderscheiden lokale kwaliteiten van de Maas en de Peel zien wij het begrip ‘smaak’ als verbindend thema voor onze regio, waarbinnen wij een actieve en onderscheidende rol spelen. Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? 1. Een verschillende en toekomstbestendige economische structuur.

Hebben we gedaan wat we ervoor zouden doen? 1.1 We stimuleren het ontstaan van en desgevraagd faciliteren we netwerken waarin ondernemers, maatschappelijke instellingen (met name onderwijs) en/of inwoners bijdragen aan een toekomstbestendige economische structuur. Op verschillende thema’s werken we samen met de regiogemeenten en de P10 gemeenten. In de dagelijkse praktijk vooral ook met “eigen” ondernemers in het kader van bijvoorbeeld Stichting Geopark, het Pius Park en met onze dorpen in het kader van gebiedsgericht werken. 1.2 We participeren in regionale samenwerkingsverbanden die bijdragen aan een verschillende en duurzame regionale economische structuur. Met partners sturen we op prestatieafspraken en afgesproken doelen. Samen met de andere regiogemeenten werken we sinds 2020 officieel samen binnen de noemer De Gezondste Regio. Hierbinnen werken we op verschillende niveaus (Regio Deal, investeringsagenda en het innovatiefonds) met als doel te blijven bouwen aan een duurzame regionale economische structuur. In september heeft uw raad een projectrapportage ontvangen over alle projecten die binnen deze fondsen mogelijk gemaakt zijn. De inspanningen van de gemeente blijven erop gericht om het lokale bedrijfsleven te verbinden met de ontwikkelingen binnen Greenport Venlo.

1.3 Het stimuleren van ondernemerschap, zoals door het ondersteunen van initiatieven van ‘Labs’ en tijdelijke concepten. Wij faciliteren voornamelijk door partners te ondersteunen en een platform te bieden bij hun activiteiten. In regionaal verband doen we dit via het zogenoemde innovatiefonds en de regionale investeringsagenda, waarin innovatieve concepten passend binnen de gestelde kaders financieel worden ondersteund. Op lokaal niveau zetten we hier op in door onder meer de jaarlijkse ondernemers- en publieksprijs. De Kiwanis heeft als organisator de jaarlijkse Ondernemersprijs Peel en Maas-verkiezing weer georganiseerd. Ook het IKPM congres, dat de gemeente samen met IKPM, de Rabobank en Crossroads organiseert, heeft in 2023 weer kunnen plaatsvinden. Ditmaal met als thema Artificial Intelligence en het effect hiervan op ons als mens en onze economie. 59

2. Goed op elkaar afgestemde vraag van arbeidskrachten, zowel kwalitatief als kwantitatief.

2.1 We leveren een bijdrage aan een toekomstbestendige regionale kennisinfrastructuur, onder andere in verband met behouden van hoogopgeleide jongeren voor onze regio. Dit doen we regionaal via de Brightlands Campus en via de verschillende programma’s binnen de regionale investeringsagenda. Een voorbeeld hiervan is het project “Regio in je Rugzak”. 2.2 We werken aan het zijn van een aantrekkelijke regio voor internationale werknemers zodat deze doelgroep zich (blijvend) zal vestigen en integreren in onze regio. Samen met andere regiogemeenten is een informatie-app voor internationale werknemers geïntroduceerd (de MyInfoNL app). Internationale werknemers krijgen via deze app toegang tot alle relevante informatie met betrekking tot onder andere wonen, werken, leven, hun rechten als werknemer en verschillende wet- en regelgeving. In de samenwerking Regio Noord-Limburg is het 10.000 Talenplan gestart. Dit plan is er onder andere op gericht zoveel mogelijk internationale medewerkers Nederlandse taalles te bieden. Taal is belangrijk voor integratie. Het bevordert immers de leefbaarheid in de regio en vergroot het draagvlak voor internationale werknemers. In het kader van het plan werken we samen met taalaanbieders aan een laagdrempelig aanbod van taallessen: van basis Nederlands tot vaktaal.

Het is de opmaat naar bredere afspraken met alle belanghebbenden (werkgevers, werkgevers- en werknemersorganisaties, taalaanbieders en intermediairs) over de toepassing van dit taalaanbod. De afspraken zijn vastgesteld in een gezamenlijk convenant. In 2023 zijn 1.438 mensen ingeschreven (vestiging vanuit buitenland), ten opzichte van 1.242 mensen in 2022. In 2023 hebben we 588 arbeidsmigranten op locaties ingeschreven, ten opzichte van 510 arbeidsmigranten in 2022.

3. Diversiteit in bedrijvigheid als kracht en kwaliteit.

3.1 Faciliteren van lokale bedrijven met bijzondere aandacht voor de agrarische sector, het MKB (industrie en retail) en recreatie en toerisme. Na een voorzichtig 2022 (einde coronamaatregelen en normalisering van persoonlijk contact) zijn er volop bedrijfsbezoeken geweest vanuit de accountmanagers. De bedrijfsbezoeken zijn informeel en worden gebruikt om bedrijfs- en marktontwikkelingen te volgen. Ook helpt dit ons een beter inzicht te krijgen waar de behoefte van de ondernemer ligt en wat er noodzakelijk is voor een goede procesgang. Op deze manier kan een ondernemersinitiatief nog beter begeleid worden en ontstaat er wederzijds begrip en duidelijkheid. Dit leidt uiteindelijk tot een betere en snelle afhandeling. In de zomer van 2023 hebben verschillende gesprekken met zogenaamde koplopers plaatsgevonden. Dit zijn ondernemers die inspelen op ontwikkelingen die op ons afkomen, zich bewust zijn van de omgeving waarin ze zich bevinden en klaar zijn voor de nieuwe economie (vernieuwend arbeidsmarktbeleid, (her)gebruik grondstoffen en de nieuwe verdienmodellen). Deze gesprekken waren uiterst geslaagd en gaven input voor onder andere onze eigen kaderstellingen. We werken actief samen binnen het samenwerkingsverband Vrijetijdseconomie Noord Limburg. Het regionale actieprogramma is in 2023 herijkt en doelen, actielijnen en de ambities zijn bijgesteld. Het 60

nieuwe programma biedt waardevolle inzichten en concrete kansen voor de ontwikkelingen in de sector. Het actieprogramma vormde ook de input voor de visie van het Toeristisch-Recreatief Platform Peel en Maas. Ook is er verder gewerkt aan de ontwikkeling van enkele toeristische projecten binnen de regionale investeringsagenda. Een voorbeeld is de ontwikkeling van de zogenaamde TOP’s. Dit zijn toeristische overstappunten met als doel de auto op strategische plekken te parkeren en vanuit daar toeristische (wandel- en fiets)routes bereikbaar te maken. Middels het concept Loeren bij de Boeren wordt aan de inwoners een realistisch beeld gegeven van de noodzaak van schaalvergroting als de behoefte aan schaalverkleining. Met onder andere ondersteuning van de gemeente Peel en Maas gingen zes agrarische ondernemers uit onze gemeente in 2023 middels het project Loeren bij de Boeren deze uitdaging aan om zich te presenteren hoe met minder ruimte, water, energie, mineralen en innovatie meer mensen aan kwalitatief hoogwaardig voedsel te helpen. 3.2 We realiseren voldoende, vitale, goed bereikbare en duurzame werklocaties. We werken in 2023 ook verder aan de uitbreiding en/of betere ontsluiting van bedrijventerreinen in Peel en Maas. Ook 2023 stond in het teken van onderzoek naar de uitbreidingsmogelijkheden van de bedrijventerreinen in Maasbree en Meijel.

Voor het bedrijventerrein in Maasbree heeft de raad een keuze gemaakt uit een drietal uitbreidingsscenario’s inclusief een ontsluiting naar de zuidzijde aansluitend op de Provinciale weg. In 2024 zal e.e.a. verder worden uitgewerkt. Voor de uitbreiding van het industrieterrein in Meijel heeft een inloopavond plaatsgevonden met als doel informatie op te halen m.b.t. de mogelijke uitbreiding. Dit was een drukbezochte avond waarbij geïnteresseerde ondernemers en bewoners aanwezig waren. Inmiddels zijn de onderzoeken gestart. Daarnaast onderzoeken we ook de mogelijkheden voor uitbreiding van het industrieterrein Panningen op de voormalige locatie van Van Happen. De hiervoor benodigde gronden zijn reeds aangekocht. De potentiële uitbreiding zal in 2024 als project verder opgepakt worden. Ook hebben we de herijking van het huidige VAB-beleid (Vrijkomende Agrarische Bebouwing) verder uitgewerkt in 2023. Hierbij steken we in op een verruiming van de mogelijkheden een bedrijfsvestiging op (oude) agrarische locaties te realiseren. Naast verruiming van de mogelijkheden steken we hierbij ook in op kwaliteitsverbetering van het buitengebied en het tegengaan van ondermijning en verpaupering. Besluitvorming is voorzien in 2024. 4. Peel en Maas, als onderdeel van de Regio Venlo, is een aantrekkelijke groene toeristisch-recreatieve bestemming.

4.1 We promoten, samen met het bedrijfsleven en lokale Organisaties de regio Peel en Maas. Zo krijgt het Toeristisch Platform nieuw leven ingeblazen, een ontwikkeling die we op de voet volgen en van harte ondersteunen. Het Toeristisch-Recreatief Platform Peel en Maas heeft een visiedocument opgesteld, met de ambitie het toeristisch-recreatief klimaat in Peel en Maas te ondersteunen en verder te ontwikkelen, om ook in de toekomst voldoende economisch perspectief te bieden in en voor deze sectoren. Het visiedocument is een lokale vertaling van het recent herijkte regionale actieprogramma vrijetijdseconomie en biedt daarmee een 61

goede basis om Peel en Maas op toeristisch-recreatief gebied te ondersteunen en verder te ontwikkelen. De uitgangspunten van de visie komen overeen met de uitgangspunten zoals benoemd in de omgevingsvisie en de kaderstellingen Ruimte en Economie. In samenspraak met de stichting wordt toegewerkt naar een gedragen uitvoeringsprogramma voor 2024. Dit programma zal concrete projecten en programma’s bevatten om de gestelde ambitie invulling te geven. Jaarlijks zal het programma worden geëvalueerd en waar nodig bijgesteld en/of aangescherpt. 4.2 We werken aan aantrekkelijke centra mede door de toeristische en culturele functie. Daartoe werken we samen met en ondersteunen we Centrummanagement Panningen en Retailmanagement Peel en Maas. Laatstgenoemde partner zal in 2023 verder gaan werken aan versterking van retail en horeca in alle kernen. Het project centrumplan Panningen (i.c.m. herontwikkeling voormalie postkantoorlocatie) loopt inmiddels volop. In maart 2023 heeft de raad een keuze gemaakt voor een ontwikkelvariant om het Raadhuisplein te vergroenen, waarbij geen woningen worden gesloopt. Ook is er opdracht gegeven om de verkeersstromen in het centrum te onderzoeken en variantenstudies hierop te doen alsook op een creatieve manier naar parkeermogelijkheden te kijken in en om het centrum van Panningen. In 2024 zal verder vervolg gegeven worden aan dit project.

Het Centrummanagement is in deze ook een belangrijke (sparring)partner. De reclamebelasting is, na een korting in de coronajaren, vanaf dit jaar weer volledig geïnd. Ook zijn er verschillende projecten opgepakt (nieuwe bloembakken, geveltuintjes, posters van vroeger opgehangen etc.) en geslaagde activiteiten georganiseerd in het centrum. Vanuit het Retailmanagement zijn zaken als de sms-alert en zomerinfo voortgezet en er zijn verschillende goedbezochte trainingen/cursussen voor ondernemers en personeel gegeven. 4.3 We faciliteren evenementen die een positief effect hebben op de leefbaarheid en het imago van de gemeente Peel en Maas. Het is wederom een uitdagend jaar gebleken voor de organisatie van kermissen, waarbij hoofdzakelijk de vulling in de kleine kernen een grote uitdaging is en blijft. Toch is het gelukt om overal weer een passende kermis te organiseren. Ook de Paas- en Pinkstermarkt hebben beide plaats kunnen vinden. Het animo voor deelname is nog altijd groot.

Wat hebben we verder binnen dit programma gedaan? We onderhouden intensief contact met partijen zoals ondernemers, agrariërs, bewoners, dorpsnetwerken, regiogemeenten en belanghebbende partijen als het gaat over bijvoorbeeld lokale en regionale economische ontwikkelingen. Waar mogelijk leggen we nieuwe verbindingen en netwerken tussen en met deze partijen.

62

Heeft het gekost wat het mocht kosten? Realisatie begrotingsjaar 1.431.774 2.721.765 -1.289.991

Baten Lasten Saldo

Raming begrotingsjaar ná wijziging 1.394.766 2.579.070 -1.184.304

Raming begrotingsjaar vóór wijziging 256.022 1.440.327 -1.184.305

Het programma 4.1 laat over 2023 een negatieve afwijking van € 105.687 zien. De baten zijn € 37.008 hoger dan begroot en de lasten zijn € 142.695 hoger dan begroot, zodat per saldo een negatieve afwijking resteert. De afwijkingen kunnen (afgerond op € 1.000) als volgt worden verklaard: Lasten: • Hogere uitgaven voorbereidingskredieten industrieterrein De Wielen en De Schor: -/- € 132.000 Er zijn in 2023 uitgaven gedaan op deze voorbereidingskredieten die in 2022 begroot waren. Er heeft in 2023 ook een dekking van deze kredieten uit de reserve risico grondexploitatie plaatsgevonden. Per saldo heeft het geen gevolgen voor het jaarrekeningresultaat in 2023. • Verschillende kleinere afwijkingen per saldo hogere uitgaven: -/- € 11.000 Er zijn binnen het programma verschillende kleine afwijkingen. Deze afwijkingen leiden per saldo tot hogere lasten. Baten: • Lagere opbrengsten marktengelden pachten kermissen: -/- € 39.000 De pachten en de doorbelastingen zijn door contractuele afspraken lager geweest dan de kosten. • Lagere POC winst industrieterrein Panningen: -/- € 80.000 Er is een bijstelling nodig van de tussentijdse winstneming (POC winst) De gevolgen van deze tussentijdse bijstelling worden verwerkt via de reserve risico grondexploitatie en hebben per saldo geen gevolgen voor het jaarrekeningresultaat in 2023.

• Winstneming bedrijvenpark Kennedylaan: € 133.000 Het project wordt met een winst afgesloten en deze winst wordt toegevoegd aan de reserve risico grondexploitatie. De winstneming heeft per saldo geen gevolgen voor het jaarrekeningresultaat in 2023. • Verschillende kleinere afwijkingen per saldo hogere baten: € 23.000 Er zijn binnen dit programma verschillende kleine afwijkingen. Deze afwijkingen leiden per saldo tot hogere baten.

63

Programma 5.1 Integrale veiligheid In Peel en Maas delen (groepen van) inwoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties en overheden de verantwoordelijkheid voor een veilig samenleven. We willen met zijn allen -ieder vanuit zijn eigen verantwoordelijkheid- een zo veilig mogelijke samenleving en realiseren ons tegelijkertijd dat 100 procent veiligheid een illusie is. We werken als betrouwbare en proactieve partner samen met organisaties die ook een verantwoordelijkheid hebben op dit terrein. We appelleren bij dit alles nadrukkelijk aan de eigen verantwoordelijkheid van individuen en gemeenschappen als het gaat om preventie en het met elkaar bespreekbaar maken van overlast en ander ongemak. Zelf geven wij op een heldere en transparante wijze uitvoering aan de wettelijke taken die wij op dit terrein hebben. We leggen ons handelen helder uit, omdat wij de verwachting hebben dat begrip voor ons handelen ervoor zorgt dat mensen eerder de regels volgen. Wij kiezen ervoor om onze handhaving te richten op activiteiten waarvan wij verwachten dat de maatschappelijke meerwaarde het grootst is. Bij het maken van deze keuze kijken wij ook naar handhaafbaarheid en uitvoerbaarheid. Wij verwachten dat het maken van deze duidelijke keuze ook bijdraagt aan een steviger veiligheidsgevoel in de samenleving en daarmee zorgt voor meer begrip voor ons handelen in dezelfde samenleving.

We handhaven regels op een transparante manier, zodat overtredingen worden beëindigd en inwoners kunnen vertrouwen op hun gemeentebestuur. Overtredingen worden aangepakt via de inzet van bestuurs- en/of strafrechtelijke instrumenten in samenwerking met handhavingspartners.

Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? 1. Een veilig Peel en Maas waarin inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties zich medeeigenaar voelen van een veilige woon- en leefomgeving.

Hebben we gedaan wat we ervoor zouden doen? 1.1 We maken vraagstukken die te maken hebben met veiligheid bespreekbaar in de lokale gemeenschappen. Desgevraagd en desgewenst ondersteunen we gemeenschapsinitiatieven die bijdragen aan de ontwikkelrichting zoals die in deze kaderstelling staat omschreven, met respect voor het eigenaarschap van de overheid en de gemeenschap. We werken op tal van thema’s (bijvoorbeeld woonoverlast, jeugdoverlast) binnen onze organisatie integraal samen en ook met onze veiligheidspartners. In het najaar is gestart met de werkgroep Veilig Buitengebied, bestaande uit een vertegenwoordiging van inwoners en ondernemers uit het buitengebied, medewerkers van de gemeente en andere overheidspartners. De werkgroep organiseert in samenwerking met de deelnemers verschillende acties voor een veiliger buitengebied. 1.2 In samenwerking met de politie en het jongerenwerk continueren we en ontwikkelen we onze aanpak van jeugdoverlast verder door, waarbij we onze inspanningen op elkaar afstemmen. Met partners uit het veiligheids- en zorgdomein werken we samen aan de aanpak van overlastgevende jongeren en/of jongeren die crimineel gedrag vertonen. Dat doen we onder andere structureel in het veiligheidsoverleg 18-. In 2023 is in met jongerenwerk, politie en justitie ingezet op een overlastgevende/criminele jeugdgroep.

Daarbij is gewerkt met de groeps- en voor persoonsgerichte aanpak (PGA) van het Zorg- en Veiligheidshuis. 1.3 We intensiveren de samenwerking tussen het zorg- en het veiligheidsdomein, door: - De bekendheid over en weer over elkaars instrumenten en mogelijke interventies te vergroten; 64

Afspraken te maken over het afstemmen van casuïstiek en thema’s die raakvlakken hebben met zorg en veiligheid; - Ketenoverstijgende vraagstukken en complexe casuïstiek op te pakken via (het netwerk van) het Zorg- en Veiligheidshuis Noord Limburg. De informatiedeling tussen het veiligheidsdomein en het zorgdomein heeft blijvend de aandacht. De privacywetgeving vraagt van ons om een goede balans te vinden in dat wat wel en niet gedeeld mag/kan worden. Vandaar dat er in 2023 privacy-afspraken zijn vastgelegd in een convenant met alle externe veiligheidspartners om informatieveiligheid te waarborgen. -

In de aanpak van complexe casuïstiek wordt in toenemende mate opgeschaald naar het Zorg- en Veiligheidshuis. We maken daarbij gebruik van zowel een persoonsgerichte als een groepsgerichte aanpak. 1.4

2. Een weerbaar Peel en Maas dat bestand is tegen ondermijnende criminaliteit.

We herijken de kaderstelling integrale veiligheid waarin de actuele veiligheids- en leefbaarheidssituatie worden vertaald naar programmadoelen en uitvoeringsafspraken. De herijking van de kaderstelling Integrale Veiligheid staat in 2024 gepland.

2.1 We versterken publiek-private samenwerking, door: - Een stevige relatie te onderhouden met relevante brancheorganisaties van het bedrijfsleven; - Inwoners, ondernemers en overige relevante partijen te informeren over de risico’s van (deelname aan) ondermijnende criminaliteit, omdat wij geloven dat bewustwording leidt tot bewustzijn. Dit doen we door in te zetten op het herkennen van signalen en het bieden van een handelingsperspectief; - Activiteiten op te zetten die de meldingsbereidheid van inwoners vergroten; - Mogelijkheden te onderzoeken om (nieuwe) samenwerkingen met private partijen aan te gaan in de strijd tegen ondermijning. We voeren periodiek overleg met Koninklijke Horeca Nederland en Horeca Peel en Maas. In 2022 is de campagne “Kijk niet weg” gestart. Een gezamenlijk initiatief van de acht Noord-Limburgse gemeenten. Met deze campagne worden inwoners op verschillende manieren bewust gemaakt van (de risico’s van) ondermijnende criminaliteit, het herkennen van signalen en het melden hiervan. In 2023 is onder andere het volgende uitgevoerd: • De verspreiding van een informatiefolder over ondermijning onder alle huishoudens in Noord-Limburg; • Het uitbrengen van een driedelige podcast over de gevaren en risico’s van drugshandel en -gebruik; • Het organiseren van ‘roadshows’ waarbij op drukbezochte plekken inwoners worden geïnformeerd over ondermijning.

In het najaar 2023 is gestart met de werkgroep Veilig Buitengebied (zie hiervoor 1.1.) 2.2 We blijven investeren in een bestuurlijke aanpak, onder meer door: • Signalen vanuit de samenleving en/of professionals via het RIEC-convenant integraal op te pakken; • Het bestuursrechtelijk instrumentarium, waaronder de Algemene Plaatselijke Verordening, het Bibob- en Damoclesbeleid, up-to-date te houden en uit te voeren; 65

• Meer coördinatie en afstemming tussen onze (individuele) inspanningen en die van onze partners te realiseren; • Integrale (bestuurlijke) interventies door het ACT! Interventieteam Noord-Limburg. Het bestuurlijk instrumentarium wordt ingezet in de aanpak van ondermijning. Daar waar het noodzakelijk is, wordt overgegaan tot bestuurlijke handhaving dan wel andere bestuurlijke maatregelen. Dat doen we als gemeente zelf (mono) of integraal via het Regionaal Interventieteam ACT! Het ACT! is opgezet als project van de Regio Deal. Bij het ACT-team sluiten ook andere partners aan zoals de politie, belastingdienst of veiligheidsregio. Het Damoclesbeleid (sluiting panden op grond van de Opiumwet) is in 2023 geactualiseerd en er is een start gemaakt met het actualiseren van het Bibob-beleid. De APV is ‘technisch’ geactualiseerd naar aanleiding van de inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 januari 2024. Inhoudelijke wijzigingen volgen in 2024. 2.3 We benaderen ondermijnende criminaliteit als een maatschappelijk probleem, niet enkel als een veiligheidsprobleem. Hiertoe worden verbinding gemaakt met projecten/ ontwikkelingen / beleidsplannen / kaderstellingen die een voedingsbodem voor deelname aan ondermijnende criminaliteit kunnen wegnemen.

Voorbeelden van de preventieve aanpak van ondermijning zijn de persoonsgerichte aanpak van risicojongeren (voorkomen van afglijden naar crimineel gedrag) of preventief beleid ten aanzien van kwetsbare personen die dader en tegelijkertijd slachtoffer kunnen zijn. Een ander voorbeeld is de werkgroep Veilig Buitengebied (zie 1.1). 2.4 We investeren in een goede informatiepositie waarbij we systeeminformatie en ‘straatinformatie’ met elkaar in verbinding brengen, zowel in casuïstiek als op het niveau van trends en ontwikkelingen (beleidsniveau). We werken continu aan het verbeteren van onze informatiepositie door het beter en structureler benutten van (eigen) informatiebronnen. In 2023 is een privacy protocol binnengemeentelijke informatiedeling opgesteld. 2.5 We maken onze eigen, gemeentelijke organisatie weerbaarder door te investeren in de bewustwording en betrokkenheid van raad, college en organisatie bij het onderwerp ondermijnende criminaliteit. Tijdens de veiligheidsavond zijn de raads- en commissieleden geïnformeerd door de politie en ACT! over de aanpak van ondermijning. Bewustwording over de aanpak van ondermijning binnen de organisatie staat regelmatig op de agenda om te voorkomen dat we ongewenst faciliterend handelen, signalen beter herkennen en eerder een signaal melden. Zo is eind 2023 de gehele Buitendienst geïnformeerd tijdens een aantal bijeenkomsten.

Ook volgen collega’s bijeenkomsten/trainingen over de aanpak van ondermijning, georganiseerd door bijvoorbeeld het RIEC. Vanuit het RIEC Limburg is een document, de Limburgse basisnorm, aangereikt dat wij gebruiken als hulpmiddel om onder andere de bewustwording in de organisatie te verhogen.

66

3. Een Peel en Maas met een veilig ondernemings- en uitgaansklimaat.

3.1 We ondersteunen en faciliteren concrete initiatieven van ondernemers voor het verbeteren van de veiligheid van industrieterreinen, winkelcentra en uitgaansgebieden, waarbij we nadrukkelijk kijken naar het eigenaarschap van initiatieven. In het najaar 2023 is gestart met de werkgroep Veilig Buitengebied (zie 1.1). Er is een nauwe samenwerking met de horeca (zie 3.2). 3.2 We onderhouden contacten met de horeca en voeren, indien nodig, toezicht uit in en rond de uitgaansgelegenheden om overlast in de openbare ruimte te beperken. Periodiek is er overleg met Koninklijke Horeca Nederland en Horeca Peel en Maas. Daar waar sprake is van (verwachte) overlast vanuit/door horecagelegenheden is samen met politie én de exploitant gewerkt aan verminderen/stoppen van overlast. Dat geldt ook voor bijvoorbeeld de jeugdcentra waarmee samen met de politie afspraken zijn gemaakt over het tegengaan van overlast. 3.3 We hanteren het vastgestelde horecabeleid, waarin ingegaan wordt op: para-commercialisme, alcoholmatigingsbeleid, alcohol gerelateerde verstoringen van de openbare orde, controle en handhaving. We voeren toezicht en handhaving uit rondom evenementen samen met partners en voeren daarnaast leeftijdscontroles in het kader van schenken aan minderjarigen. Dat doen we aan de hand van de vastgestelde probleemanalyse en prioriteitenstelling.

3.4 We adviseren over veiligheid in de voorbereiding van risicovolle evenementen in onze gemeente, waaronder de zogenoemde categorie B- en C-evenementen. Bij de aanvraag van een evenementenvergunning worden de veiligheids- en gezondheidsrisico’s in kaart gebracht. De aard en omvang van veiligheidsmaatregelen is afhankelijk van de hoogte van het ingeschatte risico. Aansluiting bij en advisering over heeft plaatsgevonden. Ook is in 2023 een start gemaakt met een structureel gemeentelijk evenementenoverleg waar alle veiligheidspartners op aansluiten.

4. Een gemeente die adequaat is voorbereid op rampen en crises.

4.1 We ontwikkelen onze bevolkingszorg (onze gemeentelijk taak in de crisis- en rampenbeheersing) verder door met aandacht voor de verbetering van risico- en crisiscommunicatie. De gemeentelijke crisisorganisatie is en blijft geoefend en op sterkte. 4.2

We leveren in samenwerking met de Veiligheidsregio Limburg Noord een kwalitatief uitstekende brandweerzorg en crisisbeheersing tegen maatschappelijk aanvaardbare kosten. In 2023 is door de betrokken veiligheidspartners het (geactualiseerde) Rampbestrijdingsplan Hoogwater Limburg 2023-2026 opgeleverd en vastgesteld. In het kader van natuurbrandbeheersing en -bestrijding is samen met andere betrokken Peelgemeenten verder gewerkt aan een Natuurbrandbeheersplan voor de Groote Peel en de Heldense Bossen (aan de hand van een RIN; Risico Index Natuurbranden).

4.3

Bij langdurende crisis brengen we waar mogelijk de gemeentelijke taken terug in bestaande structuren (intern en in de samenleving). De crisisorganisatie die was ingericht voor de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne is in 2023 afgeschaald. De taken die we als gemeente hebben zijn terug gebracht in de reguliere gemeentelijke organisatie.

67

5. Handelingen in strijd met geldende regels beëindigen als waarborg voor een gezonde en veilige leefomgeving.

5.1 We creëren intern en extern begrip en draagvlak voor beleid en regelgeving. Dit doen we door het verstrekken van informatie, voorlichting en communicatie over het belang van naleving voor een gezonde en veilige leefomgeving. De inzet van Boa’s is structureel ingevuld. Boa’s worden ingezet op meldingen van onder andere vuurwerkoverlast, jeugdoverlast, hondenoverlast, afvalstortingen, burenoverlast, ontruimingen woningen, openbare dronkenschap en parkeeroverlast. Daarnaast houden Boa’s (in afstemming en samenwerking met de politie) toezicht bij evenementen zoals kermissen, carnaval en bijvoorbeeld de periode rond de jaarwisseling. De inwoners zijn gewend aan de Boa’s in de straat. Er is een wisselwerking in proactief benaderen en benaderd worden. 5.2 We voeren toezicht en handhaving gestructureerd uit (programmatisch, planmatig en cyclisch) volgens de landelijke kwaliteitscriteria en als onderdeel van de beleidscyclus. Daar waar kan en wenselijk voeren we toezicht en handhaving integraal uit, bijvoorbeeld door de inzet van het ACT!-interventieteam NoordLimburg. In 2023 is de lopende handhaving doorgezet en zijn er nieuwe handhavingszaken gestart. Regelmatig is er sprake van langdurige trajecten.

• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

Wat hebben we verder binnen dit programma gedaan? Borgen opvang zwerfdieren; Inzet bij (grotere) incidenten; Aanpak woonoverlast; Faciliteren en ondersteunen van Burgernet, WhatsApp-buurtpreventie; Coördineren van en ondersteunen bij sociale calamiteiten en maatschappelijke onrust; Adviseren over en mede uitvoeren van de Wet Tijdelijke huisverboden; Adviseren over en mede uitvoeren van de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz); Voorkomen van radicalisering en tegengaan van mensenhandel; Aanpak complexe problematiek m.b.v. het Zorg- en Veiligheidshuis Noord Limburg; Doorontwikkeling van het jeugdnetwerk; Doorontwikkeling van de samenwerking tussen sociaal domein en veiligheid; Toepassen handhavingsinstrumenten; Faciliteren van veilig ondernemen en uitgaan; Adviseren over en mede uitvoeren van de rampenbestrijding en crisisbeheersing en brandweerzaken; Integrale (bestuurlijke) interventies door ACT! Interventieteam Noord-Limburg; Samenwerking tussen Boa’s en OOV verbeteren d.m.v. inzet domein 1 BOA; Bieden van ondersteuning bij deurwaardersontruimingen; De uitvoerig van beleid op aanpak van bijtincidenten honden; Afstemming in het kader van de bestrijding van (dier) ziekten; Toepassen handhavingsinstrumenten en openbare orde bevoegdheden; Provinciale TUG-meldingen (helikopter) verwerken; Coördineren opruimen (drugs)afvaldumpingen.

68

Heeft het gekost wat het mocht kosten? Realisatie begrotingsjaar 4.356.795 7.467.092 -3.110.297

Baten Lasten Saldo

Raming begrotingsjaar ná wijziging 3.233.023 7.698.038 -4.465.015

Raming begrotingsjaar vóór wijziging 207.023 4.279.038 -4.072.015

Het programma 5.1 laat over 2023 een positieve afwijking van € 1.354.718 zien. De baten zijn € 1.123.772 hoger dan begroot en de lasten zijn € 230.946 lager dan begroot, zodat per saldo een positieve afwijking resteert. De afwijkingen kunnen (afgerond op € 1.000) als volgt worden verklaard: Lasten: • Lagere lasten handhavingstrajecten: € 80.000 Minder kosten voor de controles en aanschrijvingen van een paar “grote” dossiers. Zo hebben we deze werkzaamheden niet meer laten verzorgen door een extern bureau maar laten uitvoeren door onze eigen juristen. • Lagere lasten opvang vluchtelingen Oekraïne: € 200.000 Voor de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne hebben we in de begroting een budget van € 3 miljoen opgenomen. De werkelijke kosten voor de opvang, leefgeld, vervoer en dergelijke bedragen € 2,8 miljoen. Er is dus een positieve afwijking van € 200.000 ontstaan. De kosten zijn overigens exclusief de inzet van de eigen medewerkers. • Hogere lasten (drugs)afval: -/- 36.000 In 2023 hadden we hogere lasten door dumpingen (drugs)afval. Voor een gedeelte van de drugsdumpingen hebben we een vergoeding ontvangen van de provincie. • Verschillende kleinere afwijkingen per saldo hogere uitgaven: -/- € 13.000 Er zijn binnen het programma verschillende kleine afwijkingen. Deze afwijkingen leiden per saldo tot hogere lasten.

Baten: • Hogere opbrengsten dwangsommen/kostenverhaal afval: € 24.000 Meer opbrengsten door een verbeurde dwangsom van € 15.000 en door het verhalen van kosten op derden door het dumpen van onder andere huishoudelijk afval. Deze bedragen waren niet begroot. • Hogere baten opvang vluchtelingen Oekraïne: € 1.100.000 De rijksvergoeding ter compensatie van kosten die samenhangen met opvang van vluchtelingen uit Oekraïne is grotendeels gebaseerd op normbedragen. Per beschikbare opvangplek ontvangen we een normbedrag van € 83 per dag. Daarnaast wordt het werkelijk uitbetaalde leefgeld aan personen in de particuliere opvang volledig gecompenseerd. In totaal resulteert dat in een rijksvergoeding van € 4,1 miljoen. In de begroting is rekening gehouden met een vergoeding van € 3 miljoen dus is het financiële voordeel € 1,1 miljoen.

69

Programma 6.1 Bestuur, Communicatie en Dienstverlening Wij zijn een overheid die bijdraagt aan het goede leven. De kernwaarden diversiteit, duurzaamheid en zelfsturing blijven voor ons hierbij een waardevol kompas. We dragen bij door ons op een effectieve manier tot waardevolle bewegingen en initiatieven in de samenleving te verhouden en door op een uitstekende manier uitvoering te geven aan onze dienstverlening. Het concept van de meervoudige overheid helpt ons hierbij. Wij zijn duidelijk over deze drie rollen, zodat de buitenwereld weet wat ze van ons mogen verwachten. Daar waar wij beleid en regelgeving opstellen, hebben wij de ambitie om waar dit mogelijk is het doel centraal te stellen. Wij zijn een consistente partner in de (EU)regio. Overeenkomstig de met de regio gemaakte afspraak doen we lokaal wat we lokaal kunnen en werken we regionaal samen waar dit een meerwaarde heeft. We zijn een gemeente van gemeenschappen en willen ook zo gekend worden. Inwoners, ondernemers en instellingen bepalen zoveel als mogelijk zelf hoe, wanneer en waarvoor zij contact leggen met of ondersteuning vragen van de gemeente. Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? 1. Onze kernwaarden diversiteit, duurzaamheid en zelfsturing en thema specifieke waarden, zorgen ervoor dat wij koersvast zijn in ons denken en doen.