2024-059 15 Bijlage 3 bij de toelichting - Archeologisch onderzoek (geanonimiseerd)
Tekst van het document
de gespedificeerde archeologische verwachting. 3.2
Methoden
Het inventariserend veldonderzoek is uitgevoerd in de vorm van een verkennend booronderzoek, onder certificaat op grond van de BRL SIKB 4000 (KNA, versie 4.1, 24-05-2018) en Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA, versie 4.1, 24-05-2018 protocol 4003), specificatie VS03. Voor het
(geanonimiseerd) (Archeoloog) inventariserend veldonderzoek is op 11 mei 2022 door e (geanonimiseerd) (Senior KNA-archeoloog) een Pidn(geaoimsrd) van aanpak (PvA) opgesteld. Het n e N veldwerk is uitgevoerd op 17 mei 2022. Het gehele plangebied was vrij toegankelijk. De boringen zijn verspreid binnen het plangebied gezet. Bij het zetten van de boringen is rekening gehouden met de aanwezige verhardingen, kabels en leidingen en gebouwen. In totaal zijn er met behulp van een edelmanboor (diameter 7 centimeter) zeven boringen tot maximaal 1,8 meter -mv gezet (Figuur 12). De boringen zijn lithologisch conform de Archeologische Standaard Boorbeschrij-
vingsmethode beschreven.“ De exacte locatie van de boringen (x-, y- en z-waarden) is vastgelegd met behulp van dGPS. “ Bosch, 2005.
Rappon 18772002 verie 2
Pagina16 van22
Eco/nsu!tanc* Binnen het plangebied is geen profielputje gegraven als referentieprofiel voor de interpretatie van de boringen, omdat de intacte C-horizont zich in de boringen dieper dan 70 centimeter onder het maaiveld bevindt.
Aan
de hand van het opgeboorde materiaal is beoordeeld of er wel, geen of slechts deels sprake is
van een gaaf bodemprofiel. Tevens is gekeken naar de aanwezigheid van mogelijke vegetatie- en/of cultuurlagen, die zichtbaar zijn als bodemverkleuringen. Het opgeboorde materiaal is in het veld door
middel van versnijden/verkruimelen geïnspecteerd op het voorkomen van archeologische indicatoren, zoals fragmenten vuursteen, aardewerk, houtskool, verbrand leem en bot. 3.3
Resultaten
Geologie en bodem De resultaten van de boringen zijn opgenomen in de vorm van boorprofielen en worden in bijlage 8 weergegeven. Op basis van deze boorprofielen kan de bodemopbouw als volgt worden beschreven: Direct onder het maaiveld bevindt zich een licht verstoord pakket matig fijn, zwak siltig, matig humeus, donker grijsbruin zand. In één boring werd in dit pakket een fragment moderne baksteen aangetroffen. Het pakket is 70-110 centimeter dik en wordt geïnterpreteerd als een Ap-horizont. Onder de Aphorizont bevindt zich in zes van de zeven boringen een verstoorde laag. Deze bestaat uit matig fijn, zwak siltig, donker grijsbruin gevlekt, geel zand, en heeft een dikte tussen de 10 en 70 centimeter. De verstoorde laag wordt geïnterpreteerd als een restant van de C-horizont vermengd met de bovenliggende Ap-horizont. In boring 6 bevindt zich tussen Ap-horizont en deze verstoorde laag nog een 40 centimeter dik pakket matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, donker gruisbruin gevlekt, bruin zand. Deze laag is eveneens verstoord, maar bevat meer humeus materiaal dan de onderliggende gelere laag. De C-horizont bevindt zich direct onder de verstoorde laag/lagen, op een diepte van 100-140 centimeter onder het maaiveld. De C-horizont is opgebouwd uit matig fijn, matig siltig, zwak gleyhoudend geel
zand.
Dit zand
Formatie van Boxtel.
wordt geïnterpreteerd
als afzettingen van
het Laagpakket van Wierden
van de
In boring 3 en de laatste 10 centimeter van boring 6 bestaat de C-horizont uit
sterk siltig, sterk gleyhoudend, zwak kiezelhoudend, roodgeel zand.
Archeologischt atoren In geen van de boringen zijn archeologische indicatoren waargenomen. Het gaat hier echter om een verkennend bodemonderzoek, dat zich richt op de bodemopbouw en mogelijke bodemverstoringen die de archeologische trefkans kunnen beïnvloeden en niet zo zeer op het onderzoeken op de aanwezigheid van archeologische vondsten er/of sporen. 3.4
Conclusie
veldonderzoek
Het veldonderzoek heeft tot doel antwoorden te vinden op wat de bodemopbouw is binnen het plangebied en wat de gevolgen zijn van het in het plangebied aangetroffen bodemprofiel voor de gespecificeerde archeologische verwachting. Uit het booronderzoek blijkt dat de bodem binnen het plangebied is verstoord. Onder een 70-110 centimeter dikke verrommelde Ap-horizont bevindt zich een verstoord pakket, bestaande uit een restant van de C-horizont vermengd met de bovenliggende Ap-horizont. De aanwezigheid van deze laag toont aan dat de oorspronkelijke top van de C-horizont is verstoord. In de boringen werd de Chorizont aangetroffen op 100-140 centimeter onder het maaiveld.
Rappon 18772002 verie 2
Pagina17 van 22
Eco/nsu!tanc* 4
_ CONCLUSIE
EN
ADVIES
Het bureauonderzoek toonde aan dat er zich mogelijk archeologische waarden in het plangebied zouden kunnen bevinden. In het bijzonder verhoogt de ligging op een dekzandrug de kans daarop. Daarom
is aansluitend
een
inventariserend
veldonderzoek
in de vorm
van
een
verkennend
booron-
derzoek uitgevoerd.
Uit het booronderzoek blijkt dat de bodem binnen het plangebied is verstoord. Onder een 70-110 centimeter dikke verrommelde Ap-horizont bevindt zich een 10 tot 70 centimeter dik verstoord pakket, bestaande uit een restant van de C-horizont vermengd met de bovenliggende Ap-horizont. De aanwezigheid van deze laag toont aan dat de oorspronkelijke top van de C-horizont is verstoord. In de boringen werd de C-horizont aangetroffen op 100-140 centimeter onder het maaiveld.
'Op basis van de waargenomen bodemverstoringen, kan worden geconcludeerd dat archeologische waarden niet meer ín situ worden verwacht. De gespecificeerde archeologische verwachting, zoals die is weergegeven tijdens het bureauonderzoek, is door het booronderzoek naar beneden bijgesteld. Op grond van de resultaten van het bureau- en veldonderzoek adviseert Econsultancy om het plangebied vrij te geven. Bovenstaand advies is van Econsultancy. Wij willen de opdrachtgever erop wijzen dat dit advies nog niet betekent dat de bodemverstorende activiteiten of daarop voorbereidende activiteiten kunnen worden
ondernomen.
De
resultaten
van
dit onderzoek
zullen eerst
moeten
worden
beoordeeld
door
de bevoegde overheid (gemeente Peel en Maas), die vervolgens een besluit neemt. Mochten tijdens de graafwerkzaamheden toch archeologische waarden worden aangetroffen, dan dient hiervan melding te worden gemaakt conform artikel 5.10 van de Erfgoedwet uit juli 2016 bij het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed4).
*1 Intodesk em B
Rappon 18772002 verie 2
< < 033-4217456,
Pagina18 van22
Eco/nsu!tanc* LITERATUUR
Amersfoort, H. & P.H. Kamphuis, 1990: Mei 1940. De strijd op Nederlands grondgebied. 's- Gravenhage. Berendsen, H.J.A., 2008: Fysische Geografie van Nederland, deel 1: De vorming van het land. Inleiding n de geologie en de geomorfologie. Van Gorcum, Assen. Berkel, G. van & K. Samplonius.
1995: Nederlandse plaatsnamen.
De herkomst en betekenis
van
onze plaatsnamen., Meppel.
Berkmortel,
B.J.H.M.,
J.H.F.
Leuvering
& D. Hagens
2014:
Bureauonderzoek
en
Inventariserend
Veldonderzoek, karterend booronderzoek, Baarloseweg te Helden. Synthegra Rapport S110010. Valkenswaard.
Bosch, J.H.A., 2005: Archeologische Standaard Boorbeschrijvingsmethode, rapport, NITG 05-043-A).
Versie 5.2. Utrecht (TNO-
Doesburg, J. van, M. de Boer, J. Deeben, B.J. Groenewoudt en T. de Groot (red.), 2007: Essen in zicht. Essen en plaggendekken in Nederland: onderzoek en beleid. Amersfoort. Hagens, D., S.M. Koeman, E. Rondags, E.E.A. deel karterend. Roggelseweg te Helden,
van der Kuijl, 2007: /nventariserend veldonderzoek, definitief rapport. Synthegra Archeologie Rapport
P0501718, Weert.
Jong, L. de, 1969-1994: Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog. 's- Gravenhage. Kalisvaart, C.C 2009: Helden, Plangebied Keup. Bureauonderzoek en veldonderzoek (verkennende fase). BAAC rapport V-09.0092, ’s-Hertogenbosch.
Inventariserend
Kimenai, P.P.J., & J. de Winter, 2010: Helden, Plangebied Keup. Inventariserend Veldonderzoek door middel van Proefsleuven. BAAC rapport A-09.0365, 's-Hertogenbosch.
Klep C. & B. Schoenmaker, 1995: De Bevrijding Van Nederland 1944-1945 - Oorlog op de flank. Den Haag.
Linden, B.A. van der, 2009: Roggelseweg 79 te Helden, Synthegra Archeologie Rapport P0503025, Doetinchem.
Proefsleuvenonderzoek
en
Opgraving.
Locher, W.P. & H. de Bakker, 1990: Bodemkunde van Nederland. Deel 1: Algemene bodemkunde. Malmberg, Den Bosch. Louwe Kooijmans,. L.P. P.W. van den Broeke, H. Fokkens, A. van Gijn (red.), 2005: Nederland in de prehistorie. Uitgeverij Bert Bakker, Amsterdam. Maas, G P. van Delft, & h. Heidema, 2017: Toelichting bij de legenda Geomorfologische kaart van Nederland 1:50.000. (Wageningen Environmental Research). Moonen,
B.J., 2005:
Neerseweg
te Helden, gemeente
bureau- en inventariserend veldonderzoek.
Rappon 18772002 verie 2
Helden;
archeologisch
vooronderzoek:
een
RAAP-Notitie 1270, Amsterdam.
Pagina19 van22
Eco/nsu!tanc* Mulder, E. de, M.C. Geluk, |L. Ritsema, W.E. Westerhoff, T.E. Wong, 2003: De ondergrond van Nederland. Wolters-Noordhoff, Groningen. Renes, J., 1999: Landschappen van Maas en Peel. Een toegepast historisch-geogratisch onderzoek in het streekplangebied Noord- en Midden-Limburg. Eisma, Leeuwarden. Reynaert, J.A.M. & A.H. Schutte, 2022: Plan van Aanpak booronderzoek nabij Molenheg 21 te Helden, gemeente Peel en Maas. Econsultancy PvA 18772.002, Swalmen. Smit, B.I., 2006: Plangebied Neerseweg Helden, gemeente proefsleuven. RAAP-rapport 1264, Amsterdam.
Helden. Archeologisch
Stichting
Nederland,
voor
Bodemkartering,
1972:
Bodemkaart
van
schaal
vooronderzoek:
1:50.000,
blad
58
West/Roermond.
Stiekema, M. 2011: Archeologisch bureauonderzoek en verkennend booronderzoek. Woongebied Egchel te Egchel in de gemeente Peel en Maas. Econsultancy rapport 11020125, Swalmen. Sueur, C. & K.M. van Dijk, 2015: Gemeente Peel en Maas, Actualisatie Archeologische overzichts- en verwachtingskaart. ACVU-HBS/Buro de Brug bv/The Missing Link. Verhoeven, M. G.R. Ellenkamp & M. Janssens, 2009: Een archeologische verwachtings- en beleids advieskaart voor de gemeenten Weert en Nederweert. Deelrapport I: Landschap en archeologie (RAAP-Rapport 1877). Vries, F. de, W. de Groot, T. Hoogland & J. Denneboom, 2003: De Bodemkaart van Nederland digi taal; Toelichting bij inhoud, actualiteit en methodiek en korte beschrijving van additionele informatie. Wageningen: Alterra. Wageningen
Environmental Research, 2017: Geomorfologische Kaart van Nederland (2017), schaal
1:50.000.
Winter, J. de, 2013: Helden, plangebied Keup. Bewoning op een dekzandkop: een nederzetting uit de Midden-Jzertijd. BAAC rapport A-10.0319, 's-Hertogenbosch. Zwanenburg G.J., 1990: En nooit was het stil - Kroniek van een luchtoorlog. Emmen.
Rappon 18772002 verie 2
Pagina 20 van 22
Eco/nsu!tanc* BRONNEN
Aalst, J.W. van (2021) ‘OpenTopo.nl; internetsite, mei 2022. htips://www.imergis.nl/asp/opentopo400.him AEZEL,; internetsite, mei 2021.
https://aezel.eu/ontdekken/geografie/minuutplans?pos=15.734,6.111723,51.308878 AHN; internetsite, mei 2022. http;//www.ahn.nl
Archeologisch informatiesysteem Archis3, Riijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE), Amerstoort, mei
2022.
https://archis.cultureelerfgoed.nl
Atlas Limburg; internetsite, mei 2021. https://portal.prvlimburg.nlviewer/app/default Beeldbank Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; internetsite, mei 2022 http://www.beeldbank.cultureelerfgoed.nl Beeldbank Vrije Universiteit; internetsite, mei 2022. http//imagebase.ubvu.vu.nl/cdm/compoundobject/collection/krt/id/5629/rec/t Bodemloket, internetsite, mei 2022.
http://www.bodemloket.nl Cultuurhistorische Waardenkaart Provincie Limburg; internetsite, mei 2022. htíps://www.limburg.nl/Beleid/Cultuur/Erígoed/Monumenten/Cultuurhistorische_Waardenkaart Data Archiving and Networked Services DANS-Easy: internetsite, mei 2022. https://easy.dans.knaw.nl/uihome Dinoloket; internetsite, mei 2022. http://www.dinoloket.nl/
Indicatieve kaart Militair Erfgoed; internetsite, mei 2022. http://www.ikme.nl/ Kadaster, Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG); internetsite, mei 2022. https://www.nationaalgeoregister.nl/geonetwork/srv/dut/catalog.searcht/metadata/lc0dcc64-91aa4d44-29e3-54355556{5e7.
Kadaster, Basisregistratie Kadaster (BRK); intenetsite, mei 2022. htips://www.nationaalgeoregister.nl/geonetwork/srv/dut/catalog.searchti/metadata/ff931508-125a4d01-9245-501058314ebt.
Kadaster, Landelijke Voorziening Beeldmateriaal (2021); internetsite, mei 2022. https://www.nationaalgeoregister.nl/geonetwork/srv/dut/catalog.searcht#/metadata/c82a783a-9a584761-a809-b4c5d90dcd35.
Rappon 18772002 verie 2
Pagina21 van22
Eco/nsu!tanc* Kadaster Topotijdreis; internetsite, mei 2022. http://www.topotijdreis.nl/ Koninklijke Bibliotheek België; internetsite, mei 2022. http://www.kbr.be/collections/cart_plan/ferraris/ferraris_nl.html Portaal voor ruimtelijke plannen; internetsite, mei 2022. http//www uimtelijkeplannen.nl/web-roo/roo/ Provinciaal Omgevingsplan Limburg; internetsite, mei 2022. https://www.limburg.nl/onderwerpen/cultuur/erfgoed/archeologie/arch-onderzoek/ Publieke Dienstverlening Op de Kaart (PDOK); internetsite, mei 2022. https://pdokviewer.pdok.nl Ruimingskaart; internetsite, mei 2022. http://www.beobom.nl/ruimingskaart/ SIKB; internetsite, mei 2022.
https://www.sikb.nl Topotijdreis: 200 jaar topografische kaarten; internetsite, mei 2022. htips://www.topotijdreis.nl VEO
Bommenkaart;
internetsite, mei 2022.
http;//www.explosievenopsporing.nl/veo-bommenkaart/
Rappon 18772002 verie 2
Pagina 22 van 22
Figuur 1.
Het plangebied op de topografische kaart (1:25.000).
archeologisch bureauonderzoek en verkennend Het plangebied op de topografische Legenda
D
pengees
Rappon 18772002 verie 2
booronderzoek (18772.002) nabij Molenheg 21 te Helden
kaart (1:25.000). Bron: JW. van Aalst. www.opentopo.nl
archeologisch bureauonderzoek en verkennend booronderzoek (18772.002) nabij Molenheg 21 te Helden Het plangebied op de topografische kaart (1:2.500). Bron: PDOK/Kadaster. Legenda
D
plangetied
Figuur 3.
Het plangebied op een luchtfoto uit 2020.
archeologisch bureauonderzoek en verkennend booronderzoek (18772.002) nabij Molenheg21 te Helden
Het plangebiedop een luchtfoto uit 2021. Legenda
DO
pangetied
Rappon 18772002 verie 2
Bron: Topotijdreis.
Situering van het plangebied binnen de archeologische beleidskaart.
—
1
:
Ï
E
E
77
1
archeologisch bureauonderzoek en verkennend booronderzoek (18772.002) nabij Molenheg 21 te Helden Het plangebied op de gemeentelijke beleidskaart van de gemeente Peel en Maas. Bron: Sueur & Van Dijk, 2015.
archeologisch bureauonderzoek en verkennend booronderzoek (18772.002) nabij Molenheg 21 te Helden Legenda
bi de gemeentelijke
beleidskaar
Legenda
DD _ m
n H B E
piengetea
e
v
gm
ooe wSoeanes a oo e bm
-
‘
e v o e o e e
Gm
-
oo e oo 02 ovoerasee z nt
=
a omege G m
OOW OCE
h
a aenen v o D e a O e r e r n a w r b
Opperate 2500 22
imtetage achedegce vervaceng
c
o
eeinerpeintnpeeiis
B
oo
Rappor 18772002 vesi
em
p
g
«
_
o
e
Eco/nsu\zar\c*y
archeologisch bureauonderzoek en verkennend booronderzoek (18772.002) nabij Molenheg 21 te Helden
Het plangebied op de geomorfologische kaart. Bron: Maas e.2. (2017) Legenda
DD
plengetied
E
Dehermige aagte Dekzandnug Dekzandakte
Rappon 18772002 verie 2
m m m
Dekzandweingen Laagte ontstaan door afgraving
Landduinen met bijbehorende vakten en laagten Veenkoloniale ontginningsakte
Eco, nsultanq/{( Figuur 6.
Het plangebied op het actueel hoogtebestand.
consultancy
archeologisch bureauonderzoek en verkennend booronderzoek (18772.002) nabij Molenheg21 te Helden
Het plangebiedop het actueel hoogtebestand (AHN3). Bron: PDOK/Rijkswaterstaat. Legenda plangebied maaiveldhoogte (m NAP)
|ET
1183
321 46 34598 34736 875
Rappon 18772002 verie 2
Ecijnsul(anc%y Figuur 7.
Het plangebied op het actueel hoogtebestand (detail).
archeologisch bureauonderzoek en verkennend booronderzoek (18772.002) nabij Molenheg21 te Helden Het plangebiedop het actueel hoogtebestand (AHNB) - detail. Bron: PDOK/Rijkswaterstaat. Legenda
DD
plangetied
maaiveldhoogte (m NAP)
m
2 34326 34446 156
T
e 804
Rappon
18772002
verie 2
Eco/nsultany
Figuur 8.
Het plangebied op de bodemkaart.
ì segouw / &
2650
archeologisch bureauonderzoek en verkennend booronderzoek (18772.002) nabij Molenheg 21 te Helden Het plangebied op de bodemkaart.
Bron: PDOK/De Vries e 3.
(2003)
Legenda
DD
piangebied
E
veicpoceolgronden
D I
betowing veksaaggronden
B B
taarpoczolgronden tooe zrarts enkeerdgronden
Rappon 18772002
verie 2
Figuur 9.
Archeologische waarden en onderzoeken in de omgeving van het plangebied.
vEN A
Ë
/___ S — o EN
oo
archeologisch bureauonderzoek en verkennend booronderzoek (18772.002) nabij Molenheg 21 te Helden Archeologische waarden en onderzoeken in de omgeving van het plangebied. Bron: ARCHISYAMK.
Rappon 18772002 verie 2
I\
ari0 0
archeologisch bureauonderzoek en verkennend booronderzoek (18772.002) nabij Molenheg 21 te Helden
vondsten. datering
dd
Rappon 18772002 verie 2
archeologisch bureauonderzoek en verkennend booronderzoek (18772.002) nabij Molenheg 21 te Helden Het plangebied op de Tranchot und v. Mfting kaar. Bron: Beeldbank Vrije Unversiteit Legenda
DD
plangetied
Figuur 11. Het plangebied op historische kaarten.
Situatie circa 1842.
Bron: Beeldbank RCE
Situatie circa 1899.
Bron:
Topotijdreis.
Situatie circa 1922.
Bron: Topotijdreis.
Situatie cica 1955.
Bron:
Topolijdreis.
archeologisch bureauonderzoek en verkennend booronderzoek (18772.002) nabij Molenheg 21 te Helden Het plangebied op historische kaarten uit de 19e en 20e eeuw Legenda
C
pergeties
Rappon 18772002 verie 2
eeuw.
archeologisch bureauonderzoek en verkennend booronderzoek (18772.002) nabij Molenheg21 te Helden Het plangebied op historische kaaren uit de 19e en 20e eeuw
eeuw.
archeologisch bureauonderzoek en verkennend booronderzoek (18772.002) nabij Molenheg21 te Helden
Boorpunten
geprojecteerd op een Iuchtfoto uit 2021. Bron: PDOK.
Legenda
DO
pangetied
@
boorpunten
Bijlage 1
Overzicht geologische en archeologische tijdvakken
S
Chronostratigrafie a
Weichsetien
12875
|__
(aat-
14025 ë 3/ | |5|
|
||5|
(koud)
(warm) Laat Plrigiacial
_ Midden-
ë
voeg
Pleniglaciaal
75000
z
Ù
S| 1000|
S|
|1
3 |
Formatie 5
Krettenheye
4
ME
Weichsslien
|E |E
Glaciaal)
P
5c
Eemien
5
z
Formatie van E
52
|5
|ë
|
(warm)
3|£|S| (Plenigtaciaan Weichselien | PIM‘°'Îe"' 1 Pleniglaciaal
e X
Alered Belling
'g‘3
2o}
1 | (marien), Nieuwkoop (veen), Echteld (flwiatie)
Dnyas
Vroege Dryas | >
Glaciaal)
15.700
Naaldwijk
(koud}
Laat-
1275
Lithostratigrafie Formaties:
Holoceen
1255
nsoool
s
(warme periode)
Formatie
Sb
s
Beegden
5d
Em
s
Formatie Formatie
Saalien soool
soow!
5|
|&
Holsteinien
|E
(warme peri
|/
|e
3/
IE
|3
475000
m
Elsterien (jstijd)
van
6
van
“
Formatie
z|
|e
S|
|E
R
L__2600000
Rappon 18772002 verie 2
Pre-Cromerien
:
omate
van Peelo
periode)
||
Drente
m Formatie
Cromerien
(warme
2
(istijd)
van
Sterksel
Cala jaren e Ï |4g jaren m F
Chronostratigrafie
7
|
g3
Lo, L-o0o
[
os|
S
z
E
00
m
e
oo
g|E
Leso0 uasl
13975
10025|
1800
1s700l
R
B 190015| B
|-95.000
linde een grote rol
u
(Laat
| Vroege Dyas
&|2| &|&|
„Mdden:
Bolling 5
Weichseien
|3|3| (Pleniglaciaal) G
|
de overheerst
iinde, e
hazelaar, eik, iep,
Mesolithicum
eerst berk en later 1 | den overheersend
| Alered
|09
Neolithicum
els en hazelaar u eik,in overheersen zuiden speelt
Laat
clacaay
Bronstijd
bzonid
Loofbos
warmer
Weichselien
12000
Toonos
eik en hazelaar
(granen}
LateDyas
|
Viddeleeuwen EE omeinsei tijd
landbouw
Preboreaal e
10
overheersen haagbeuk veel ge,cultuurplanten boekweit, overheersen
e
>
5
iva | beuks1% invoed
Atanticum warm vochtig
|500 |
Nieuwe tijd
oo eik en hazelaar
TE
k
E
w
va | rensioem
koeler r
slÈ/E
Archeologische DE
vo1
SB
5
sms| L
Subatlanticum koeler vochtiger
Pollen Pelen | Vegetatie
|w w
9Y
LW 1
|
Parkandschap dennen- Z en
°°“°Û;‘}:‚’f“"
ij
parklandschap | Laat-Paleolithicum [open vegetatie met
kruiden en
berkenbomen perioden met een
poolwoestijn en
perioden mat een toendra
76
VroegWeichselien (VroegGiaciaal) Em (warme periode)
15000 130.00/
200.000
&
|3!B ë
E
perioden met bos eneen perioden subarctischmet open landschap loofbos
Midden-Paleolithicum
Saalien (istid)
Vroeg-Paleolithieum
Chronostratigrafie voor Noordwest-Europa volgens Zagwijn (1974), Vandenberghe (1985) en De Muider et al (2003).Lihostratgrafie volgens De Mulder et al (2009). Mariene isotoop stadium (MIS) voigens Bassinct et l (1994). Atmosierische data volgens Stuver et al (1998) Zuurstofisotoop calibratie (OxCal versie 3.9 Bronk Ramsey (2009). oegepast op het Laal-Weichseien en het Holoceen. Archeologische periode-indeling en ouderdom volgens de Rijksdienst voor het Oudheidkundhig Bodemonderzoek (ROB). Vegetatie bewerkt olgens Berendsen (2000). Polenzones volgens P Vos& P. Kcden (2005).
Rappon 18772002 verie 2
Bijlage
2
AMK-terreinen
AR T voeate
Deering
o
|
_ | Wardeen onseniing
Wieeemer
zuidwesten van het
| Gorsee
N
| /aat - Nieuwe tijd | Waarde:
Terrein van hoge archeologische waarde
eBee
T
Egchel te Egchel Gemeente Peel en e
gaat om de oude dorpskem van Egchel. Op de AMK zijn historische dorpskemen en clusters oude bebouwing als gebieden van hoge archeologische waarde aangegeven. Dit G O v t v DE E. WW N v d EN GGTN OT
Coördinaat: e
e
vend
e
E
G
eleewen
t on e
e Mouwe i.
Het
steden kunnen liggen. De begrenzing van deze kernen is gebaseerd op 19°-eeuwse en T e Boven E GR IE n G eA EE a
a 1 WE o v IRE euree ( ZTE 1800 AD1 00 TRT v OE A E B GW r EES ZB e a i 180 AD) oo e am g a hebben e d de t n s e
e
| Tiemaren westen van het e Egchelhoek te
|
AE B
e
O
Gmeere
Poson
G
E
O
O
n
v
S
R
G
E
LE
G
e
| om
oom
plangebied B Heiden G
B
E
SE NE S G
BErSIEE
VED dn n
H
v
e
C WE
n
OEE ETE
DDE ER
O
e G
aa
de O
v
RR
G
COOE
GERYegerae
d
O
SE
ÜT N
SLGO IA
G BO
ESR
aa
vroegmoderne en v waarschijnlijk ook van laatmiddeleeuwse (vanaf circaE 1300 AD}IB bewoROOD B AO E r GW r e
Maas G sm
e
i K
n
195770/370091
e
B
Msbeowen | Eorgie e laat - Nieuwe tijd | Waarde: Terrein van hoge archeologische waarde T m GerongSE r e G G e WE O n de Neuw i. Het gaat om de oude bebouwing van Egchelhoek. Op de AMK zijn historische dorpskemen en
e
werden
AO e
e
G
B Benea
W
de W o
B
|
egeeemwen
e e | G
p e dn Nesetsteg
|
E
| W
Terenvan g archeolgische warde
Mm i
en
a
H
n oH
a
SSE
B H
MSS
o d
1
e PE
1 n
SE
Terrein met bewoningssporen uit e de Late-Middeleeuwen tot e en met de Nieuwe tijd. Het e e
e
e
van 1144G enE 1230, maar hetVO grondgebied vane Helden is al LE veel eerderEO bewoondkgeweest, v EEB r e
SeproEsTieno
e E
gesen
O
dn d
v
o
i
G OE e n DEE a e e
E
e
B
e
DIE
o
i oo
O
e
GOE E TO e e
E fE MA dn 10 I
e
Avooog
B
e
R
EO
a
oo
G
aa
H
D
ONde E
T
GERTeIKG EOE
OR
VaaT e B E
VE EO
r
ET
iEoT HEd
O8 HOENEE
e
O
de
OR v
e D
e
DE B
K
SO
Werumenerkaat z
e v T K ET e
a
isoiechedopkeren n t
E r G G
E
W
ETE TE HO
K
E GeBEI
OEE OE
1e DEGE
o9 16 e EO
STE
2
V
ode
D 9 E7d e SOE UA
B E
E O
W OEGVGERE
E eA
e G
e
| weresren oedenvartet
plangebied Benargente
o
e
de W
S O
B n HE n G B e e Z E OEE
v
|
Weeemer
| Ep
edeeig
|
ES
| Waare
Torervan
Miamme i
KE
OA O g
g
em Veie M
e
a
e
n
REDE
p
e
n
K
e OE
n
C
em
Rappon 18772002 verie 2
G
G
WOT
180 AB e
1 9T
SA
I
r
BEOTE
archeotiche aarde
GmeniePoson ioae
EE
1 E
Terrein met e bewoningssporen uit de Late-Middeleeuwen tot Nen mete deBNieuwe tijd.20 Het DE G a PAS DE G r
emigen
SS
e
dE OT
r
v
e
e E
GoPn
9e T
S
n
o oo
KM
0
SC
130 AD Boma
r
1D
BEBETEENg
oeEne a
Bnen di®
E
O
dE.
GR SR
RSS
n
r e e in de Vroege- en Volle-Middeleeuwen (tot circa 1300 AD) een meer dynamisch karakter
G
N
e
E
e
de e
e
G
B R
e DE
G
E
n
R
S
W
t
Bijlage 3 Zaaknummer
(OM-nummer)
Onderzoeksmeldingen Locatie
Aard, uitvoerder en resultaten van het onderzoek
2320328100
450
(45514)
zuidenoosten
Type onderzoek: booronderzoek
meterten
van
Uitvoerder:
het plangebied
Datum:
Keup te Helden
Resulaat:
Gemeente
Peel
en
Maas Coördinaat: ‘1968081369420
Archaeoiogical Research en Consultancy
1
In één boring op het noordoostelke terreindeel s een onder et eerddek een volledig intact veldpodzolbodem aangetrofien. Het deel waar deze intacte bodem voorkomt i in het veld uitgekarteerd mettwee aarvullende boringen. Opúî dee! was voor de aaneg van het eerddek waarschijijk
sprake van een depressie. Op het overige deel igthet eerddek rect op de C-hoizont en s het oorspronkelijke podzolprofie afgetopt en deels waarschinlijk opgenomen in het eerddek. Op bas:s van de resultaten van het verkennende inventariserende veldonderzoek mag worden geconciudeerd dat het archedlogische niveau op een groot deel van de onderzoekslocatie waarschijnlij stefk s aangetast. Sechts op een zeer kein dee! van de onderzoekslocatie is een voledig
intact bodemprofie! aangetrafen.
Op úí dee! was waarschijnlik sprake van een depressie. Depres:
sies zijn geen aantrekkelijke vestigingsplaatsen voor zowel andbouwers als jager/verzamelaars.
Voor di deel kan de trefkans worden bigesteid naar aa Op een groot deet van de onderzoekslocate i het archeologische niveau waarschinlijk sterk aange-
tast door vergrawngen.
Een vervolgonderzoek is naar onze mening daarom niet noodzakelik. Wij
acviseren daarom om het perceel r 2238713100
184334}
500 meterten zuidoosten van het
Type onderzoek:
booronderzoek
Uitvoerder:
BV
plangebied Keup te Helden
Datum: 2:4-2009 Resulaat:
Gemeente
Peel
en
Maas Coördinaat:
BAAC
te geven.
Op basis an de landschappelije situering en het aanwezige bodemiype geldt er vooralsnog voor het gehele plangebied een hoge verwachting op het aantreffen van archeologische resten voor alle
perioden vanaf hetLaat Paleofthicum tot en met de Late-Middeleeuwen. De bodems er piekke van het plangetied vertonen voor het grooste gedeelte van het plangebied
197101/369587
een A(E)B(hs)C profil (cica 3.5
ha). Dit duidtop een veelal intacte bodem in het aanwezige (ver
spoelde) dekzand. De top van het (verspoelde) dekzand bevindtzch tussen 0,5 en 1,30 m -my al naar gelang van de dkte van het afdekkende humeuze zanddek. Het afdekkende humeuze dek Ís
voor het grootste dee! (tot iroa 75 à 85 cm -mw) als gevolg van (sub}recente ploegwerkzaamheden verstoord. Daaronder bevind! zich in circa 80
oude plaggendek.
I dt plaggendek z
van de boringen een 25 tot 50 cm dk restant van het
n de boringen 7, 15 en 17 enkele houtskool spikkels aange-
troffen. Circa 0,5 ha van het plangebied bevat verstoorde bodemprofilen (3C-horizont) Op bas:s van de hoge trefkans op het aantreffen van archedlogische resten vanaf het Neolthicum tot
n met de Late-Middeleeuwen adviseert BAAC b datop basis van bovenstaande conclusies een proefsleuvenonderzoek noodzakeljk is voor vrijwel het gehele plangebied (3,5 ha), wanneer de
‘bodem tot meer dan 50 om -mv wordt verstoord. Voor de delen van het plangebied met een lage 2264877100
500 meterten
(87985)
zuidoosten
van
verwachting word een vervolgonderzoek niet noodzakelijk gezcht. 'Type onderzoek: proefsleuvenonderzoe het
Uitvoerder:
BAAC
BV
Datum: 18-11-2009 Resulaat:
plangebied
Keup te Helden Gemeente Peel en Maas Coördinaat:
In het plangebied i in de proefsleuven een grotendeels intacte bodemopbouw aangetroffen. Alleen aan de noordelike zijde van het plangebied, paralie! aan de provinciale weg N562 (Roggelseweg), s
de bodem in de natuurijke ondergrond verstoord. De bodemopbouw bestaat globaal gezegd op het
1970901369531
middenterrein uit een esdek op een C-horizont, n het westelijk deel van het plangebied heeft een
complete podzol zich kunnen ontwikkelen en aan de oostzide ligt het esdek op een B- en C-horizont. De aanieg van het esdek is naar aanieiding van het aangetroffen vondstmateriaal n de Late-
Middeleeuwen met een uiloop naar het begin van de Nieuwe d te dateren. Midden op het terein bevindt zich duidelijk afgetekend een dekzandkop waar onder het esdek ‘bewoningssporen uit de IJzertijd zin aangetroffen. Het betreft een mogelijke huisplattegrond, een
bijgebouw en drie spiekers. Enkele aardewerkscherven wijzen op een preciezere datering van de sporen in de Vroege-iJzertjd.
In het gebied rondom de dekzandkop, atlager gelegen is,zijn nauwe-
lijks sporen aangetrotfen, aleen n het noordelijk deel bevonden zich enkele karrensporen uit de Nieuwe tj. Gezien de waardering zijn de sporen uit de Lzertijd behoudenswaardig.
Door BAAC
bv wordt daar-
om voor het afgebakende gebied behoud in-situ geadviseerd, hetgeen inhoudt dat geen bodemver: storende graafwerkzaamheden mogen plaatsvinden.
Indien behoud in-situ niet mogelijk is, wordt
door BAAC bv behoud ex-situ geadviseerd. Dit houdtn dat vóór het bouwrjp maken van het terein nader onderzoek in de vorm van een defintief archeologisch onderzoek dient plaats te vinden. 2804152100
500 meterten
(43329)
zuidoosten
van
'Type onderzoek: opgravng het
plangebied
Keup te Helden Gemeente Peel en Maas
Coördinaat: 1971091369582
Uitvoerder:
BAAC
BV
Datum: 25-10-2010 Resutaat:
Tijdens de opgraving op de dekzandkop werden enkele sporen en vondsten uit het Midden- ervof Late-Neolthicum aangetroffen. De nadruk van bewoning lag echter in de twee helf van de Middenzerijd. Uit deze periode werd een afgebakende nederzetting blootgelegd, bestaande ui ten minste vier huizen, 61 spiekers en een klein bijgebouw. Omdat zich nauweliks verstoringen en sporen uit
andere perioden n het onderzoeksgebied bevonden,
kon de vindplaats goed onderzocht worder
De tweeschepige huisplattegronden zijntoe te schrijven aan het type Oss 4A, 4B en 5A.
Op basis
van typologie, aardewerk en '*C-onderzoek konden alle huisplattegronden in de (lweede helft van de) Micden-Ijzerijd gedateerd worden. Vanwege overlapping van huisplattegronden kon vastgesteld worden dat sprakeis van een fasering van de nederzetting. Het grote aantal spiekers wist op het herhaaldelijk herbouwen van deze opslagplaatsen. Vermoedelik ging een spieker maar enkele jaren mee. Waterkuilen en —putten zijn niet aangetroffen. Buiten de dekzandkop zijn geen sporen aange-
troffen. Hierdoor bestaat het vermoeden dat direct ten oosten van de nederzstting zich het akkerareaal ittrekte, terwi zich aan de westzijde de lager gelegen, enigszins natte graslanden bevonden
Rappon 18772002 verie 2
waar het vee kon worden gewed.
Aan het einde van de Midden-Izertijd werd de nederzetting verlaten waarna het gebied niet meer ‘bewoond is geweest. Aan het einde van de Middeleeuwen, maar in eder geval n de Nieuwe ljd, werd een esdek opgeworpen en werd het gehele plangebied in gebruik genomen als akkergrond.
2458734100
(63506)
_ | 500 meterten
Type onderzoek: bureauonderzoek
noordwestenvan _ | Uitvoerder: Econsuitancy BV het plangebied
Datum: 6-10-2014
MinsterCasstraat
|
1e Panningen
Het plangebied heeft door z
Gemeente Peeien
Maas Coördinaat
196244/370293
Resufaat:
_
163690}
Het
gebied gezien (dekzandrug met hoge echter welis bodemkundg geschikt voorlandbouwers en daarom i hetzware voor deenkeerdgronden perioden vanaf enhetgrondwaterrap Neolihicum eenVII)
| geschikte vestigngslocatie. Uit de archeologische gegevens die verzameld zijn uithet onderzoeksgebied bijkt dat er op dezelde dekzandrug als dat hetplangebied Igt sporen van menselike actiieit zijn waar genomen
2460086100
andschappelijke igging op een dekzandrug, ver venwijdert van een
_ | gradiënt, een lage verwachting voor archeoiogische resten uit het Paleo- en Mesolthicum.
_ | 500 meterten
Type onderzoek:
vana het Neoïthicum tot en met de Nieuwe t
booronderzoek
noordwestenvan _ | Uitvoerder: Econsuitancy BV
het plangebied Min, Calsstraat Ong. | 1e Panningen Gemeente Peelen _ |
Datum: 21-10:2014 Resultaat: Uit de resuitaten van het inventarserend veldonderzoek (IVO, verkennende fase) blijkt dat de bodem in het plangebied bestaat uit een k esdek met daaronder, met een Icht verstoorde overgang, en
Maas daaronder de C:horizont. toont aanbooronderzoek dat de bodem blift n het plangebie icht verstoord s. Op basis Coördinaat: de resuiaten van inhethetHetverkennend archeologische ver196245'370294 _ | van wachting. zoals deze archeologisch bureauonderzoekde is gespecificeerde opgesteld, gehandhaafd
Op grond van de conciusie van het verkennend booronderzoek wordt geadviseerd om in het plangebied geen bodemingrepen uit e voeren deper dan 90 cm onder maaiveld. Voor de veiigheid blift er
dan een deklaag van minimaal 20 cenmeter over tussen het archeologisch niveau en de ingreep. Doorde ingrepen tot deze diepte te beperken worct het mogelke archeologisch niveau niet aange-
ast Mocht het niet mogelik om de badermingrepen te beperken tot 90 m onder maaiveld dan wordt geaviseerd een vervoigonderzoek uite voeren.
2143157100
_ | 650 meterten
(20736)
'Type onderzoek: booronderzoek
oosten van het
Uitvoerder: Syntnegra BV
plangebied 26:1:2007 Roggeksewegte | Datum: Resutaat: Helden Op bas's van het bureauonderzoek en het karterend inventariserend booronderzoek wordt vervlgMaas bijktnamelik 3, 6 en 7 nog grotendeel intact s Coördinaat: ‘Tevens zij bij daboringde oorspronkelijke 2 n de afgedektebodemopbouw E-horizont, dibij alsboingeen 2 archeologische relevante bodemlaag 1e7a27/369757 _ | kanworden beschouwd, sporen van antropogene houtskool aangetroffen. Deze sporen wijzen op Gemeente Peeen
_ | onderzoek in de vorm van (karerende) proefsleuven noodzakelijk geacht.
U het booronderzoek
een nederzeting ter plaatse ofin de onrmigdelijke omgeving. De bevindingen van het veldonderzoek sluiten aan op de resuflaten van eerderin de onmidelike nabijheid utgevoerd proefsieuvenonder-
zoek waarbij aardwerk ut het Neolthicum, zertijd en de Middeleeuwen zijn aangetroffen.
Derhalve
bijt de op basis van het bureauonderzoek geformuleerde archeologische verwachting van kracht. De
verwachting ten aanzien van zowel nederzetingenstructuren met bjbehorende randverschijnselen Incusief graveiden (vanaf de steentii tot en met de vroegmmiddeleeuwse periode) i
hoog.
(middel-
Met name grafveiden en off site nederzettingsresten zijn door middel van boringen moeilk op
e sporen.
Aanvuilend onderzoek middeis proefsleuven dient hierover alsnog deiniief uiluitsel e
geven
2177089100 2557}
_ | 650 meterten oosten van het
Type onderzoek proelsieuvenonderzoek Uitvoerder: Syntnegra BV
plangebied Roggelseweg79te | Datum: Resutaat:5122007 Helden proefsleuvenonderzoek sporen deen mogelijk vondstentotu eende grotere Bronstijstructuur of Vroege-Jzertjd opgeleverd. Gemeente Peslen _ | Het De aangetrofen sporen zjn heeft paalsporen kunnen horen. Deze Coördinaat Nederlandse zandgronden in de prehistorie en met name de ontwikkeling van het |aat prehistorisch Maas
1973251369759
Zi88786100 27265}
|
sporen en vondsten kunnen informatie leveren over de nederzettingsontwikkeling op de Zuid-
_
| landschap en de ontginningsgeschiedenis van het gebied n de Iate middeleeuwen. wordt een definitieve opgraving uit e voeren.
Aanbevolen
650 meterten
Type onderzoek: opgraving
oosten van het
Uitvoerder: Synthegra BV
Maas
het proefsleuvenonderzoek werden aangetroflen. De sporen bestonden voornameijk u ronde en
plangebied Roggelseweg79te | Datum: Resutaat:19:5-2008 Helden De meeste aangetroffen sporen bevonden zich in het weede vak van de OpgravingspUi, op een Gemeente Peeen _ | diepte van cirea 85 cm beneden maaiveid. Onder deze sporen waren ook de paalsporen di tidens Coördinaat ovale paakuien van 25 tot 50 cm in doorsnee en een Giepte wisselend tussen de 20 en 40 cm. De 1973011369757
__ | begrenzing van de sporen was verhoudingsgewis scherp. De vuling bestond uit donker bruingrj n zand n een onverstoorde natuurlijke ondergrond van geel n zand (de C-horizoni). B nadere analy-
se van de sporen werden die mogelike strcturen geïdentiiceerd. Het beteft meerpalige rechthoekige strucuren, vermoedelik van graanopslagplaatsen of spiekers.
werden aangetrffen.
Ook een aantalrien paalsporen
Behalve deze drie structuren en mogeljke palenrijen Ieken de concentratie
paalsporen in het zuidwestelik deel van de opgravingspt n geen enkele confguratie 1e iggen. Tidens het couperen en afwerken van de paaisporen werden fragmenten handgevormd LateBronstjdIJzerijd aardewerk aangetrofen (1100 - 12 v. Chr, ie een datering geven aan de structuren e de vindplaals. De sporen bevonden zich in de natuirlijke ondergrond, de C- horizont, be-
staande uit gee!fjn zand. Hierboven ag (een restani van een) B-horizont de ook vondsten t de Late-BronstijIzertijd opleverde, als ook een fragment kogelpot zardewerk ut de 12° tot de 13°
ecuw. Mogelijk kwam deze aatstgenoemde scherf door verspiting of verploeging uit de bovenlig-
16126700
_ | 650 meterten
Rappon 18772002 verie 2
gende veldpodzol, namelijk (restant van een) E-horizont besaande uít icht gri n zand (oodzand) n het plaggendek bestaande uit meerdere donkerbruingrjze pakketten n zand. De lagen van het plaggendek bevatte vondsten uit verschilende periodes. Waarschijik was het gebied voor het eerst rond de 12° of 13° eeuw ontgomen. Type onderzoek: ooronderzoek
noordwesten
van
Uivoerder: Aeres Mieu Datum: 11:6-2018
het plangebied te Panningen Gemeente
Peel
Resultaat:
Binnen het plangebied is de bodem geroerd. De top van het aanwezige esdek is getop vervolgens s het terrein geëgaliseerd door het op te hogen met een circa 40 cm dik zandpakket. De bodem onder het esdek is echter ook verstoord door bodembewerking, want maeriaal uit de C-horizontÍs
en
Maas Coördinaat: 1962501370471
opgewerkt n opgenomen in de A-horizont (esdek). Boring 2 en 5 tonen een meer intact profie, waarbi materiaal uit de oorspronkelike B-horizont alleen nog als brokken zand herkenbaar zijn in de A-horizont. De bodemverstoring rijkttot in de C-horizont. Deze mate van verstoring heeft etoe geleid dat de verwachtingswaarden zoa!s geformuieerd n het bureauonderzoek naar laag zijn bijgesteld voor alle perioden. De mate van bodemverstoring is in het lager gelegen terrein n de zone rond boring 2 en $ niet dusdarig dat er geen archeologische resten meer kunnen worden aangetroffen. Echter, hierbi gaat
/het om een small strook grond aan de uiterste oostrand van het plangebied, waarbinnen tevens een moestuin is gelegen. Grondbewerking n de moestuin is te verwachten en zai de bodem verder /hebben verstoord. He overgrote deel van het terrein was oorspronkelijk echter hoger gelegen, waardoor de mate van verstoring daar groter . Als er nog archeologische resten worden aangetroften, zal het vermoedelijk gaan om restanten (onderkanten) van dieper ingegraven sporen, zoals
depe kuilen. greppe!s, waterpuften enz. Zonder contextinformatie zijn zuike sporen echter van geringe inhoudelijke waarde. De vraag is daarbij hoe diep de voorgenomen ontwikkeling zal reiken. Als er bij de bouw alleen sprake is van bodemverstoring ot cica 80 cm -m dan wordt de intacte Chorizont sowieso niet bedreigd, omdat deze op grote diepte ligt. Deze bevindingen eiden tot het advies dat verder archeologisch onderzoek niet noodzakelik wordt
geacht als de voorgenomen werkzaamheden niet dieper reiken dan 100 om -my. Als de graafwerkzaamheden dieper reiken dan zou men eventuele restanten van archeologische resten kunnen
‘bedreigen. Aanbevolen wordt om dan te bekiken wat de werkzaamheden precies zijn, op welke 7893976100
piaats en dan een afweging te maken over wel'geen vervolgonderzoek. Type onderzoek: booronderzoek
_ | 650 meterten
zuiden van het
Uitvoerder: RAAP Archeologisch Acviesbureau
plangebied Datum: Baarloseweg te Resultaat:17:9-2020 Holden De bodem bestaat van nature uit eon podzolbodem, maar deze i in het verleden zodanig intensief Maas echter (recenteijk) verstoora. intactDaardooris de bodemopbouw n beide plangebieden nog maarvoor Coördinaat (zeer) Iokaaldiepgedeelelj De Laat:Paleoithicum gespeciicserde archeologische verwachting 196792/369218 _ | slechts kampementen/bewoningsporen vanaf het to n de Nieuwe d B, maars hoog t et Gemeente Peeen
|
bewerkt datna verloop van tid een hoge enkeerdgrond is gevormmd i emig n
zand.
De bodem is
veldwerk s gebieken dat de gaafheid van eventusie archeologische resten zeer beperkt
Gezien de lage gafheid van eventusle archeologische resten en/of de lage gespecificeerde archeoJogische verwachting. wordt geen archeclogisch vervolgonderzoek aanbevoien.
2210354100
(S0343)
_ | 700 meterten
Type onderzoek: booronderzoek
zuidwestenvanhet | Uivoerder: BAAC BV plangebied Datum: 13:8-2008 Egchel Voor het plangebied gold een hoge verwactting op aantreffen van archeologische resten in met Maas echter van deis debovengrond ondergrond en waarden de relatieintactage Coördinaat: Vgging geêgaliseerd. (roestviekken Door en somsde vermenging lemig materaal} kans Klein endatdearcheologische Gielenhofwegte
|
Gemeente Peeen
_ | name etzuidoosteike dee! van het plangebied. De bodem binnen het plangebied i
Tesong'segase
Resutaat
_ | zanwezig zijn.
n het verleden
Op basis van de resutaten van onderhavig onderzoek acuiseert BAAC b dat een
archeologisch vervoigonderzoek niet noodzakeljk i.
2319698100
(a5438)
_ | 800 meterten
Type onderzoek:
burezuonderzoek
zuidwestenvanhet
| Utvoerder: Econsutancy BV
Woongebied Egchel
| Resultaat
plangebied
Datum: 8:32011
1e Egchel Gemeente Maas
Op bas:s van het bureauonderzoek adviseert Econsullancy om een verkennend booronderzoek uit1e Peeten
_ |
Iaten voeren
Coördinaat: 1061201369264
2319705100 45439}
_ | 800 meterten
Type onderzoek: Booronderzoek
zuidwestenvannet
plangebied
| Uivoerder:
Woongebied Egchel 1e Egchel
| Resuitaat: De aangetroffen bodemopbouw n het plangebied en als gevolg daarvan ook de opgestelde gespeci-
Gemeente Peelen
_ | fceerde archedlogische verwachting komt zo goed als geheel overeen met de verwachting di is
Maas
Econsitancy BV
Datum: 10:3-2011
opgesteldin het bureawonderzoek (en ook Staat ermeld op de concept archeologische beleidsad-
Coördinaat
196119/g6g254
_
Vieskaari). Op basis van het behoud van een middelhoge verwachting voor de noordelke helt van
| het plangebied bijt de kans re&el dat archeologische resten binnen di deel van het plangebied
aanwezig zjn.
Voor het zuidelike deel van het plangebied kan worden gaconcludeerd dat archeolo-
gische waarden niet meerin stu worden verwacht. Op grond van de resuftaten van het bureau- en veldonderzoek adwseert Econsuitancy om de noordelijke hefft van het plangebied nader t onderzoeken door iddel van een IVO Karterende en waarderende fase, proefsieuven (VO.P). Binnen de laaggelegen en relatief natt zuidelijke heit van het plangebied, waar geen hoge enkeerdgronden
aanwezig zijn en waar geen archeologische waarden worden verwacht, wordt geadviseerd geen 2357249100
60466}
vervoigonderzoek ‘e laten uivoeren. Type onderzoek: proefsieuvenonderzoex
_ | 800 meterten
zuidwestenvanhet plangebied Giel Peetershof
te
Egchel Gemeente
Peel
Maas Coördinaat: 1961201369264
Rappon 18772002 verie 2
en
| Uitvoerder: RAAP Archeolagisch Adviesbureau Datum: 27.2-2012 Resutaat:
Intotaal zijn 44 puten aangelegd met een totaal oppervtak van 5.063 m:. Tijdens het onderzoek zijn n totaal 212 archeologisch relevante sporen aangetroffen, waaronder paalkuilen, kuilen, greppels en karrensporen. Tevens zijn 125 vondsten verzameld, zoals aardewerk, bouwmateriaal, natuursteen en 9/as. Ui het totaal aan sporen komen enkele zonesnaar voren waarvoor geldt dat verschilende categorieën sporen ais één complex kunnen worden beschouwd. Vindplaats 1 betreft een zone met
‘sporen en vondsten uit de IJzertig en vindplaats 2 de zone met de resten van de landweer, met
‘namede eventuele a2rsluiing met de oude wegen. Vindplaats 3 betreft off-síte fenomenen, zoals
2298954100 (42638)
greppels, kulen en spitsporen, de ten noorden van de landweer zijn aangetroffen. Vindplaals 4 betreft of-ste fenomenen ten zuiden van de landweer. Op basis van de resuitaten van het proefsleuvenonderzoek wordt aanbevolen de plannen zodanig aan te passen dat de (verwachte) archeologîsche resten in de bodem behouden kunnen blijven. Indien ditniet mogelik s, worat geadviseerd om ter plaatse van de behoudenswaardige vindplaatsen nader onderzoek Ui e |aten voeren. _ | 850 meterten ‘Type onderzoek: booronderzoek noordoosten van het | Uitvoerder: Archeopro
plangebied gen Maas Coördinaat: 1970601370741
Datum: 24-8-2010 Volgens het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmode! geldt voor het plangebied een hoge Paleoithicum tot en met de Nieuwe d. Om de kans op het aantreffen van archeologische indicaloTenmegaboor zo grooten mogelijk te makenvanzijn75binnen plangebiedUi 5 deboringen van eon blijkt is één proefput x 75 cmhet gegraven. resullatengezetvanmethet behulp veldonderzoek
MoeniktePannin-
|
Resutaat:
Gemeente Peelen
_ | verwachting voor wat betreft de aanwezigheid van archeologische resten daterend vanaf het Laat-
dat binnen het plangebied een intacte enkeerdgrond aanwezig is met daarin aardewerkresten uit de middeleeuwen. Vooratsnog zijn de aangetroffen resten onvoidoende om de exacte aard ervan e kunnen bepalen. Hiertoe is aanvulend onderzoek benodigd in de vorm van een proefsleuvenonderzoek
2873546100 62576}
_ | 900 meterten westen van het
'Type onderzoek: booronderzoek Uitvoerder: Transect
plangebied Datum: Hoekerstraat, Resulaat:29-:6-2012 Egchel gelt op de aanwezigheid van archeologische resten opuitdede landschappelijke periode Laat-Paleofhicum Gemeente Peelen | ing de Late-Middeleeuwen. Deze verwachting is gebaseerd ligging van tot het en met Maas plangebied op een lager deel van een dekzandrug in combinatie met de aanwezigheid van hoge Coördinaat: zwarte enkeerdgronden. 1956951370055 Op basis van historisch kaartmateriaal is vastgesteld dat het plangebied vermoedelijk alijd onbeTussen‚Nr. 48 6te
| Op basis van het bureauonderzoek is vastgesteid dat voor het plangebied een middelhoge verwach-
‘bouwd is geweest. Het oudst geraadpleegde kaartmateriaal van het plangebied t het begin van de
19° eeuw laat ter plaatse van het plangebied hooi- en weiland zien. Ook op jonger kaartmateriaal staat geen bebouwing aangegeven,
waardoor voor de Nieuwe tjd een lage verwachting geldt op het
aantreffen van archeologische (nederzettings)resten. ‘Ten zuiden van het plangebied heeftin het verleden leemwinning plaatsgevonden, hetgeen is aange-
toond met archeologisch onderzoek. Op basis van het AHN lijkt de relatief age ligging van het plangebied mogelijk ook te wijzen op ontgronding. Ui het veldonderzoek is gebleken dat de bodem in het plangebied tot diep n de Pleistocene afzetin-
gen is verstoord. Vermoedelijk heeftin het plangebied leemwining plaasgevonden, waarbij de ‘bodem tot minimaal 110 tot 160 cm -Mv is omgezet.
Eventuele archeologische vindplaalsen n het
plangebied zuilen daarom naar verwachting niet meer intact 2anwezig zin. Concluderend heeft het plangebied een age verwachting voor het aantreffen van archeologische vindplaatsen voor de periode Laat-Paleolithicum — Late-Middeleeuwen. Voor Nieuwe d bestond op basis van het bureauonderzoek reeds een lage archeologische verwachting.
2017994100
(8235)
_ | 950 meterten
'Type onderzoek:
booronderzoek
westen van het Uitvoerder: RAAP Archeologisch Adviesbureau plangebied Datum: 1-1-2001 Gemeente Peelen | Bureau- en veldonderzoek (oppervaktekartering en booronderzoek) n drie plangebieden waaraan Maas ‚een hoge archeologische waarde is toegekend (IKAW). Deze onderzoeksmelding betreft plangebied Coördinaat: Egchel-Noord. 1956761369909 In tegensteling ot de verwachting op basis van het bureauonderzoek, zjn tjdens het booronderzoek te Egchel
Resulaat:
geen archeologische indicatoren aangetroffen.
In een groot deel van het plangebied zijn de natuurli-
e lemige afzettingen (Brabants leem) afgedekt met een dikke verstoorde laag. Zeer waarschijnlik is de top van het Brabants leem hier afgegraven ten behoeve van de dakpan- en baksteenindustie.
Slechts enkele locaties zijn niet vergravenen soms zijn daar nog resten van een podzolprofie! 2anwezig
3054465700
_ | 350 meterten
oosten van het
plangebied Neersewegte Helden Maas Coördinaat: 197632/369763
Gemeente Peelen
'Type onderzoek: booronderzoek
Uitvoerder: RAAP Archeologisch Adviesbureau
Datum: Resutaat:22:07-2005 Tijdens het veldwerk zijn 10 boringen gezet. In eike boring is een enkeerdgrond aangetroffen met plangebied zin intacte humuspodzolen aangetroffen onder een laag suifzand. In & van de 10 boringen indicatorenaangetrofen aangetroffen,n de4 overgang indïcatorenvanzatenhet iesdek n het esdek ter hoogte van. ‘boringzijn7 archeologische is een aardewerkscherf naar deen ongeroerde
_ | daaronder restanten van een moderpodzol of van een humuspodzol.In het oostelijk deel van het
ondergrond.
De archeologische indicatoren duiden waarschijnjk op de aanwezigheid van nederzet-
tngsterreinen van landbouwende gemeenschappen in het plangebied of de directe omgeving hiervan. Op grond van de resuitaten wordt aanbevolen de vindplaats te waarderen. Geadviseerd wordt om de kwaliteit (gaafheid en conservering),
aard, datering, omvang en diepteligging vast te stelen
door middel van een proefsleuvenonderzoek.
2098316700 (14320)
_ | 350 meterten oosten van het
plangebied Helden Maas Coördinaat: 1976201369767 Neersewegte
Gemeente Peelen
3199585700
_ | 950 meterten oosten
van
plangebied
Rappon 18772002 verie 2
het
‘Type onderzoek: proefsieuvenonderzoek Uitvoerder: RAAP Archeologisch Adviesbureau
Datum: 1-11-2005 Het onderzoek heeft geen 2anwijzingen opgeleverd voor de aanwezigheid van waardevolie archeoondergrond is uitweleindhet vanrestantde Late-Middeleeuwen van een greppel met of aangrenzende walzijnaangetroffen. Deze dateert waarschijnijk Nieuwe d. Dit geen behoudenswaardige archeologische resten. Resultaat
| logische resten in het plangebied.
Derhalve wordt geen vervolgonderzoek aanbevolen.
‘Type onderzoek: proefsleuvenonderzoek
Uitvoerder: RAAP Archeologisch Adviesbureau Datum:
4-11-2005
In de diepere
e Helden Gemeente
Resulaat: Peel
Maas Coördinaat: 1976501369750
Rappon 18772002 verie 2
en
Aardewerk uit de Late-Middeleeuwen
Nieuwed en metaal (een ijzeren knoop) uit de Nieuwe tjd
aangetroffen. Geen verdere resultaten bekend n Archis.
Bijlage 4
Vondstmeldingen
Zaaknummer (Waarnemingsnr]
Toeatie
2864958100 (29597)
300 meter ten oosten van het plangebied
‘Omschrijving Neolthicum - Bronstid
e Helden
- fragmenten van vuursteen spitsen
Gemeente Peel En Maas Coördinaat: 197000/370000
Neolithicum - Uzertd: - ragmenten van vuursteen werktuigen
3113772100 (27482)
300 meter ten oosten van het plangebied e Heiden Gemeente Peel En Maas Coördinaat: 197000:370000
7116859700 (29107)
3117733100 (29604)
Bronstijd - Romeinse tijd : - handgevormd aardewerk Romeinse tjd - Nieuwe tjd: - plantaardig, hout palen
300 meter ten oosten van het plangebied
Neommicum :
e Helden
-fragment van een vuursteen bij
Gemeente
Peel En Maas
Coördinaat:
197000:370000
300 meter ten oosten van het plangebied te Heiden Gemeente Peel En Maas Coördinaat: 197000/370000
Romeinse j -3 fragmenten van gedraaid aardewerk -weg,
- fragment van Belgisch grj/terra nigra-achig aw. -2 metaien munten.
- fragment van een terra sigilata kom/schaal -2 fragmenten van ruwwandige (kook|potten
- fragment van een terra sigilata bord/schatel - crematieresten
2264877100 1419408}
500 meter ten zuidoosten van het plangebied
Wzertijd
Keup te Helden
- handgevormd aardewerk
Gemeente
Peel En Maas
Coördinaat:
197123:369602
-fragment van een plattegrond -3 spiekers/graanschuren Nieuwe tjd - wegen.
2177089100 (415390)
600 mater ten oosten van het plangebied Roggelseweg 79 te Heiden Gemeente
Peel
Coördinaat:
197298:369762
karrespoor
Mesoltnicum - Nieuwe tjd -5 paalgalen
En Maas
Neolthicum - Nieuwe tijd
- handgevormd aardewerk - fragment van huttenleem/verbrande leem
Bronstijd - Nieuwe tjd -2 fragmenten van metalen slakken
- fragment van een jzeren spijker Romeinse tjd - Nieuwe tjd - fragment van een leisteen object, -fragment van een dakpan
- fragment van vensterglas Vroege-Middeleeuwen - Late-Middeleeuwen -fragment van een keramische kogelpot Late-Middeleeuwen
-3 fragmenten van grijsbakkend gedraaid aardewerk Late-Middeleeuwen - Nieuwe tjd -2 fragmenten van steengoed 7188785100 (415448)
600 meter ten oosten van het plangebied
Paleolithicum - Wzerijd
Roggelseweg 79 te Heiden
-fragment van een vuursteen kling
Gemeene
Peel
En Maas
Coördinaat:
19729936974
Neolihicum - Nieuwe tijd - aardewerk
- fragment van een metalen object, - ragmenten van huttenleem/verbrande leem Bronstijd - Wzerijd - handgevormd aardewerk -3 spiekers!graanschuren -2 fragmenten van spinsteenjes zertid - Nieuwe tijd :
- 4 fragmenten van metalen spijkers Romeinse tjd - Nieuwe tjd : -3 fragmenten van leisteen objecten, 5 fragmenten van keramische bouwmateriaal - steenkool Lale-Middeleeuwen
Rappon 18772002 verie 2
-prolo steengoed
-7 fragmenten van Elmpter aardewerk Late-Middeleeuwen - Nieuwe lijd - 4 fragmenten van steengoed
Nieuwe tjd 3117683100 (29581)
600 mater ten westen van het plangebied te Egchel
-fragment van witbakkend geglazuurd aardewerk - 3 fragmenten van industrieel wit (Maastrichts/Regout} Romeinse tid - fragmenten van gedraaid aardewerk
Gemeente Peel En Maas
- fragmenten van dakpannen
Coördinaat:
2850855100 (27479)
700 meter ten zuiden van het plangebied
Taie-Middeleeuwen
De Lanterd; Landerd; Lankerdte Helden
- grachten
Gemeente Peel En Maas
- ophoging
Coördinaat:
2298954100 (436945)
196000:370000
196700:369190
850 meter ten noordoosten van het plangebied Moerik Te Helden te Panningen Gemeenie
Peel En Maas
Coördinaat:
197052:370728
| Uzertjd - Nieuwe tjd -fragment van gedraaid aardewerk Romeinse tjd - Nieuwe tjd 2 fragmenten van dakpannen Late-Middeleeuwen
-2 fragmenten van grijsbakkend gedraaid aardewerk Late-Middeleeuwen - Nieuwe tjd 6 fragmenten van roodbakkend geglazuurd aardewerk 2357249100 1438460}
350 meter ten zuidwesten van het plangebied
Wzertjd:
Giel Peetershof te Egchel
- handgevormd aardewerk
Gemeente Peel En Maas Coördinaat: 196098:369229
-3 kuilen,
- Plantaardig,
hout afval
- greppelisloot -17 paalgaten Lale-Middeleeuwen
:
- greppels;sloten - paalgaten
Late-Middeleeuwen - Nieuwe ijd -2 iragmenten van gedraaid aardewerk
- 6 fragmenten van stenen objecten, -8 fragmenten van roodbakkend geglazuurd aardewerk
- 62 ragmenten van keramische bouwmateriaal - greppels;sioten
Nieuwe tjd -3 fragmenten van steengoed
-3 fragmenten van glazen objecen, -2 fragmenten van industrieel wit (Maastrichts/Regout} 3064468100 160196}
350
meter ten oosten van het plangebied
Mesoltcum - Jzertid :
Neerseweg te Helden
-2 fragmenten van kookstenen
Gemeente Peel En Maas Coördinaat: 197632:369763
Neolithicum - Uzerijd: - handgevormd aardewerk Neolihicum - Middeleeuwen
- handgevormd aardewerk Neolihicum - Nieuwe tijd -fragment van huttenleem/verbrande leem Lale-Middeleeuwen
7199585700 (403005)
350 mter ten oosten van het plangebied e Helden Gemeene
Peel
Coördinaat:
1976503697580
:
- fragment van gedraaid aardewerk Vroege-Middeleeuwen - Late-Middeleouwen -fragment van een keramische kogelpot
En Maas Late-Middeleeuwen
-3
:
fragmenten van Elmper bolvormige patten
Late-Middeleeuwen - Nieuwe ijd -13 ragmenten van steengoed - fragment van roodbakkend geglazuurd aardewerk - baksteen
Nieuwe tjd -2 fragmenten van keramische kleipijpen =fragment van een izeren knoop
-3 fragmenten van porselein
Rappon 18772002 verie 2
Eco/nsu{tanc* Bijlage 5
Bewoningsgeschiedenis van Nederland
Als aanvullende informatie wordt hieronder een algemene denis van Nederland weergegeven.
ontwikkeling van
de bewoningsgeschie-
Paleolithicum (tot circa 8800 v. Chr.) De vroegste bewoningssporen in Nederland uit deze periode dateren uit de voorlaatste ijstijd, circa 300.000-130.000 jaar geleden. Waarschijnlijk hebben n de koudste fasen van de ijstijden in Nederland geen mensen geleefd. Daarentegen was bewoning in de warmere perioden wel mogelijk. De mensen die hier toen leefden trokken als jagers/vissers/verzamelaars rond in kleine groepen en maakten gebruik van tijdelijke kampementen.
Veranderingen
in het klimaat zorgden voor een veran-
derende flora en fauna. Tijdens de koude perioden bestond het groot wild onder meer uit rendieren, mammoeten,
paarden
en
steppewisenten.
Vooral
op
paarden
en
rendieren
werd
in
het
Laat-
Paleolithicum intensief jacht gemaakt. Tijdens de warmere perioden werd er onder andere op herten, wilde zwijnen en oerossen gejaagd. Mesolithicum (circa 8800-4900 v. Chr.)
Rond de overgang van het Pleistoceen naar het Holoceen (circa 9000 v. Chr.) verbeterde het klimaat voor een langdurige periode. De gemiddelde temperatuur steeg, waardoor de variatie in flora en fauna (0.a. bosontwikkeling) toenam. De mens kreeg nu de mogelijkheid om meer gevarieerd te eten: vruchten en andere eetbare gewassen stonden nu vaker op het menu. Doordat de temperatuur steeg, trok het groot wild (met name rendieren) naar het noorden, en maakte plaats voor meer territoriumgebonden klein wild, vogels en vissen. Door deze veranderende leefomstandigheden werd de jachttechniek aangepast. De vuursteen bewerkingstechniek hield met deze ontwikkeling gelijke tred. Er werden kleine vuursteenspitsen vervaardigd die als pijl- en harpoenpunt werden gebruikt. Met de stijging van de temperatuur begon het landijs te smelten en de zeespiegel te stijgen. Het tot dan toe droge Noordzee-Bekken kwam onder water te staan. De groepen jagers/vissers/verzamelaars wisselden nog wel van locatie maar exploiteerden kleinere gebieden. In het voorjaar viste men in de ivieren, tijdens de zomer leefde men voornamelijk langs de kust, waar naast vis en schaaldieren ook zeehonden als voedselbron dienden. In de herfst verzamelde men noten en vruchten, terwijl in de winter op onder meer pelsdieren werd gejaagd. Neolithicum (circa 5300-2000 v.
Chr.) ‘Aan het begin van deze periode gingen het jagen, vissen en verzamelen een steeds minder belangrijke rol spelen. Men ging nu zelf cultuurgewassen telen en dieren houden bij het kamp. Uit vondsten valt af te leiden dat het om twee groepen mensen gaat, enerzijds kolonisten met een vrijwel agrarische levenswijze, anderzijds om de autochtone mesolitische bevolking die een half agrarische le-
vensstijl erop na gaat houden. Deze verandering ging gepaard met enkele technologische en sociale vernieuwingen zoals: het wonen op een vaste plek in een huis, het gebruik van vaatwerk van (gebakken) klei en de introductie van geslepen stenen dissels en bijlen. De bevolking groeide nu gestaag,
mede door de productie van overschotten. Uit het Neolithicum zijn verschillende nu nog zichtbare grafmonumenten bekend, te weten grafkelders, hunebedden en grafheuvels.
jdvak valt samen met het eerste gebruik van bronzen voorwerpen zoals bijlen. Vuurstenen werktuigen bleven, zij het minder, in gebruik. Het aardewerk uit deze periode is over het algemeen tamelijk zeldzaam. Vuursteenmateriaal uit de Bronstijd is meestal niet goed te onderscheiden van dat uit andere perioden. Lange tijd bleven bronzen voorwerpen zeer schaars binnen Nederlands grondgebied. Door het van nature ontbreken van de benodigde grondstoffen moest het brons worden geïmporteerd en ontstonden er handelscontacten over langere afstanden. Eén en ander had
Rappon 18772002 verie 2
Eco/nsu{tanc* wel tot gevolg dat er binnen de bevolking grotere verschillen ontstonden door verschillen op basis van bezit. De grafheuveltraditie, die tijdens het Neolithicum haar intrede deed, werd in eerste instantie voortgezet, maar rond 1200 v. Chr. vervangen door begravingen in urnenvelden. Het gaat hier om ingegraven umnen met crematieresten waar overheen kleine heuveltjes werden opgeworpen, omgeven door een greppel. Een Kopertijd voorafgaand aan de Bronstijd wordt in Noordwest-Europa niet onderscheiden, in tegenstelling tot bijvoorbeeld het Middellandse Zeegebied. Wel zijn uit het LaatNeolithicum koperen voorwerpen bekend.
IJzertijd
(circa 800-12
In deze periode werden
v. Chr.) voor het eerst ijzeren voorwerpen vervaardigd. Voor de productie van werk-
tuigen en wapens werd brons vervangen door ijzer. Er ontstond een inheemse ijzerproductie. Het gebruik van vuursteen voor het vervaardigen van werktuigen duurde nog in beperkte mate voort. Ten opzichte van de Bronstijd traden er in de aardewerktraditie geen radicale veranderingen op. Evenals in het Neolithicum en de Bronstijd woonden de mensen in verspreid liggende hoeven (Einzelhöfe') of in nederzettingen bestaande uit maar enkele huizen; deze werden in een beperkt gebied nogal eens verplaatst. Op de hogere zandgronden ontstonden uitgebreide omwalde akkercomplexen ('Celtic fields). Opvallend zijn de verschillen in materiële welstand (bezit van metalen voorwerpen), die mogelijk op sociale ongelijkheid duiden. In de zogenaamde vorstengraven uit Zuid Nederland, met daarin luxe, geïmporteerde bijgaven, zijn vermoedelijk lokale of regionale autoriteiten begraven. De meeste begravingen vonden nog immer plaats n urnenvelden. Tijdens de IJzertijd werd het Friese kustgebied gekoloniseerd en ontstonden de eerste terpen. Romeinse tijd (circa 12 v. Chr. -450 n. Chr.)
Met de komst van de Romeinen eindigt de prehistorie en begint de geschreven geschiedenis. Aangezien de schriftelijke bronnen slechts een zeer fragmentarisch beeld schetsen, is men toch nog in belangrijke mate aangewezen op de archeologie als informatiebron. Een tijd lang diende het Nederlande rivierengebied als uitvalsbasis voor veldtochten in het noorden van Germanië. In 47 n. Chr. werd de Rijn definitief als Romeinse rijksgrens ingesteld. Ter controle en verdediging van deze zogenaamde 'Iimes' werden langs de Rijn, tot diep in Duitsland, ‘castella' (militaire forten) gebouwd. De inheemse manier van leven handhaafde zich nog lange tijd. Wel werd, vooral na de opstand van de Bataven tegen de Romeinse overheersers in 69-70 n. Chr., de Romeinse invloed steeds duidelijker. In veel inheems-Romeinse nederzettingen was bijvoorbeeld, naast het eigen handgevormde aardewerk, Romeins importaardewerk in gebruik, dat op de draaischijf was vervaardigd. Er werden, vooral in Limburg, grootse villa's (Romeinse herenboerderijen) gebouwd, ontwikkeld vanuit een bestaande inheemse nederzetting.